(@) - Raf

"Sen bir çiçektin, lekesiz ben ise vahşi ve diri. Iris yaşlara boğulduğunda her şeyinle sundun bana kendini. Ben ağrısızlık çiçeğiydim, senin aydınlık kokularında. Sınırsızca teslim olduk birbirimize topraktan, acıdan ve ölümden. Gecenin bitiminde açtı sabahın kırmızı çiçeği. Güzel bir düş…devamı

hanshiro 1 year ago

Aşk Hep Yeni Başlar

Bertolt Brecht

1 Gönderi

"Ah, şu aşk yatağında Bir kez daha yorgun uyuyakalmışım Bir ağaç gördüm yeşil tomurcuk dolu Güneşin altında. Düşünüyordum rüyamda Bu güneş altındaki ağacı: Zamanı gelince beni bu Yeşil ağacın altına gömsünler. Sonra senin yanında uyanınca Bembeyaz çarşaflar içinde: Ah, beni…devamı"Ah, şu aşk yatağında Bir kez daha yorgun uyuyakalmışım Bir ağaç gördüm yeşil tomurcuk dolu Güneşin altında. Düşünüyordum rüyamda Bu güneş altındaki ağacı: Zamanı gelince beni bu Yeşil ağacın altına gömsünler. Sonra senin yanında uyanınca Bembeyaz çarşaflar içinde: Ah, beni bu çarşafların İçine gömsünler diye düşündüm. Ve perdelerin arasından süzülen Yumuşacık ay Hareketsiz, sessiz düşünüyordu. Benim cenazem ne zaman? Daha sonra bacağına Ve ılık vücuduna sarılmışken Düşündüm: İlerde Beni bu kolların arasına gömün. Ve hepinizi gözleri yaşlı mirasçılar gibi Yatağımın çevresinde gördüm. Düşündüm: Öldüğümde Gitmeme izin vermeniz gerekecek Siz çok şey verenler: Bana her şeyi Veremediğiniz için üzüleceksiniz: Beni sevinçli gördüğünüz için Avunamayacaksınız." (Sayfa 33-34) Tiyatro türünün en önemli yaratıcılarından biri olarak görülen Alman yazar Bertolt Brecht'in, Sözcükler yayınlarından çıkan derleme şiir kitabı. Brecht'i bende tiyatrodan (henüz okumak nasip olmadı ama birkaç oyununu izledim) tanıyorum ancak şiirlerini hiç okumadım ta ki düne kadar. Açıkçası pişman oldum. Daha önce okumak gerekiyormuş. Olağanüstü desem abartmış olmam. Kitabın ilk sayfalarında kısaca sanat hayatına değinmişler. 42 yıllık bir şiir kariyeri olmuş ve 1200 civari şiir yazmış. Takdir ettim şahsen. Bu kadar dolu ve özgün yazıyor olması kıskandırdı. Estetik yönü ve stili ile kısmi olarak Baudelaire ve Yeats'ı anımsattı. Son günlerde okuduğum şairler beni şaşırtmaya devam ediyor. Türk şiirinin lezzeti ayrıdır kabul ediyorum ama yabancılar bu işi çok üst düzey yapıyor. Bu kitapta bazı şiirleri defalarca okudum. Çok keyif aldım. Brecht'in savaş nedeniyle ülkesinden kaçıp gitmesi ve akabinde dönüp yeniden şiir üretmesine büyük saygı duydum. Sanatın gücünün farkında ve bunu her zaman insanlığa adamış, hatta şu cümlesi bu sözlerimi kanıtlar nitelikte: "Bütün sanatlar en üstün sanat olan yaşama sanatına hizmet eder." Şiddetle tavsiye ediyorum... Hoşuma giden bazı şiirler: "Kalbim karanlık, gecedeki bulut gibi Yurtsuz, ah Sen! Göklerdeki bulut, üzerinde tarlaların ve ağaçların Bilmez ne oluyor Koca bir genişliğin var. Kalbim, gecedeki bulut kadar vahşi Yurt özlemiyle çılgın, ah Sen! Uzak göğün tümünü ister Ve bilmez neden. Gecedeki bulut, rüzgârla tek başına." (Sayfa 28) "Eskiden beri alışkınım pencerede Suyun ya da ormanın uğultusuna Çabucak uyudum bu nedenle Uzanıp kaldım onun uzun saçlarında O acılı geceden çok şey kalmadı aklımda Biraz dizinden, azıcık boynundan Sabun kokusu siyah saçlarında Ve onun için kulaktan duyduklarım Yüzü çabuk unutulur demişlerdi İnce bir şey olduğundan üstünde Yazılmamış boş bir kâğıt gibi Yüzü pek gülmez demişlerdi Çabuk unutulacağını bilir kendisi de Anımsamaz kim olduğunu belki, okusa bu şiiri." (Sayfa 40) "Ah, biliyorum, hiçbir zaman açıklayamam Titrediğimi eli bana değdiğinde Ah, neler oldu bana Dua ediyorum beni baştan çıkarsın diye Ah, yüz at çekse günaha sürükleyemezdi beni Onu arzulamasaydım bu denli Ne kadar karşı koysam da aşka Sonunda bütün arzum aşktı Biliyordum ona evet dediğim an Donuma kadar soyulacağımı Sanki benim derdim umurundaymış gibi Onu arzulamasaydım bu denli Kuşkudayım, o benim dengim mi Gerçekten seviyor mu? Varım yoğum eriyip gittiğinde Beni silkip atacak mı Ah biliyorum neden, ondan böyle kaçtığımı Onu arzulamasaydım bu denli Beş paralık aklım olsaydı Ona kendimi asla vermezdim Hemen kovardım Her nasılsa yanıma yaklaştığında Ah bir cehennem olup gitse (Onu arzulamasaydım bu denli keşke.)" (Sayfa 67) "Yalnızca benden kaçma yeter Boş sözler de etsen duymak istiyorum seni Sağır olsan gönlüm sözlerini ister Dilsiz olsan gördüğünü. Kör olsan, seni görmek isterdim Sen yanımda yol gösterici oldun: Uzun yolun daha yarısı bile aşılmadı Bir düşün içinde yaşadığımız karanlığı "Bırak beni yaralıyım" desen de boşa Görevden dönülmez, yalnızca ertelenir Başka bir yerde değil, yalnızca “burda" Bilirsin özgür değildir gereksinilen kimse Gönlüm her şeyden önce seni ister Biz de diyebilirim, ben yerine" (Sayfa 95)

