(@) - Raf

İlk kez Ishiguro okudum. Uzun zamandır merak ettiğim bir yazardı. Sadeliğini her yönden hissettiren -bu kitabı özelinde- bir isim. Olayları, rutinleri, duygu ve düşünceleri vs. Neredeyse her şeyi sadeliklerle doluydu. Genel olarak böyle mi yazıyor bilmiyorum ama garip bir şekilde…devamı

hanshiro 11 months ago

Swann’ların Tarafı

Marcel Proust

4 Gönderi

“Swann’ların Tarafı” Yaklaşık dört buçuk hafta süren bu süreç sona erdi. Sonunda bu muhteşem eseri okudum. Bir insanın böyle bir kitap yazmış olabileceğine inanmak istemiyorum.. Bu okuma sürecini nasıl anlatacağım bilmiyorum ama, Proust’un ne kadar özel olduğunu, körleşmiş hislerimi dahi…devamı“Swann’ların Tarafı” Yaklaşık dört buçuk hafta süren bu süreç sona erdi. Sonunda bu muhteşem eseri okudum. Bir insanın böyle bir kitap yazmış olabileceğine inanmak istemiyorum.. Bu okuma sürecini nasıl anlatacağım bilmiyorum ama, Proust’un ne kadar özel olduğunu, körleşmiş hislerimi dahi uyandırmayı başaran bu muhteşem adamı anlatmaktan usanmayacağım. Proust, 1908 yılında “Kayıp Zamanın İzinde”yi yazmaya başladı. İlk etapta tek, ardından iki kitap şeklinde yayımlamayı düşündü. Ancak zamanla -özellikle yarattığı karakterleriyle bağdaşlaştığı zamanlar- bu hikayeyi genişletmeye karar verdi. İlk olarak “Swann’ların Tarafı” ve “Yakalanan Zaman” kitaplarını yazdı ve daha sonraki süreçte, iki eserin arasına beş roman daha ekledi ve bu müthiş seriyi edebiyat dünyasına kazandırdı. Swann’ların Tarafı kasım 1913’te yayımlandı. Açıkçası nereden başlayacağımı bilmiyorum. Bir yazar nasıl olur da bu kadar derin ve içsel yazabilir. Şimdiye kadar etkilendiğim; başta Hesse olmak üzere, Mann, Tagore, Pamuk, Dostoyevski, Bulgakov, böll gibi yazarlardan bile daha çok içine çektiğini itiraf etmeliyim. "Ama gerçek bir kişinin mutluluğunun veya bahtsızlığının bize yaşattığı bütün duygular, bu mutluluğun veya bahtsızlığın sureti aracılığıyla ortaya çıkar ancak; tarihteki ilk roman yazarının yaratıcılığı, duygu mekanizmamızda zorunlu tek unsurun bu suret olduğunu ve dolayısıyla, gerçek kişileri ortadan kaldırıvermekten ibaret bir sadeleştirmenin belirleyici bir gelişme olacağını anlamaktı. Gerçek bir insan, kendisiyle ne kadar derin bir yakınlık kursak da, büyük ölçüde duyularımız tarafından algılanır, yani saydam değildir, duyarlılığımıza taşıyamayacağı bir yük bindirir. Başına bir felaket geldiğinde, ona ilişkin kafamızda taşıdığımız bütünsel kavramın ancak küçük bir bölümü çerçevesinde duygulanabiliriz; dahası, o da kendisine ilişkin bütünsel kavramının ancak bir bölümü çerçevesinde duygulanabilir. Romancının buluşu, ruhun nüfuz edemediği bölümlerin yerine eşit miktarda manevi, yani ruhumuzun özümleyebileceği unsur koymaktı. Bu noktadan itibaren, bu yeni türdeki varlıkların eylemlerinin, duygularının, biz onları kendimize mal ettiğimize, artık bizim içimizde oluştuklarına, kitabın sayfalarını coşkuyla çevirirken nefes alıp verişimizi, bakışlarımızın yoğunluğunu onlar belirlediğine göre, bize gerçek gibi görünmesinin ne önemi vardır? Romancı bizi bir kez bu duruma soktuktan sonra, yani bütün duyguların tamamen içsel durumlardaki gibi rüya saat on kat arttığı, kitabının bizi bir rüya misali, ama uyurken gördüklerimizden daha açık seçik, hatırası daha uzun sürecek bir misali allak bullak edeceği bir duruma soktuktan sonra, bir boyunca, gerçek hayatta sadece birkaçının yaşanması bile yıllar sürecek ve en yoğun olanları, meydana