(@) - Raf

"Ey dilek koşulu aşkın; beyaz gül ve incelen oklar. Bir güz ağacı gövdesinde kapalı gerçekleşmenin kaynağı. Güneşe uyarlanamıyor dilek. Güz, kırmızı gülün düşmanı, el alıyor donuk karadan kalın oklara karşı. Barışsızlık sürüyor. Bu çılgın eğlentinin karşıtı bir yürek hangi kuşun…devamı"Ey dilek koşulu aşkın; beyaz gül ve incelen oklar. Bir güz ağacı gövdesinde kapalı gerçekleşmenin kaynağı. Güneşe uyarlanamıyor dilek. Güz, kırmızı gülün düşmanı, el alıyor donuk karadan kalın oklara karşı. Barışsızlık sürüyor. Bu çılgın eğlentinin karşıtı bir yürek hangi kuşun sesinde dinlensin? Yinelenen bırakılmalarda ararken serin tınısını el, bir sınırı hatırlıyor, sonsuz! Ey, olmayan bir yalımı bekleyen devinim, susuyor öteye var olurken kıydığı çığlıklarını. Durum diyor bu üstelemenin sarı uzantısı, yaratının ürkünç arılığı ve donuk izleği yaşamanın... Nasıl geceler eli açıklığında üzüm tanelerinin sesine tanıklık kaçınılmazsa, öyle yükselen servilerle göğe daha yakın olmak. Mavinin doruğunda diz çöküşü biricik varlığın, öyle süren aşk çok katlı bir çiçeğin yalnızlığı kadar, bir safir alana doğrulan çocuksu dilegelişte; karanlık dinletiden uzak şiirin açılabileceği öte uzam!" (Sayfa 27) İlk kez (kitap olarak) Nilgün Marmara'yı okudum. Daha önceden hep internet üzerinden okuyordum, kitabın tadı bir başkaymış. Kendisini az çok tanıyanlar bilir, şiirlerinde yoğun bir Amerikan edebiyatı etkisi var. Özellikle Sylvia Plath.. Açıkçası bana göre Nilgün çok daha başarılı bir şair. Onun dilindeki estetik haz beni daha çok çekiyor. Genel olarak bakıldığında etkilendiği bir diğer şair T. S. Eliot. Eliot'ın şiirlerindeki modernizm, karmaşık imgelem ve kültürel referanslar, Marmara'nın şiir dilinde de yankılandığı bariz ortada.. Bu etki, onun eserlerine sadece kişisel bir melankoli değil, aynı zamanda varoluşsal bir derinlik katmış. Bu iki şairin yanı sıra (bana göre) Emily Dickinson'ın içe dönük ve melankolik tonunun da şiirlerinde hissediliyor. Ancak teknik yönüyle biraz fazla farklılık içeriğini de belirtmeliyim. Özetle Nilgün Marmara'yı okumak lazım, özellikle şiir seviyorsanız ve okuyorsanız bu bir tür zorunluluğa dönüşüyor. Son olarak çoğu şiirini 20'lerin başında yazmış. Saygıyı hak ediyor.

hanshiro 10 months ago

Yıldızların Fısıltısı

Necib Mahfuz

1 Gönderi

Nobel Edebiyat Ödülünü kazanan ilk müslüman yazar Necib Mahfuz'u sonunda okudum. Doğrudan kahire üçlemesi ile başlamak doğru olmaz deyip bu 18 öyküden oluşan kısa eserini tercih ettim. Yazarın dilini ve yazım tarzını görmek ve tanımak amacıyla doğru bir tercih olduğunu…devamı