hanshiro 1 year ago

Lustra - Yeryüzü Şiirleri

Ezra Pound

1 Gönderi

"Ne kadar uğraştım Neler yapmadım ki onun Ruhunu dünyaya getirmek ve Bu unsurlara bir isim, bir birlik vermek için! Su gibi güzel, güneş gibi güzel İsmi yok, meskeni yok Ne kadar uğraştım ruhunu ayırmak ve Ona bir isim, bir varlık…devamı"Ne kadar uğraştım Neler yapmadım ki onun Ruhunu dünyaya getirmek ve Bu unsurlara bir isim, bir birlik vermek için! Su gibi güzel, güneş gibi güzel İsmi yok, meskeni yok Ne kadar uğraştım ruhunu ayırmak ve Ona bir isim, bir varlık verebilmek için! Elbet bağlısın sen de sınırların var Doğmamış unsurlarla iç içesin Ben bir akışı, bir gölgeyi sevmişim Yalvarırım hayata gel artık Yalvarırım "ben" demeyi öğren Senden söz açtığımda: Bir parça değil, bir bütünsün Bir kısım değil, bir varlıksın" (Sayfa 20-21) Yaşamış en önemli şairlerden biri olarak kabul edilen Ezra Pound'un 1916 yılında yayımladığı ve garip bir şekilde bizde ilk kez 2021 yılında türkçeye çevrilen şiir eseri. Öncelikle kısa ama okunması kolay bir şair değilmiş. Geçtiğimiz günlerde W. B. Yeats'ı okuduğumda kendisinin de adı geçti ve artık okumanın zamanı geldi dedim. Direkt söyleyeyim Yeats çok daha iyi bir şair ancak bir kitaba göre söylüyorum bunu. Tabi ikilinin farklı yönlerini farklı açıdan ele almak lazım. Yeats her ne kadar romantik türünde ağırlık göstermiş daha sonra da modernizm etkisiyle realizme kaymış olsa da şiirlerindeki estetik biçim aşağı yukarı aynıydı. Ancak Pound öyle değilmiş. Gördüğüm en geniş bilgiye sahip şair bile olabilir... Örnek vermek gerekirse antik yunan şairlerinden tutun, Çin edebiyatının 12-13. yüzyıl şairlerine kadar çok fazla şairi okumuş ve onların stillerini kendi şiirlerine taşımış. Bu yönüyle çokca saygı duydum. Çalkantılı hayatından dolayı sürekli olarak farklı kültürleri görmüş. 24-25 yaşlarında İngiltere taşınmış ve olgunluk çağında önce kısa süreliğine Fransa ardından ölümüne kadar İtalya'da kalmış ancak şöyle bir durum var. Kendisi İtalya'da yaşadığı sırada faşizmi desteklemiş, bu yönünü baya eleştiriyorum. Böylesine zeki bir şairin faşizmi olumlaması korkunç. Zaten belasını da bulmuş. Abd hükümeti kendisini ikinci dünya savaşı sonrası tutuklamış. Hatta akıl hastanesine bile koymuşlar. Netice itibariyle edebiyata olan katkılarından dolayı serbest kalmış ve İtalya'da ölmüş.. Benim için ilginç bir deneyim oldu. Genel olarak şiirleri kısa ancak göndermeler ve metaforlarla dolu. Bu noktada çevirmen Elyesa Koytak'ı tebrik ederim. Hemen hemen her şiir hakkında (kitabın arka bölümünde) bilgi vermiş. Genel olarak ketebe yayınlarının şiir koleksiyonunu sevmeye başladım. Bu kitabı şimdiye kadar kimsenin çevirmemiş olması şaşırtıcı. Yayınevine teşekkür ediyorum.

