Spoiler içeriyor
fransa ve yamyamlık ; avrupa tarihine bakildiginda insan eti yemenin oldukça yaygin oldugu görülür. max kemmerich, haçlılar'dan çok daha önceleri galyalilar'in insan eti yediklerini hieronymus'tan nakletmektedir tarihçi charles seignobos söyle anlatir: "1026 yilinda uzun süren yagmurlardan sonra büyük kithk ya-sandi.…devamıfransa ve yamyamlık ;
avrupa tarihine bakildiginda insan eti yemenin oldukça yaygin oldugu görülür. max kemmerich, haçlılar'dan çok daha önceleri galyalilar'in insan eti yediklerini hieronymus'tan nakletmektedir
tarihçi charles seignobos söyle anlatir:
"1026 yilinda uzun süren yagmurlardan sonra büyük kithk ya-sandi. zaten fakir olan halk perisan oldu. açhktan o kadar çok insan öldü ki, ancak toplu mezarlara gömülebildi. aç kimseler mezarlar açip ölüleri yiyordu. bazilani yoldan geçenleri yakalyor, bazilan da çocuklari yumurta, elma vs. vermekle kandirip kaçinyorlardi."
"adamin biri burgonya bölgesindeki tournus pazarina pismis insan eti götürmeye kalkinca yakalandi ve oracikta yakildi. adami gömdüler. o aksam ölüsünü biri çıkarıp yerken yakalandi, o da yakildi.
tournos un 20 km civarinda macon civarinda münzevi bir kilise vardi. arasira ziyaret için gidilirdi. kiliseye yakin bir kulübede yasamaya baglayan biri, yakaladigini bu kulübede öldürüp parçali-yormus. günün birinde dinlenmek icin içeri giren bir yolcu etraftaki insan parçalarmi görlince macon'a gidip ihbar eder. yapilan aras-tirmada 48 kisinin artign bulunur. herif, macon'a getrilip yakılır.
ingiltere
ortaçag avrupasi'nda kıtlık ve açlık çok sık görünürdü. genellikle kötü tarim sartlarina ilaveten yöneticilerin vicdansızlığı, açlıkla birlikte ölümcül hastalıkların yayilmasina sebep oluyordu. öyle ki, 1348 ve 1375 yılları arasinda ingiltere'de ortalama yasam süresi sadece 17-18 idi.
tarihin bu döneminde britanya adasinda yaklasik 95 açlık tespit edilmistir. 1310-1330 yillan arasinda peş peşe yasanan kötü hava sartlari yüzünden 1315'te yiyecek fiyatları patlama yapar. büyük bir açlik başlar. 1317'ye gelindiginde her hafta binlerce insan ölür.
açlik sirasinda toplumsal kurallar birbirine girer. çocuklann büyük bir kismi aileleri tarafindan terk edilir. sahipsiz çocuklar yamyamlara yem olur. sonrasinda aileler kendi çocuklarini yemeğe baslşlar.
meshur "hansel ve gretel" ismiyle bilinen hikâye bu felâketlerden esinlenerek yazilmistir.
almanya
şifa niyetine, insan ürünlerini kullanmak "aydinlanma çagi" avrupasi'nda çok yaygındır. paris, berlin ve londra gibi merkezlerde her eczanenin rafinda bir şeyler bulmak mümkündü. bu konuyla ilgili eczaci johann schroeder, ölü bedenin nasil bir hayat iksiri hâline getirilebilecegini şu sözlerle ifade eder:
"hastalik yüzünden ölmemis genç ve esmer birinin cesedi bir gece ayışığında bekletilmelidir. böylece kokusuz, tütsülenmis bir et gibi olur. önce küçük parçalara ayrılır,daha sonra şaraba yatırılı..."
danimarka
19. yüzyil danimarkasinda başı kesilen mahkûmlann altında ellerinde kaplarla bekleşen insanlar görmek mümkündü. eger mahkum gençse, akacak taze kan "sara" (epilepsi) hastaligina iyi geldigine inanilirdi.
hollanda
orange hanedanindan william'in taht üzerindeki taleplerini destekleyen bir protestan gürûhu, john de witt'i önce öldürürler, sonra da pişirip yerler .
roma
1492'de papa viii. innocentius ölüm dösegindeyken, doktorlar üç tane çocugun kanını kendisine içirirler. sonuç; hem papa, hem
de çoçuk ölür.
haçlilarin yamyamliklari
iznik
haçlılar, aykırı damak zevkinde efsanedirler.
"pierre l'ermite komutasindaki ilk haçlı ordusu, 1096 senesinde iznik önlerine geldiginde, ellerine geçirdikleri türk çocuklarini pisirmek için parçalayip kızartırlar. etlerini yerler, kafalarını da mancınıkla sur içine atarlar.şöyle ki türklerin cesaretini almak için desturuyla yamyamlık yaparlar ve ve pierre l 'ermitetürklerin ölümsüz olmadığını onlarında yenilebileceğini ( savaş kaybetmemeleri sebebi )insan olduklarını görmeleri için vatikan'ın emirliyle yaptırmıştır ki zaten ordu barbar ve düzen olmadığı için açlıklarını bastırmak için yamyamlık yapmıştır .
antakya
antakya önlerine geldiklerinde yamyamlığım, din ve devlet isbiliği ile nasil organize bir sekilde icra edildigini görürüz.
askerler, yiyecek sıkıntısı yüzünden i. bohemond'a dert yanarlar. o da esirlerin getirilmesini ister. içlerinden begendiklerini ayırır.
bunlari bogazlattiktan sonra kebap yaptırır ve komuta kademesiyle birlikte yer. artanını askere dagıtıt. ancak ordunun geri kalanina yetecek kadar esir yoktur.fakat pierre l'ermite, verdigi yemek tarifiyle hizaya getirmisti.
"açlığınızın sebebi korkaklığınızdır. gidin ölmüş türkler'in cesetlerini toplayin. tuzlayip pişirşrseniz çok lezzetli olur ve türkler gibi korkusuz olursunuz."
askerler, papazin dediklerini yapmislar, fransiz milli destani
chanson d'antioche bu acikli olay, söyle anlatilmisti:
"haçlılar karınlarını doyururken, surlann üzerindeki türkler olayi seyrediyorlardi."
halep
alışmış kudurmuştan beterdir derler ya, haçlılar artik her gittikleri yerde yamyamliga devam ederler. antakya' dan sonra "halep' in
maarra kasabasi'nda sehit düsmüs türk askerlerini, doğrayıp etlerini kizartarak yemişler.
"açlık öylesine bir hall almisti ki, askerler kasaba civarndalki bataklıkta 15 gündür bekleyen türk cesetterini büyük bir istahla yediler. susuzluklarını giderebilmek için at ve eseklerin damarlarin kesip kanlarını ve idrarlarini ictiler. bazilari lagimlara kuşaklarını ve paçavralarını daldıtıp bunlarda toplanan suyu emerlerdi. kimi de arkadasinin idrarini avuçlanna doldurarak içerdi."
büveyhoğulları
bagdat
miladi 1055 yilinda büveyhiler zamaninda bagdat'ta ve diger beldeleri de içine alan geniş bir bölgede peş peşe kıtlık ve toplu ölümler meydana gelir. ebu mansur fülâd'in uyguladigi yanli ekonomik politika, isi çigirindan çikarir. ticaret yollar kapanir, stokçuluk yüzünden bagdat'a gida girmez olur.
halkin gidebilecegi hiçbir yer yoktur. azerbaycan ve buhara' dan gelen haberler de iç açici degildi. ahvaz, buvat ve buralara bagli mintikalarda da veba salgini meydana gelmistir. ebu muhammed isimli bir âlimin 700 fikih ögrencisi vardi. kendisi vefat ettigi gibi on ikisi hariç bütün ögrencileri hayatlanni kaybetmisti.
bunun en büyük sebebi de açlıktı. zira insanlar, leşleei ve kokusmus seyleri yemek mecburiyetinde kalmislardi. bunlan da bulamayanlar, mezarlara dadanirlar. kabirleri açarak ölüleri çikarırlar.
sultan debis bin ali, adamlarindan birini elçi olarak bir yere gönderir. geri gelmeyince durumunu arastrir. bir grup mülhid tarafindan öldürüldugü ve pişirilip yendigi ögrenilir.
selçuklular, bölgeyi ele geçirip bagdat' a girdiklerinde stokçuluk engellenir. ticaret yollarinin güvenligi tesis edilir. insanlar hayli rahatlamis olurlar.
