Spoiler içeriyor
-Kısaca Klasik Koşullanma- Bugün, çevremdeki çoğu kişinin okuma dediği kitap hakkında kendi görüşlerimi bildiren bir inceleme yazmaya geldim çünkü tam bu sabah bitirmiş bulunmaktayım. İlk elli sayfa biraz yavaş gitse de son yüz yirmi sayfayı neredeyse tek oturuşta bitirdiğimi söylemeliyim.…devamı-Kısaca Klasik Koşullanma-
Bugün, çevremdeki çoğu kişinin okuma dediği kitap hakkında kendi görüşlerimi bildiren bir inceleme yazmaya geldim çünkü tam bu sabah bitirmiş bulunmaktayım. İlk elli sayfa biraz yavaş gitse de son yüz yirmi sayfayı neredeyse tek oturuşta bitirdiğimi söylemeliyim.
Şu ana kadar okuduğum en özgün kitaplardan biri. Adı, üslubu, konusu, karakterleri... Alex on beş yaşında, sözde temiz, tertipli bir çocuktur. Klasik müzik tutkunu, jilet gibi giyinen bir beyefendi. Peki gerçekten göründüğü gibi midir? Sabahları okuluna giden bu çocuk akşamları eve ekmek parası kazanma bahanesiyle çıkar, üç arkadaşı ile birlikte, affınıza sığınarak söylüyorum, "her haltı yer".
Alex daha önce ıslahevine düşmüş ama sonradan topluma kazandırıldığı iddia edilen biridir. Çetesiyle olan ilişkisi o sıralarda sallantıda olan başrolümüz, sırtından bıçaklanmasıyla on dört yıl hapis cezasına çarptırılır. Korkunç hapis hayatının ikinci yılında ise özgürlüğüne kavuşmasını sağlayan olay yaşanır. Suçluları hayata kazandıracak, onları iyi birer insana dönüştürecek yeni yöntem için denek olur.
Öyle bir karakter ki Alex, muhtelemen daha önce okuduğunuz hiçbirine benzemez. Kullandığı üslupla, yaşadıklarını kendini acındırarak anlatır ve sizin onun için üzülmenizi, hiç değilse onu anlamanızı sağlamaya çalışır. Başrol diye işçselleştirme gafletine düşmemek gerek. Bu kadar sapkın davranışlı bir karakterin size "kardeşim" diye hitap ediyor oluşu, "şu an tek arkadaşım sensin, okuyucum" tarzı arasözleri bile yeterince ürpertici.
Kitabı okurken nereye bağlanacağını hiç bilmiyordum. Çocuğun bir noktada yaptıklarını sorgulaması lazım diye düşünüyordum ama bir baktım ki kitabın yarısı bitmiş hala pişmanlıktan veya sorgulamadan eser yok. Tam ümidi kesecektim ki işte o "Ludovico" tekniği devreye girdi. Yani Alex'in denek olduğu dönem geldi. Bununla amaçlanan ise insanları makineleştirmekti. Yöntem Alex üzerinde işe yarar, tabii bu şey tamamen beyni kodlamadan ibaret olduğu için içsel bir gelişimden söz edilemezdi. Sonuçta zorla güzellik olmaz.
Yaşanan bazı olaylar sonrasında bu tekniğin getirdiği rahatsızlıktan ve etkilerden kurtulup eski Alex olur. Ludovico'dan önceki Alex yani...
Fakat kitabın sonunda görüyoruz ki Alex artık eskisi gibi değil. Şiddetten ve böyle gelgitli bir yaşamdan haz duymuyor. Hatta öyle ki, sıcak bir yuvayı düşlüyor. Hem de bunlar tamamen içinden geliyor. Kitap da tam o arada bitiyor.
Kitabın üslubu konusuna ve olay örgüsüne doğrudan etki ediyor, sizi o atmosfere çekiyor. Çokça argo kullanılmış, insanlar hakkında rahatsız edici ve küçümseyici betimlemeler yapılmış, belli kavramların yerine onları genelleyen veya çağrıştıran kelimeler kullanılmış. Tütüne kanser demeleri gibi mesela. Hatta bir sayfada bu duruma özellikle değiniliyor bile.
Yaş sınırı olarak 16 belirlenmiş. Şiddet sahnelerinin kitabın büyük bölümünü kapsadığını düşünürsek, bir de adını anmak istemediğim t***z sahnelerini de katınca rahatsız edici olduğunu söyleyebilirim. Okurlar da buna göre karar vermeli bana kalırsa.
Daha üzerine yazılacak çoook şey var ama şimdilik bu kadar