hanshiro 1 year ago

Yengeç Dönencesi

Henry Miller

3 Gönderi

"Şu anda hiçbir şey düşünmüyorum-unutulmuş bir dünyayı yansıtan bu mucizevi sulara tutkun, duygulu bir varlık olduğum dışında. Kıyı boyunca suyun kirli yüzeyine doğru eğilmiş ağaçlar; rüzgâr şiddetlenip onları hışırtılı bir fısıltıyla sardığında birkaç gözyaşı dökecek ve sular döne döne akarken…devamı"Şu anda hiçbir şey düşünmüyorum-unutulmuş bir dünyayı yansıtan bu mucizevi sulara tutkun, duygulu bir varlık olduğum dışında. Kıyı boyunca suyun kirli yüzeyine doğru eğilmiş ağaçlar; rüzgâr şiddetlenip onları hışırtılı bir fısıltıyla sardığında birkaç gözyaşı dökecek ve sular döne döne akarken titreşecekler. Boğuyor bütün bunlar beni. Duygularımın küçücük bir parçasını olsun paylaşabileceğim birisi yok..." (Sayfa 14) "Beni hayati olarak ilgilendiren tek şey var artık, o da kitaplarda bugüne kadar yazılmamış olan her şeyi kayda geçirmek. Gördüğüm kadarıyla kimse hayata yön veren ve onu hareketlendiren unsurları kullanmıyor. Sadece katiller ortaya koyduklarının karşılığını alıyorlar hayatta. Çağ şiddet gerektiriyor ama yarım kalmış patlamalardan fazlası yok elde. Devrim filizlenirken kesiliyor ya da başarıya fazla hızla ulaşıyor. Tutku kendini çabucak tüketiyor. İnsanlar fikirlerinden taviz veriyor, alışılageldiği üzere. Yirmi dört saatten fazla dayanacak hiçbir şey tasarlanmıyor. Bir neslin uzamında milyonlarca hayat yaşıyoruz. Böcekbilimden, derin deniz ya da hücre araştırmalarından daha çok fayda sağlı- yoruz." (Sayfa 19) Amerikalı yazar Henry Miller'ın 1934 yılında yayımladığı ilk romanı. Kendisini az çok tanıyan bilir, ülkesinde yıllarca sansür ve yasaklara maruz kalmış, son derece sert bir dile sahip modern bir yazar. Özellikle klasik anlatıya karşı çıktığını düşündüğüm bir stile sahip. Kendi yaşantısındaki küçük olay ve durumlardan yola çıkarak yazmış bu eseri ve anladığım kadarıyla hep bu şekilde üretmiş. Açıkçası okurken yer yer utandım. Tasvirleri bayağı sert. Bu bağlamda nahif kişiliğe sahip bireyler okurken rahatsız olabilir. Ancak yazar Miller'ın tam olarak amacı bu. Modern çağın başında doğup (Amerikalı ancak Paris'te yaşayan - yazarın kendisi olduğunu hemen anlıyoruz-) büyümüş, maskülen gözüken ama içinde hayvansı bir içgüdü barındıran bir bireyin yaşadığı durumlar, kesit kesit anlatılıyor. Bu noktada eserin bir hikaye örgüsü yok. Sürekli kopukluk içeriyor. Bu nedenden dolayı kitaplarla arası iyi olmayan okurlar çabuk sıkılabilir. Vahşi erkek, Avrupa'nın göbeğinde nasıl bir hayat sürer? Sınırsızlığı ve gücü, antidevlet destekli bir zihniyetle harmanlayan karakter; başta cinsellik olmak üzere bütün duygularını -ilkel bir erkeğin, günümüz dünyasında serbestçe yaşaması gibi- kontrolsüzce (çoğunlukla keşfederek) nasıl ortaya çıkardığını inanılmaz bir şekilde ve çokça örnekle görüyoruz. Miller'ın amacını kavradığım için bu eserini sevdim. Üzerine konuşulacak bir roman ama garip bir şekilde ülkemizde az okunmuş. Mesela bir tane Türkçe incelemesini bulamadım. Amerikan edebiyatını seviyorsanız ve -özellikle farklı bir şeyler- okumak istiyorsanız tavsiye ederim ancak tekrar belirteyim kolay bir eser değil. Hoşuma giden diğer alıntılar: "Hayat her yerde sürer. Nereye gidersem gideyim dram var sanki. Bitten farkı yok insanların-teninin altına girip gömüyorlar kendilerini. Kanatana kadar kaşınırsın ama asla kesin kurtuluş yok bu bitlerden. Nereye gidersen git hayatlarını berbat ediyor insanlar. Herkesin kendine ait