hanshiro 10 months ago

Siyah - Beyaz

Vüsat O.Bener

1 Gönderi

"Yürüyen kaldırımda duruyorum. Renk körlüğü mü başladı, okumuş muydum, uyduruyor muyum, köpekler siyah-beyaz görürmüş güya nesneleri, köpekleştim mi yoksa? Kuşkuya düştüğümü şimdi düşünüyorum. Her şey siyah-beyaz: Kıpkırmızı olması gereken -neden?- bakara gülleri, yemyeşil olması gereken -niçin? çimenler, bordo olması gereken…devamı"Yürüyen kaldırımda duruyorum. Renk körlüğü mü başladı, okumuş muydum, uyduruyor muyum, köpekler siyah-beyaz görürmüş güya nesneleri, köpekleştim mi yoksa? Kuşkuya düştüğümü şimdi düşünüyorum. Her şey siyah-beyaz: Kıpkırmızı olması gereken -neden?- bakara gülleri, yemyeşil olması gereken -niçin? çimenler, bordo olması gereken -niye?- spor arabasından mutlu çift gülücüklerini sergileyen reklam panoları... Bilinmeze götürüldüklerinden habersiz görünen soyunuk, ne erkek, ne dişi insanlar da duruyor, sırtları birbirlerine dönük, nereye baktıkları belli değil. Gökyüzü kapkara. Sağanak yağmur öncesi. Ben giyiniğim, ama titriyorum. Daha yürüyen yollara sıra gelmedi anlaşılan. Çift katlı otobüslerden biri önümde yavaşladı. Pencereleri tozlu. Durdu galiba. O mu, kaldırım mı? Hep aynı hizadayız. Düz mantık gereği ne o, ne kaldırım öyleyse. Arka sıralardan bir pencerenin camı açık. Bu 'ben' miyim? Biri kürek kemiklerimin arasına sokulu anahtarı çevirmeye başladı, sol kolum -belki de sağ- kırık kırık kalkıyor. 'Ben' de beni görmüş olmalı, başını çıkardı pencereden- dev balyozlar pamuk yığınlarına dalıp çıkıyor, çıt yok, dudaklarının kıpırdanışını izliyorum 'ben'in, "buluşalım" demeye mi getiriyor? Sanırım. Ama nasıl, nerede, kaç yüzyıl sonra? İçimdeki gramofon -His Master's Voice-habire baştan çalıyor cızırtılı plağı: Saçmalama. Benimle mi ilgili bu uyarı? Sinirlenmemeliyim, oysa unutmuş olmalıyım öfkeyi. 'Ben' konuşmayı sürdürüyor gibi." (Sayfa 7) Her geçen gün Türk edebiyatında -özellikle öykü türünde- ne çok özgün isim olduğunu keşfediyorum. Vüs'at O. Bener'i ilk kez okudum. Özgünlüğünün hakkını veren bir isim, kendine has bir tarzı var. Bener genel olarak hayatın kendisi gibi karmaşık ve parçalı bir anlatım kullanmayı seçmiş. Öykü, basit bir konu yerine, insanın iç dünyasındaki gelgitleri, çelişkileri ve yaşamın siyahla beyaz arasındaki gri tonlarını ele alıyor (bana göre). Okuyucu genel olarak metnin içinde bir bulmaca çözer gibi ilerler; parçalı anılar, sembolik imgeler ve iç sesler bir araya gelerek -bir noktada durum öykücülüğünü andırır ama tam anlamıyla böyle değildir- anlamı oluşturur. Bu nedenle eser bir olay anlatısından çok, bir duygu ve bilinç akışı deneyimi sunuyor. Bener'in öykücülüğü, okuru pasif bir dinleyici olmaktan çıkarıyor ve metnin anlamını kendisinin inşa etmesini istiyor. Öykü türünde farklı bir şeyler okumak istiyorsanız tavsiye ederim.

