(@) - Raf

arber 4 months ago

Hakkında yüzlerce makale ve tez yazılmış, eleştirel tartışmalara konu olmuş ve birçok filme ilham vermiş bir eser. Kıyamet (Apocalypse Now) filmi, bu eserden esinlenen yapımlar arasında bana göre en iyisi. Filmi izledikten sonra kaynağının bu kitap olduğunu öğrenince, eseri okumak…devamı

arber 4 months ago

Tek Yalnız Ben Değilim

Jean-Louis Fournier

26 Gönderi

Yalnızlık üstüne çok kitap yazılmış, çok fazla söz söylenmiştir. Milyonlarca insan bu duygudan muzdarip olarak hayatını sürdürmekte gibi görünür. Peki ama gerçekten yalnız mıyız? Kitabı elime aldığımda, yalnızlığıma çağrışım yaptığından okuma gereksinimi duydum. Kitaba gelecek olursak, yaşlılık, hayatın verdiği en…devamı

arber 4 months ago

Bulantı

Jean-Paul Sartre

52 Gönderi

Hepimizin varoluşunu sorguladığı, anlamsızlık duygusuyla çepeçevre sarıldığı ve özgürlüğünün cevaplarını bulmak istediği zamanlar olmuştur. Sıradan bir hayatın sıradan bir insanı olan Antoine Roquentin böyle mücadele ile karşımıza çıkıyor ve yaşadıklarını günlüğünden okuyoruz. Fransa'nın küçük bir kasabasında yaşayan Roquentin geçmişe olan…devamı

arber 4 months ago

Kuyucaklı Yusuf

Sabahattin Ali

208 Gönderi

Yazdığı eserler arasında benim için yeri çok ayrı olan bir eserdir. Yazarın cezaevinde tanıştığı Yusuf’tan esinlenerek kaleme aldığı ve gerçek bir hayat öyküsüne dayanan romanda, aşk başlığı altında dönemin toplumsal ve sosyal gerçekleri anlatılır. Kitapta adı geçen karakterler, dönemin sosyal…devamı

arber 4 months ago

Yaşama Uğraşı: Günlükler

Cesare Pavese

1 Gönderi

Hepimiz, dünya hayatına tutunmak için bir çaba gösteririz; yaşamın kaçınılmaz sonunu unutarak bu yolu farklı biçimlerde tamamlamaya çalışırız. Ölümün soğuk gerçeğine teslim olmadan önce, hayatımıza anlam katma arayışına gireriz. Pavese de bu uğraşta, yaşamının belirli dönemlerini yazıya dökerek kendi iç…devamıHepimiz, dünya hayatına tutunmak için bir çaba gösteririz; yaşamın kaçınılmaz sonunu unutarak bu yolu farklı biçimlerde tamamlamaya çalışırız. Ölümün soğuk gerçeğine teslim olmadan önce, hayatımıza anlam katma arayışına gireriz. Pavese de bu uğraşta, yaşamının belirli dönemlerini yazıya dökerek kendi iç yolculuğunu gerçekleştirmeye çalışmıştır. Yaşama Uğraşı adlı eseri, yalnızca bir günlük değil; bir insanın tüm içsel sancılarını, yaratma kaygılarını ve kişisel çıkmazlarını derinlemesine keşfetme çabasıdır. Karamsar kişiliğinin izlerini anlatırken, umut ile umutsuzluk arasında gidip gelir. Pavese’nin karamsar bakış açısı; kişisel ilişkilerindeki hayal kırıklıkları, savaşın yıkıcı etkileri ve dönemin siyasi baskıları gibi birçok unsurun birleşimiyle şekillenmiştir. Bir de kadınlar var tabii... Ah, o kadınlar! Pavese’nin aşk hayatı, büyük hayal kırıklıklarıyla doludur. Amerikalı aktris Constance Dowling ile yaşadığı ilişki, onun ruhsal dengesini sarsan en önemli olaylardan biri olmuştur. Bu umutsuz aşk, Yaşama Uğraşı’nın satırlarında sık sık kendini gösterir. Kadınlar, onun için hem ilham kaynağı hem de derin bir yalnızlığın sebebidir. Daha önce okuduğum Tepelerdeki Şeytan adlı eserindeki doğa betimlemeleri, Pavese’nin doğa sevgisini açıkça ortaya koyuyordu. Ancak Yaşama Uğraşı’nda doğa, yalnızca geçici bir sığınak olarak karşımıza çıkar. Çünkü ne yaparsa yapsın, zihnindeki düşüncelerden kaçamaz. Sonuç olarak insan, yalnızlaştığı dünyada varoluşunun sınırlarını sorguladıkça karanlık bir denizin dibine doğru çekilir. Bu sürece çevresel faktörler de eklendiğinde bir "sebepler zinciri" oluşur. Zincirin halkalarını tamamlayan son bir halka eklendiğinde, insan belki de "Tamam." der. Pavese de “Sözler bitti, artık eylem gerekli.” diyerek, yaşamına son vermiştir.