bir trajedisi var. Kanımıza işlemiş-talihsizlik, sıkıntı, elem, intihar. Felaketlerle, asabiyetle, anlamsızlıkla dolup taşıyor atmosfer. Kaşın kaşınabildiğin kadar-derin soyuluncaya dek. Fakat benim üzerimdeki etkisi coşturucu. Umudumu yitirip bunalıma gireceğim yerde hoşuma gidiyor bütün bunlar. Daha çok felaket istiyorum, daha büyük afetler, daha büyük başarısızlıklar. Dünya yerinden oynasın, herkes kaşına kaşına ölsün istiyorum." (Sayfa 19-20) "Ben özgür bir adamım ve özgürlüğüme ihtiyacım var. Yalnız kalmaya ihtiyacım var. Yalnız kalıp utancımı ve umutsuzluğumu sorgulamaya ihtiyacım var. Güneş ışığına ve kaldırım taşlarına yanımda kimse olmaksızın ihtiyacım var; konuşmaksızın, kendimle yüz yüzeyken yüreğimin müziği bana eşlik etsin yeter. Ne istiyorsunuz benden? Söyleyecek bir şeyim olduğu zaman yazıp yayımlatıyorum zaten. Verecek bir şeyim olduğunda veriyorum. Gözetleme merakınızdan iğreniyorum! Övgüleriniz beni aşağılıyor. Çayınız beni zehirliyor! Kimseye borcum yok. Sadece Tanrı'ya karşı sorumluyum ben - varsa şayet!" (Sayfa 68) "Bazen yatağa uzanıp geçmişi düşlüyorum ve o kadar gerçek geliyor ki nerede olduğumu idrak etmek için şöyle bir silkinmem gerekiyor. Özellikle yanımda bir kadın varsa; kadınlar beni her şeyden daha çok ateşliyor. Onlardan tek istediğim de bu - kendimi unutmak. Bazen kendimi bu hayallere öyle kaptırırım ki kancığın adını ya da onu nereden kaldırdığımı hatırlamam. Matrak değil mi? Sabah uyandığında yanımda sıcak ve dinç bir beden bulmak güzel bir duygu. Temiz bir duygu. Ruhani... Aşk teranesiyle canını sıkmaya başlamaları çok sürmez. Bu kancıklar aşktan neden bu kadar çok söz ediyor, söyler misin? İyi bir s*kiş yetmiyor anlaşılan... Ruhunu istiyorlar adamın..." (Sayfa 123) "İki benliğim var sanki ve biri sürekli ötekini izliyor. Bazen kendime o kadar kızarım ki canıma kıymak gelir içimden... ve bir şekilde, her orgazm olduğumda yaptığım bu aslında. Bir saniyeliğine de olsa kendimi yok ediyorum. Bir benliğim yok o zaman... Hiçbir şey yok... Kancık bile. Günah çıkartmak gibi. Ciddiyim, şaka etmiyorum. Birkaç saniye boyunca ruhani bir dalga yayıyorsun... Sürüp gidecek belki. Kim bilir? Yatağında bir kadın, duş torbası ve akan suyun sesi... Bütün bu küçük ayrıntılardır kendinin bilincine varmanın ve umutsuzca yalnız hissetmenin nedeni ve bir anlık özgürlük uğruna tüm o aşk teranelerini dinlemek zorunda kalırsın... Delirtiyor bazen... Hemen kapı dışarı etmek istiyorum onları... Ediyorum da arada ama gelmelerine engel değil. Hatta hoşlarına gidiyor. Onları umursamadığın sürece üzerine düşerler. Hasta bir yanları var kadınların... Yürekte mazoşist hepsi." (Sayfa 124) "Bir kadına teslim olabilmek istiyorum ama benden üstün olması gerek. *mı yetmez, aklı da olmalı. Ona ihtiyacım olduğuna inandırabilmeli beni, onsuz yaşayamayacağıma. Böyle bir kancık bul bana, ne olur? Bulursan işimi veririm sana. Başıma ne geleceği umurumda bile olmaz: ne iş isterim ne arkadaş ne de kitap mitap. Yeter ki dünyada benden daha önemli bir şeylerin var olduğuna inandırsın beni. Tanrım, nefret ediyorum kendimden! Ama bu alçak kancıklardan daha çok nefret ediyorum çünkü birinde bile iş yok." (Sayfa 124-125) "Bir zamanlar insan olmanın saptanabilecek en yüksek amaç olduğuna inanırdım ama şimdi beni mahvetmeye yönelik olduğunu anlıyorum. Bugün insan olmadığımı, topluluk ve hükümetlere ait olmadığımı, siyasi görüşler ve ilkelerle hiç ilgilenmediğimi söylemekten gurur duyuyorum. İnsanlığın