hanshiro 10 months ago

Ütopya

Thomas More

1 Gönderi

Yıllar önce okumuştum can baskısını, burada olmadığını görünce ekleyeyim dedim; eklemişken de paylaşım yapayım dedim.. Kesinlikle okunması gereken bir eser. 1516 da yayımlanmasına rağmen usta işi bir metin. Yazarının idam edilmesine şaşmamalı. Ütopya, 16. yüzyıl İngiltere'sinde yaşanan toplumsal ve ekonomik…devamıYıllar önce okumuştum can baskısını, burada olmadığını görünce ekleyeyim dedim; eklemişken de paylaşım yapayım dedim.. Kesinlikle okunması gereken bir eser. 1516 da yayımlanmasına rağmen usta işi bir metin. Yazarının idam edilmesine şaşmamalı. Ütopya, 16. yüzyıl İngiltere'sinde yaşanan toplumsal ve ekonomik sorunlara bir tepki olarak yazılmıştır. Yazar More, bu kurgusal ada'yı devlet aracılığıyla o dönemin siyasi baskılarını, sosyal adaletsizlikleri, soyluların birikimini ve yoksulluğu ironik bir dille eleştirmiştir. Amacı, mevcut sistemi doğrudan hedef almak yerine, okuyucuyu ideal bir toplumun nasıl olabileceği üzerine düşündürmekti, ve başardı da. Ütopya adasında, her şeyin halka ait olduğu ve özel mülkiyetin bulunmadığı bir sistem işlemektedir. 16.yy İngiltere'sinde yaşanılan zenginlerin ve soyluların birikimlerine karşı bir duruş niteliğinde olan bu fikir, günümüzde komünizm ve sosyalizm gibi ideolojilerle ilişkilendirilir. Modern devletlerde özel mülkiyet tamamen kaldırılmasa da, vergilendirme ve sosyal yardım gibi politikalarla gelir adaletsizliğini giderme çabaları More'un bu idealinin bir yansımasıdır (en azından ben böyle görüyorum). Ütopya'da yöneticiler, halk tarafından seçilir ve halka hizmet etmektedir. Bu, monarşilerin hüküm sürdüğü o çağ için oldukça radikal bir düşünceydi. Günümüz demokrasileri, bu ilkeye benzer şekilde işler (yersen). Ancak, Ütopya'daki yöneticiler, More'un vizyonunda daha az yozlaşmış ve halka daha yakın olarak tasvir edilir. More, din savaşlarının yaşandığı bir çağda Ütopya'da farklı dinlere inanan insanların barış içinde bir arada yaşamasını hayal etmiştir. Bu, günümüzdeki laiklik ve dini hoşgörü kavramlarının temelini oluşturan fikirlerden biridir. Çok kültürlü modern toplumlarda, farklı inançlara saygı duyulması ve bir arada yaşama çabası, Ütopya'daki bu barışçıl idealin bir yansımasıdır. Son olarak, Ütopyalılar savaştan nefret eder ve sadece savunma amaçlı savaşırlar. Hukuk sistemleri ise basittir, çünkü halkın ahlaki değerleri güçlüdür. More, bu ideal ile Avrupa'daki sürekli savaşları ve karmaşık hukuk sistemlerini eleştirmiştir. Günümüzde uluslararası anlaşmalar ve barış çabaları, Ütopya'nın bu barışçıl idealine benzemekle birlikte, dünya hala savaş ve çatışmalarla yüzleşmektedir. Yazar More, bir devlet adamı ve filozof olarak kendi ülkesinin sorunlarını yakından gözlemledi ve bu sorunlara çözüm aramaya çalıştı. Doğrudan eleştiri yapmak o dönemde tehlikeli olduğu için, Ütopya'yı kurgusal bir ayna olarak kullanmıştır. Eser, sadece ideal bir toplumun portresi değil, aynı zamanda More'un yaşadığı dönemin sert bir aynasıdır ve günümüzde de sosyal adalet, eşitlik ve özgürlük gibi evrensel temaları ele alarak geçerliliğini korumaktadır. Okuyunuz, okutturunuz ve de anlayıp üzerine kafa yorunuz. Üzerine konuşulması gereken alıntılar: "Yani bir zümre var ki kendinden başka herkesin görüşlerine derin bir önyargı besliyor ya da her halükârda kendi fikirlerini yeğ tutuyor. Bu insanların yanında, başka yerlerde benimsendiğini gördüğünüz veya tarihten örnek verebileceğiniz bir uygulamayı önerdiğinizi düşünelim; ne olur? Mesleki ünleri tehlikedeymiş gibi, önerine bir itiraz getiremezlerse ömürleri boyunca budala yerine konulacaklarmış gibi davranırlar. Hiçbir şey diyemezlerse son çare olarak, "Atalarımız böyle yapmış; onların hikmetinden sual etmek kimin haddine?" gibi bir ifadeye başvururlar. Ardından da son sözü söylemişçesine arkalarına yaslanırlar; atalarından daha büyük bir bilgelik gösterme fırsatı yakalamak büyük bir suçmuş gibi! Oysa onların en mantıklı kararlarını tersyüz etmeye nasıl da hazırız. Ölümün soğukluğuna tutunur gibi tutunduklarımız ancak mantıksız olanlar. Kendini beğenmişlik, budalalık ve inadın bu ilginç karışımına değişik değişik yerlerde rastladım ben. Bir keresinde İngiltere'de bile karşılaştım." (Sayfa 28) "Tanrı, 'Öldürmeyeceksin,' demiş. Çalınan bir miktar