gelişlerindeki yavaşlıktan ötürü algılanamayacak, dolayısıyla da asla görünürlük kazanamayacak, olası bütün mutlulukları ve talihsizlikleri peş peşe yaşatır bize (kalbimiz de hayatta böyle değişimler geçirir ve ıstırapların en büyüğü budur; ne var ki biz bunu sadece kitap okurken, hayalden biliriz; gerçek hayatta kalbimizin geçirdiği değişimler, tıpkı bazı tabiat olayları gibi, o kadar yavaş gerçekleşir ki, kalbimizin içinde bulunduğu farklı durumların her birini saptar, buna karşılık, değişim duygusunu yaşamayız)." (Sayfa 82-83) Okuyanlar veyahut okumaya kalkışmış okurlar bilirler ki bu eserin konusunu anlatabilmek imkansız. Hatta kitabın ilk elli sayfasını anlatsam dahi spoiler vermiş olmam, bu bağlamda bahsettiğim derinliğin ölçüsünü siz düşünün. Kendi bakış açımla özet geçmeye çalışacağım; Eser, adını belirtmeyen -daha doğrusu birkaç kez "marcel" isminden dolayı yazarın kendisi olabileceğini düşündüğümüz- bir karakterin (ilk etapta bir çocuk olduğunu anlıyoruz) ailesi ile birlikte yaşadığı kısa bir süreçle (roman için pek kısa sayılmaz) başlıyor. Sayfalarca karakterin ve ailesinin “Combray”de (yazarın kurguladığı bir şehirdir, ilham aldığı gerçek şehir illiers’dır) yaşadıkları olaylar anlatılıyor. Komşularından biri olan Swann’ı yer yer olayın içerisine dahil ediyor (swann bu bölümde yaşlıdır). Proust, ikinci bölümde kitaba adını verdiği “Charles Swann” karakterinin gençliğinde, Odette de Crecy’le yaşadığı çalkantılı ilişkisini anlatıyor (açıkçası bu süreci okumak inanılmaz yordu). Üçüncü bölümde ise, Swann’ın -ilk bölümdeki zaman diliminden daha ilerisi bir zamanda- kızı ve başta ismini bilmediğimiz anlatıcı erkek karakteri ile olan kısa aşkı (ikinci bölüme nazaran çok kısa) anlatılıyor. Çok fazla karışıklık olduğunun farkındayım ama en sade ve en anlaşılır şekliyle böyle anlatılabilir. Proust’un ilk göze çarpan özelliği müthiş cümle yeteneği. Yer yer sayfalarca süren cümleleri, -tıpkı bu şekilde tireli ara cümle belirtmek- (ve parantez içi duygu, ruh hali gibi durumları belirtmek) olayı anlatmak ve olayın gerçekleştiği mekanlarda; karakter ve karakterin, anlaşılabilir yönü doğrultusunda son derece seçkin, özgün ve dolu hissettiriyor (kitabın etkisi olsa gerek, biraz onun cümlesine benzedi). İkinci olarak Proust, harika bir betimleme yeteneğine sahip. Uzun ve detaylı cümle kullanmanın artısı olarak, olayın detaylarını, duygu ve düşüncelerini, karakterin zihnini -bu bağlamda bilinç akışını da muhteşem kullandığını tahmin edersiniz- usta işi bir betimleme ile aktarıyor. "Bir kitabı okuduğum sırada, annemle babam kitapta tasvir edilen yerleri gidip görmeme izin verseler, gerçeğin keşfinde çok önemli bir adım atmış olacağımı zannederdim. Çünkü kendimizi daima ruhumuz tarafından kuşatılmış gibi hissetsek de, bizi çevreleyen bu ruh sabit bir hapishane değildir; daha ziyade, ruhumuzu aşmak, dışarıya ulaşmak için sürekli hamleler yaparak, onunla birlikte, bir hayal kırıklığı içinde sürüklenir, etrafımızda hep dışa ridan bir yankı değil de, içimizdeki bir titreşimin çınlaması olan ve hiç değişmeyen bir tını işitir gibiyizdir. Nesnelerde ruhumuzun onlara aksettirdiği, kendilerine değer kazandıran yansımayı bulmaya çalışırız; doğal ortamlarında nesneleri zihnimizde birtakım fikirlerle yan yana bulunmalarına borçlu oldukları büyüden yoksun bulunca, hayal kırıklığına uğrarız; bazen bu ruhun bütün gücünü dışımızda olduklarını, kendilerine asla ulaşamayacağımızı açıkça