(@) - Raf

metin erksan'ın mülkiyet üçlemesinden biri olan film. yılanların öcü filminde toprak mülkiyetini tartışmaya açan erksan, berlin film festivalinde ilk uluslararası ödülü aldığı susuz yaz filminde iki kardeş üzerinden habil kabil mitine dek uzanan su mülkiyetini ve kötüye karşı direnişi ele…devamı

prafheimas 3 years ago

Güneşteki Adamlar

Gassan Kanafani

2 Gönderi

filistin direniş edebiyatı'nın önde gelen yazarlarından biridir. 1936 yılında doğan filistinli hıristiyan orta sınıf bir ailenin çocuğu, baba avukat. 1948 yılında israil'in resmen kuruluşu ile sonuçlanan olaylar sonucu aile önce lübnan'a ardından şam'a göçmek zorunda kalır, yoksullaşırlar. mülteci kamplarındaki çocuklara…devamıfilistin direniş edebiyatı'nın önde gelen yazarlarından biridir. 1936 yılında doğan filistinli hıristiyan orta sınıf bir ailenin çocuğu, baba avukat. 1948 yılında israil'in resmen kuruluşu ile sonuçlanan olaylar sonucu aile önce lübnan'a ardından şam'a göçmek zorunda kalır, yoksullaşırlar. mülteci kamplarındaki çocuklara öğretmenlik yaparken henüz 16 yaşında. daha sonra gazetecilik, editörlük, yazarlık ve 1967'de kurulan fhkc yayın organını üstlenir. bu sırada marksist-leninist bir çizgiyi savunur. filistin'in ulusal özgürlük ve adalet mücadelesinin ancak sosyalizm ile mümkün olacağını düşünmektedir. tarihsel materyalist bağlamda görür batının iç savaş, çatışma diye adlandırmasına da israil ile masaya oturulmasına da karşıdır. güç asimetrik ve kaybı acıyı yaşayan filistin'dir. bu ne savaş ne çatışma bir özgürlük hareketidir onun için. "ben dünya tarihin, zayıf insanların güçlü insanlarla savaşından ibaret olduğundan eminim. doğru bir davaya inanan zayıf insanlarla, gücünü zayıfı yok etmek için kullanan güçlü insanların çatışması." * 1972 senesinde henüz 36 yaşındayken yeğeni ile birlikte arabasında öldürülür, patlayıcı ile. katliamı israil istihbaratı mossad üstlenir. *** henüz 24 yaşındayken yazdığı güneşteki adamlar romanını okudum. romanda net belirtilmese de muhtemelen on yıl öncesine her üç merkez kişi üzerinden yoğun flaşbek yapıldığına göre bu tarih 1948 yılı. karakterlerden biri olan ebu kays köylerinindeki katliamları anarken iç monolog ile bence kanafani kendisinin de tanık olduğu dair yassın arap köyündeki olaylara