arber 4 months ago

Evrenin Hikayesi - Tanrı'nın Ağzından

Franco Ferrucci

3 Gönderi

Ve Tanrı kendinin bir otobiyografisini yazmaya karar verdi. Bir insan gibi hata yapan, hayal kırıklıkları yaşayan, canı sıkılan, unutkan, mizahi bir yönü olan ve hatta yapacaklarının sonunu düşünmeyen bir Tanrı ve onun ağzından yarattığı evrenin hikayesi. Yaratılış süreci bir yalnızlıkla…devamıVe Tanrı kendinin bir otobiyografisini yazmaya karar verdi. Bir insan gibi hata yapan, hayal kırıklıkları yaşayan, canı sıkılan, unutkan, mizahi bir yönü olan ve hatta yapacaklarının sonunu düşünmeyen bir Tanrı ve onun ağzından yarattığı evrenin hikayesi. Yaratılış süreci bir yalnızlıkla başlar. Tanrı yalnızlık duygusunu gidermek için evreni yaratır ama bu duygu daha da derinleşir içinde. Tanrı yarattığı her şeyin mükemmel olduğuna inanır, ancak yarattığı evrende yalnız kalır. Bu yalnızlık hissi kendisini daha çok sorgulamasına sebep olur. O, kendisini yalnız hisseden, arayışta olan ve bir anlam arayan bir varlık olarak karşımıza çıkar. Bu, Tanrı’nın evreni yaratırken insanlara benzer bir içsel boşlukla karşılaştığını ve bu boşluğun zamanla büyüdüğünü gösterir. Tanrı’nın yalnızlık duygusu, onun insana olan derin bağlılığını da simgeler. İnsanlarla iletişim kurmaya başladıkça aslında Tanrı'nın da insanı yönlerini daha çok kavramaya başlıyoruz. İnsanlara verilen özgür iradeyi, kötüye kullanmalarını izlerken uğradığı hayal kırıklığı onun insani yönünü ortaya çıkarmaktadır. Tanrı'nın bu karşıtlıkla yüzleşmesi, insanlığın varoluşsal sorularını gündeme getirir. İnsanlar kendi seçimlerini yapabilme özgürlüğüne sahipken, Tanrı'nın bu seçimlere nasıl tepki vereceği sorusu kitap boyunca işlenen bir tema olur. İnsanlığın başlangıç noktasından itibaren dünyaya iz bırakmış insanları ziyaret eden Tanrı, onlarla beraber düşüncelerine ve yaptıklarına şahitlik eder. Bu kimi zaman bir peygamber kimi zaman bir düşünür kimi zaman bir sanatçı olur. Ziyaretlerinde tanıştığı bazı insanlar onun umutla hayata bakabilmesine ve dünyadaki gelişmelere şahitlik etmesine olanak sağlar. Tanrı, insanları yaratırken her birinin farklı yetenekleri, arzuları ve duygusal ihtiyaçları olduğunu kabul eder. Dolayısıyla, Tanrı'nın bu figürlere olan eşlik biçimi de onlara en uygun olan şekilde şekillenir. Tanrı, her birine kendi potansiyellerini en yüksek şekilde gerçekleştirmeleri için ilham ve rehberlik sağlar. Tanrı'nın kötülükle olan mücadelesi, eserin bir diğer önemli temasıdır. İnsanlık tarihindeki kötülükler, Tanrı’nın yarattığı evrene ve insanlara dair derin bir sorgulama yaratır. Tanrı'nın kötülüğe karşı konumu, onu kabullenmesi