sezdiğimiz insanları etkilemek üzere, beceri ve ihtişama dönüştürürüz. İşte bu yüzden, sevdiğim kadını daima o sıralarda görmeyi en çok arzuladığım yerlerle çevrelenmiş olarak hayal etmemin, bu yerleri bana onun gezdirmesini, bilinmeyen bir dünyanın kapılarını bana onun açmasını istememin sebebi, basit ve tesadüfi bir zihinsel çağrışım değildi; yolculuk ve aşk hayallerim, tek bir kuvvet halinde fışkıran ve yönü değişmeyen yaşama gücümün -bugün sedefli ve görünürde kıpırtısız bir fıskiyeden değişik yüksekliklerde kesitler alır gibi, yapay olarak ayırdığım- farklı anlarından başka bir şey değildiler aslında." (Sayfa 84) Üçüncü olarak hikayeyi anlatış biçimi ve buna mukabil çarpıcı kurgusu. Özette anlatmaya çalıştım, önce bir karakteri ve yaşadığı şehri, ardından komşusunun geçmişindeki bir ilişkisini ve son olarak, ilk zamandaki olaydan yıllar sonra, kendi kızı ve bu isimsiz karakterin arasında yaşanan ayrı bir ilişkiyi ela alıyor. Daha özetini bile anlatırken zorlandığım bu hikayeyi kurgulamak, sanıldığının aksine çok, çok daha zor. Bir asırdan uzun bir süre önce yazılmış bu başyapıtı okumamak ciddi anlamda eksiklik içeriyor. Ancak günümüzde -özellikle sosyal medya vb internet araçlarının- algının bozulduğu, edebiyata sadece ticari veyahut (katarsise ulaşma bağımlılığı) duygu sömürüsü olarak bakıldığı bir dönemde böyle bir eseri okumaya kalkışmak fazla cesaret işi görünüyor. Yine de belirtmekten geri kaçmıyorum; bu eser gerçek bir edebi metindir ve okur, edebiyatı gerçekten bir edebiyat olarak görmek istiyorsa okumak zorundadır. Kabul ediyorum -beni daha önce sadece Ses ve Öfke (Faulkner) bu kadar zorlamıştı- son derece zor bir eser. İnsanların (burası ve 1000kitap gibi platformlarda) sadece birer alıntı eşliğinde bu kitabı paylaşmaları utanç verici. Muhtemelen çoğu kitabı okumamıştır. Açıkçası sanatın toplum için olmadığını düşünenlerdenim, bu yüzden çokta eleştirmek istemiyorum. Sanatı ciddiyetle, yürekten hissetmek için büyük çaba göstermek -bu eser özelinde daha çok çaba göstermek- gerekiyor. Son olarak edindiğim okuma tecrübesi sonrası bir iki tavsiyede bulunmak istiyorum. İlk olarak bu eseri okumadan önce iyi bir ruh halinde olmanız gerekiyor (aksi takdirde her cümle işkence gibi gelebilir) ikinci olarak bu eseri okurken başka eser (çapraz okuma) okumayın ve son olarak 7-10 gün içinde bitirmeye çalışın yoksa benim gibi dört buçuk haftada bitirirsiniz. Daha fazla uzatmayayım Marcel Proust’a bu büyük başyapıtı yazdığı için teşekkür ediyor serinin diğer kitaplarını okumak için sabırsızlanıyorum. "Ne var ki, hayatın en önemsiz ayrıntıları açısından bakıldığında bile, insan herkesin gözünde özdeş, isteyenin bir şartnameyi ya da vasiyetnameyi inceler gibi inceleyebileceği, maddi bir bütün teşkil etmez; sosyal kişiliğimiz başkalarının düşüncesinin yarattığı bir şeydir. "Tanıdığımız birini görmek" diye adlandırdığımız basit eylem bile, kısmen zihinsel bir eylemdir. Baktığımız insanın dış görünüşünü ona ilişkin bütün kavramlarımızla doldururuz ve gözümüzde canlandırdığımız bütün içinde, hiç şüphesiz bu kavramlar daha fazla yer tutar. Sonuçta yanakları öylesine kusursuz bir biçimde doldururlar, burun çizgisini öylesine şaşmaz bir kesinlikle izlerler, sesin tınısıyla, sanki saydam bir kılıfmışçasına, öyle bir uyumla bütünleşirler ki, bu çehreyi her gördüğümüzde, bu sesi her duyduğumuzda, karşımızda bulduğumuz, işittiğimiz şey bu kavramlardır." (Sayfa 23-24)

