Şevval (@sevvalsarac)

Spoiler içeriyor Tanzimat edebiyatı yazarlarından Ahmet Mithat Efendi'nin edebiyatımıza kazandırdığı mektuplaşma türündeki ilk eser olan Felsefe-i Zenan kadın haklarını ve kadının toplumumuzdaki konumunu doğrudan ele alması bakımından öne çıkar. Yazar eserde klasik şiire yönelik eleştirlerini yer yer de tabiata duyduğu hem hayranlığı…devamıTanzimat edebiyatı yazarlarından Ahmet Mithat Efendi'nin edebiyatımıza kazandırdığı mektuplaşma türündeki ilk eser olan Felsefe-i Zenan kadın haklarını ve kadının toplumumuzdaki konumunu doğrudan ele alması bakımından öne çıkar. Yazar eserde klasik şiire yönelik eleştirlerini yer yer de tabiata duyduğu hem hayranlığı hem de kızgınlığı karakterler aracılığıyla bize sunar. Akile karakteri üzerinden divan şiirinin lisanı bir daire içerisinde kurallar içerisinde kullanılma eleştirisi, Zekiye üzerinden ise şiir savunusu yapılmaktadır. Bu iki karakterler çoğu zaman karakterlerin çarpışmasını bize sunar. Tabi ki karakterler yazarın kişisel görüşünü yansıtacak diye bir esas yoktur. O dönemin bazı aydınları bu yolu seçtiğinden onun da bu yolla kendini ifade ettiğini düşünmekteyim. Felsefe-i Zenan, Letaif-i Rivayat eserinin bir cüzü olup toplumun geleneksel yapısına bir eleştiri bir bakıma başkaldırıdır. Eser, babasından ilmi ve fenni eğitim almakta olan Fazıla Hanım'ı anlatarak başlar. Fazıla Hanım'ın evliliğe, erkeklere, toplumun yargılarına karşı mesafeli duruşu yaşadıkları çağ göz önünde bulundurulursa dikkate değerdir. Bu unsurlar aydın bir kadının kendini gerçekleştirmesinde, kendini ilme adamasında yegane engeldir ve kendini zayi edenler bunların tatlı yüzüne kanarak kendilerini heba etmiştir karakterimize göre. Fazıla Hanım'a kaderin cilvesi iki kız çocuğu büyütme şansı verir. Bu kızları-Akile ve Zekiye- kendi idealleri doğrultusunda aydın kadın portresine uyacak şekilde yetiştirmeye özen gösterir. Akile'yi bebeklikten itibaren, Zekiye'yi ise çocuk yaşta evlatlık olması bu yetiştirmenin ikisi üzerinde aynı etkiye sahip olmayacağını, bir yol ayrımının okuyucuyu beklediğini bize önceden bildirir sanki. Fazıla Hanım ölüm döşeğindeyken dahi kızlarından kocaya varmamaları, sözlerine ihanet etmemeleri için ant içmelerini ister. Annelerinin ölümünden aylar sonra Zekiye ile Akile için yollar ayrılacaktır. Nitekim Zekiye bir yolculuğa çıkar ve bu yolculuk sonucu vardığı yerde bir divan efendisine gönlünü kaptırır ve karakterlerimizi birtakım olaylar bekler. Bu olayların neticesi Zekiye için hayra vesile olmayacaktır. Hikayemiz Akile'nin kardeşinin düştüğü duruma kahrolması ve emanetini bağrına basıp İstanbul'a dönmesiyle son bulur. Benim eser hakkında kişisel görüşüm esasen hem eleştirel hem de biraz destekleyici olacaktır. Eserin yazıldığı çağ göz önünde bulundurulursa yazarın gösterdiği cesaret ve bakış açısı takdire şayandır. Ahmet Mithat, kadınların o yüzyıl içindeki durumunu görmüş ve evlilik kurumunun birtakım çifte standartlarına karşı çıkmıştır. Sadece kadınlar için değil; dil, din, ırk fark etmeksizin insan haklarını hep koruduğu söylenmektedir ve yazarak insanları eğitmek amacını gütmüştür. Günümüzden bakıldığında dahi fikirleri bazılarına fazla uçuk ve düşmanca gelebilme ihtimali bulunmaktadır. Ben eserini biraz ütopik buldum açıkça söylemek gerekirse. Bu kız kardeşlerin bazen hiç evden çıkmayışı biraz da kendi başlarına yaşayışları kısmı bana o zamanki toplumun kafa yapısını düşünerek biraz garip geldi lakin yazar belkide arzu ettiği bir düzeni yazdığından bunu fark etmek lüzumsuz bile olabilir. Ahmet Mithat'ı eleştireceğim bir diğer yer de insan psikolojisini biraz es geçmesidir. İnsan bir müddet yalnız yaşayabilir hatta uzun zaman yaşar lakin karakterlerin insanlardan fazla soyut olması bana biraz gerçekdışı geldi. Eserde erkeklerin kadınların hayatını yalnızca mahvedeceği görüşü de vardı açıkçası ben bu görüşten rahatsızlık duydum. Burada rahatsızlığımın sebebini açıklamayacağım sadece insan ilişkilerinin bu kadar keskin olamadığı görüşündeyim. Genel tabloya baktığımda ortalamanın bir tık üstü bir eser denilebilir. Ele aldığı konu bakımında güzel bir eser ancak Ahmet Mithat'tan okuduğum ilk eser ve kalemi beni çok cezbetti diyemeyeceğim. "...,insan kısmı hürriyet hürriyet der de hürriyetin ne olduğunu dahi bilmez." (Syf.16) "Sevmiş olması lazım gelse bile, her sevişe tutku dolu bir aşk anlamı verilmesi de pek uygun düşmez sanırım."(Syf.33) "Alemde sonsuza dek sürecek hangi saadet var ki mazhar olabilesin. Yarın felek senin de belini büker."(Syf.58)