göndermede bulunuyor. ebu kays yaşlı bir adamdır, vaktiyle herkes köyü bırakıp kuveyt'e giderken kendisi bir türlü olan biteni kabul edemez. öncesinde yalnızca on zeytin fidesi varken bu tarihi olay sonrası elinde hiçbir şey kalmaz. ailesinin geçimini karşılamak için sonunda arkadaşlarının da baskısı ile cesaret edip para kazanıp yeniden dönme umuduyla kaçak yollarla kuveyt'e gitmeye karar verir. esad ise eylemci bir gençtir. polis ile çatışmış ve cesaretinden dolayı halkın omzunda taşınmış fakat fişlenmiştir de. amcası hayatın içinde pişmesi, kuveyt'e gidip para kazanması ve kızı neda ile evlenmesi koşuluyla ona elli dinar borç verir. esad ise evlenmeyi istemiyordur da. mervan 16 yaşında ve okulu iki ay önce bırakmıştır. hayali doktor olmakken babası ailesini terk edip yafa bombardımanı sonucu sakat kalan bir kadın ile evi karşılığında anlaşıp evlenir. mervan'ın abisi zekeriya bir süre kuveyt'te çalışıp aileye para gönderir fakatkendisi de evlenerek yardımı kesince mervan da peşinden gidip para kazanıp annesine göndermekten başka bir yol düşünemez. ebu'l hayzuran basra'da bu üç kişiyi makul bir ödeme karşılığında kaçak yollardan kuveyt'e götüreceğine ikna eden kişidir. kuveytli varlıklı bir adamın hesabına şoförlük yapmakta su tankeri ile sınırdan kolayca geçebilmektedir. tek sorun gece yoğun devriyede değil gündüz çöl sıcağında denetim seyrekken yola çıkmaları gerektiğidir. ebu'l hayzuran da gençliğinde mücahit gerilla gruplarına katılıp mücadele ederken bir bomba patlaması sonucu erkeklik organını kaybetmiştir. bu olayın travmatik etkisini üzerinden atamayıp sadece çok para kazanıp dinlenmek istiyordur. evet roman yolları kesişen bu dört adamın çölü aşıp kuveyt'e gidip gidemeyeceklerini konu edinir. çöl sıcağında su tankerinin içine saklanmak zorunda kalan bu üç adam acaba güneşe dayanabilecekler mi? yolculuk sırasında umut umutsuzluk korku yorgunluk her şey iç içe geçerken insan kaçakçılığına dair gördükleri duydukları öyküleri anlatırlar birbirlerine. çöl boyunca yerde yatak iskeletler, güneş çarpması sonucu ölenler, kandırılıp parası alınarak çöle terk edilenler, başka bir ülkenin sınırına bırakıp kaçanlar.. her yönüyle savunmasız çıplak bir beden ve borç paradan ibaret insanların ailesine dönüş umuduyla kaçış hikayesi.