hanshiro 11 months ago

Silahlar

Zach Cregger

65 Gönderi

Bu yıl çok fazla korku izlemedim ama bu film gerçekten başarılı. Muhtemelen üstün Türk sinefilleri sevmeyecek ama siz korku türünde -özellikle özgünlük- farklı bir şeyler izlemek istiyorsanız izlemelisiniz. Yönetmenin daha önce Barbarian (2022) filmini izlemiştim ama ortalama bulmuştum. Bu sefer…devamı

hanshiro 11 months ago

"Sessiz biri gelir de başını vurur lalelerin: Kim kazanır? Kim kaybeder? Kim koşar pencereye? Kim o kadının adını en önce söyler? Adam saçlarımı bürünendir. Adam bürünür saçlarımı başının üstünde ölüler gibi. Adam bürünür saçlarımı göklerin bürüdüğünce o yıl aşk içreyken…devamı

hanshiro 11 months ago

Eğitim Üzerine - Toplu Eserleri 1

Immanuel Kant

1 Gönderi

"Disiplinden yoksun (yani kendini sınırlama becerisi gelişmemiş) insanlar gelip geçici her arzuyu, her hevesi takip etmeye yakındırlar." (Sayfa 33) "İnsan ancak eğitimle insan olabilir." (Sayfa 35) Alman Felsefesinin büyük düşünürü Immanuel Kant'ın 1803 yılında yayımladığı eğitim odaklı eseri. Özellikle her…devamı"Disiplinden yoksun (yani kendini sınırlama becerisi gelişmemiş) insanlar gelip geçici her arzuyu, her hevesi takip etmeye yakındırlar." (Sayfa 33) "İnsan ancak eğitimle insan olabilir." (Sayfa 35) Alman Felsefesinin büyük düşünürü Immanuel Kant'ın 1803 yılında yayımladığı eğitim odaklı eseri. Özellikle her ebeveyn ve ebeveyn adayının okuması gereken bir kitap. Kant'ın ahlaki görüşlerinden dolayı uzunca süre merak ediyordum. Sonunda okudum. Alman disiplinin günümüzde nasıl bu kadar keskin olduğunun güzel bir örneği. Görüşleri tamamen eğitimin incelikleriyle dolu. Kitap; eğitim üzerine kısa bir giriş yaptıktan sonra fiziki eğitim, kültür, ruhun eğitimi, ahlaki eğitim ve pratik eğitim olmak üzere altı bölümden oluşuyor. Kitabın neredeyse tamamına katıldım. Kant'ın her görüşü resmen nokta atışı. Örneğin ateist olmasına rağmen dinin nasıl çocuklara öğretilmesi gerektiği üzerine bile görüşleri var. Saygı duyulması gereken bir yaklaşım. Kitapta katılmadığım tek nokta sayfa 92-93 oldu. Kant, çocuklara roman (kurmaca eser) okutulmaması gerektiğini belirtiyor. Kendisinin 1804 yılında öldüğü düşünülürse, görüşüne çok da şaşırmıyorum. Zira roman sanatının zirvesini görememiş. Muhtemelen bir asır sonra yaşayıp ölmüş olsaydı böyle bir görüş ortaya koymayacaktı. Kurmaca eserlerin yarattığı gücü keşfedememiş olması bu bağlamda etkisiz bir sonuç çıkarmasına neden olmuş. Şahsi fikrim günümüzde -özellikle sosyal medya illetinin yarattığı bozukluklar göz önünde bulundurulduğunda- yaşa göre uygun kurmacalar çocuklara okutulmalı. Bu gelişim faydalarını görmüş tonlarca insan var. Roman, hikaye, öykü vs. beyin fonksiyonlarını geliştirme noktasında bilimsel olarak etkili olduğu kanıtlanmış bir gerçek. Bunun dışında kitabın her şeyini sevdim diyebilirim. Sadece çeviri biraz kusurluydu. Özellikle eski Türkçe terimleri yer yer anlamamı zorlaştırdı. Kurgu dışı bir şeyler okumak isteyenlere tavsiye ederim. Hoşuma giden bazı alıntılar: "Eğitimden geçmemiş insan