(@) - Raf

obey 3 months ago

`first love` – `hatsukoi` (2019) `takashi miike` filmi // suç / aksiyon / kara romantizm `takashi miike`'nin “`bir gecede her şey ters gidebilir`” evreninden çıkan, kaotik ve kanlı bir aşk hikâyesi. merkezde `leo` var: genç bir boksör, ölümcül hasta olduğunu…devamı

obey 3 months ago

Belalı Karakol

Joe Carnahan

3 Gönderi

Copshop (2021) // suç / aksiyon / kara mizah Joe Carnahan’ın sevdiği o kaotik, kirli, “herkesin herkese borcu var” evrenine bir dönüş filmi. Merkezde bu kez süper güçler değil; küçük, sıkışık bir polis karakolu var. Ve elbette ortalığı karıştıran isim:…devamı

obey 3 months ago

Kısa SSCB Tarihi

Sheila Fitzpatrick

1 Gönderi

Spoiler içeriyor devletin delileri (1958–1987) sovyetler birliği’nde 1950’lerin sonunda tuhaf bir istatistik ortaya çıktı: politik suçlardan mahkûm edilenlerin sayısı düşüyordu ama akıl hastanelerine kapatılanların sayısı hızla artıyordu. resmî açıklama şuydu: “toplumsal refah arttıkça, zihinsel rahatsızlıklar görünür hâle gelir.” gerçek açıklama çok daha…devamıdevletin delileri (1958–1987) sovyetler birliği’nde 1950’lerin sonunda tuhaf bir istatistik ortaya çıktı: politik suçlardan mahkûm edilenlerin sayısı düşüyordu ama akıl hastanelerine kapatılanların sayısı hızla artıyordu. resmî açıklama şuydu: “toplumsal refah arttıkça, zihinsel rahatsızlıklar görünür hâle gelir.” gerçek açıklama çok daha basitti. muhalifler delilikle cezalandırılıyordu. teşhis: “yavaş ilerleyen şizofreni” sovyet psikiyatrisi dünyaya yeni bir tanı armağan etti: vyalo-protekayuşçaya şizofreniya — yavaş ilerleyen şizofreni. belirtileri şunlardı: - devlete karşı “aşırı eleştirel düşünme” - sistemle uyumsuz ahlaki hassasiyet - gerçekçi olmayan özgürlük talepleri - “hakikate saplantı” yani: sistemle sorunu olan herkes. bu teşhisle hapse atmak gerekmiyordu. daha kötüsü vardı. hapishaneden beter: psikiyatri koğuşu ceza süresi yoktu. suç tarihi yoktu. mahkeme yoktu. hasta “iyileşene kadar” tutuluyordu. tedavi? - yüksek doz haloperidol - soğuk duşlar - bağlama - izolasyon -haftalarca konuşulmayan hücreler hasta değil, itiraz eden zihin susturuluyordu. en karanlık nokta: akıl hastası olmak geri döndürülemezdi hapisten çıkan biri: - sabıka kaydı taşır - ama insan sayılır psikiyatri hastanesinden çıkan biri: - resmen delidir - tanıklığı geçersizdir - sözü hükümsüzdür - bir daha hiçbir şey anlatamaz devlet, muhalefeti susturmakla kalmaz; onu anlamsızlaştırır. batı’nın geç fark ettiği skandal 1970’lerde bazı dosyalar sızdı. uluslararası psikiyatri kongrelerinde sovyet delegelerine sorular soruldu. cevap hep aynıydı: “biz hapsetmiyoruz. tedavi ediyoruz.” bu savunma teknik olarak doğruydu. ve bu yüzden çok tehlikeliydi. çarpıcı istatistik 1980’e gelindiğinde: - politik mahkûm sayısı düşmüştü - ama zorunlu psikiyatrik gözetim altındakiler patlamıştı devlet, muhalefeti yok etmekten vazgeçmişti. onu tanımsızlaştırmayı öğrenmişti. en rahatsız edici gerçek bu yöntem illegal değildi. anayasaya uygundu. beyaz önlükle yapılıyordu. ve en korkuncu: modern dünyada hâlâ tamamen yok olmadı. bugün: - “ aşırı”, “dengesiz”, “tehlikeli” diye etiketlenen aktivistler - akıl sağlığı raporlarıyla etkisizleştirilen - “sizin iyiliğiniz için” diye susturulan insanlar hepsi aynı soy ağacından gelir. son cümle bir devletin vatandaşı öldürmesi vahşettir. hapse atması baskıdır. ama onu deli ilan etmesi… bu, gerçeği savunmanın patoloji sayıldığı noktadır.