sevvalsarac 1 day ago

daha başından beri hiç sevmedim yerimi: adî gök, bayağı toprak! bu lânetlenmiş yerde iki arada kaldım; bir betona gerilmiştim, ufaldım; aşkları koparıyor bizi, hüznü öteki, durmadan bir leşe konuyor akbabalar... akşamlar biraz düşkün; yollar, kanayan yollar... ay lağımda batıyor ve…devamı

sevvalsarac 2 days ago

Çok şey öğrendim geçen üç yıl boyunca Alt katında uyumayı bir ranzanın Üst katında çocukluğum... Kâğıttan gemiler yaptım kalbimden Ki hiçbiri karşıya ulaşmazdı. Aşk diyorsunuz, limanı olanın aşkı olmaz ki bayım! Allah'la samimi oldum geçen üç yıl boyunca Havı dökülmüş…devamıÇok şey öğrendim geçen üç yıl boyunca Alt katında uyumayı bir ranzanın Üst katında çocukluğum... Kâğıttan gemiler yaptım kalbimden Ki hiçbiri karşıya ulaşmazdı. Aşk diyorsunuz, limanı olanın aşkı olmaz ki bayım! Allah'la samimi oldum geçen üç yıl boyunca Havı dökülmüş yerlerine yüzümün Büyük bir aşk yamadım Hayır Yüzüme nur inmedi, yüzüm nura indi bayım Gözyaşlarım bitse tesbih tanelerim vardı Tesbih tanelerim bitse gözyaşlarım... Saydım, insanın doksan dokuz tane yalnızlığı vardı. Aşk diyorsunuz ya Ben istemenin Allahını bilirim bayım! Çok şey öğrendim geçen üç yıl boyunca Balkona yorgun çamaşırlar asmay Ki uçlarından çile damlardı. Güneşte nane kurutmayı Ben acılarımın başını evcimen telaşlarla okşadım bayım. Bir pardösüm bile oldu içinde kaybolduğum. İnsan kaybolmayı ister mi? Ben işte istedim bayım. Uzaklara gittim Uzaklar sana gelmez, sen uzaklara gidersin Uzaklar seni ister, bak uzaklar da aşktan anlar bayım! Süt içtim acım hafiflesin diye Çikolata yedim bir köşeye çekilip Zehrimi alsın diye Sizin hiç bilmediğiniz, bilmeyeceğiniz İlahiler öğrendim. Siz zehir nedir bilmezsiniz Zehir aşkı bilir oysa bayım! Ben işte miraç gecelerinde Bir peygamberin kanatlarında teselli aradım, Birlikte yere inebileceğim bir dost aradım, Uyuyan ve acılı yüzünde kardeşimin Bir şiir aradım. Geçen üç yıl boyunca Yüzü dövmeli kadınların yüzünde yüzümü aradım. Ülkem olmayan ülkemi Kayboluşumu aradım. Bulmak o kadar kolay olmasa gerek diye düşünmüştüm. Bir ters bir yüz kazaklar ördüm Haroşa bir hayat bırakmak için. Bırakmak o kadar kolay olmasa gerek diye düşünmüştüm. Kimi gün öylesine yalnızdım Derdimi annemin fotoğrafına anlattım. Annem Ki beyaz bir kadındır. Ölüsünü şiirle yıkadım. Bir gölgeyi sevmek ne demektir bilmezsiniz siz bayım Öldüğü gece terliklerindeki izleri okşadım. Çok şey öğrendim geçen üç yıl boyunca Acının ortasında acısız olmayı, Kalbim ucu kararmış bir tahta kaşık gibiydi bayım. Kendimin ucunu kenar mahallelere taşıdım. Aşk diyorsunuz ya, İşte orda durun bayım Islak unutulmuş bir taş bezi gibi kalakaldım Kendimin ucunda Öyle ıslak, Öyle kötü kokan, Yırtık ve perişan. Siz aşkı ne bilirsiniz bayım Aşkı aşk bilir yalnız! Didem Madak

sevvalsarac 3 days ago

Белые ночи

Ivan Pyrev

2 Gönderi