kaba, talim terbiye görmemiş insan serkeştir. Talim terbiyenin ihmali eğitim öğretimin ihmalinden daha büyük bir kötülüktür, çünkü bu sonuncusu daha sonra hayat içerisinde telafi edilebilir, fakat serkeşlik (kanun kural tanımazlık) giderilemez ve talim terbiyede yapılan yanlışlık hiçbir zaman tamir edilemez." (Sayfa 35-36) "İnsanın ödevi kendisini geliştirmektir; [ruhunu-dimağını] inceltmektir ve kendisini yoldan sapmış bulduğunda [yoldan çıkanı] ahlaki yasanın boyunduruğu altına sokmaktır. Düşününce bunun çok zor olduğunu göreceğiz. Bu yüzden insanın bir ödev olarak üstlenebileceği ve kendisini adayabileceği en büyük ve en güç sorun eğitim meselesidir. Çünkü anlayış-kavrayış eğitime, eğitim de sırasında anlayışa-kavrayışa bağlıdır. Dolayısıyla buradan eğitimin ancak yavaş adımlarla ilerleyebileceği anlaşılmış olmalıdır ve eğitim usulüne dair doğru bir anlayış ancak bir neslin diğerine tecrübe ve bilgi birikimini aktarması ve her bir neslin birikimini kendinden sonrakine aktarmazdan evvel ona kendine ait bir şeyler ilave etmesi halinde ortaya çıkabilir." (Sayfa 38-39) "İnsanın doğal yeteneklerin gelişimi kendiliğinden gerçekleşmeyeceği için her türlü eğitim bir sanattır." (Sayfa 40) "Bir disiplin, kültür ve medenilik-incelik çağında yaşıyoruz, fakat hâlâ ahlaki terbiye çağından çok uzaktayız. İnsanlığın mevcut durumuna göre, denilebilir ki devletin refahı ile insanların sefaleti yan yana gelişmektedir. Gerçekten içinde yaşadığımız zamanın kültür adına sahip olduğu bunca şeyden hiçbirinin yerinin olmadığı uygarlaşmamış bir durumda mevcut toplum durumundan daha mutlu olup olmayacağımiz hâlâ çözüme kavuşturulmamış bir mesele olarak durmaktadır; çünkü bir insan önce akıllı ve iyi hale getirilmedikçe nasıl mutlu kılınabilir? Ve bu bizim ilk hedefimiz yapılıncaya kadar kötülüğün miktarı azalmayacaktır." (Sayfa 46) "Çoğu anne baba sabırlı olmayı öğrenmeleri için çocukların istedikleri her şeyi reddeder, fakat böyle yaparken onlar çocuklarından kendi sahip olduklarından daha fazla sabra sahip olmalarını isterler. Bu gaddarlıktır. Tam tersine çocuğa onun kabul edeceği kadar vermek ve ardından da "bu kadarı yeterli" demek gerekir, fakat bu karar mutlak manada kati ve nihai olmalıdır. Çocuk herhangi bir şey için tutturup ardından da bunu elde etmek için ağlarsa buna hiç kulak asmamak gerekir ve çocuklar eğer ağlayarak bir şeyi elde etmeye çalışırlarsa istekleri asla karşılanmamalıdır; fakat eğer bu isteklerini doğru bir şekilde dile getirirlerse bu onların iyiliğine olması şartıyla yerine getirilmelidir. Çocuk böylelikle aynı zamanda açık sözlü olma alışkanlığı da kazanacaktır ve ağlamasıyla kimseye rahatsızlık vermeyeceği için herkes ona dostça davranacaktır." (Sayfa 68) "Bir insan fiziksel bakımdan gidebileceği son noktaya kadar eğitilebilir, o iyi eğitilmiş bir ruha sahip olabilir; fakat eğer ahlaki kültürü eksikse o kötü bir insan olacaktır." (Sayfa 87) "Sözgelimi bir çocuğun yalan söylediğini varsayalım, çocuk bu durumda hemen cezalandırılmamalı, fakat aşağılama ve küçümsemeyle karşılanmalıdır ve