.
fatimîler
kahire
celaleddin el suyûti'nin misir tarihi'ni özetledigi kitabinda söyle anlatilir:
"1067 yilinda misir topraklarinda, hazreti yusuf döneminden beridir rastlanmadik bir kitlık oldu. yedi yil sonra yük hayvanlarini yemeye basladilar. sonra sokak hayvanlarni yemek mecburiyetinde kaldılar. öyle ki bir köpek 5 dinar, 1 kedi 3 dinar, i yumurta 1 dinara satilir oldu. buğdayın kilesi 100 dinardi.
filler ve binek hayvanlan ölmeye basladi. leşleri yenildi. justin-yen vebasi yeniden hortladi. fatimi hükümdari el mustansir billah'in veziri, sehirde katirndan iner. hizmetçisinin bir an gafletinden yararlanan üs kisi katırı parçalayip yer. yakalandiklarinda ibretiâlem için çarmiha gerilirler. ertesi gün adamlann parçalarından çok azi kaldigi görülür.
bir adamin çocuklan öldürüp etlerini sattigi ögrenilir. gömülen kafa ve kemikleri ele geçirilince adam idam edilir. adamin ölüsü gömüldugü yerden kaçırılı."
ibn kesir de tarihinde benzer seyler anlatir:
"feci kıtlıkta bir kadin, elinde bir okka mucevherle 1 okka buğday almak için kahire çevresini dolaşsa da mücevherlere bakan olmaz. yine bir kadin bin dinar vererek bir çuval bugday alır.evine giderken önü kesilir. bugday yagmalanirken ancak birkaç avuç kurtarabilir.
1072 yılına gelindiginde toplu ölümler başlar. kanadil sokaginda bazi zenciler belirir. oradan geçen kadinlan köpeklerle korkutarak yakalar ve yerler. durumu ögrenen vali bunlari basarak ortadan kaldinir.
hiç kimse, ölüsünü gündüz defnetmeye cesaret edemiyordu.
korkusundan geceleyin gizlice defnediyordu ki, mezari açilip da eti yenilmesin!
kıtlık basladiginda halkin tahil stoklarina el koyan fatmi hü-kümdari ebu tamim me'ad mustansir billâh da muhtaç hâle gelmisti. yanindaki kıymetli esyalari satmak mecburiyetinde kalmish. 11.000 zirhini, zinetlenmis 90.000 kılıcını, 8.000 parça büyük billurunu, 75.000 parça eski ipeklisini satmak mecburiyetinde kaldi.
kadinlarn ve erkeklerin elbiseleri çok ucuza satildi. emlak ve diger seyler de yok pahasina satilir oldu. satilan, kiymetli seylerin bir kismi bagdat'ta "halifeden gaspedilen" mallard, bu mallar karsilinda civar ülkelerden tahil getirtiyordu. ancak bunlar, fakir halka yansitilmiyordu."
çin
bilinen ilk vukuat miladin ilk yillarinda yasanmis. san irmak'in tasmasi yüzünden ekili alanlar yok olmus. çok büyük bir açlık yasanmis. köylüler, yamyamliktan baska çare bulamazlar.
kaynak :
tarihte garip vakalar, max kemmerich, shf. 85, istanbul-1968
la moyen age, charles seignobos, shf. 237-238, paris-1907
pharmacopoeia medicochymica sive thesaurus pharmacologicus, johann schro-eder, 1644
bbc history magazine, shf. 91, kasim 2013
der spiegel, 26.01.2009, die heilkraft des todes, philip von bethge
les croisades, frantz funck-brentano, shf. 24, paris-1934 (ingilizce basksma intermetten erisilebilir: the middle ages, frantz funck-brentano, shf. 106)
l'epopée des croisades, rene grousset, académique perrin editions, 7 mart 2002; before orientalism, asian peoples and cultures in european travel writing
1245-1510, kim m. philips, s. 236-237, university of pennsylvania philedelp-
hia-2014
min hüsnü'l muhadara fi ahbâri misr ve'1 qahira, serefiye matbaasi, kahire-1909
el bidaye ve'n nihaye, ibn kesir, xii/304-306, daru'l kütübi'l ilmiyve, beyrut 2009
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Spoiler içeriyor
fransa ve yamyamlık ; avrupa tarihine bakildiginda insan eti yemenin oldukça yaygin oldugu görülür. max kemmerich, haçlılar'dan çok daha önceleri galyalilar'in insan eti yediklerini hieronymus'tan nakletmektedir tarihçi charles seignobos söyle anlatir: "1026 yilinda uzun süren yagmurlardan sonra büyük kithk ya-sandi.…devamı
Devamı : pınar ülgen// Avrupa tarihi orta çağ – cinsellik yalnızca üreme amaçlı görülüyordu. zevk için yapılan her ilişki “günah” sayılırdı. – kilise, evlilik dışında cinsel ilişkiyi şeytani sayardı. mastürbasyon bile ölümcül günağındı. – bakirelik kutsaldı; kadınlar evlenmeden önce muayene…devamıDevamı : pınar ülgen// Avrupa tarihi
orta çağ
– cinsellik yalnızca üreme amaçlı görülüyordu. zevk için yapılan her ilişki “günah” sayılırdı.
– kilise, evlilik dışında cinsel ilişkiyi şeytani sayardı. mastürbasyon bile ölümcül günağındı.
– bakirelik kutsaldı; kadınlar evlenmeden önce muayene ettirilirdi. “bekâret kemeri” efsaneleri buradan türedi.
– rönesans öncesi birçok rahip, gayriresmî olarak metres tutar ya da çocuk tacizine karışırdı, ama bu genelde gizlenirdi.
– cinsellik konuşulmaz, yazılmaz, bastırılırdı; ama gizli günah defterlerinde papazlar tarafından kayıt tutulurdu.
– kilise, cinselliği sadece üreme amaçlı onaylardı; zevk ve arzu günah sayılırdı.
– mastürbasyon, homoseksüellik ve zina ağır günahlar olarak cezalandırılırdı.
– cinsel hayat genellikle gizli tutulur, evlilik dışında ilişki yaşam “şeytani etki” olarak görülürdü.
– rahiplerin gizli günah itirafları, dönemin cinsel tabularının ve ikiyüzlülüğünün kanıtıdır.
– cinsellik tamamen kilisenin kontrolündeydi; evlilik dışı ilişki cezaları ağırdı.
– mastürbasyon, sapkınlık ve şeytani etki olarak görülürdü; suçlu yakalanırsa cezalandırılırdı.
– kadınların çoğu cinsel bilgisizlikle büyür, evlendikten sonra bile seks bir tabu olarak kalırdı.
– seks sırasında zevk almak “günah” sayılırdı, ancak bu konuda halk arasında farklı uygulamalar ve inanışlar vardı.
– kutsal metinler cinsel hayata dair detaylar vermekten kaçınsa da, gizli günlüklerde ve manastır kayıtlarında itiraflar bulunurdu.
– kilise cinsel ilişki sırasında konuşmayı, gülmeyi, yüz yüze bakmayı bile günah sayardı.
– evli çiftler belli günlerde (örneğin pazar, bayramlar, oruç zamanları) seks yapamazdı. aksi halde cehennem tehdidi vardı.
– papazlar gizlice fahişelerle ilişki yaşar, sonra bunu “şeytani sınav” olarak açıklar, halka itirafta bulunurdu.
– bazı sapkın mezhepler, tüm cinselliği şeytan işi sayar, hadım olmayı erdem kabul ederdi.