para bize bunu yapma hakkı verir mi? Bu emir yalnızca yasadışı yoldan insan öldürmek için geçerliyse, o zaman irza geçme, zina ve yalancı şahitliğin bazı türlerini meşrulaştırmak amacıyla insanların kendi aralarında anlaşmalarını nasıl önleyeceğiz? Tanrı'nın kendimizi öldürmemizi bile yasakladığı göz önünde tutulursa, birbirimizi nasıl boğazlayacağımızın kararını ilahî bir merci olmadan, yalnızca insanlara bırakabilir miyiz? Bunun infazcıları altıncı emirden muaf tutmaya yeteceğine gerçekten inanabilir miyiz? O emrin ancak insan yasalarının müsaade ettiği ölçüde geçerliliği olduğunu söylemek değil mi bu?" (Sayfa 37-38) "Arkadaşınız Platon'un ne dediğini biliyorsunuz: Filozoflar hükümdar olana ya da hükümdarlar felsefe öğrenene dek, bir toplumun mutluluğa ulaşması mümkün değildir. Filozoflar hükümdarlarla nasihat vermeye tenezzül etmezlerse toplumun o mutluluktan ne kadar uzak kalacağını düşünsenize!" (Sayfa 45) "Refah ve özgürlük, insanların adaletsizlik ve baskıya tahammüllerini azaltır; yoksulluk ve yoksunluk ise insanları susturur, onlara boyun eğdirir, başkaldırının soylu ruhunu boğar." (Sayfa 50) "Ona, "Sizi en başta niçin kral yaptıklarını sanıyorsu- nuz?" diye soruyorum. "Sizin çıkarınız için değil, kendi çıkarları için. Onları rahat bir hayata kavuşturmak ve adaletsizlikten korumak için gayret gösteresiniz diye. Dolayısıyla sizin işiniz kendi esenliğinizi değil, onların esenliğini gözetmek; tıpkı bir çobanın işinin, aslına bakılırsa, kendini değil de koyunlarını beslemek olması gibi. Barışı korumak için yapılacak en iyi şeyin insanları yoksul tutmak olduğu varsayımına gelince, gerçekler bununla tümden çelişiyor. Toplumun en kavgacı kesimi dilenciler. Mevcut hayat şartlarından hoşnut olmayan kişinin devrim başlatması daha kuvvetli bir ihtimal değil mi? Kişisel çıkar uğruna her şeyi altüst etme dürtüsü, kaybedecek bir şeyi olmayanlardan daha güçlü kimde bulunabilir?" (Sayfa 51) "Ütopya'da günlük çalışma süresi altı saat: sabah üç saat iş, arkasından öğlen yemeği, akabinde iki saat ara, öğleden sonra üç saat daha iş, sonra da akşam yemeği." (Sayfa 69) "Temel gereksinimi karşılamayan mesleklerle uğraşanları, tembellik edip çalışmayanları -üretenlerden iki kat fazla tüketen bu insanların hepsini alın ve faydalı bir işe koşun; günde birkaç saatlik çalışmanın hem rahat bir hayat için gereken her şeyi hem de gerçek ve doğal zevklerin hepsini fazlasıyla karşıladığını göreceksiniz." (Sayfa 71) "Her şehir eşit büyüklükte dört bölgeye ayrılmış durumda ve hepsinin merkezinde kendi çarşısı var. Hanelerin ürettikleri buradaki ambarlarda toplanıyor, sonra cinslerine göre değişik dükkânlara dağıtılıyor. Bir hanenin sorumlusu, kendisi veya ailesi için bir şeye ihtiyaç duyduğunda o dükkânlardan birine gidip istiyor, o kadar. İstediği şeyi, nakdî veya ayni, herhangi bir ödeme olmadan alabiliyor. Niye almasın ki? Her şeyden bolca bulunduğundan, kimsenin ihtiyacından fazlasını isteme riski yok. Kıtlık olmayacağını bile bile insan bir şeyi niçin istiflemek istesin? Yokluk korkusu hariç, hiçbir canlının doğasında açgözlülük bulunmaz. İnsan örneğinde ise bunun istisnası gösteriş: Yani bir kişinin, gereksiz fazlalıklara başka insanlardan daha çok sahip olduğunu gösterme merakı. Ütopya'da böyle şeylere pabuç bırakmazlar." (Sayfa 75) "Birinci ilkeleri, her ruhun ölümsüz olduğu ve Tanrı yahut O'na benzer bir varlık tarafından mutlu olmak üzere yaratıldığı. İkincisi, bu dünyadaki iyi ve kötü davranışlarımızdan dolayı bir sonrakinde ödül ve ceza alacağımız. Bu ilkeler dinî olsa bile Ütopyalılar onları akla dayandırıyor. Diyelim ki o ilkeleri kabul etmiyorsunuz. Bu durumda herhangi bir budalanın bile size ne nız gerektiğini gösterebileceğini söylüyorlar. Doğru veya yanlış olduğuna bakmaksızın hoşunuza giden şeylerin peşinden gitmelisiniz. Yeter ki büyük hazlar küçüklerin önüne geçmesin ve sonrasında acıya sebep olan hazlardan uzak durulsun. Size bir fayda sağlayacağı konusunda bir umudunuz yoksa erdemli olmak için kendinizi harap etmenin, hayattaki güzelliklerden kendinizi yoksun bırakmanın ve rahatınızı bile isteye kaçırmanın ne anlamı var? Tamamen tatsız ve dolayısıyla tamamen mutsuz bir hayatın ölümden sonra bir telafisi olmayacaksa, öyle bir hayattan ne elde etmeyi umabilirsiniz?" (Sayfa 87-88)