ile sonuçlanır. Tanrı, yaratılışına zarar veren bu kötülükleri engelleyemez ve bu durum, Tanrı'nın evrendeki adaletin nasıl işlemesi gerektiğine dair sorulara yol açar. Tanrı, yaratılışına karşı işlenen kötülüklere ne şekilde müdahale etmesi gerektiğini anlamaya çalışırken, adalet ve merhamet arasındaki dengeyi kurmaya çabalar. Bu, kitabın en çarpıcı felsefi tartışmalarından biridir. Tanrı'nın içsel çatışması, adaletin sınırlarını ve merhametin gücünü sorgulamak için bir araç olur. Kitap, klasik dini anlayışlara karşı alternatif bir bakış açısı sunar. Tanrı’nın insanlarla olan ilişkisini, onların özgür iradeleri, seçimleri ve kötülükleriyle olan etkileşimlerini ele alırken, dini dogmaların ötesine geçer ve insanlık durumunu daha insancıl bir şekilde sunar. Kitabın eksikliklerini yorumlamam gerekirse; Batı merkezli bir bakış açısıyla Tanrı'nın insanlarla olan ilişkisini işlerken, İslam'ın Tanrı anlayışı, İslam kültürü ve Doğu felsefesinin sunduğu mistik ve ahlaki öğretileri dışarıda bırakmaktadır. Bu durum, eserin evrensel bir bakış açısı sunmasını engelleyebilir ve farklı kültürler arasındaki benzerlikleri veya farklılıkları göz ardı ederek dinler arası diyalog açısından eksik kalmasına neden olabilir. Tanrı’nın hayatını anlatırken detaylı bir betimleme dili kullanıyor, ancak bu fazla detay bazen gereksiz bir şekilde tekrarlanıyor ve hikayenin ilerlemesini yavaşlatıyor. Özellikle bazı bölümlerde benzer ifadeler ve temalar sürekli olarak tekrar edilerek kitabın akışını monotonlaştırabiliyor. Sonuç olarak; Orjinal ismi "The Life of God (as Told by Himself)" olan kitap, Türkçeye "Evrenin Hikayesi (Tanrı'nın Ağzından)" şeklinde çevrilmiştir. Bu şekilde bir tercüme yapılmasının sebebi büyük olasılıkla "Tanrı'nın Hayatı" ifadesinin tepki çekebileceği düşüncesidir. Kitap, 1996 yılında yazılmış olmasına rağmen, zamanın çok ötesinde bir perspektife ve temaya sahip. Yazarın o tarihte yaptığı öngörülerin günümüze kadar ulaşması ise takdiri hak eden bir durumdur. Yaratılış sürecinden itibaren göz önüne aldığı tarihsel gelişmelere yer vermesi, eserin tarihsel bir yolculuğa çıkaran bir yönü olduğunu yadsınamaz şekilde bizlere kabul ettiriyor. Okunması gereken bir kitap; dini ve felsefi boyutları ağır basan insani bir Tanrı'nın insani maceraları diyerek incelememi noktalıyorum. Ferrucci, Tanrı'nın bakış açısından evrenin ve insanlığın yaratılışını anlatırken, hem derin düşünsel bir yolculuk sunuyor hem de Tanrı'nın insani bir perspektiften yaşadığı maceraları betimliyor. Kitap, okuyucuyu sadece dini temalarla değil, aynı zamanda felsefi sorularla da karşı karşıya bırakıyor.