– mastürbasyon için kilise kayıtlarında “şeytanın eliyle kendini kirletmek” ifadesi geçer. suçu itiraf edenlere domuz dışkısı yedirilirdi.
kadınlar
antik çağ
– antik mısır'da kadınlar mülk sahibi olabilir, boşanabilir ve ticaret yapabilirdi. görece özgür sayılırlardı.
– yunan'da kadınlar vatandaş sayılmazdı. oy kullanamaz, tiyatroya gidemez, evden tek başına çıkamazdı.
– roma'da bazı kadınlar kendi işlerini kurmuştu: bakkal, terzi, parfümcü… ama politikaya karışamazlardı.
– amazonlar, erkek egemenliğine karşı kurgulanan savaşçı kadınlar efsanesiydi. kaynağı hâlâ tartışılır.
– sparta'da kadınlar atletizm yapar, savaşçı doğumlar için güçlü olmaları istenirdi.
– antik roma'da zengin kadınlar parfüm, makyaj ve saç stilleriyle sosyal statülerini gösterirdi.
– kadınların siyasete doğrudan katılması yasaktı, ama güçlü kadınlar saray entrikalarında gizlice rol oynardı.
– doğum sırasında kadınların hayatını kurtarmak için özel rahip ve doktorlar vardı.
– bazı antik kültürlerde kadınların, büyü ve şifa sanatları konusunda bilgili olduğu ve toplumda saygı gördüğü bilinir.
– yunan mitolojisinde güçlü kadın figürler (medusa, artemis, athena) hem korkulan hem saygı duyulan figürlerdi.
– mısır'da kadınlar evlenmeden önce mülk sahibi olabilir, boşanabilir ve ticaret yapabilirdi.
– roma'da kadınlar kamuya açık alanlarda sınırlı haklara sahipti ama ev içi rollerine sıkı sıkıya bağlıydı.
– yunan kadınları sosyal hayattan büyük ölçüde dışlanmıştı; ev dışında görünmek nadirdi.
– sparta kadınları eğitimli, özgür ve fiziksel olarak güçlü yetiştirilirdi; bu onları toplumda farklı kılardı.
– atina'da kadınlar evlilik öncesi “korunacak varlık” sayılırdı, düğün gecesi bile kadının sesi duyulmazdı.
– antik mısır'da bazı kadın firavunlar erkek gibi giyinir, sakal takardı. çünkü iktidar sadece “erkek” formunda meşru sayılırdı.
– roma'da zengin kadınlar kürtaj yaptırabiliyor, düşük yapma ilaçları pazarda satılıyordu.
– bazı yunan kentlerinde kadınların tiyatro izlemesi bile yasaktı. komedilerde bile “kadınlar sadece evde kalmalı” esprisi yapılırdı.
– sparta'da kadınlar erkeklerle birlikte çıplak koşar, turnuvalara katılırdı. doğurganlık yarışması bile düzenlenirdi.
orta çağ
– kadınlar yasal olarak erkeğin malıydı. kocasının izni olmadan mahkemeye bile çıkamazlardı.
– “cadı” suçlamasıyla yakılanların çoğu dul, yalnız ya da bilgili kadınlardı.
– bazı kadınlar gizlice “erkek kılığına girerek” savaşlara katılırdı. kimlikleri yıllar sonra ortaya çıkardı.
– kraliçeler genelde evlilik yoluyla güce ulaşırdı ama istisnalar vardı: ingiltere'de matilda ve fransa'da jeanne d'arc gibi.
– doğum, kadınlar için büyük riskti. tıbbi bilgi az olduğundan doğumda ölüm oranı yüksekti.
– kadınların çoğu erkeğin gölgesinde yaşadı; yasal ve sosyal hakları çok kısıtlıydı.
– cadılık suçlamalarıyla binlerce kadın idam edildi; çoğu asılsız, siyasi ya da kişisel düşmanlık nedenliydi.
– bazı kraliçeler ve soylu kadınlar siyasette önemli rol aldı ama genel toplumda kadınlar ikinci sınıftı.
– doğum ve kadın sağlığı alanında bilgi eksikliği nedeniyle kadın ölümü oranları çok yüksekti.
– kadınların eğitim hakkı çok kısıtlıydı; okuma yazma genelde manastırlarda sınırlı sayıda kadına öğretilirdi.
– kadınların büyük bölümü ev işleri ve çocuk bakımıyla meşguldü; bağımsız mülk sahibi olmak nadirdi.
– cadılık suçlamaları çoğunlukla bağımsız düşünen, bilge ya da alışılmışın dışında kadınlara yöneltilirdi.
– kraliçeler ve soylu kadınlar bazen diplomasi ve savaş planlamalarında etkili olsalar da, genel olarak erkek egemen toplumdaydı.
– kadınlar çoğunlukla kocalarının ya da babalarının kararlarına tabi olurdu; boşanma neredeyse imkânsızdı.
– avrupa'da kadınlar “günahın kaynağı” olarak görülürdü. havva yüzünden tüm insanlık cezalandırılmıştı; bu inanç yüzyıllarca sürdü.
– dulluk, kadın için en tehlikeli statüydü. kocasız kadın her an “cadı” ilan edilip yakılabilirdi.
– evlilik sözleşmeleriyle kadın, erkeğin “malı” sayılırdı. dövme hakkı bile meşruydu.
– kadınlar bilimle ilgilendiğinde “büyücü” damgası yerdi. birçok kadın hekim ya yakıldı ya da susturuldu.
– kadınların sesini kısmak için “ağız kelepçesi” icat edildi. bağıran ya da çok konuşan eşlere uygulanırdı.
s a v a ş
antik çağ
– roma lejyonları milimetrik disiplinle hareket ederdi. birliğini terk eden asker diri diri gömülürdü.
– antik yunan'da savaş meydanlarında müzik çalınırdı. spartalılar flüt eşliğinde saldırırdı.
– pers orduları, filler ve savaş arabaları kullanırdı. kalabalık, renkli ve gösterişliydiler.
– savaş öncesi “kurban kesme” törenleri yaygındı. kehanetlere göre savaş stratejisi belirlenirdi.
– gladyatör dövüşleri bazen gerçek savaş taktiklerini halka göstermek için yapılırdı.
– savaşta esir düşmek, kölelikten başka bir kader getirirdi; çoğu zaman hayatları ancak dövüşerek kurtulabilirdi.
– roma ordusunda disiplin çok sertti; itaatsizlik ölümle cezalandırılır, grup cezaları uygulanırdı.
– yunan savaşlarında düşmanlar arasında “onur” ve “adab-ı muaşeret” gibi kavramlar vardı ama yine de acımasızlık görülürdü.
– kartaca'da çocuk kurban edilmesi, savaş sırasında tanrıları yatıştırma amacıyla yapılırdı.
– perslerin düşmanı korkutmak için savaş alanında dev gibi kuklalar ve hayvan kostümleri kullandığı biliniyor.
– roma'da asker kaçakları “decimatio” cezasına çarptırılırdı: 10 askerden biri kurayla seçilir, kendi arkadaşları tarafından öldürülürdü.
– spartalılar için savaşta ölmek kutsaldı; geri dönmek ise utançtı. “kalkanınla dön ya da kalkanın üstünde” sözü buradan gelir.
– kartaca'da çocuklar savaş tanrısına kurban edilirdi. tapınaklarda yüzlerce çocuk mezarı bulundu.
– gladyatör dövüşleri “halkı oyalamak” için sistematik olarak kullanılırdı: ekmek ve eğlence politikası (“panem et circenses”).
– antik ordularda askerlerin ailelerine savaşta ölmeleri halinde tazminat verilir, bu da sadakati artırırdı.
– savaşta esir alınanlar genellikle köle yapılır, pazarda satılırdı. bazıları gladyatör dövüşçüsü yapılmak üzere seçilirdi.
– savaş taktikleri arasında psikolojik savaş önemliydi: düşman kamplarına korkutucu sesler yaymak, hayvanları kullanmak yaygındı.
– antik yunan'da bazı savaşlarda şehirler haftalarca aç bırakılarak teslim olmaya zorlanırdı.
– roma'da lejyonların disiplini sertti; itaatsizlik veya kaçaklık ölüm cezası gerektirirdi.
orta çağ
– şövalyelik sadece savaş değil, aynı zamanda dini bir ideoloji ve davranış sistemiydi.