hanshiro 10 months ago

Çocuk

Jean-Pierre Dardenne

2 Gönderi

"L'Enfant" Belçikalı Dardenne kardeşlerin 2005 yılında çektikleri ve ikinci kez Altın Palmiye'yi kazandıkları drama filmi.. Sosyal gerçekçiliğin en çarpıcı örneklerinden biridir. Genç bireylerin yaşadığı ilişki ve varoluş mücadelesi olabildiğince gerçekçi bir biçimde aktarılmış.. Film, Belçika'nın sanayi şehri Seraing'de yaşayan genç…devamı"L'Enfant" Belçikalı Dardenne kardeşlerin 2005 yılında çektikleri ve ikinci kez Altın Palmiye'yi kazandıkları drama filmi.. Sosyal gerçekçiliğin en çarpıcı örneklerinden biridir. Genç bireylerin yaşadığı ilişki ve varoluş mücadelesi olabildiğince gerçekçi bir biçimde aktarılmış.. Film, Belçika'nın sanayi şehri Seraing'de yaşayan genç çift Sonia ve Bruno'nun hikayesini anlatıyor. Toplumun kenar mahallelerinde, yoksulluk ve işsizlik batağında yaşam mücadelesi veren bu çiftin hayatı, modern toplumun genç bireyler üzerindeki baskısını ve yozlaştırıcı etkisini gözler önüne seriyor. Bruno'nun sürekli küçük hırsızlıklarla geçimini sağlaması, filmin en önemli sosyal eleştirilerinden biridir. Bu durum, sadece bir geçim yolu değil, aynı zamanda toplumun bu bireylere sunduğu sınırlı seçeneklerin bir göstergesidir. Sonia ve Bruno'nun ilişkisi, geleneksel aile ve toplumsal normların dışında bir ilişkidir. İlişkilerinin en önemli dinamiği, Bruno'nun duygusal olgunlaşamamışlığı ve sorumsuzluğu temel problemlerin zeminini oluşturuyor. Bu da, günümüz gençlerinin yaşadığı ilişkilerde sıkça rastlanan bir sorun. Bir yandan baba olma sorumluluğuyla yüzleşen Bruno, diğer yandan hala kendi çocuksu ihtiyaçlarını ve isteklerini ön planda tutuyor. Bu, özellikle erkek gençlerin yaşadığı bir kimlik krizi olarak da görülebilir. Bruno'nun babalık rolüne bürünmek yerine, doğan bebeği paraya çevirmeye çalışması, modern dünyanın tüketim odaklı ve duygudan yoksun ilişkilerinin acı bir portresini çiziyor. Sonia ise, bu sorumsuzluğun karşısında ayakta durmaya çalışan, daha olgun ve fedakar bir karakter. Ancak onun da çaresizliği ve bir çıkış yolu bulamayışı, toplumun bu bireylere nasıl bir destek sunamadığının bir başka kanıtıdır. Film, tüm bu karmaşık dinamikleri, sert ve belgeselvari bir üslupla, duygu sömürüsüne kaçmadan ele alıyor. Dardenne kardeşler, karakterlerini yargılamadan, onların zorlu hayatlarını tüm çıplaklığıyla (müziksiz bir şekilde) gözler önüne seriyor. "L'Enfant", gençlerin modern dünyada, özellikle de yoksulluk ve dışlanma koşullarında nasıl hayatta kalmaya çalıştıklarına dair sarsıcı ve gerçekçi bir bakış sunuyor. Ben bazı yönleriyle çok sevdiğim "Rosetta (1999)" filmine benzettiğim için bayılmadım ama izlenmesi ve ibret alınması gereken bir film.

hanshiro 10 months ago

Sırlar ve Yalanlar

Mike Leigh

5 Gönderi

Naked falan hikaye asıl Mike Leigh filmi budur.. Secrets and Lies, İngiliz toplumunun sınıf, ırk ve kimlik sorunlarını son derece kişisel ve dokunaklı bir şekilde ele alan, derinlemesine bir karakter draması. Film, bu toplumsal meseleleri soyut kavramlar üzerinden değil, aile…devamıNaked falan hikaye asıl Mike Leigh filmi budur.. Secrets and Lies, İngiliz toplumunun sınıf, ırk ve kimlik sorunlarını son derece kişisel ve dokunaklı bir şekilde ele alan, derinlemesine bir karakter draması. Film, bu toplumsal meseleleri soyut kavramlar üzerinden değil, aile bağları ve bireysel travmalar aracılığıyla işleyerek izleyiciye sunuyor. Aile içindeki yalanlar ve sırlar etrafında dönse de, aslında arka planda İngiltere'nin -özellikle 80-2000 arası- sosyal yapısını sorgular. Anne karakteri Cynthia, alt sınıftan gelen, ekonomik sıkıntılarla boğuşan, yalnız ve kırılgan bir kadındır. Cynthia'nın hayatı, İngiliz işçi sınıfının yaşadığı umutsuzluğu, yorgunluğu ve toplumsal dışlanmışlığı yansıtır (bu noktada biraz Ken Loach esintisi hissedebilirsiniz). Diğer yandan, Hortense karakteri ise orta sınıfa ait, iyi eğitimli ve başarılı bir siyahi kadındır. Hortense'ın biyolojik annesini arayışı, onun sadece kişisel bir kimlik arayışı değil, aynı zamanda İngiltere'deki siyahi nüfusun topluma entegrasyonu ve kimlik sorunlarına dair bir metafor haline gelir. Film, bu iki farklı sınıf ve ırktan gelen kadının bir araya gelmesiyle, İngiliz toplumundaki ayrışmaları ve önyargıları gözler önüne serer. Yönetmen Leigh, Cynthia'nın dramı üzerinden İngiliz aile yapısı, duygusal mesafeleri ve iletişimsizliği de ustaca işler. Cynthia'nın kızı Roxanne ile olan gergin ilişkisi, kuşak çatışmalarını ve sevginin ifade edilmesindeki zorlukları yansıtır. Genç kız duygularını kontrol edemeyen, patlamalara eğilimli bir karakterdir. Bu durum, onun yaşadığı ekonomik ve duygusal baskının bir sonucudur. Kardeşi Maurice'in de kendi ailesi ve işiyle ilgili sorunları vardır ve bu da ona bir destek olmaktan çok uzaktır. Cynthia'nın Hortense ile bir araya gelmesi, onun için sadece bir sırrın açığa çıkması değil, aynı zamanda geçmişiyle yüzleşme ve kendisini yeniden keşfetme sürecidir. Filmdeki bu süreç, İngiliz toplumunun katı sosyal yapılarının altında yatan duygusal boşlukları ve iletişimsizlikleri sorgular. Mike Leigh, karakterlerini doğal ve gerçekçi diyaloglarla konuşturarak, İngilizlerin "gizli ve yalan"larla dolu, duygularını saklayan yapısını ortaya çıkarır. Özellikle son 20 dakikası fena... Film, toplumsal sorunları soyut bir şekilde değil, somut ve bireysel acılar üzerinden işleyerek izleyicinin daha derin bir empati kurmasını sağlamaktadır. Tam anlamıyla bir İngiliz sineması izlemek istiyorsanız kaçırmayın.