arber 4 months ago

Esaretin Bedeli

Frank Darabont

485 Gönderi

Spoiler içeriyor Stephen King’in yazdığı bir novelladan uyarlanan ve Türkçeye Esaretin Bedeli olarak çevrilen film, birçok kişi tarafından sinema tarihinin başyapıtlarından biri olarak kabul edilir. Film, haksız yere hapse atılan bir insanın, tüm zorluklara rağmen ayakta kalma çabasını ve verdiği mücadeleyi konu…devamı

arber 4 months ago

Ütopya

Thomas More

26 Gönderi

Spoiler içeriyor Hayatımızın bir evresinde “ütopya” kavramıyla mutlaka karşılaşmışızdır. Genellikle imkansız ya da hayal ürünü şeyleri çağrıştıran bu kelime, Yunanca “ou” (yok) ve “topos” (yer) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; yani “olmayan yer” anlamına gelir. Gerçekleşmesi mümkün olmayan ideal bir toplum düzenini ifade eden…devamıHayatımızın bir evresinde “ütopya” kavramıyla mutlaka karşılaşmışızdır. Genellikle imkansız ya da hayal ürünü şeyleri çağrıştıran bu kelime, Yunanca “ou” (yok) ve “topos” (yer) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; yani “olmayan yer” anlamına gelir. Gerçekleşmesi mümkün olmayan ideal bir toplum düzenini ifade eden ütopya kavramı, edebiyat ve düşünce dünyasına ilk kez 16. yüzyılda İngiliz devlet adamı, hukukçu, filozof ve yazar Thomas More tarafından kazandırılmıştır. Eser iki bölümden oluşur. İlk bölümde Thomas More, dönemin İngiltere’sini ve Avrupa toplumlarını eleştirel bir bakışla değerlendirir. Yolsuzluk, adaletsizlik, savaşlar ve sınıf ayrımları gibi toplumsal sorunlara dikkat çeker. Bu bölüm, eserin eleştirel ve gerçekçi yönünü temsil eder. More, eleştirilerini soru-cevap şeklinde ilerleterek aktarır; karşısındakilerle diyalog kurar ve düşüncelerini bu şekilde açıklar. Ne kadar makul ve mantıklı çözüm yolları önerse de, sonunda önemli olanın gücü elinde bulunduranların ne istediği olduğu ortaya çıkar. Çünkü tartışmalar sırasında verilen tepkiler ve kullanılan söylemler, iktidar sahiplerinin onun fikirlerini gerçekten onaylayıp onaylamamasına bağlıdır. Bu yönüyle ilk bölüm, gerçek dünyadaki güç ilişkilerini ve siyasal düzeni sorgulayan keskin bir toplumsal eleştiri niteliği taşır. Ek olarak değinilmesi gereken önemli noktalardan biri de suçluların ve hapishanelerin durumudur. Yazar, yaşadığı dönemde suçlulara verilen ağır ve orantısız cezalar üzerinden bu sistemi