– haçlı seferleri'nde bazı ordular açlıktan, hastalıktan savaşmadan yok oldu. silah kullanamadan ölenlerin sayısı fazlaydı.
– kaleler hem savunma hem yaşam alanıydı. kuşatma aylar sürer, halk içeride kıtlıkla boğuşurdu.
– kutsal kılıçlar, azizlere ait eşyalar uğur getirir diye cephede taşınırdı.
– zırhlar çok ağırdı, at olmadan yürümek neredeyse imkânsızdı. düşen şövalyeyi kaldırmak için yardım gerekirdi.
– bazı şövalyeler düşman askerlerinin kafataslarından içki kadehi yaptırırdı. savaş ganimeti olarak alınırdı.
– savaşta ele geçirilen kadınlar “ganimet” sayılırdı. tecavüz ve köleleştirme neredeyse cezasızdı.
– ateşli silahların öncesinde savaşlar “kokuşmuş etler”, “kanlı çamurlar” ve “bağıran yaralılar”la doluydu. hayal edilenden çok daha vahşiydi.
– hac yolunda müslüman ya da hristiyan ayırmadan çapul yapan birçok haçlı, sadece zenginlik için savaşa katıldı.
– zırhlar o kadar ağırdı ki, bazı şövalyeler savaş alanında devrildiğinde ayağa kalkamayıp ezilerek öldü.
– savaşlarda kullanılan mancınık ve katapult gibi kuşatma makineleri, kaleleri birkaç hafta içinde yıkabilirdi.
– haçlı seferleri sırasında savaşçılar bazen açlıktan, hastalıktan ya da iç karışıklıklardan ölebiliyordu.
– savaş alanında “savaş ganimeti” elde etmek için esirlerin mal varlıkları yağmalanırdı.
– bazı şövalyeler düşmanlarına “adaletli savaş” kuralları çerçevesinde davranmaya çalışsa da, çoğu zaman vahşet had safhadaydı.
– kara ölüm salgını savaş kamplarında hızla yayılmış, savaşın seyrini değiştirmiştir.
pınar ülgen // avrupa tarihi .
Spoiler içeriyor
tıp antik çağ – hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı. – antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi. – antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi. – romalılar…devamıtıp
antik çağ
– hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı.
– antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi.
– antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi.
– romalılar idrarı diş beyazlatmak için kullanırdı; içinde amonyak olduğu için işe yarardı.
– yunanlılar hastalıkları “dört vücut sıvısının dengesizliği” ile açıklarlardı: kan, balgam, safra, kara safra.
– antik yunan'da histeri bir “kadın hastalığı” sayılırdı. rahmin vücutta dolaştığına inanılırdı.
– mısırlılar ilk protez ayakları ve diş köprülerini geliştirdi. estetik değil, işlev içindi.
– antik çin'de akupunktur binlerce yıl önce uygulanıyordu. enerji kanallarını dengelemek için iğne kullanılırdı.
– hipokrat, havanın ve suyun sağlığa etkisini fark etmişti. bulaşıcı hastalıklarda çevresel etkenleri suçladı.
– romalılar sıcak su, soğuk su ve buhar banyolarını tedavi aracı olarak kullandı. termal kültür yaygındı.
orta çağ
– tıp çoğunlukla dine bağlıydı. hastalıklar “günahın cezası” sayılırdı, tedavi yerine dua önerilirdi.
– kan aldırmak yaygındı. ne olursa olsun “fazla kan” zararlı sanılırdı, hatta sağlıklı insanlara da yapılırdı.
– veba için önerilen tedaviler arasında güvercinle sürtmek, kanlı bezleri koklamak bile vardı.
– cerrahlar genellikle berberdi. saç kesip diş çeker, kırıkları sarar, hatta amputasyon yaparlardı.
– anestezi yoktu. alkol içirilir, bağlanır, bazen sadece dua okunurdu.
– bazı hastalıkların şeytan tarafından gönderildiğine inanıldığı için, hastaya sopayla vurulurdu.
– “kanatlı hacı” denen sahte doktorlar, köy köy dolaşarak yılan yağı gibi sözde ilaçlar satarlardı.
– çürük dişleri çekmek yerine kurşunla kaplamak ya da iplikle sallamak yaygındı. ağrıya alkol dışında çare yoktu.
– veba doktorları kuş gagası maskesinin içine lavanta, nane, gül gibi kokular koyarak korunmaya çalışırdı.
– kutsal kemik parçaları, azizlerin saç telleri veya “şifa veren su” gibi şeyler hastalık tedavisinde kullanılırdı.
i n a n ç
antik çağ
– antik yunan'da tanrılar insan gibi kıskanır, aşık olur, hata yapardı. çok insaniydiler.
– mısır'da ölüm sonrası yaşam kesindi. bu yüzden ceset mumyalanır, mezara yemek ve eşyalar konurdu.
– antik roma'da her evin koruyucu tanrısı vardı. aileler evin içinde küçük tapınaklarda dua ederdi.
– zigguratlar tanrılara yakın olmak için yüksek yapılırdı. sümerler tanrılar gökyüzünde sanırdı.
– persler, karanlığın ve aydınlığın savaşı temelli zerdüştlük dinine inanırdı; tek tanrılıydı.
– antik roma'da imparatorlar tanrılaştırılırdı. ölümünden sonra bazılarına tapınak bile yapılırdı.
– delphi tapınağı'ndaki rahibe, kehanetlerini esrarengiz dumanlar eşliğinde verir, şifreli konuşurdu.
– hindistan'da reenkarnasyon inancı çok güçlüydü. iyi yaşam bir sonraki hayatta daha iyi beden demekti.
– mısır'da kalp terazide tartılırdı. ruh hafifse cennete, ağırsa canavar “ammit”e yem olurdu.
– antik tanrılar kıskanç, bencil ve zalim olabilirdi. insanlar sürekli onları memnun etmeye çalışırdı.
orta çağ
– avrupa'da hristiyanlık baskındı ve kilise tüm yaşamı yönlendirirdi. bilim, kiliseye ters düşemezdi.
– cennet-cehennem korkusu hayatın merkezindeydi. en küçük hata “ebedi ceza” anlamına gelebilirdi.
– din adamları “şeytan çıkarma” ayinleri yapardı. ruh hastalıkları, cin çarpması olarak görülürdü.
– incil halkın anlamaması için latince okunurdu. sorgulamak yasaktı.
– haçlı seferleri, “günahların affı” karşılığında savaş ilanıydı. tanrı adına topraklar yağmalandı.
– ruhban sınıfı dışında insanların incil okuması yasaktı. halk sadece din adamının söylediklerine güvenirdi.
– bazı keşişler hayatlarını sessizlik yeminiyle geçirirdi. konuşmak günah sayılırdı.
– inançla yapılan haçlı seferlerinde papalık, savaşçılara “direkt cennet bileti” sunduğunu söylerdi.
– ay tutulmaları, deprem veya göktaşları gibi olaylar “tanrı'nın gazabı” olarak yorumlanırdı.
– şeytan çıkarma ayinlerinde hasta bağlanır, üzerine haç tutulur, kutsal su serpilirdi.
c e z a l a r
antik çağ
– antik atina'da bazı suçlar için vatandaşlıktan çıkarma cezası vardı. sürgün edilen kişi ömür boyu dönemezdi.
– roma'da gladyatörlük bir ceza olabilirdi. bazı mahkumlar arenaya ölümüne gönderilirdi.
– hırsızlar kamuya açık şekilde kırbaçlanır ya da zincirlenirdi.
– mısır'da mezar soygunculuğu ölümle cezalandırılırdı; çünkü kutsal kabul edilirdi.
– persler, ihanet edenleri deriyle birlikte diri diri kazırdı. “ağaç cezası” diye bilinen korkunç yöntemleri vardı.
– antik çin'de “ölmeden önce yavaş yavaş kesilerek öldürülme” cezası vardı. yüz kesikle infaz yapılırdı.