hanshiro 10 months ago

Küreselleşme

Zygmunt Bauman

1 Gönderi

Zygmunt Bauman'ın 1998 yılında yayımladığı çalışma. Tezimden dolayı hocamın önerisiyle okudum. Son derece etkileyici bir çalışma. Kısaca özetlemek gerekirse: Bauman'a göre modernizm, bir "bahçıvan" zihniyetine sahiptir. Modernist projeler, dünyayı düzenli, öngörülebilir ve kontrol edilebilir bir bahçeye dönüştürmeyi amaçlamıştır. Bu, geleneksel…devamıZygmunt Bauman'ın 1998 yılında yayımladığı çalışma. Tezimden dolayı hocamın önerisiyle okudum. Son derece etkileyici bir çalışma. Kısaca özetlemek gerekirse: Bauman'a göre modernizm, bir "bahçıvan" zihniyetine sahiptir. Modernist projeler, dünyayı düzenli, öngörülebilir ve kontrol edilebilir bir bahçeye dönüştürmeyi amaçlamıştır. Bu, geleneksel yapıları, alışkanlıkları ve sosyal bağları "yabani otlar" olarak görmeyi içeriyor.. Modernist devletler, bu yabani otları temizleyerek, ulusal kimlik, rasyonel bürokrasi ve endüstriyel üretim gibi yeni ve "temiz" yapılar inşa etmeye çalıştılar. Bu süreçte mekân, bir sabitleme aracı olarak kullanıldı. Modernizm, insanları ve kaynakları belirli coğrafyalara sabitleyerek, merkezi kontrolü kolaylaştırdı. Fabrikalar, okullar, hapishaneler ve ulus-devlet sınırları, bu sabitleme çabasının somut örnekleriydi. Bu sabitlenme, aynı zamanda geleneklerin de yerleşik ve kalıcı olmasını sağlamıştır. Gelenekler, belirli bir yerin, o yerin insanlarının ve onların ortak yaşam biçiminin ayrılmaz bir parçasıydı. Bauman, bu dönemi "katı" modernlik olarak adlandırır; çünkü her şey belirli bir yere, kurala ve sisteme sabitlenmiştir. Modernizm, her şeyi bilim ve rasyonellik temelinde yeniden inşa etme iddiasındaydı. Gelenekler, bu rasyonel projeye uymayan, "mantıksız" veya "ilkel" unsurlar olarak görülmüştür. Modern devletler, eğitimden sağlığa, şehircilikten ekonomiye kadar her alanda merkezi planlamalar yaparak toplumları tasarlamaya çalıştı. Bu sosyal mühendislik, geleneklerin doğal akışını bozdu ve onları modern yapıların içine entegre etmeye zorladı. Modernizmde kimlikler, genellikle ulus-devletin sınırları içinde, belirli bir coğrafyaya ve ortak bir tarihe dayalı olarak inşa edildi. Gelenekler, bu ulusal kimliğin bir parçası haline getirildi (örneğin, milli bayramlar, ulusal yemekler gibi). Bauman'ın analizi, küreselleşmenin bu "katı" modernliğin temellerini sarstığını öne sürer. Küreselleşme, artık mekanı sabitlemek değil, aksine akışkanlık ve hareketlilik üzerine kurulu bir süreçtir. Sermaye, bilgi, mal ve seçkinler (Bauman'ın "turistler"i) hızla sınırlar arasında hareket ederken, "yerleşik" kalanlar (Bauman'ın "serseriler"i) bu hareketliliğin sonuçlarına katlanmak zorunda kalır. Bu akışkanlık, modernizmin düzenleme ve kontrol çabalarını aşındırır. Devletler, sermayenin ve bilginin akışını kontrol edemez hale gelir. Bu durum, geleneklerin de yerleşik bağlayıcılıklarını kaybetmesine yol açar. Gelenekler artık bir kimlik dayatması olmaktan çıkar, bireylerin kendi kimliklerini oluştururken seçebilecekleri birer seçenek haline gelir. Küreselleşme, zamanı mekândan bağımsız hale getirir. Elektronik iletişim sayesinde, dünyanın bir ucundaki olay anında diğer ucunda öğrenilebilir. Bu, yerel geleneklerin ve değerlerin küresel bilgi akışıyla çarpışmasına neden olur. Geleneksel olarak sabit olan kimlikler, küreselleşmeyle birlikte belirsizleşir. Bireyler, çoklu kimlikler arasında savrulur; yerel, ulusal ve küresel kimlikler arasında sürekli bir geçiş yaşarlar. Bu durum, geleneksel aidiyet duygusunu zedeler ve bireyleri bir kimlik arayışına iter. Küreselleşme, ne modernist projeyi tamamlar ne de gelenekleri tam anlamıyla ortadan kaldırır. Bauman'a göre, küreselleşme gelenekleri parçalara ayırır ve onları bir nevi "piyasa ürünü" haline getirir. Geleneksel semboller, giysiler veya yiyecekler, küresel tüketim kültürünün bir parçası haline gelir ve orijinal anlamlarından koparılır. Üzerinde düşünülmesi gereken alıntılar; "Küreselleşmiş bir dünyada yerel olmak, toplumsal yoksunluk ve itibarsızlık işaretidir. Yerelleşmiş varoluşun rahatsızlıkları, kamusal mekânların yerelleşmiş hayatın erişim alanının dışına çıkması sonucu yerelliklerin anlam üretme ve anlam pazarlığı yapma kapasitesini kaybetmesi ve giderek kontrol edemedikleri algı yaratma ve yorumlama eylemlerine bağımlı hale gelmeleriyle yoğunlaşmaktadır. Küreselleşmiş entelektüellerin komüniterci düşleri/avuntuları buraya kadarmış." (Sayfa 11) "Yine de Cornelius Castoriadis'in belirttiği gibi, modern uygarlığımızın mevcut koşullarında yatan sorun, kendisini sorgulamayı bırakmış olmasıdır. Belli başlı soruları sormamak, şimdiden resmi gündemin parçası olmuş sorulara yanıt getirememekten daha fazla tehlike barındırır; diğer yandan, yanlış türden sorular sormak çoğu kez gözlerin gerçekten önemli meselelerden kaçırılmasına yardımcı olur. Sessizliğin bedeli sert bir biçimde insanların ıstıraplarıyla ödenir. Neticede kader ve varış noktası, sürüklenmek ve yolculuk yapmak arasındaki tüm farkı doğru sorular sormak yaratır. Yaşam tarzımızın görünüşte