gıcırdayan çarkıyla bir işim yok-dünyaya aidim ben! Bunu söylerken başım yastıkta ve şakaklarımdan boynuzlar çıktığını hissedebiliyorum. Bütün çatlak atalarım dans ediyorlar yatağımın etrafında; beni avutmaya, yüreklendirmeye, yılan dilleriyle kamçılamaya çalışıyorlar; gülümseyip seyrediyorlar beni, sinsi kafataslarıyla. İnsanlık dışıyım! Çılgın, sanrılı bir gülümsemeyle söylüyorum bunu, gökten timsah yağıncaya kadar da söylemeye devam edeceğim. O sırıtkan, yan yan bakan sinsi kurukafalar var sözcüklerimin arkasında; kimi ölü, uzun zamandır sırıtıyor; kimi kazıklı hummaya tutulmuş gibi, sırıtırmış gibi yaparak sırıtıyor; olup bitenin öncesi ve sonrasında. Hepsinden daha berrak biçimde kendi kafatasımı görüyorum, rüzgârda dans eden iskeleti, çürük dilden çıkan yılanları ve dışkıyla kirletilmiş şişkin esrime sayfalarını. Ve kendi pisliğimi, kendi dışkımı, kendi deliliğimi, kendi esrimemi katıyorum tenin gizli yeraltı kasalarından akan büyük ırmağa. Bu gereksiz, istenmeyen, sarhoş kusmuk, dünyanın tarihini içeren o tükenmek bilmez kanala girenlerin zihinlerinde sonsuza dek akacak. İnsan ırkıyla yan yana başka bir türün ırkı varlığını sürdürür, insanlık dışı olanların ırkıdır bu; bilinmeyen dürtülerle insanlığın cansız kitlelerini alıp aşıladıkları coşku ve mayayla o ıslak hamuru ekmeğe, ekmeği şaraba, şarabı şarkıya dönüştüren sanatçıların ırkı. Ölü gübre ve değersiz cüruftan bulaşıcı bir şarkı üretir onlar. Her şeyi yağmalarken görüyorum bu öteki ırkın fertlerini; her şeyi baş aşağı çeviriyorlar, ayakları hep kan ve gözyaşı içinde, elleri hep boş. Hep ötede olana, ulaşılmaz olan Tanrı'ya doğru uzanıyorlar; bağırsaklarını kemiren canavarı susturmak için kılıçtan geçiriyorlar her şeyi. Kavrama çabasıyla, ulaşılmaza ulaşma çabasıyla saçlarını yolduklarında görüyorum bunu; çıldırmış canavarlar gibi böğürüp her şeyi parçaladıklarında görüyorum ki haklılar, yok başka izlenecek yol. Bu ırka mensup olanlar dillerinde zırvalarla yüksek bir yere çıkıp bağırsaklarını deşse yeridir. Doğrudur ve haklıdır çünkü buna mecburdurlar! Bu ürkütücü görüntü kadar sarsıcı, korkunç, delice, heyecan verici ve zehirli olmayan hiçbir şey sanat sayılamaz. Gerisi sahtedir. Gerisi insanidir. Gerisi canlılara ve cansızlığa aittir." (Sayfa 231-232) "Lanetliyizdir belki de, hiçbirimiz için umut olmayabilir, öyle olsa bile kan dondurucu, acılı bir çığlık atalım hiç değilse; bir karşı koyma, bir savaş çığlığı. Ağıtların canı cehenneme! Mersiyelerin ve ayinlerin canı cehenneme! Biyografilerin, tarihçelerin, kütüphanelerin ve müzelerin canı! Ölüler yesin ölüleri. Biz yaşayanlar kraterin kenarında dans edelim; ölümden önce son dansımız. Ama dans!" (Sayfa 234) "Büyük, boş bir özlem ve korku içinde, bir başımayım. Bomboş bir odada dilediğimce düşünebilirdim. Sadece ben ve düşüncelerim, korkularım. En saçma düşüncelere dalabilir, dans edebilir, tükürebilir, yüzümü ekşitebilir, küfredebilir, inleyebilirdim-kimse bilmez, kimse duyamazdı. Böylesine kesin bir mahremiyetin düşüncesi bile beni delirtmeye yeter. Tertemiz bir doğumdan farksız. Her şey uzak. Ayrı, çıplak, yalnız. Hem huzur hem de istirap. Zaman desen istemediğin kadar. Her saniye bir dağ gibi yığılır üzerine. Boğulursun içinde. Çöller, denizler, göller, okyanuslar. İnip kalkan bir kasap satırıdır zaman. Hiçlik. Dünya. Ben ve ben olmayan. Oomaharumooma. Her şeyin bir adı olmalı. Her şey öğrenilmeli, sınanmalı, yaşanmalı. Rahatına baksana şekerim." (Sayfa 258)