prafheimas 3 years ago

Albion’un Kızı

Anton Çehov

1 Gönderi

anton pavloviç çehov'un sekiz ciltlik iletişim klasikleri serisinden birincisidir. yazarlığa yeni başladığı yıllardaki öyküleri, bunlar. her bir öyküsünü gülerek gülümseyerek okudum, sohbet ederken arkadaşlarıma dahi anlattığım öyküler oldu içlerinde. hem birer fıkra gibi gülünç hem de hayatın içinden müthiş bir…devamı

prafheimas 3 years ago

Kış Uykusu

Nuri Bilge Ceylan

130 Gönderi

kış uykusunu sevdiğim kadar kış uykusunu tartışmayı da bir o kadar seviyorum. özellikle bu film ile somutlaşan para, kapitalizm ve din ilişkisi ve yine entelektüelliğin ne olduğuna dair sorgulamalar aydın tiplemesi üzerinden. zaten bir tür makale film deniyor. iki kat…devamıkış uykusunu sevdiğim kadar kış uykusunu tartışmayı da bir o kadar seviyorum. özellikle bu film ile somutlaşan para, kapitalizm ve din ilişkisi ve yine entelektüelliğin ne olduğuna dair sorgulamalar aydın tiplemesi üzerinden. zaten bir tür makale film deniyor. iki kat haz alıyorum belki bu nedenle. aydının entelektüelliği eski bir oyuncu olarak türk tiyatrosu tarihi adlı bir kitap yazmaya çabaladığını öğreniriz. entelektüel hevesleri vardır. yerel gazetede de yazılar yazmaktadır. görünüşte kötü birisi değil. kibar, cömert, yardımsever, ülke ve çevresine karşı duyarlı. fakat daha derinden bakınca kardeşi necla'nın da bir iki yerde dile getirdiği üzere aslında entelektüelliği vasattır, eşi nihal'e kulak verince kendini beğenmiş, bencil ve gösterişçidir. onu en yakından tanıyan bu iki kadın neden böyle düşünüyor peki? aydın mevcut değerleri öne süren ve oyunun içinde kalmayı sürdüren konforlu bir alanda güya eleştiririr toplumu. niyeti halihazırdaki değerleri savunup kendini sevdirmek ve ün sağlamak. oysaki gerçek entelektüel bizzat oyuna meydan okur. kalıp yargıları mevcut değerleri sarsar. sevilmez bu yüzden de, hem sistem hem toplum tarafından tehdit olarak algılanır. oysa aydın'ın konumu kendi küçük dünyasının aslanı olabilmektir. bir tür iktidar hevesidir. bu yüzden de züppecedir. öte yandan bizzat kötülük yapmasa da zor kullanacağı mekanizmaları işlemekten çekinmez. icraya verir kiracıyı, hidayet ile dolaylı yoldan tehdit eder. kötülüğün sıradanlığı tam da böyledir çünkü. kapitalist bir toplumda her şeyi para belirlediği için ve tüm değerleri tek bir değer olarak kendisine indirgediği için tüm ilişkiler birer çıkar ikilisinden ibarettir ve karşı karşıya gelişler de bu eşitsiz konum dolayımında gerçekleşecektir. bunun için de özellikle kötü edimlerde bulunmaya gerek yoktur. oyunun içinde kalmak ve kuralına göre oynamak yeterlidir. kişinin kendisini kötü olarak görmesine müsade etmeyecek bir sistem tıkır tıkır işlemekte ve sonsuza dek de böyle devam edecek izlenimi vermektedir çünkü. aydın'nın hamdi'nin yeterince temiz titiz olmayışı veya ayak kokusu gibi ayrıntılarla bir din görevlisi böyle mi olur yahu sitemleri de ıvır zıvır bir üstünlük gösterisidir. hele ki kapitalizm din ilişkisi yanında ot bok bir mesele: "islamcı neoliberalizm ve neoliberal islamcılık çeşitleriyle deneyler yapan islamcı bir yönetimle kutuplaştırılmış bir ülkede hamdi bir din eleştirisi yapmak için fazla kolay bir hedeftir. belki de aydın dini yanlış yerde arıyordur. sonuçta günümüz dünyasında kapitalizm dine din de kapitalizme dönüşmüştür." (s 166) ikisinde de eşitsizlik, borç, çalışmayı yüceltme, sebt günü/ tatil günü. ikisinde de aynı vaatler: ilerleme, kurtuluş, cennet, emeklilik veya gelecekteki bolluk... hikayesi. (bkz: türkiyeli bir sinemacının küresel hayal gücü)