– sparta'da disiplin o kadar sıkıydı ki, çocuğunu iyi eğitemeyen baba da cezalandırılırdı.
– roma'da ihanete uğrayan bir köle, efendisi ölünce tüm ev halkıyla birlikte öldürülürdü.
– bazı kentlerde zina cezası olarak kamusal aşağılanma yapılırdı: başa eşek maskesi takılır, şehirde gezdirilirdi.
– yunan şehirlerinde iftira atan ya da mahkemede yalan söyleyen kişi “ağır taş taşıma” cezasına çarptırılırdı.
orta çağ
– avrupa'da cadılıkla suçlanan kadınlar yakılarak ya da boğularak öldürülürdü. delil gerekmezdi.
– “demir bakire” gibi korkunç işkence aletleri vardı. ama çoğu sonradan uydurulmuş olabilir.
– işkenceyle itiraf alma yaygındı. suçlu olup olmaman önemli değildi, yeter ki itiraf et.
– kamuya açık infazlar halk eğlencesi sayılırdı. çocuklar bile izlemeye götürülürdü.
– “kafes cezası” denen yöntemle suçlular küçük demir kafeslere konur, günlerce aç bırakılırdı.
– kadınlara özel cezalar vardı: iffet suçunda “utangaç maskesi” denen metal yüz maskeleri taktırılırdı.
– kiliseye karşı gelenler diri diri yakılırdı; “aforoz” ise sosyal ölüm sayılırdı.
– hırsızlık yapanların kulakları kesilir ya da alınlarına sıcak demirle damga basılırdı.
– suçlular bazen şehrin girişinde kafeslere asılır, canlı canlı günlerce aç-susuz bırakılırdı.
– cadı sanılanlara “iğne testi” yapılırdı. derisine batırılan iğneye acı hissetmezse cadı sayılırdı.
c i n s e l l i k
antik çağ
– antik yunan'da erkekler arası aşk toplumsal olarak kabul görürdü. özellikle “öğrenci-eğitmen” ilişkileri yaygındı.
– roma'da fahişelik yasal ve vergilendirilen bir meslekti. fahişeler sarı peruk takmak zorundaydı.
– mısır'da doğum kontrolü uygulanırdı. kadınlar timsah gübresi ve balla yapılan fitiller kullanırdı.
– afrodit'e adanmış tapınaklarda “kutsal fahişelik” denen bir ritüel vardı. cinsellik ibadetin parçasıydı.
– antik hindistan'da kama sutra, sadece pozisyonlar değil, sosyal ilişkiler ve estetik hakkında da bilgiler içerir.
– antik roma'da evli erkeklerin metres tutması sıradan sayılırdı ama eşcinsel ilişkide pasif rolde olmak küçük düşürücü kabul edilirdi.
– etrüskler'de kadınlar cinsellikte erkeklerle eşitti, açık giyinir, içki içer, cinsel özgürlüklerini kullanırlardı. yunanlar bu durumu “ahlaksızlık” diye aşağılamıştı.
– antik yunan'da “sevgili erkek” (eromenos) kavramı vardı. genç erkekler yaşlı erkeklerle ilişkiye girer, bu durum sosyal eğitim gibi görülürdü.
– romalılar bazı seks kölelerini özel olarak yetiştirir, isimlerini dövme gibi vücutlarına yazarlardı.
– doğu akdeniz'de bazı tapınaklarda cinsellik tanrıçalara sunulan bir ibadet biçimi haline gelmişti. “kutsal fahişelik” bu yüzden ortaya çıktı.
– roma'da seks köleleri (gladyatörlere benzer şekilde) özel dövme ve işaretlerle tanımlanırdı; kaçmaları neredeyse imkânsızdı.
– antik yunan felsefesinde cinsellik bazen ruhun arınması için bir araç olarak görülürdü, ancak yine de kontrol altında tutulması gerekir denirdi.
– bazı tapınaklarda, tanrıçalara adak olarak cinsel hizmet sunan rahibeler vardı; bu ritüeller kutsal sayılırdı.
– kadınların hamile kalmamak için doğal yöntemleri kullandığı yazılı belgelerde geçer, ama çoğu kez doğum kontrolü yasaklanırdı.
– roma'da bazı erkekler eşcinsel ilişkiyi sıradan görse de, efendi konumundaki erkekler toplumda yüksek statüde sayılırdı; “pasif” olmak ise küçük düşürücüydü.
– bazı antik yunan şehirlerinde cinsel roller toplumsal hiyerarşinin göstergesiydi; “pasif” rol sosyal aşağılanmayla eşdeğerdi.
– roma'da fahişeler, tanrılara adanan tapınaklarda “kutsal hizmet” sunar, bu kutsal bir ritüel olarak görülürdü.
– doğum kontrolü için bal mumundan yapılmış tamponlar, çeşitli otlardan hazırlanan karışımlar kullanılırdı.
– efsanevi afrodit kültlerinde cinsellik mistik bir ibadet biçimiydi, doğurganlık ve bereketle ilişkilendirilirdi.
kıyamet sonrasını// post-apokaliptik filmler 1. threads (1984) – ingiltere yönetmen: mick jackson nükleer savaş sonrası ingiltere'de sıradan insanların hayatta kalma mücadelesi. belgeselvari anlatımı ve sert gerçekçiliğiyle travmatik derecede etkili. gerçekçi post-apokaliptik film arayanlara şart. 2. the quiet earth(1985) – yeni…devamıkıyamet sonrasını// post-apokaliptik filmler
1. threads (1984) – ingiltere
yönetmen: mick jackson
nükleer savaş sonrası ingiltere'de sıradan insanların hayatta kalma mücadelesi. belgeselvari anlatımı ve sert gerçekçiliğiyle travmatik derecede etkili. gerçekçi post-apokaliptik film arayanlara şart.
2. the quiet earth(1985) – yeni zelanda
yönetmen: geoff murphy
bir sabah uyanan adam, dünya'da yalnız kaldığını fark eder. bilim kurgu ile felsefeyi birleştiren sakin ama rahatsız edici bir kıyamet sonrası anlatı.
3.le dernier combat (1983) – fransa
yönetmen: luc besson
besson'un ilk uzun metrajı. diyalog neredeyse yok. sessiz, gri bir dünyada geçen bu film, medeniyetin çöküşünü stilize bir şekilde anlatır. sanatsal bir yaklaşım.
4. turbo kid(2015) – kanada
yönetmenler: françois simard, anouk whissell, yoann-karl whissell
1980'ler video oyunu estetiğinde, eğlenceli ve kanlı bir post-apokaliptik macera. radyasyon, bisiklet çeteleri ve synth müzikliretro fantezi!
5. dead man's letters(1986) – sovyetler birliği
yönetmen: konstantin lopushansky
nükleer savaş sonrası karanlık ve melankolik bir anlatım. varoluş, umut ve insanlığın anlamı üzerine şiirsel ve ağır bir film.
6. the road (2009) – abd
yönetmen: john hillcoat
oyuncular: viggo mortensen, kodi smit-mcphee
babasının oğluyla birlikte hayatta kalma mücadelesi. cormac mccarthy'nin romanından uyarlandı. depresif ama çarpıcı bir yolculuk.
7. cargo (2017) – avustralya
yönetmen: ben howling, yolanda ramke
zombi salgını sonrası bir babanın bebeğini güvenli bir yere ulaştırma çabası. dramatik, sade ve duygu yüklü bir kıyamet sonrası anlatı.
8. these final hours(2013) – avustralya
yönetmen: zak hilditch
dünya'ya çarpacak meteorun son saatlerinde geçen bir hikâye. ahlak, seçim ve insanlık temaları içinde geçen hızlı tempolu bir dram.
9. time of the wolf(le temps du loup) (2003) – fransa
yönetmen: michael haneke
toplumun çöküşünden sonra kırsal bir alanda hayatta kalmaya çalışan bir aile. gerçekçi ve duygusal olarak yıpratıcı bir deneyim. haneke'den distopik bir kabus.