sorgular. Özellikle hırsızlık gibi suçlara bile ölüm cezası verilmesi, yazarı, adaletin işleyişine dair derin bir sorgulamaya yöneltir. Ona göre, suçların kaynağında yatan sosyal sebepler göz ardı edilirken, cezaların yalnızca korkutma amaçlı uygulanması, toplumu iyileştirmek yerine daha da çürütmektedir. Bu yönüyle, suç ve ceza sistemi sadece bireyi değil, toplumu da cezalandırmaktadır. Yapılan eleştiriler, günümüz Türkiye’sinde yaşayan biri olarak kulaklarımda derin bir yankı uyandırdı. Özellikle sosyal adaletsizlik, gelir dağılımındaki uçurum, yolsuzluk iddiaları, ifade özgürlüğü üzerindeki baskılar ve liyakatten uzaklaşan kamu yönetimi gibi konular, bu yankının temelini oluşturuyor. Bu sorunların ne kadar ciddiye alınması gerektiğinin kararı ise tamamen iktidara bağlıdır. Düşünen, öneren ve eleştiren birey, sistemin dışında tutulmakta; karar alma süreçlerinde yalnızca sadakat ve itaat ön planda tutulmaktadır. İkinci bölümde ise hayali bir ada devleti olan Ütopya'nın toplumsal, siyasal ve kültürel yapısı ayrıntılı şekilde anlatılır. Bu adada eşitlik, ortak mülkiyet, dini hoşgörü ve akılcı bir yönetim anlayışı hakimdir. More, bir bakıma birinci bölümde eleştirdiği gerçek dünyanın karşısına, ikinci bölümde ideal bir model koyar. Böylece Ütopya, sadece düşsel bir toplum tasviri değil; aynı zamanda var olan dünyaya yöneltilmiş güçlü bir sorgulamadır. Sorgulamaları yaparken More, Ütopik devleti direkt olarak özgürlükler ülkesi şeklinde değil aksine akılcı ve ölçülü bir rol model olarak ele alır. Çünkü; özgürlük toplumun ortak yararına hizmet ettiği sürece bir erdemdir. Bireyin arzuları, toplumun ihtiyaçlarıyla dengelenmelidir. Bu bağlamda, Ütopya bireysellikten çıkarak kollektif değerlere sahip bir toplum olarak karşımıza çıkar. Son olarak değinmem gereken noktalara gelecek olursam; Ütopya ülkesi ideal bir devlet olarak iyi anlatılmış, lakin “gerçek hayata uygulanabilirliği” pratikte çok fazla tartışmayı ardında getirir. Özellikle insanın doğasında var olan güç istenci, sahip olma arzusu ve bireysel çıkar kaygısı gibi durumlar düşünüldüğünde, Ütopya’da önerilen ortak mülkiyet ve eşitlik temelli yaşam biçiminin sürdürülebilirliği oldukça sorgulanabilir hale gelir. Aslında burada Yazarın da yaptığı bir düzeni göstermekten çok mevcut düzenlere dair eleştiridir.