prafheimas 3 years ago

Yılanların Öcü

Metin Erksan

3 Gönderi

metin erksan'ın mülkiyet üçlemesinden ilki olan fakir baykurt roman uyarlaması film. [ diğer ikisi: susuz yaz ve kuyu] 60 darbesinden sonra türkiye sinemasındaki sansür tüzüğüyle mücadelenin bu film ile başlaması tuhaf. cumhurbaşkanı cemal gürsel'e gösteriliyor bu yüzden hatta adam derhal…devamımetin erksan'ın mülkiyet üçlemesinden ilki olan fakir baykurt roman uyarlaması film. [ diğer ikisi: susuz yaz ve kuyu] 60 darbesinden sonra türkiye sinemasındaki sansür tüzüğüyle mücadelenin bu film ile başlaması tuhaf. cumhurbaşkanı cemal gürsel'e gösteriliyor bu yüzden hatta adam derhal gösterime sokulsun demesine rağmen bir aya ancak giriyor. fakir baykurt falan hırpalanıyor galasında. kahrolsun komünistler.. sloganları. sinema salonlarını tahrip etmeler falan ulan ne alaka? illa yeşilçam klişeleriyle uyutmak lazım ki memnun olsunlar. ırazca ananın haksızlığa boyun eğmeyin, yılanlar bile öcünü alıyor mesaji için bu ne tantanaymış. gerçekçiliğe dönük önemli bir adım halbuki erksan'ın çabaları. üstelik biçimsel olarak da dönemin dünya sinemasında onca yoksunluğa rağmen müthiş yeni. konusu da gayet net: köylünün ortak toprağı olan ve kamusal diyebileceğimiz toprağı muhtarın köy kurulunun desteğini de alıp köylülerden birine satması. ırazca hatun ise evimin önüne köyün ortak alanını satıp ev yapamazsınız diye köylülere kafa tutup hakkını araması. ki gayet de devlet mekanizmasına başvurup güvenerek de bunu gerçekleştiriyor bir yandan kişisel direnç gösterirken. 60lı yıllarda ülkede yılda 200'den fazla film çevrilmesine rağmen çoğu yeşilçam çer çöpü, ne sanatsal teknik açıdan ne de gerçeklik açısından bir değeri yokken metin erksan sinemamızın amatör döneminde fransız yeni dalgasıyla yarışır bir sanatsal ustalık gösteriyor ki kendisi ilk otör yönetmenlerimizden birisi. neyse yılanların öcü'ne dönersek yeniden erksan üçlemesinde mülkiyeti sorunsallaştırıyor demiştik. konusundan belli olduğu üzere bu filmin meselesi de toprak mülkiyeti: toprak kimindir? özel mi kamusal mekan mı? kim kime nasıl satabilir? hukuki yol hangisi? asimetrik güç ilişkileri toprağı temellük ettiğinde ne yapacağız? seyirci mi kalmalı yoksa cesaretle tutkuyla kendi özel mülkümüz olmayan fakat gözümüzün tam önünde haksızca ele geçirilen bir mekanı geri kazanmak için başvurulacak yolları mı aramalıyız?

prafheimas 3 years ago

Bir Zamanlar Anadolu'da

Nuri Bilge Ceylan

115 Gönderi

Spoiler içeriyor kenan eski ahit'e referans. kenan,habil'in katli sonrasında doğan kabil'in küçük erkek kardeşi şit'in torunu. yıkıcı aile mirasının özelliği: öç, kayıp, huzursuz göçebelik. cemal nietzsche'nin modern insan tipine bir örnektir. rasyonelliğin ve rasyonalizasyonun marazi bir mürididir. tıp alanında rasyonel olsa da…devamı

prafheimas 3 years ago

Kızılcık Şerbeti

Melis Civelek

16 Gönderi

"iktidar baskısı ve rtük sansürü, toplumu şiddetle mücadelede yanlış bilgilendiren, kadınların çaresizlik çığlığını toplum geneli için öğrenilmiş çaresizlik için kullanışlı araç olarak gören siyasi iradeyi görünür kılıyor. tek kişilik karar verici mekanizması şiddetle mücadele mekanizmalarını toplum gündeminden düşürmek isterken hem…devamı

prafheimas 3 years ago

Üç Maymun

Nuri Bilge Ceylan

21 Gönderi

Spoiler içeriyor " görmedim, duymadım, bilmiyorum" filmdeki ilk iki maymun olarak daha başında kaza yapan hırslı politikacı servet'in suçunu şoförünün üstlenmesi için para teklif etmesiyle belirir. şoförü eyüp de suç ortaklığı edip susup teklifi kabul ederek bilmiyorum'u oynar, servet kazayı görmedim'le eyleminin…devamı

prafheimas 3 years ago

Nefret

Jean-Luc Godard

6 Gönderi

godard'ın bu filmi çekerken fenomenolog maurice merleau-ponty'nin düşüncelerinden esinlendiğini öğrendim geçen gün. tüm sahneler eşsiz birer tablo gibi, en sevdiğim renklerde. sinema ile felsefe ilişkine bir kez daha hayran kaldım. ayrıca odysseus'un yolculuğu üzerine edebi mitolojik bir okuma biçimi oluşuyla…devamı