eğer yalan söylerse gelecekte kimsenin kendisine inanmayacağı vs. söylenmelidir. Eğer bir çocuk kötü davranışlarından ötürü cezalandırılir, iyiliğinden ötürü ödüllendirilirse bu durumda o sadece ödül için doğru davranacaktır ve hayata atılıp da iyiliğin her zaman ödüllendirilmediğini, kötülüğün de cezalandırılmadığını gördüğünde sadece hayatta nasıl muvaffak olabileceğini düşünen ve hangisini kendi yararına görürse buna göre doğru ya da yanlış davranan bir insan olacaktır." (Sayfa 101) "Çocuklar açık yürekli ve bakışlarıyla güneş gibi neşeli olmalıdır. Sadece neşeli bir yürek mutluluğunu iyilikte bulabilir. İnsanları kasvetli ve meyus yapan bir din sahtedir; çünkü biz [110] Tanrı'ya zoraki değil, neşeli bir yürekle hizmet etmeliyiz. Çocuklar zaman zaman okulun dar sınırlarından kurtarılmalıdır, aksi halde doğal neşelilikleri çok çabuk soluverir. Çocuk serbest bırakıldığında derhal doğal esnekliğine kavuşur. Bu amaca en iyi hizmet edecek olan şey çocukların tam özgürlüğün tadını çıkararak mütemadiyen birbirlerini yenmeye çalıştıkları oyunlardır ve bu oyunlar çok çabuk onların ruhlarını tekrar pırıl pırıl ve neşeli hale getirecektir." (Sayfa 107) "Ruhunun tekâmül ve terakkisine hiçbir katkısı dokunamayacağı aşikâr olan, gündüzleri oruç tutup geceleri ziyafet ve şenliklerle geçirme, bedenine işkence ve eziyet etme nasıl olur da bir insanı daha dürüst hale getirebilir ya da onu herhangi bir şekilde [kendi kendisini islah etmek bakımından terakki ettirebilir?" (Sayfa 117) "Hiçbir surette bir çocuğun kendisini bir başkasının önünde aşağılanmasına, onurunu kırmasına izin vermemeliyiz. Talih üstünlüğüne dayalı her türlü büyüklenme biçiminden uzak durmaya çalışmalıyız. Bu, insanın kendi kendisine duyduğu mütevazı bir güvendir, böyle bir güvene sahip olmak insanı yeteneklerini uygun [kendine yaraşır] bir tarzda sergileyecek bir konuma yerleştirir. Bu özgüven küstahlıktan ayırt edilmelidir, ki esasen başkalarının yargılarını hiçe saymak demektir." (Sayfa 121) "Çocuklar bütün dini düşünceleri kavrayamazlar, bununla beraber kimi dini düşünceler vardır ki onlara öğretmekten geri durmamalıyız; ne var ki bunlar müspet olmaktan çok menfi olmalıdır. Çocukların dua kalıpları ezberlemelerine izin vermenin hiçbir faydası yoktur; bu sadece sahte-yanlış bir dindarlık anlayışı oluşturur. Tanrı'yı doğru şekilde ululamak onun iradesine uygun hareket etmekle olur ve çocuklara yapmalarını öğretmemiz gereken şey budur. Tanrı'nın isminin sık sık boş yere ağza alınmamasına, buna hem kendimiz hem çocuklarımız için dikkat etmeliyiz. Eğer onu dostlarımızı tebrik etmek için kullanır isek, hatta dindarane bir niyetle olsa bile, bu aynı zamanda kutsal ismin yanlış kullanımıdır. Tanrı fikri insanların içini, ismini işittikleri her defasında hürmet ve saygı ile doldurmalıdır. Ve ancak nadiren, ama asla hafif bir edayla değil, telaffuz edilmelidir. Çocuk Tanrı'ya hayatın ve bütün dünyanın efendisi olarak; ayrıca bütün insanları esirgeyen, gözeten ve nihayet onların Yargıcı olarak saygı duymasını öğrenmelidir." (Sayfa 128)