hanshiro 1 year ago

"Her şey ayartabilir beni şu şiir uğraşından Gün olur bir kadının yüzü, ya da daha kötüsü Çektiği çile alıklarca yönetilen yurdumun; Şimdi daha kolayı yok Elimin alıştığı bu işten. Gençken Metelik vermezdim türkülere, Sazını çalmaz mıydı ozan Kılıç kında beklercesine;…devamı

hanshiro 1 year ago

James Baldwin: Başka Bir Yerden

Sedat Pakay

1 Gönderi

Yakın zamanda romanını okuduğum Amerikalı yazar James Baldwin'in 1973 yılında yayınlanmış belgeseli. Türk fotoğrafçı Sedat Pakay tarafından çekilmiş. 12 dakika olmasına rağmen yazarın kişiliğini harika özetlemiş. Bir fotoğrafçının kamerasından kendisini görmek ayrı bir keyif zira estetik yönü kuvvetli. Baldwin, 1961-1971…devamı

hanshiro 1 year ago

Eski Bahçe Eski Sevgi

Tezer Özlü

8 Gönderi

Türk edebiyatının en önemli kadın yazarlarından biri olan, lirik prenses Tezer Özlünün tek öykü kitabı. 1978-1987 yılları arasında yazdığı 23 öyküden oluşuyor. Açık konuşmak gerekirse anlatı türünde yazdığı eserleri daha çok seviyorum. Bu kitabı güzel ama diğerlerini -özellikle Yaşamın Ucuna…devamı