arber 4 months ago

Veba

Albert Camus

23 Gönderi

Spoiler içeriyor Albert Camus’un felsefi görüşlerine aşina olmayan bir okur, Veba başlığını gördüğünde kitabı yalnızca tıbbi ya da tarihsel bir salgın öyküsü olarak algılayabilir. Ancak roman, hastalığın yalnızca bir arka plan olduğunu ve eserin aslında insan doğası, etik sorumluluk, inanç, umut gibi…devamıAlbert Camus’un felsefi görüşlerine aşina olmayan bir okur, Veba başlığını gördüğünde kitabı yalnızca tıbbi ya da tarihsel bir salgın öyküsü olarak algılayabilir. Ancak roman, hastalığın yalnızca bir arka plan olduğunu ve eserin aslında insan doğası, etik sorumluluk, inanç, umut gibi evrensel temaları işleyerek insanlığın ortak yazgısını alegorik bir dille aktaran bir başyapıt olduğunu gösterir. Kitabın başında Oran şehri anlatılırken, hiçbir şeyden kaygılanmayan, hiçbir şeyin farkında olmayan ve gününü sıradanlıkla geçirmeye çalışan insanlar tasvir edilir. Bu nedenle Oran’da patlak veren veba, yalnızca kente değil, insanlara yöneliktir. Şehirde yaşayan insanların bu görünmez ve yıkıcı tehdide karşı verdikleri tepkiler, insanlığın ahlaki ve varoluşsal duruşunu sorgulamak için bir araç haline gelir. Albert Camus’nun absürd felsefesine göre, dünya anlamdan yoksundur; ancak insan, bu anlamsızlığa rağmen bir anlam üretme sorumluluğu taşır. Yok olacağının bilincinde olan insan, yaşamın beyhudeliğine karşı savaşmaktan kaçmamalıdır. Camus bu savaşa en iyi örnek olarak Yunan mitolojisinden Sisifos efsanesini gösterir. Sisifos, tanrılar tarafından bir kayayı tepenin en yüksek noktasına kadar yuvarlamaya mahkûm edilmiştir. Kayayı tepeye ulaştırdığında, kaya her defasında aşağıya geri düşer. Buna rağmen Sisifos bu işi yapmaktan vazgeçmez. Belki de yaptığı saçma bir iştir; fakat Sisifos bunun farkındadır ve bu farkındalıkla tanrılara karşı direnişini sürdürür. Veba, işte bu direnişin romanıdır. Kitaptaki karakterlerin her biri farklı bir durumu temsil eder. Bu farklılık çok yönlü bir biçimde sunulur. Veba karşısında kimileri mücadele eder, kimileri korkuya kapılır, kimileri ise durumu görmezden gelmeye çalışır. Kitabın ana karakteri Dr. Rieux, salgın boyunca soğukkanlı bir şekilde hareket eder. Tanrı’ya inanmaz; ancak insanlara yardım etmeyi görev bilen, hastalıkla mücadele ederken “bir insan gibi davranmak” gerektiğini savunan bir hekimdir. Bu, Camus’nun saçma karşısında başkaldırı düşüncesiyle örtüşür. Ayrıca romanın sonunda anlatıcının Dr. Rieux olduğu ortaya çıkar. Bu da doktorun, Albert Camus’nun dünya görüşünü yansıttığını açıkça gösterir. Felaketler sona erdiğinde insanlar normal hayatlarına dönmeye çalışır. Ancak yaşanan trajediler, kayıplar ve çıkarılması gereken dersler çok çabuk unutulur. Bu durum, toplumların felaketlerden gereken dersleri almadığını; tarihsel hafızanın kısa ömürlü olduğunu ve aynı hataların yeniden tekrarlanabileceğini ima eder. Bu açıdan Veba, yalnızca bireysel değil, kolektif hafızayı da sorgulayan bir yapıta dönüşür. Kitap o kadar güzel ve akıcı ilerliyor ki içine dalıp gidiyorsunuz. Dili yalın ve oldukça sade. Olaylar dramatize edilmeden –son sayfalarda birinin ve bir çocuğun ölüm anı hariç– duygusal abartıya başvurulmadan anlatılıyor. Felsefi ağırlığı olmasına rağmen bu sadelik, okuru kitabın içine çeken güçlü bir etki yaratıyor. Sonuç olarak, bu kitap insanı o kadar çok soruyla baş başa bırakıyor ki, ne hemen cevaplamak mümkün ne de düşünmemek. Çaresizlik ve karanlıkla örtülü bir dünyada bir şeylere tutunarak yaşıyoruz. Hayatın sıradanlığı içinde kötülük, hep bir şekilde tekrar edebilir. Ancak tüm bunlara karşın karamsar olmamalı; direnmeliyiz. Çünkü direnişe devam edersek, bir anlam oluşabilir.

arber 4 months ago

Sofie'nin Dünyası

Jostein Gaarder

62 Gönderi

Bazı kitaplar vardır, yazarının bile önüne geçer. İşte Sofie'nin Dünyası tam da böyle bir kitap.Çok popüler olması yanında, pek çok kişiye felsefeyi sevdiren kitaplardan biri olduğu aşikar. Yazarı Jostein Gaarder’in sade ve gösterişsiz bir hayat hikayesi olsa da bu eser,…devamı