10. the survivalist (2015) – ingiltere
yönetmen: stephen fingleton
kıtlık sonrası bir ormanın derinliklerinde yalnız yaşayan bir adam, iki kadınla karşılaşınca hayatı değişir. gerilim yüklü, sessiz ve çarpıcı bir hayatta kalma hikayesi.
kıyamet sonrası `/` aksiyon dolu az bilinen filmler
(mad max, book of eli,i am legend vb.tarzında .)
1. doomsday (2008) – ingiltere
yönetmen: neil marshall
bir virüs britanya'yı yok eder, karantina altına alınan bölgeye 30 yıl sonra bir ekip gönderilir. mad max + kaçış + ortaçağ estetiği! vahşi, hızlı, stilize bir aksiyon distopyası.
2. bounty killer (2013) – abd (müthiş )
yönetmen: henry saine
şirketlerin dünyayı mahvettiği bir gelecekte, şirket yöneticilerini avlayan kelle avcıları. çizgi roman tarzı, bol aksiyonlu ve kara mizahlı bir yapım. grindhouse ruhu severler için.
3. the domestics(2018) – abd
yönetmen: mike p. nelson
amerika, çeteler tarafından bölgelere ayrılmıştır. genç bir çift, güvenli bölgeye ulaşmak için bu çılgın dünyada yol alır. karanlık atmosfer, bol şiddet, sert aksiyon.
4. riot girls(2019) – kanada
yönetmen: jovanka vuckovic
yalnızca çocukların hayatta kaldığı bir dünyada geçen punk ruhlu bir aksiyon. lord of the flieshavası retro distopya estetiğiyle birleşiyor. kadın karakterler ön planda.
5. the bad batch(2016) – abd
yönetmen: ana lily amirpour
oyuncular: suki waterhouse, jason momoa, keanu reeves
amerika'nın dışına atılmış suçluların yaşadığı bir çölde, yamyamlık ve hayatta kalma savaşı. aksiyonla sanatsallık arasında dolaşan, sıra dışı bir yapım.
6. bushwick (2017) – abd
yönetmenler: cary murnion, jonathan milott
oyuncular: dave bautista, brittany snow
brooklyn'de geçen iç savaş tarzı bir hikaye. sokaklar savaş alanına dönüyor. kamerayı karakterlerin arkasında sürekli hareket ettiren yapısıyla neredeyse gerçek zamanlı, yüksek tempolu.
7. eklipse (the divide) (2011) – abd / kanada / almanya
yönetmen: xavier gens
nükleer felaket sonrası bir apartmanın sığınağında kapalı kalan insanların zamanla canavara dönüşmesini anlatan karanlık ve agresif bir film. psikolojik ve fiziksel aksiyon birleşimi.
8. automata (2014) – ispanya / bulgaristan
yönetmen: gabe ibáñez
oyuncular: antonio banderas
güneş radyasyonu dünyayı mahvetmiş, robotlar devrede. yapay zekâ, kıyamet sonrası bir dünyada bilinç kazanır. aksiyonun yanında felsefi sorular da barındırır.
9. turbo kid(2015)
yine bu listede olmayı hak ediyor.mad max + bmx!
punk atmosferi, bol kan, bol nostalji ve eğlenceli aksiyon. bütçesine göre şahane.
10. zone 414(2021) – abd
yönetmen: andrew baird
gelecekte robotların yaşadığı bir şehirde geçen, noir havasında distopik bir polisiye. blade runner kırması, düşük tempolu ama aksiyonlu bölümleriyle dikkat çekici.
iyilik yaptığın kişiden gelecek darbeye hazırlıklı ol, velhasıl menfaati bitenin nankörlüğü başlar.
psikolojik / gerilim / suç filmleri — the house that jack built (2018) – lars von trier'in yönettiği, bir seri katilin saplantılı iç dünyasını anlatan rahatsız edici bir psikolojik gerilim. — no country for old men (2007) – coen kardeşler'in…devamıpsikolojik / gerilim / suç filmleri
— the house that jack built (2018) – lars von trier'in yönettiği, bir seri katilin saplantılı iç dünyasını anlatan rahatsız edici bir psikolojik gerilim.
— no country for old men (2007) – coen kardeşler'in yönettiği, ahlaki çöküş ve kaçınılmaz şiddet üzerine kurulu bir neo-western gerilim filmi.
— funny games (1997 / 2007) – michael haneke'nin yazıp yönettiği, izleyiciyi psikolojik ve fiziksel şiddetle yüzleştiren, rahatsız edici bir ev istilası hikayesi.
— bad lieutenant (1992 / 2009) – ahlaki yozlaşmaya uğramış bir polisin, suç ve bağımlılık içindeki çöküşünü anlatan sert bir suç draması.
— hard candy(2005) – genç bir kızın, bir pedofili avına dönüşen planını anlatan psikolojik gerilim.
— bug (2006) – william friedkin'in yönettiği, paranoya ve deliliğin sınırlarını zorlayan bir psikolojik gerilim.
— the devil's rejects (2005) – rob zombie'nin kan, vahşet ve sadizmi zirveye taşıyan şok edici suç-gerilim filmi
— blue ruin(2013) – kendi halinde bir adamın intikam arayışına çıkmasıyla şiddet ve ölümün içine sürüklendiği bir gerilim.
— red rock west(1993) – yanlış anlaşılmalar sonucu suç dünyasının içine çekilen bir adamın hikayesi.
—i saw the devil (2010) – güney kore sinemasından, bir seri katil ile intikam peşindeki bir dedektif arasındaki acımasız kedi-fare oyunu.
— requiem for a dream(2000) – darren aronofsky'nin yönettiği, bağımlılığın insan hayatını nasıl mahvettiğini çarpıcı bir şekilde anlatan, görsel ve psikolojik olarak yıpratıcı bir film.
— prisoners (2013) – denis villeneuve'ün yönettiği, bir babanın kaçırılan kızını bulmak için başvurduğu acımasız yöntemleri konu alan, karanlık ve sert bir suç gerilimi.
— wind river (2017) – dondurucu soğukta vahşi bir cinayeti çözmeye çalışan bir dedektifin hikayesi, gerilim ve psikolojik ağırlık taşıyan bir neo-western.
—a simple plan (1998) – üç arkadaşın buldukları yüklü miktarda parayı saklamaya çalışırken gittikçe karanlıklaşan olaylara sürüklendiği, hitchcockvari bir gerilim.
— affliction (1997) – babası gibi şiddete meyilli olmaktan korkan bir adamın, içinde bulunduğu psikolojik çöküşü anlatan etkileyici bir drama.
— the killer inside me (2010) – casey affleck'in başrolünde olduğu, sessiz ve nazik bir şerif yardımcısının aslında soğukkanlı bir katil olduğu hikaye.
— calvary (2014) – küçük bir kasabada ölüm tehditleri alan bir rahibin, günah, kefaret ve ölüm üzerine derin bir yolculuğa çıkışı.
— we need to talk about kevin (2011) – tilda swinton'ın başrolünde olduğu, bir annenin oğlunun işlediği korkunç suçun yükü altında ezilişini anlatan psikolojik gerilim.
-/ dogtooth (2009) – yorgos lanthimos'un yönettiği, çocuklarını dış dünyadan tamamen izole eden bir ailenin tüyler ürpertici hikayesi.
— a history of violence(2005) – david cronenberg'in yönettiği, geçmişiyle yüzleşmek zorunda kalan bir adamın dönüşümünü anlatan sert ve rahatsız edici bir gerilim.
— the machinist(2004) – christian bale'in aşırı kilo kaybıyla dikkat çektiği, uykusuzluk çeken bir adamın paranoya ve gerçeklik arasında kaybolmasını konu alan psikolojik gerilim.
— man bites dog (1992) – belgesel ekibinin bir seri katili takip ettiği, sert ve rahatsız edici bir kara mizah filmi.
bu filmlerin çoğu rahatsız edici atmosferleri, sert temaları ve psikolojik derinlikleriyle ön planda. özellikle psikolojik gerilim ve suç temalı yapımları seviyorsanız, bu filmleri beğenebilirsiniz !!