Spoiler içeriyor "Peki neden Nastyenka,söyleyin neden böyle anlarda insanın yüreği sıkışır? Neden sanki büyü yapılmış gibi,bilinmeyen bir baskıyla nabız hızlanır ,hayalperestin gözlerinden yaşlar fışkırır,solgun,nemli yanakları ağrır ve bütün benliği karşı konulmaz bir haz duygusuyla dolup taşar?"(Syf.25) Bir çocuk kalbine, ruhuna sahip bir…devamı"Peki neden Nastyenka,söyleyin neden böyle anlarda insanın yüreği sıkışır? Neden sanki büyü yapılmış gibi,bilinmeyen bir baskıyla nabız hızlanır ,hayalperestin gözlerinden yaşlar fışkırır,solgun,nemli yanakları ağrır ve bütün benliği karşı konulmaz bir haz duygusuyla dolup taşar?"(Syf.25) Bir çocuk kalbine, ruhuna sahip bir hayalperest. İnsanı saflığı karşısında bazen de şaşırtan biri. Ben kitapta hayalperestle karşılaşınca öyle hissetmiştim. Hayalperest, Nastyenka'ya aşık mıydı? Bunu kitabı okurken de çözemedim, filmi izlerken de. Aşkın tanımı değişiyorsa kişiden kişiye belki de aşıktı. Hayallerde yaşamak bizi gerçeğe dönmekten, onunla yüzleşmekten alıkoyar fakat duygularımızın temiz kalmasını da sağlar bir nebze. Hayalpereste de olan buydu. Duyguları o kadar temizdi ki Nastyenka'ya o yüzden bu kadar tutuldu. O kadar yalnız ve yüzleşmemişti ki hayatla bu yüzden bağlanması kadar onu kaybetmesi de hızla oldu. Filmin genel atmosferi başarıyla verdiğini düşünüyorum. Kitapta olmayan bazı ek sahneler var, bu da sanırım sinemaya uyarlama açısından yapılan gerekliliklerden dolayı. Kitaptan filme en iyi geçirilen karakterin Nastyenka olduğunu düşünüyorum. Sanki kitaptaki karakterin birebir aynısı. Hayalperesti tam hissedemedim açık konuşmak gerekirse. Nastyenka ile karşılaşmasından önceki anlarını daha uzun gösterebilirlerdi. Hayalperest ve Nastyenka'nın nişanlısını kafamda farklı bir biçimde oturtmuştum. Hayalperest de Dostoyevski'nin diğer tüm karakterleri gibi iç dünyasıyla, dünyayla uyuşmazlığı ve kendine yer bulamaması ile öne çıkan bir karakter. O bir tip. O başka bir dünyadan gelen bir varlık. O bir hayalperest. Bu hayaller onu çok mutlu ediyor,bu hayalleri kurmak için tüm bu sıradanlığa karşı sabrediyor ama fark ediyor ki bu hayaller bittiğinde ellerinde o hayallere ait hiçbir şey yok. Bu hayalleri kurmak için yıllarını vermiş ama elinde ne kaldı? Ne hayaller var ne yıllar...Nastyenka bu yüzden ona hem büyük bir umuttu hem de en ağır yara. Tekrar tekrar izlerim diyeceğim bir film.Kitapta insana geçen o atmosferi, beyaz geceleri hem estetik bir biçimde göstermişler hem de izleyiciye kitabı ve Dostoyevski'yi hissettirmişler. Genel açıdan bakıldığında beklentiyi karşılayan bir film. "...uzun zamandır birini arıyordum ve aradığım sizdiniz,şimdi buluşmamız yazgımızmış..."(Syf.21) "Şu yaşamdaki köşeciğimde bana yetmeyen neydi? O köşede kalmak bana neden bu kadar rahatsızlık veriyordu?"(Syf.5) "…sırf bunun için yaratılmadı mı o Bir anlığına da olsa, Yakın olmak için senin yüreğine?…"(İ.Turgenyev)