sorgulanmaz denilen önermelerini sorgulamak, muhtemelen insanlara ve kendimize borçlu olduğunuz en acil görevdir." (Sayfa 14) "İktidar ve servet sahibi elitler geçmişte aynı bugün olduğu gibi, içinde yaşadıkları topraklarda halkın diğer kesimlerine kıyasla hep daha kozmopolit eğilimli olmuşlardı; sürekli kendilerine ait olan ve alt tabakalardaki insanları sıkı sıkıya bağlamış sınırları önemsizleştiren bir kültür yaratma eğilimindeydiler; içlerinde yaşadıkları nüfusa kıyasla sınırların ötesindeki elitlerle daha çok ortak yanları vardı." (Sayfa 22-23) "Bazı insanlar için fiziki engellerden uzak, eşi görülmedik bir özgürlüğün, eşi duyulmamış bir hareket etme ve uzaktan eyleme geçme becerisinin habercisidir. Başkaları içinse, kendilerini başka yerlere gitmek için ayırıp koparma şanslarının çok zayıf olduğu o yerel alanı ele geçirme ve ehlileştirmenin imkânsızlığına alamettir. "Mesafelerin artık hiçbir anlam ifade etmemesi" ile mesafelerin kopardığı yerel alanlar da anlamlarını kaybederler. Ancak bu, bazıları için anlam yaratma özgürlüğünün müjdecisi olurken, başkaları için anlamsızlığın yüklendiği bir kara haber olur. Bazıları artık istedikleri anda yerel alanlarından (herhangi bir yerel alandan) çıkabilirler. Diğerleriyse ayaklarının altından kayan ve içinde yaşadıkları tek yerelliği çaresizce izlemeye başlar." (Sayfa 29) "Seçkinlerin yeni sınırları aşmış yapısı sarhoş edici bir özgürlük hissi veriyorsa, geri kalan kişilerin kapandığı sınırlar da bir evden ziyade hapis hissi vermektedir. Ötekilerinin hareket etme özgürlüğü göze battığı için çok daha aşağılayıcı bir his. O buruk yenilgi tadını veren, eksik bir insanlığa işaret eden ve hayatın sunduğu ihtişamların paylaşımında aldatılmışlık hissi veren şey sadece "sabit kalma" koşulu, insanın kalben arzuladığı yerlere gidememesi ve daha yeşil otlaklara erişiminin engellenmesi değildir. Yoksunluk çok daha derinlere sirayet etmektedir." (Sayfa 35) "Mekânsal idare açısından bakıldığında, modernleşme haritacılık haklarının tekel altına alınması demektir. Ancak bu tekeli, yeniden yazılmış parşömenlere benzeyen, birbirini takip eden tarihi tesadüflerin katmanları üzerine inşa edilmiş bir şehirde sürdürmek imkânsızdır; uyumsuz geleneklerin seçici bir şekilde asimile edildiği ve kültürel yeniliklerin aynı şekilde seçici bir şekilde özümsendiği süreçlerin sonucunda ortaya çıkmış ve hâlâ bu süreçlerle ortaya çıkan, her iki seçimin de değişen kurallara tabi olduğu, çok nadir açıklık kazandığı, eylem zamanı kendisini nadiren düşüncelerde gösteren ve sadece geriye dönülüp bakıldığında yarı mantıksal kodlamalara yatkın bir şehirde imkânsızdır." (Sayfa 54) "Çağdaş megalopoliste birliktelik değil, kaçınma ve ayrilma temel sağ kalma stratejilerine dönüşmüştür. İnsanın komşusunu sevmesi veya nefret etmesi mesele olmaktan çıkmıştır. Komşuları belli bir mesafede tutmak, ikilemi çözecek ve bu tercihi gereksiz kılacaktır; sevgi ve nefret arasında tercih yapmanın gerektiği durumları defetmektedir." (Sayfa 62) "Dünyadaki her şeyin bir anlamı vardı ve bu anlam bölünmüş ama tekil bir merkezden yayılıyordu, yani bütüncül bir savaş içinde birbirine kilitlenmiş, kenetlenmiş ve yapışmış iki dev iktidar blokundan yayılıyordu. Büyük Hizipleşme'nin ortadan kalkmasıyla, dünya artık bütüncül bir görünüm veremez olmuştur. Daha çok öngörmesi zor yerlerde katılaşan ve aslında nasıl tutulacağını kimsenin bilmediği bir ivmeyle hareket eden, dağınık ve birbirinden kopuk güçlerin sahası gibi görünmektedir." (Sayfa 75) "Yaklaşık yarım yüzyıl boyunca ve birkaç yüzyıl öncesine dek, egemen devletlerin oluşturduğu bu parsellenmiş dünyanın üzerine tepeden dayatılan şey iki iktidar blokuydu. Blokların ikisi de, kendilerine ait "meta-egemenlik" alanları içinde, tek tek her devletin askeri, ekonomik ve kültürel açıdan yetersiz olduklarını varsayan bir yaklaşımdan hareketle devletlerin idare ettiği düzenler arasında koordinasyonun sürekli artırılmasını teşvik ettiler. Yavaş yavaş ama amansız bir şekilde devletler üstü bir bütünleşmeden yana çıkan yeni bir ilke teşvik edildi ve politik pratik içinde teşviki politik teoriden çok daha hızlıydı. "Küresel sahne" giderek devletlerin kendi arasındakilerden çok devlet grupları arasındaki ortak varoluşların ve rekabetlerin tiyatrosu olarak görülür oldu." (Sayfa 80) "Serbest ticaret kurallarının koşulsuz ve durdurulamaz bir güç olarak yayılması ve hepsinden öte sermaye ve finansın serbestçe hareket etmesi nedeniyle, "ekonomi” tedricen politik denetimden muaf hale gelmektedir; doğrusu "ekonomi" teriminin ilettiği esas anlam, "politik olmayanın alanıdır". Politikadan geriye kalan ne varsa her şeyin, aynı eski güzel günlerdeki gibi devlet tarafından halledilmesi beklenir. Ama ekonomik hayatla ilgili olan hiçbir şeye devletin dokunmasına izin verilmez: Bu yönde atılacak her adım dünya piyasalarının hızlı ve öfkeli cezalarıyla karşılaşır. Devletin ekonomik iktidarsızlığı, bir kez daha aşikâr bir şekilde mevcut yönetici ekibini dehşete sokarcasına gözler önüne serilecektir." (Sayfa 84)