Fenerbahçe'nin Süper Lig'de ilk yarı fikstürü Alanyaspor Göztepe (D) Kocaelispor Gençlerbirliği (D) Trabzonspor Kasımpaşa (D) Antalyaspor Samsunspor (D) Karagümrük Gaziantep (D) Beşiktaş (D) Kayserispor Rizespor (D) Galatasaray Başakşehir (D) Konyaspor Eyüpspor(D)
Devamı ; şu youtube listesinde tamı tamına 450 adet, sadece japonları öldürme temalı çin yapımı film var. istisnasız hepsinde gaddar japonları döven, öldüren, pentakill atan çinliler var. bu filmler yurtdışında yaşayan çinliler için youtube'a atılanlar. kendileri zaten youtube'a giremiyorlar. bunları…devamıDevamı ;
şu youtube listesinde tamı tamına 450 adet, sadece japonları öldürme temalı çin yapımı film var. istisnasız hepsinde gaddar japonları döven, öldüren, pentakill atan çinliler var. bu filmler yurtdışında yaşayan çinliler için youtube'a atılanlar. kendileri zaten youtube'a giremiyorlar. bunları izlemek için girmelerine de gerek yok. her an, her saniye çin kanallarında binlercesi oynatılıyor. çin'e giderseniz kaldığınız otelde televizyonu açıp kanallar arasında şöyle bir gezinin. daha üçüncü kanala gelmeden kung fu ile derdest edilen japon asker sahnesine denk gelmezseniz dişimi kırarım.
bu saçma filmler serisinin cilalısı ve yurtdışına satılanı ise bildiğiniz gibi ip man serisidir. adam yeri gelir hong-kong'da ingiliz boksör döver, yeri gelir japon generallerini tokatlar. en olmadı abd askerlerini sıradan geçirir. gerçek hayatında köyünden çıkmamış, kung-fu adlı sahte dövüş sanatının bir alt türü olan wing tsun hocasıdır. amatörün amatörü çinli bir mma dövüşçüsü yıllardır bu kolpa kung-fu olayını ifşa ediyor. bu o kadar taşak geçilen bir konu haline geldi ki adam devlet tarafından tehdit edilmiş. bu bizim milli değerimizdir, sen nasıl sifularımızı döversin demişler. hatta uzak eyaletlerde yapacağı dövüşlere gidememesi için adamın uçak, tren bileti alması yasaklanmış. adam arabayla gitmeye çalışıyor. diğer videolarına mutlaka bakın, çok eğlenceli bir mevzu. hayt huyt bağırıp üzerine koşan üstadları kaplan daşağı stili demeye kalmadan ağzına ağzına vurarak bertaraf ediyor.
kardeşlik türküsü, halkların eriştesi anlatısını ise devlet televizyonu cctv'de bolca görebilirsiniz. özellikle bahar festivali (bkz: çin yeni yılı) galasında rengarenk geleneksel kıyafetleriyle şarkı söyleyip dans eden azınlık temsilcileri bu propagandanın en bilinen örneğidir. devlet, azınlıkların dillerini, dinlerini ve kültürlerini koruduğunu ve desteklediğini iddia eder. örneğin içinde tek bir moğol olmayan bir dans grubu, moğollarla uzaktan yakından alakası olmayan, yarısı çince bir şarkıyla şöyle dans eder: https://youtu.be/PnE33DiFGw4?si=cADpYcITTFugj7Xz
peki iç moğolistan halkı buna katılıyor mu? dilleri baskılanmıyor ve kültürlerini doyasıya yaşıyorlar mı? onlar da köylerinde sabah akşam abidik gubidik danslar yapıyorlar mı? tabi ki hayır. iç moğolistan halkı uzun yıllardır direnmeye çalışıyor. video , haber
hatta çin'in moğolları bu kadar baskılaması, mandarin dayatması üzerine moğolistan aksiyon alarak kendi ülkesinde eski moğol alfabesine geçme kararı aldı. haber
bu aslında insan hakları ihlalleri ve asimilasyon suçlamalarına karşı bir savunma mekanizmasıdır. bakın, biz ne kadar çeşitli ve hoşgörülü bir ülkeyiz imajı yaratarak uluslararası alanda soft power oluşturmayı hedefler. dikkat edin, internette çin savunan türkler de aynı ağızla konuşurlar. dünyanın en eski ve kesintisiz medeniyeti olduğunu iddia ederler. çünkü yıllardır tekrar tekrar anlatılan bu hikaye çin halkı için güçlü bir birleştirici ve gurur kaynağı, sloganı haline geldi.
bunlara bir de demografi parçalama operasyonlarını ekleyin. azınlık bölgelerine, özellikle sincan ve tibet'e sistematik olarak han nüfusu göç ettirilerek demografik dengeyi bozuyorlar. ben bu bölgelere iç sömürge diyorum. gerçi sadece ben demiyorum, batılı araştırmacıların neredeyse hepsi ortak şekilde kullanıyor bu tabiri. bu bölgelerin sadece insanlarını değil bütün yeraltı ve yerüstü kaynaklarını sömürüyorlar. iç moğolistan'ın ormanlarının anasını bellediler. bir zamanlar çam ağaçlarıyla meşhur ormanları artık yok. dağlarına kurdukları madenlerde ne kaldı bilmiyorum ama her sene bizdeki soma faciaso benzeri onlarca kaza yaşanıyor. bunu da çok normal karşılıyorlar.
https://youtu.be/kBig7N6Pvks?si=5WD589bhPQZWFpbd
içeride internet sansürü olduğu için bir çok konudan haberleri de olmuyor insanların. mesela çin arama motorlarında uygur meselesi, tibet, tiananmen vs. hiç birisi sonuç vermez. mao'nun da yediği haltlara değinilmez. hep ulusun ulu lideri olarak anılır. aynısı şimdiki liderleri için de geçerlidir. daha önce anlatmıştım. winnie the pooh esprisini bile arasanız karşınıza sonuç getirmiyor.
anlayacağınız bunların hepsi sistematik bir propagandanın minik parçalarıdır. çin öyle sanıldığı gibi yekpare bir kütük değildir. tarihini kazırsanız altında moğol var, türk var, mançu var ama çin komünist partisi sanki tek bir çizgide ilerleyen, kesintisiz, lineer bir han kültürü varmış gibi pazarlar. yani qin hanedanı'ndan mao'ya kadar hepsi aynı hikayenin kahramanıymış gibi davranılır da arada neredeyse yirmi asır hükmetmiş diğer hanedanlıklar yok sayılır. çünkü asıl amaç tarih anlatmak değildir. maksatları bağlılık ve itaati, tarih üzerinden kurgulamak, meşru göstermeye çalışmaktır.
Çin halk cumhuriyeti 🇨🇳 Manpüle ve inanmışlık // komünist devlet liberal ekonomi (kapitalist) ekonomi” hibrit sistem !?! çin medeniyetinin 5000 yıldır uzamaya devam ederken göklere değen bir bambu ağacı gibi süreklilik arz ettiğini zannediyorlar. propagandanın gücüne hayran kalmamak elde değil.…devamıÇin halk cumhuriyeti 🇨🇳
Manpüle ve inanmışlık // komünist devlet liberal ekonomi (kapitalist) ekonomi” hibrit sistem !?!
çin medeniyetinin 5000 yıldır uzamaya devam ederken göklere değen bir bambu ağacı gibi süreklilik arz ettiğini zannediyorlar. propagandanın gücüne hayran kalmamak elde değil.
bugün 5000 yıllık kesintisiz çin uygarlığı diye yutturulmaya çalışılan anlatının, gerçek tarihle uzaktan yakından alakası yok. çin komünist partisinin başlattığı siyasi bir söylem sadece. komünist parti iktidarı ele geçirdiği dönemde, bütün dünya çin olarak tayvan'ı tanıdığı için kendilerine bir legitimasyon, yani meşruiyet üretmek zorundaydılar.
bunun benzeri bizde de var. 5000 yıllık devlet aklı, bilmem kaç bin yıllık kadim kürt medeniyeti gibi söylemlerin hepsinin altında bu meşruiyet kaygısı var. yalnız çin'deki durum daha sofistike, daha ideolojik ve daha tehlikeli. çünkü burada mesele sadece bir geçmiş uydurmak değil, bugünü dizayn etmek.