sevvalsarac 3 days ago

kendi elimizle kurduğumuz gurbetten daha zor bir sürgün yoktur yaşasak da yaşamasak da umuda ve sonbahara hüküm ki : gülün saltanat devrinden ne sevdikse bugünden ve ne kaldıysa dünki acıyı yakuta döndürsün hüznü döndürsün elmasa Hilmi Yavuz

sevvalsarac 4 days ago

bir göl güle düşerse göl değil de gül bulanır gurbet sende pamuklarsa gece aya, oradan doğar şiir acıya çullanır ilkyaz düşeli beridir giden ben değilim, yoldur dili söyleyen sevdaysa mektubum kalbime yollanır nehir kuşa batsa birden aksa tersine aksa batsa…devamı

sevvalsarac 5 days ago

Madalyonun İçi

Gülseren Budayıcıoğlu

9 Gönderi

Bazı kitaplar olur kimilerimizin asla okumaması gereken. Ben 18 yaşındayken bir hata yaptım, bu yazarın tüm kitaplarını okudum ve maalesef küçük yaralı bir kızla karşılaştım. Yıllar önce okuduğum kitabın incelemesini yapmak da sanırım biraz tuhaf duruyor. Bu kapıdan hiç girmemeli…devamı

sevvalsarac 6 days ago

biz batan güne sahip çıktığımızda ay, bitlis'te sarı tütün ya da bir akarsu imgesi gibi yiğit ve bütün bir ağıttır kadınlarımızda onlar hüznü bir çeyiz çileyi ince bir nergis ve gülerken bir dağ silsilesi taşırlar ve birer acıdan ibarettiler kayıtlarımızda…devamı

sevvalsarac 1 week ago

ölüm bir aşirettir doğuda Hilmi Yavuz|doğunun ölümleri

sevvalsarac 1 week ago

sen o ki dokunuşların ve acının derin bahçıvanı sevda,belki bir susuştur ve kimbilir,nasıl ve nerden gelen bir türküyle duyulmayanı bir soluk güldür, ki duyurmuştur eski fütüvvetnâmelerden Hilmi Yavuz-doğunun sevdaları III