hanshiro 1 year ago

Şeffaflık Toplumu

Byung-Chul Han

12 Gönderi

"Şeffaflık insanı camlaştırır. Şiddeti de buradadır. Sınırsız özgürlük ve iletişim topyekûn kontrol ve gözetime dönüşüyor. Sosyal medya da giderek toplumsallığı disiplin altına alan ve sömüren dijital panoptikonlara benziyor daha çok." (Sayfa 12) Güney Kore asıllı Alman filozof Byung Chul Han'ın,…devamı"Şeffaflık insanı camlaştırır. Şiddeti de buradadır. Sınırsız özgürlük ve iletişim topyekûn kontrol ve gözetime dönüşüyor. Sosyal medya da giderek toplumsallığı disiplin altına alan ve sömüren dijital panoptikonlara benziyor daha çok." (Sayfa 12) Güney Kore asıllı Alman filozof Byung Chul Han'ın, metis yayınlarından çıkmış eseri. Direkt düşündürten bir kitap olduğunu belirtmeliyim. İçerisinde çok fazla konu var. Bölüm olarak; olumluluk toplumu, teşhircilik toplumu, porno toplumu ve işfa toplumu gibi, günümüz dünyasının temel sosyolojik ve felsefik yönünü kurcalayan, üzerine birçok yönden sorgulatan ilginç bir eser. Küçük birkaç eleştirim olmasına rağmen sevdim ben. Keşke bu tür kitapları daha çok okuyabilsek... Yazar modern toplumun, birey özelinde çok fazla metalaştığını ve bu noktada dispositiv -şeffaflığı en yakın özetleyen terim bu olsa gerek- bir biçimde değişim gösterdiğini; kitapta yer alan farklı toplum türleri özelinde tek tek açıklıyor. Metis Yayınlarına hayran olmamak elde değil. Ne zaman kurgu dışı bir eser arasam kendileri yayınlamış oluyor. Buradan kendilerine teşekkürlerimi iletiyorum. Hoşuma giden ve düşündürten birkaç alıntı; "Aşk, tüketim ve rahatlık formülü haline gelecek şekilde evcilleştirilip olumlulaştırılmıştır." (Sayfa 20) "Siyaset stratejik eylemdir." (Sayfa 21) "Şeffaflık kendi başına olumludur. Mevcut siyasi-ekonomik sistemi kökten sorgulayabilecek olumsuzluğu içermez. Sistemin dışındakine kördür. Sadece mevcut olanı onaylar ve optimize eder. Bu nedenle de şeffaflık toplumu siyasalsonrası ile birlikte varolur. Sadece siyasetten arındırılmış alan tümüyle şeffaftir. Referansı olmayan siyaset yozlaşarak referandum halini alır." (Sayfa 23) "Porno sadece aşkı (Eros) değil cinselliği (Sex) de yok eder. Pornografik teşhir cinsel hazda yabancılaşmaya yol açar. Hazzı yaşamayı imkânsız hale getirir. Cinsellik dişinin haz gösterisi ve erkeğin performans sergileyişi şeklinde dağılıp gider. Sergilenen, gösterime sunulan haz, haz değildir. Sergilenme, teşhir edilme mecburiyeti bizzat bedenin yabancılaşmasına yol açar. Beden, optimize edilmesi gereken bir sergi nesnesi şeklinde şeyleşir. Bu bedenin içinde ikamet etmek mümkün değildir. Onu sergilemek, böylece de sömürmek gerekir. Sergileme sömürmedir. Sergileme mecburiyeti bizzat ikamet etmeyi ortadan kaldırır. Dünyanın kendisi bir sergi salonu haline gelmişse ikamet etmek mümkün olmaktan çıkmıştır. İkamet etmek yerini ilgi sermayesini artırmaya yarayan reklam yapmaya bırakır. İkamet etmek kökeninde “huzurlu olmak, huzura kavuşmak, huzur içinde kalmak" anlamına gelir. Sürekli teşhir etme ve performans gösterme zorlaması bu huzuru tehdit eder. Heideggerci anlamında şey de tümüyle ortadan kaybolur. Şey, sadece kült değeriyle dolu olduğu için sergilenmeye gelmez." (Sayfa 28) "Hayali ve anlatısal yan yollarla izin vermeyen dolaysız zevk pornografiktir. Medyadaki resimlerin aşırı gerçek netliği ve belirginliği de hayal gücünü felce uğratır ve boğar." (Sayfa 32) "Barthes pornografik fotoğrafları da tekdüze fotoğraflardan sayar. Pürüzsüz, şeffaf ve herhangi bir kırılma, belirsizlik içermeyen fotoğraflardır bunlar. Halbuki erotik olanı belirleyen, çatlaklar ve içsel kırılmışlıktır. Erotik olan ne pürüzsüz ne de şeffaftır. Erotik fotoğraf "bozulmuş, çatlak" bir görüntüdür. Pornografik görüntüler her şeyi dışa döndürür, ortaya serer. Pornografinin içselliği, gizliliği, esrarı yoktur: "İçinde, ışık altında, tek bir mücevherin sergilendiği vitrin gibi tek bir şeyin sergilenmesiyle ilgilenir: cinselliğin; onu kısmen örtecek, erteleyecek ya da ilgiyi başka yöne çekecek ikinci, münasebetsiz bir şeye asla yer yoktur." Hiçbir şeyi örtmeyen, gizlemeyen, her şeyi bakışa açık kılan şeffaflık müstehcendir. Günümüzde medyadaki bütün resimler az çok pornografiktir. Lütufkârlıklarından ötürü punctum'dan, semiyotik yeğinlikten tamamen yoksundurlar. Bu resimler bize dokunabilecek, bizi yaralayabilecek hiçbir şeye sahip değildir. Olsa olsa like/beğendim nesnesi olabilirler." (Sayfa 43) "Sosyal medya ve kişiselleştirilmiş arama motorları internette dişarısının ortadan kaldırılmış olduğu mutlak bir yakın alan oluşturur. Burada insan yalnızca kendisi ve kendisi gibi olanlarla karşılaşır. Değişimi mümkün kılacak hiçbir olumsuzluk yoktur artık. Bu dijital mahalle insana sadece hoşuna gideceği kesimlerini sunar dünyanın. Böylelikle de kamusal alanı, kamusal ve hatta eleştirel bilinci ortadan kaldırarak dünyayı özelleştirir. İnternet mahrem bir alana, rahatlık ortamına dönüşür. Her türlü uzaklıktan arınmış yakınlık da şeffaflığın dışavurum biçimlerinden biridir." (Sayfa 54) "Narsisizm insanın kendisiyle mesafesiz teklifsizliğinin, yani kendine mesafenin yokluğunun ifadesidir. ++ ++ Sennett,"narsisist, tecrübe kazanma peşinde değildir, bir şeyi yaşamak ister - karşısına çıkan her şeyde kendisini yaşamak. Bu yüzden de her karşılaşmaya, her ortama burun kıvırır..." der ve "günümüz toplumu içsel ifade süreçlerini psikolojik olarak örgütlediği ve kendi bireysel sınırları dışında anlamlı bir toplumsal etkileşim anlayışını yok ettiği" için de narsistik bozuklukların arttığını söyler. Teklifsizlik toplumu, insanın kendinden uzaklaşmasını, kendini kaybetmesini sağlayan ayinsel, törensel işaretleri ortadan kaldırır. Tecrübe başkasıyla karşılaşmaktır. Yaşantıdaysa insan her yerde kendisiyle karşılaşır. Narsistik özne kendini sınırlayamaz. Varlığının sınırları bulanıklaşır. Bu yüzden de kalıcı bir kendilik imgesi oluşamaz. Narsistik özne kendisiyle o denli kaynaşmıştır ki kendisiyle oynaması mümkün değildir. Depresyona düşen narsisist sınırsız kendine-teklifsizliğinde boğulur. Narsisisti kendinden uzaklaştıran bir boşluk, bir namevcudiyet yoktur." (Sayfa 55-56) "Günümüzün kontrol toplumu özel bir panoptik yapıya sahiptir. Bentham'ın panoptikonundaki yalıtılmış mahkûmların aksine günümüz panoptikonunun sakinleri birbirleriyle yoğun bir şekilde iletişimde bulunur ve ağlar kurarlar. Şeffaflığı garantileyen yalıtılmışlığın getirdiği yalnızlık değil hiper-iletişimdir. Dijital panoptikonun kendine has yanı, kuruluşunda ve sürdürülmesinde sakinlerinin soyunma ve kendilerini teşhir etme yoluyla aktif olarak yer almalarıdır. Kendilerini panoptik pazarda sergilerler. Pornografik kendini teşhir ve panoptik kontrol arasında keskin bir sınır yoktur. Teşhircilik ve voyörizm dijital panoptikon niteliğindeki interneti besler. Kontrol toplumu, öznesi dış bir zorlama sonucu değil kendi ihtiyacı nedeniyle soyunduğunda, özel ve mahrem alanını yitirme korkusu bunları utanmazca teşhir etme ihtiyacına yenik düştüğünde mükemmelliğe ulaşır." (Sayfa 68)