hanshiro 10 months ago

The Private Life of a Cat

Alexander Hammid

1 Gönderi

Sinema tarihinin en güzel kadın yönetmeni olan Maya deren'in eşiyle birlikte çektikleri kısa metraj avangart film. Arthouse kedi filmi mi olur demeyin Maya Deren çekerse olur :d 1946'da böyle film yapmak kolay değildir. Kedilerin, insanlarla birlikte evlerde yaşadığı doğal süreç…devamı

hanshiro 10 months ago

Palomino Molero'yu Kim Öldürdü

Mario Vargas Llosa

3 Gönderi

Son zamanlarda okuduğum en sürükleyici kitaplardan biri oldu. Geçtiğimiz aylarda hayatını kaybeden Peru'lu yazar Mario Vargas Llosa'nın 1986 yılında yayımladığı polisiye gizem dram eseri. Eser, polisiye türünün unsurlarını barındırsa da temelinde bir cinayet soruşturmasından çok, toplumsal bir eleştiri ve karakter…devamı

hanshiro 10 months ago

Suçüstü

Darren Aronofsky

7 Gönderi

Aronofsky bir gün yahudi ibadeti sırasında -viskisini yudumlarken- kendi kendine "ben aksiyon suç film çekmeden ölemem" deyip bu filmi yapmış :d Filmografisinde sırıtan ama netice itibariyle kötü olmayan bir film. 6 buçuktan 7 Genel sıralamam; 1- Requiem For A Dream…devamı