hanshiro 11 months ago

"Gri gölgelerde ışıldıyan kızıl ağızlardan dem çeker tatlı bir baş dönmesi. Ve bir sis yumağı ardından sırıtır ay, altın yeşili. Kül rengi caddeler, camlar kırmızı; parlar içlerinde kimi yeşil bir ışık. Dönerken evine duyulur bağırdığı, gecikmiş bir sarhoş, yüzü karışık.…devamı

hanshiro 11 months ago

Hemme'nin Öldüğü Günlerden Biri

Murat Firatoglu

17 Gönderi

“Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri” Murat Fıratoğlu’nun ilk uzun metraj filmi. Her ne kadar Venedik Festivalinde “juri özel” ödülünü almış olsa da benim için vasatın altı bir yapım oldu. Filmin çok fazla problemi var. Öncelikli olarak senaryo; klasik anlatı yapısına sahip…devamı“Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri” Murat Fıratoğlu’nun ilk uzun metraj filmi. Her ne kadar Venedik Festivalinde “juri özel” ödülünü almış olsa da benim için vasatın altı bir yapım oldu. Filmin çok fazla problemi var. Öncelikli olarak senaryo; klasik anlatı yapısına sahip olmasına rağmen giriş ve gelişmenin akabinde sonucun katarsise ulaşması gerekiyordu. Seyirci 70-80 dakika boyunca merak ve soru işaretleri ile kaldı. Bu noktada, bu tür filmlerin bu şekilde bitebileceği ihtimalini söyleyecek olanlar vardır ancak hiçbir filmde -en azından izlediklerim arasından- bu şekilde bir sonuç bulunmamakta. Sorun sadece bununla da bitmiyor; hikaye bir işçi sınıfı bireyin (günümüzde sıkça görülen) yaşadığı maddi sıkıntı, bu sıkıntılara sebebiyet veren “başlıca” sebep; çalıştığı yerden parasını alamaması temelli bir kaynaktan doğuyor. Ancak bu sorunun sadece bir küfürlü tartışmadan kaynaklanıyor olması -açıkçası bu tartışma bile komik zira gerçekçilik neredeyse yok denecek kadar azdı- başlı başına bir sorun. Maddiyat temelli bir geçim sıkıntısının daha detaylı ve sistematik bir biçimde aktarılmalıydı. Gerçeklik noktasında (film genel hatlarıyla düşük bütçeli ve amatör oyuncular tarafından çekilmiş olduğunun farkındayım) söyleyebileceğim bir diğer husus, senaryoya göre sırıtan ve üzerinde durulmadığını düşündüğüm kopukluklar içeriyor. Bu noktada -eğer ödül alacak kadar önemli olduğu düşünülmüşse- filmin “gerçeklik” bağlamında başarılı olması gerekiyordu. Sürekli olarak ambiyansı (sahne içerisindeki algıyı) bozan unsurlar bulunuyor. Buradan sinematografiye geçmek istiyorum. Tahminimce son yıllarda sıklıkla karşımıza çıkan uzun planlar, yeni yönetmenlerin projelerinde fazlaca tercih ediliyor. Bunu eleştirmek tabi ki haddime değil ancak bu film hususunda uzun planların (arada sekansların) “gereksizlik” içermesi -filmin süresi zaten kısa- benim dikkatimi çeken hatalardan biri oldu. Örnek vermek gerekirse filmin 00.29.40 dakikasında sahnenin ortalama 2-3 saniye içerisinde sonraki plana veyahut sahneye geçmesi beklenir ama bu filmde bu süre tam 45 saniye. 45 saniye boyunca neden bu planda kaldığımızı şahsen ben anlamadım. “Ailenin kısaca nasıl bir yapıya sahip olduğunu göstermek için” diyecek olanlar varsa yine aynı şeyi belirtiyorum, 45 saniye. Bu sürenin bu bağlamda maksimum 10 saniye olması gerekir. Filmin hikayesel açıdan bir önemi olan detayı varsa ancak o zaman makul görülür. Bir örnek vermem daha gerekirse bu sahneden önce, 00.23.50 ile 00.26.00 arasında yaklaşık 2 dakika 10 saniye boyunca karakterin bir dükkanın önünde bulunduğunu görüyoruz. Bu gerçekten abartılı bir süre. Sahnede verilmek istenen hissiyat çok daha kısa bir sürede izleyiciye aktarılabilir. Karakterin ve senaryo bağlamında anlatılmak istenen duygu ve hissiyat bu kadar çok süre ile anlatılmamalı. Her şeyden bağımsız “sinema bu, kuralları da yıkabilir” diye belirtecek olanlara pek bir şey diyemem ancak kendi şahsım adına belirtmek isterim ki -uzun planlara bayılan ve sıklıkla izleyip seven biri olarak- sıkıldım, hem de fazlaca. Film genel olarak hikaye ve teknik unsurların bolca -benim açımdan- kusurlu. Neredeyse başrol dışında bütün oyuncuların algıyı bozduğu, uzun plan sekansların gereksizliği ile kopukluk yaşattı; senaryonun girişi ve gelişmesini (yine belirli eksiklilere rağmen) pek takılmasam da finalinin çok muamma da kalması bana göre ciddi sorunlar. Hikayesel açıdan -zira seyirci için önem arz eden- sahnelerden biri olan silah sahnesi, filmin devamında hiçbir şekilde ön plana çıkmamakta. Her şeye rağmen doğuda birilerin çıkıp film yapıyor olması harika bir şey. Ben sevmesem de ödül aldığı için gurur duyduğumu belirtmeliyim. Araştırdığım kadarıyla yönetmen film eğitimi almamış. Avukatmış. Bunca imkansızlıklara rağmen film üretmiş saygıyı hak ediyor. Bende bir izleyici olarak dürüst olmalıyım, sırf ödül aldı diye düşüncelerimi gizlememeliyim. Umarım bir sonraki projesinin sevebilirim.