obey 3 months ago

osmanlı'nın hüküm sürdüğü yerleri sayınca “efsane”, ayrıntıya girince “imparatorluk” olduğu anlaşılıyor. önce şunu ayıralım: osmanlı'da doğrudan eyalet, vasal/himaye, askeri–siyasi nüfuz diye üç ayrı kategori vardı. bugün çoğu tartışma bu farklar bilinmeden yapılıyor. doğrudan veya fiilen osmanlı hâkimiyetinde bulunmuş bölgelerden bazıları:…devamıosmanlı'nın hüküm sürdüğü yerleri sayınca “efsane”, ayrıntıya girince “imparatorluk” olduğu anlaşılıyor. önce şunu ayıralım: osmanlı'da doğrudan eyalet, vasal/himaye, askeri–siyasi nüfuz diye üç ayrı kategori vardı. bugün çoğu tartışma bu farklar bilinmeden yapılıyor. doğrudan veya fiilen osmanlı hâkimiyetinde bulunmuş bölgelerden bazıları: balkanlar'ın tamamına yakını – bulgaristan – yunanistan – sırbistan – bosna – arnavutluk – makedonya – kosova – karadağ – hırvatistan'ın bir bölümü – romanya eyaletleri (eflak–boğdan) – macaristan – ukrayna'nın güneyi (kırım dahil) orta doğu ve arap coğrafyası – anadolu – suriye – filistin – israil – ürdün – lübnan – irak – hicaz, yemen – mısır – körfez sahilleri (kuveyt, bahreyn, katar çevresi) kuzey afrika ve kızıldeniz hattı – libya (trablusgarp) – tunus – cezayir – sudan – eritrea – somali kıyıları – habeş eyaleti (eti·yopya kıyı hattı) doğrudan değil ama osmanlı'ya bağlı / nüfuz alanında olanlar – lehistan (polonya) – moldova – kimi dönem kafkasya ve azerbaycan – kuzey afrika iç kesimleri (vasal beylikler) – hint müslümanları, malaya dünyası (hilafet bağı) yani osmanlı haritası “tek renk” değildi. ama şurası net: dönemin en uzun ömürlü, en geniş ve en karmaşık siyasal organizasyonlarından biriydi. son cümleyi biraz daha soğukkanlı bitireyim: toprağa kimin kanı değdiğinden çok, orada kimin düzen kurabildiği tarih yazar. osmanlı'yı büyük yapan şey de zaten buydu. osmanli imparatorluğunun hakimiyetindeki ülkeler; 1. türkiye : 2. bulgaristan (545 yıl) 3. yunanistan (400 yıl) 4. sırbistan (539 yıl) 5. karadağ (539 yıl) 6. bosna-hersek (539 yıl) 7. hırvatistan (539 yıl) 8. makedonya (539 yıl) 9. slovenya (250 yıl) 10. romanya (490 yıl) 11. slovakya (20 yıl) osmanli adı :uyvar 12. macaristan (160 yıl) 13. moldova (490 yıl) 14. ukrayna (308 yıl) 15. azerbaycan (25 yıl) 16. gürcistan (400 yıl) 17. ermenistan (20 yıl) 18. güney kıbrıs (293 yıl) 19. kuzey kıbrıs (293 yıl) 20. rusya'nın güney toprakları (291 yıl) 21. polonya (25 yıl)-himaye- osmanlı adı: lehistan 22. italya 'nın güneydoğu kıyıları (20 yıl) 23. arnavutluk (435 yıl) 24. belarus (25 yıl) -himaye- 25. litvanya (25 yıl) -himaye- 26. letonya (25 yıl) -himaye- 27. kosova (539 yıl) 28. voyvodina (166 yıl) osmanlı adı: banat 29. irak (402 yıl) 30. suriye (402 yıl) 31. israil (402 yıl) 32. filistin (402 yıl) 33. ürdün (402 yıl) 34. arabistan (399 yıl) 35. yemen (401 yıl) 36. umman (400 yıl) 37. birlesek arap emirlikleri (400 yıl) 38. katar (400 yıl) 39. bahreyn (400 yıl) 40. kuveyt (381 yıl) 41. iranın batı toprakları (30 yıl) 42. lübnan (402 yıl) 43. mısır (397 yıl ) 44. libya (394 yıl) osmanlı adı:trablusgarp 45. tunus (308 yıl ) 46. cezayir (313 yıl) 47. sudan (397 yıl ) osmanlı adı: nubye 48. eritre (350 yıl ) osmanlı adı: habes 49. cibuti (350 yıl) 50. somali (350 yıl ) osmanlı adı: zeyla 51. kenya sahilleri (350 yıl ) 52. tanzanya sahilleri (250 yıl) 53. çad'ın kuzey bölgeleri (313 yıl ) osmanlı adı: reşade 54. nijer'in bir kısmı (300 yıl) osmanlı adı: kavar 55. mozambik'in kuzey toprakları (150 yıl) 56. fas (50 yıl ) -himaye- 57. bati sahra (50 yıl) -himaye- 58. moritanya (50 yıl) -himaye- 59. mali (300 yıl ) osmanlı adı: gat kazası 60. senegal (300 yıl) 61. gambiya (300 yıl ) 62. gine bissau (300 yıl) 63. gine (300 yıl ) 64. etiyopya'nın bir kısmı (350 yıl) osmanlı adı: habeş osmanlı kara hudutları sınırları içinde resmen bulunmamakla birlikte fiilen hilafete bağlı yerler: 64. hindistan müslümanları -pakistan- 65. doğu hindistan müslümanları -bangladeş- 66. singapur 67. malezya 68. endonezya 69. türkistan hanlıkları 70. nijerya unutma türk ün kanı değmişse bir toprağa orası bugün olmazsa yarın yine türk ün toprağı olacaktır.