prafheimas 3 years ago

Bambaşka Bir Bahar

Zahrad

1 Gönderi

ermeni şair zahrad'a ( zareh yaldızcıyan) ait şiir kitabı. şairi emek erez'in yazısıyla tanıyıp çok sevmiştim. şair hem çok sevecen hem de şu an çok ilgilendiğim bir felsefi görüşün edebi dönüşümü gibi çok etkileyici geldi. türker kılıç'ın yeni bilim: bağlantısallık,…devamıermeni şair zahrad'a ( zareh yaldızcıyan) ait şiir kitabı. şairi emek erez'in yazısıyla tanıyıp çok sevmiştim. şair hem çok sevecen hem de şu an çok ilgilendiğim bir felsefi görüşün edebi dönüşümü gibi çok etkileyici geldi. türker kılıç'ın yeni bilim: bağlantısallık, yeni kültür: yaşamdaşlık eseriyle, spinoza'nın yaşama sevinciyle, çetin balanuye'nin spinoza'yı okuma ve yeni felsefi bakış sunan metinleriyle birlikte özellikle kartezyen ve türcü düşüncenin artık aşılıp varlığı ontolojik olarak bambaşka görebilmek imkanı yaratan bir yerden görüyorum. zahrad'ın şiirinde hiçbir varlığın birbirine üstünlüğü yok. her şey her şeyle birlikte var olup yaşamı paylaşıyor eşit düzlemde bağ kurarak. herkes her şey söz alır kendi şiirini dizesini var eder onun aracılığıyla. caddeler, sokaklar konuşur. sivrisinekler, maymunlar, kediler, köpekler, meyvesiz ağaçlar, kuşlar, yengeçler, solucanlar, deliler, ayyaşlar, mahalle sakinleri, dostlar, hatta nokta ve virgüller.. birçok sevdiğim şiiri var, bende ayrı bir his yaratmış bu şiirini bırakayım: sohbet - bu taraflarda bir yerde küçük bir başlangıç var - hiçbir başlangıç yok bizim buralarda zaten her şey çoktan başlamış bitmiş - ben işitirim lakin çağırır durur beni küçük bir başlangıç bu -parıldar elmas gibi elmas ki her bir kesme yüzüne düşmüş varoluşun kızgın güneşi - susar çağrılar bir hayli uzağında işitme eşiğimin millerce ötesinde gözümün görebildiğinin söner kıvılcımlar - bir başlangıç bu -hazır patlamaya dinamit gibi - burada eylemsizliğin koynunda her şey hiçbir şey yeni baştan yaratmaz kendini - ben işitirim lakin küçük bir başlangıç bu hıçkıra hıçkıra çağırır beni ister ki sahip çıksın kendine biri milyonlarca ant ile milyonlarca ağız ile ortada kalmış bir sıfır öyle bir sıfır ki milyona dönmeye hazır - milyon mu? burada sıfıra eşdeğer milyon dediğin hiçbir şey misliyle çoğaltmaz burada kendini - bu taraflarda bir yerde mutlaka olmalı bir küçük başlangıç bu -tez canlı ezelden göresim var kendisini dahası ben tanımadan bilirim onu bilirim o varoluşun tohumu burada şimdi - burası her yeniliğin reddi hangi akla hizmet tomurcuğun sürmesi önce filize dala sonra ağaça dönmesi burada yeniden yeşermez hiçbir şey - umudun beşiği ışığın mahreci - burası inkârı bütün evrelerin burada hiçbir şey yeniden tutuşturmaz kendini - karanlık burası derin bir çukur karanlığı işitirim umarsız başlangıcın ağlayışını onu sadece kendimin sandım onu sadece onun olmaktır sandım - boşunadır onun her şeyin başlangıcı olması `sisli sonlar kanat çırpar burada -hep küp gibi sağır` burada hiçbir şey yeniden başlatmaz kendini - bu taraflarda bir yerde küçük bir başlangıç var nerede bilir misin? - hiçbir başlangıç yok bizim buralarda zaten her şey çoktan başlamış bitmiş - ben işitirim lakin çağırır durur beni küçük bir başlangıç bu -parıldar elmas gibi elmas ki her bir kesme yüzüne düşmüş varoluşun kızgın güneşi zahrad (çev. ohannes şaşkal)