hanshiro 11 months ago

En Uzağından Unutuşun: 2014 Nobel Edebiyat Ödülü

Patrick Modiano

1 Gönderi

İkinci kez Patrick Modiano okudum. Yine kendine has üslubu ile açık ve net bir hikaye. Ancak şunu belirtmem gerekiyor; Modiano ilginç bir yazar, mekan betimlemeleri çok kuvvetli ve hikaye ile fazlaca içselleştiriyor ama diğer okuduğum (karanlık dükkanlar sokağı) kitabında da…devamı

hanshiro 11 months ago

Ardıç Ağacı

Nietzchka Keene

4 Gönderi

Sizlere değeri bilinmemiş 5 film önereceğim. Değeri Bilinmemiş Filmler - 1 "The Juniper Tree" (Ardıç Ağacı) İzlandalı yönetmen Nietzchka Keene'in 1990 yılında çektiği fantastik drama filmi. Grimm Kardeşler'in aynı adlı masalından uyarlanmıştır. Gotik, sürreal ve minimalist bir dille anlatılan bu…devamı

hanshiro 11 months ago

Bir Kadın Bir Erkek

Claude Lelouch

3 Gönderi

Değeri Bilinmemiş Filmler - 2 "Un Homme et une Femme" (Bir Kadın Bir Erkek) Fransız yönetmen Claude Lelouch'un 1966 yılında çektiği romantik komedi filmi.. Film, hem eşlerini kaybetmiş hem de hayatlarına devam etmeye çalışan iki insanı merkezine alıyor: yarış pilotu…devamı