obey 3 months ago

Hindistan'da ölümcül Nipah virüsü salgını bildirildi. — Virüsün bulaştığı 5 kişiden 2’sinin durumu kritik. — Virüs, yarasalardan insanlara bulaşıyor. — Yaklaşık 100 kişi karantinaya alındı. — Ölüm oranının %75’e yaklaştığı bildiriliyor. — Virüsün bilinen bir tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

obey 3 months ago

Hindistan'da ölümcül Nipah virüsü salgını bildirildi. — Virüsün bulaştığı 5 kişiden 2’sinin durumu kritik. — Virüs, yarasalardan insanlara bulaşıyor. — Yaklaşık 100 kişi karantinaya alındı. — Ölüm oranının %75’e yaklaştığı bildiriliyor. — Virüsün bilinen bir tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

obey 3 months ago

ekşi sözlük artık tam bir bok çukuru oldu başlıkları eskiden bilgi, zeka, espri, arada kaliteli linç. şimdi? öfke kusma yarışması + troll besleme çiftliği + reklam kokusu + moderasyon denen şeyin adı bile yok. moderasyon mu? terör başlığında yol veriyorlar,…devamı

obey 3 months ago

“Bizans” diye bir devlet adı yoktu. Devletin resmî ve fiilî adı: Roma İmparatorluğu (Doğu Roma). -“Bizans” adı nereden çıktı? 16. yüzyıl Alman tarihçi Hieronymus Wolf Amaç: Orta Çağ’daki “Roma”yı antik Roma’dan koparmak Batı Avrupa’nın “Roma mirası” tekelini kurmak Şehir: -Byzantion…devamı

obey 3 months ago

Dead for A Dollar

Walter Hill

3 Gönderi

Spoiler içeriyor bir dolar için ölüm (2022) (orijinal adı: Dead for a Dollar) westerni konu alan ama westernin rahatlatıcı ahlâkını özellikle reddeden, “iyi adam–kötü adam” denklemine mesafeli bir geç dönem işi. walter hill’in kariyerinin son virajında çektiği bu film, aksiyondan çok hesaplaşma…devamı

obey 3 months ago

Badland

Justin Lee

1 Gönderi

badland (2019) coğrafyanın bir ruh hali olarak kullanıldığı, mekânın karakterden daha fazla konuştuğu filmlerden. american badlands yalnızca fiziksel bir boşluk değil; aidiyetin, yön duygusunun ve anlamın erozyona uğradığı psikolojik bir ara-bölge olarak kuruluyor. karakterlerin suskunluğu senaryo eksikliği değil, bilinçli bir…devamı