hanshiro 1 year ago

Her Şey Ayartabilir Beni

William Butler Yeats

1 Gönderi

"Yaşlanıp saçların ağardığında, uyuklarken Ocağın başında, eline al bu kitabı Ve oku yavaş yavaş düşleyerek bir zamanki Yumuşak bakışlarını ve gölgelerinin tatlılığını. Kaç kişi senin o mutlu inceliğini sevmişti, Kaç kişi güzelliğini, yalan ya da doğru. Ama bir kişi senin…devamı"Yaşlanıp saçların ağardığında, uyuklarken Ocağın başında, eline al bu kitabı Ve oku yavaş yavaş düşleyerek bir zamanki Yumuşak bakışlarını ve gölgelerinin tatlılığını. Kaç kişi senin o mutlu inceliğini sevmişti, Kaç kişi güzelliğini, yalan ya da doğru. Ama bir kişi senin o gezgin ruhunu Ve değişen yüzünün hüznünü sevdi. Şimdi eğil de korlaşmış kütüklere, Mırıldan biraz üzgün bir sesle, aşk nasıl alıp başını dağlara gitti Ve gizledi yüzünü sayısız yıldızlarla diye." (Sayfa 17) 1923 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi İrlandalı şair/yazar William Butler Yeats'ı sonunda okudum. Dedikleri kadar varmış. Yüksek kaliteye sahip. Romantizm türünün en özgün şairleri arasında yer alıyor, okurken özgünlüğüne hayran kaldığımı belirtmeliyim. Kitabın başında yazarın hayatını biraz özet geçmişler. İlk yıllarında romantizm ağırlıklı olsa da zamanla bu akımdan uzaklaşıp -özellikle modernizm gelişmesi ile birlikte- tarzını realizme kaydırmış. Hatta bu bağlamda en çok Amerikalı şair Ezra Pound'dan (nasip olursa onu da yakın zamanda okuyacağım) etkilenmiş, hatta ders bile almış. Şaşırdığım bir nokta ise Yeats, özgünlüğün ve yaratıcılığın, cinsellik ile paralellik gösterdiğini düşünüyormüş. Bu yüzden aşk hayatı çok dolu. Hatta yaşlılık döneminde steinach ameliyatı (araştırdığım kadarıyla cinsel hormonları yeniden canlandırıyormuş) olmuş. İlginç ama son derece kaliteli bir şair. Kesinlikle başka eserlerini okuyacağım. (yalnız çevirmen BAZI şiirlerde kötü çeviri yapmış, bilginiz olsun.) Hoşuma giden birkaç şiir eklemek istiyorum; "Sen dans et orada kıyıda Senin ne umurunda Rüzgâr ya da kükreyen sular? Savur tuzlu damlalarla ıslanan Saçlarını havaya. Gençsin, nereden bileceksin Soytarının zaferini ya da aşkın Ele geçer geçmez yitirildiğini, En iyi çalışanın ölüp gittiğini, Bütün demetlerin dağıldığını? Neden korkacakmışsın sen Rüzgârın acımasız uğultusundan?" (Sayfa 27) "Düşlerle yıpranmışım ben; Havanın aşındırdığı mermer Bir salyangoz kabuğu derelerde; Ve bütün gün sabahtan akşama Gözlerim bu kadının güzelliğine takılı Sanki bir kitabı açıp Orada resmini bulmuşum Bakanların gözlerine şölen Ya da dinlemesini bilen kulaklar Duyduğu için sevinen ve bilgeliğe Aldırmayan bir güzelin; Oysa oysa, Bir düş mü bu benim gördüğüm, yoksa gerçek mi? Ah keşke karşılaşsaydık Gençliğimin ateşi sönmeden! Oysa düşler içinde kocuyorum ben, Havanın aşındırdığı mermer Bir salyangoz kabuğu derelerde." (Sayfa 35)

hanshiro 1 year ago

Köpeklere ve Duvarlara Dair

Yuko Tsushima

1 Gönderi

Osamu Dazai'nin kızı Yuko Tsushima tarafından yazılmış 1982 çıkışlı öykü eseri. Maalesef sevemedim. Kitapta iki öykü yer alıyor. Anladığım kadarıyla yazar, kendi çocuğuyla olan ilişkisini son derece özgün ve yalın bir şekilde kitaba taşımış; babasının vurucu birkaç yönünü eklemeyi unutmamış…devamı