çin dediğimiz yapı, tarih boyunca yüzlerce farklı halktan, dilden, gelenekten oluşmuş bir imparatorluklar mozaiğidir. yeri gelmiş moğol da yönetmiş, mançu da, türk kökenli tabgaç da. ama komünist parti bugün han milliyetçiliğini çin'in doğal hali gibi pazarlıyor. yani bir tür 5000 yıllık han çinlisi hakimiyeti miti yarattılar. halbuki ming hanedanlığı ile başlayan çok kısa bir han egemenliği dönemi dışında çin, çoğu zaman başka halklar tarafından yönetilmiştir. yani çin etnik bir kavram değildir, hiçbir zaman da olmamıştır.
çin, eskiden olduğu gibi bugün hala etnik olarak homojen değil. aşağı yukarı 1.4 milyar nüfusun içinde yaklaşık 120 milyona yakın etnik azınlık var. buna mukabil müslüman çinli (bkz: huiler) nüfusu da azımsanamaz. bu insanlar dinin etkisiyle otomatik olarak kendilerini han çinlilerinden ayırıyorlar. mançular ise aşırı asimile oldular fakat kendilerine sorarsanız 60 milyondan fazla nüfusları olduklarını iddia ediyorlar ki doğruysa bu 120 değil 160 milyon azınlık eder.
günümüzdeki bu halkların birçoğu, tarihsel olarak çin'e sonradan katılmış, çoğu zorla entegre edilmiş, bağımsız kimlikleri olan topluluklar. mesela uygurlar ve türk kökenli azınlıkların çin'e katılmasının tarihi hepi topu 70 sene. 1949 senesinde doğu türkistan kendi başına bir cumhuriyetti. moğol nüfusunun büyük kısmının yaşadığı, bugün iç moğolistan olarak bilinen bölge bağımsızdı. tibet ve mançurya'dan bahsetmeme gerek yok.
yani eğer çin, fikri bir etnik birlik üstüne kurulsaydı bu halklar dışarıda kalacaktı. o yüzden çkp, içeride kardeşlik türküsü söylüyor. hepiniz zaten 5000 yıldır çin'in parçasıydınız. siz bizim çin ulusumuzun doğal bileşenlerisiniz mesajı veriyor. çok güzel bir propaganda örneği vereyim:
https://youtu.be/lwMlpp8GIAI?si=6j-4XtVCgZWoB3DM
jackie chan son yirmi yıldır benzer filmler çekiyor. bir çoğunda yapımcı veya çin kültür bakanlığının tarafında yetkili oluyor. dragon blade adlı bu filmin bütün teması bu kardeşlik türküsü üstüne kurulu. ipek yolunda yer alan bilumum türk halkları, müslüman çinliler, moğollar vs. hepsi bir olup roma/batı askerlerine karşı çin'i savunuyorlar. biliyorum senaryo çok saçma ama filmin kendisi komple saçmalık. biri yere düşer jackie abi; aman uygur kardeşim bayıldı su getirin, bir savaşçı espri yapar; hay benim tibetli dayıma be! çeker. filmde sürekli bir kedi canını senin şirinlikleri yaşanır. temel mesaj dediğim gibi bütün bu halkların çin'in çatısı altında birleşerek, şeytan batılılara karşı savaşmasıdır.
bu söylemin maksadı bittabiki asimilasyonu meşrulaştırmak. tibet, qing hanedanının doğal mirasıdır. uygurlar teee tang döneminden beri bizimledir. tayvan zaten çin'in kadim toprağıdır vs. vs. koca tarihi parantezleyip sündürüyorlar. esas amaç dediğim gibi meşruiyet kazanmak. normalde xinjiang yani yeni sınır dedikleri doğu türkistan ve halkı ne ara senin kardeşlik mozaine girdi denilmesi lazım ama propaganda daha tatlı geliyor bir çoğuna.
aslında yaptıklarının batılı devletlerin anlatılarından pek farkı yok. çinlilerin fikriyattan iktisada batıdan kopyalamadıkları alan yokken, anlatıyı da onlardan çalmayacaklarını düşünmek saflık olur. batı dünyasının roma'yı hem imparatorluk, hem hristiyanlık hem de batı uygarlığı olarak yutturmaya çalıştığı bir hikaye var ya. hepi topu iki asırlık tarihi olan abd'nin başkentini roma mimarisiyle tasarlamış olmasına, obeliskler dikmesine sebep olan o anlatı. hah işte çin, onun benzerini imite ediyor fakat altını dolduramadığı için havada duruyor.
mao döneminde çin bir günde komünist oldu, kültürel devrimle kendi tapınaklarını yıktılar. bugünkü yöneticiler o kadar radikal değil. ya da daha sinsi oldular. xi jinping başa geçtiğinden beri hem han milliyetçiliğine hem de tarihsel süreklilik masalına dayanarak yeni bir otorite kurdu ama aradaki boşluğu o da dolduramıyor. çünkü bu tek vektörlü bir propaganda değil. çin, bugün sadece komünist değil. aynı anda hem imparatorluk mirasçısı, hem sosyalist devrimci, hem de küresel süper güç olduğunu pazarlamaya çalışıyor.
devletlerin yeni kimlikler ve mediumlar yaratma çabalarını anlıyorum. çin özelinde de mantıksız değil fakat çok fazla yalanın içinde kendileri de kayboluyorlar. dışarı yapılan propaganda, filmler, reklamlar, sosyal medya çalışmaları vs. fasa fiso. asıl propaganda kendi içlerinde dönüyor.
mesela eğitim sistemini bu anlatı üzerine yeniden kurdular. müfredat han merkezli ve kesintisiz medeniyet anlatısına dayalı. çocuklara anaokulundan itibaren zhonghua minzu yani çin ulusu kimliği empoze ediyorlar. yeniden fetih adında bir bayramları var. hong kong'u ve bizim haberimiz dahi olmayan kimi bölgeleri geri alışlarını kutluyorlar. coğrafi haritalarda tayvan, güney çin denizi, tibet doğrudan çin toprağı olarak çiziliyor. moğol imparatorluğunu bile çin'in, han soylu bir hanedanı gibi öğretiyorlar.
--- ara not ---
şimdi dalyarağın teki çıkıp aynısını türkiye de yaptı diyebilir. hani türk bir üst kimlik olduğu için bize de zorla türküm doğruyum dedirttiniz teranesi. olayın sizinle hiç ilgisi yok arkadaşım. osmanlı zaten en başından beri çok uluslu bir halktı. atatürk'ün yaptığı devrimler ise cumhuriyet altında ve demokrasi opsiyonuyla geldi. ne mao gibi halkı kıtlıklarda kırıp geçirdi, ne gidip aya sofya'yı yıktı. aksine anadolu değerlerini sahiplenerek, yeni kimlik inşaasını bunların üzerine kurdu. sapla samanı karşılaştırıp bana saçma sapan argümanlarla gelmeyin, kalbinizi kırarım.
--- ara not ---
bizimle benzer bir tarafı varsa tarihi dizi çekme hastalığını örnek gösterebilirim. yalnız bizimkilerde öyle veya böyle bir gerçeklik payı var. bunların ki tamamen alternatif evren senaryolarıyla bezeli. örneğin sabah akşam filmlerinde dizilerinde japonları öldürürler. hani japonlar bize zulüm etti sonra onları yendik teması sanmayın. böyle tarantino filmi gibi dümdüz, sadistçe japon askeri öldürülen filmler var. buna keza başka hiç bir dönemi olmamış gibi sadece han imparatorluğunun, ming hanedanlığının olmayan fetihleri anlatılır. mançular veya moğollar ise tamamen çinlileştirilmiş ya da hain barbarlar olarak betimlenirler. çok acayiptir.
inanmıyorsanız ıspatlayayım; https://www.youtube.com/watch?v=XgCx8_JSMP0&list=PLchGjvsPxgIXfyZEDYBe0WNYJ9-3jPY3H
Devamı altta 👇 …