(@) - Raf

(@)

Joined at

Followers Following

Follow Message Statistics

Post

Movie

Serie

Book

sinewix34 4 months ago

Yabancı

François Ozon

5 Gönderi

Albert Camus'nün 20. yüzyıl edebiyatına damgasını vurmuş anıt eseri 'Yabancı' Fransız sinemasının usta isimlerinden François Ozon eliyle sinemaya uyarlanmış. Esere sadık adaptasyon siyah-beyaz çekici görselliğiyle keyifle izleniyor. Yabancı / L’Etranger’nin taze sinema uyarlaması heyecan veriyor. Albert Camus’nün geçtiğimiz yüzyıla damgasını…devamıAlbert Camus'nün 20. yüzyıl edebiyatına damgasını vurmuş anıt eseri 'Yabancı' Fransız sinemasının usta isimlerinden François Ozon eliyle sinemaya uyarlanmış. Esere sadık adaptasyon siyah-beyaz çekici görselliğiyle keyifle izleniyor. Yabancı / L’Etranger’nin taze sinema uyarlaması heyecan veriyor. Albert Camus’nün geçtiğimiz yüzyıla damgasını vurmuş, varoluşçuluk akımını başlatan edebiyat şaheseri bu defa François Ozon eliyle beyazperdeye aktarılmış. Fransız sinemasının deneyimli ismi çok iyi bilinen ve lise yıllarında özellikle Fransızca eğitim yapılan okulların müfredatından eksik olmayan ünlü metne sadık kalmış uyarlamayı siyah – beyaz çekmiş. Bu tercih doğrultusunda anlatısını Camus’nün metninde yer almayan Cezayir’in 1930’lu yıllardan gelen haber görüntüleriyle başlatmak istemiş. Perdeye yansıyan o döneme ait bir Afrika haritasının ardından izlediğimiz propaganda filminde, 1830’larda küçük bir köy olan beldeden Fransızların hediye ettiği (!) bir yaşam doğrultusunda Doğu ile Batı’nın karışımı haline gelmiş bir cennet sahili olarak söz ediliyor. Ancak hemen sonrasında Cezayir Kurtuluş Cephesi’nin direniş sloganlarını arşiv görüntülerle perdeye taşıyan Ozon, Camus’nün romanında pek önemsenmemiş sömürge ikliminin tez elden algılanmasını sağlıyor. Nitekim hemen ardından filmin adı Fransızca ve Arapça olarak iki dilde perdeye düşüyor. Yabancı, Mösyö Meursault’nun (Benjamin Voisin) aykırı hikâyesi üzerine kuruludur. Film, Fransız sömürgesinde gemi katibi olarak görev yapan genç adamın annesinin ölüm haberini ileten telgrafı almasıyla açılır. İş yerinden iki günlük izin alan Meursault, restoran işleten dostundan ödünç aldığı bir matem boyun bağı ile birlikte annesinin son 3 yılını geçirdiği uzak bakımevine yollanır. Son bir kez vedalaşmak üzere merhumenin tabutunun açılmasını ‘bir anlamı yok’ sözleriyle reddeder. Buna karşılık görevlinin ikram ettiği sütlü kahveyi içer, sigarasını tüttürür. Cenazeye katılanlar onun kayıtsızlığı karşısında şaşkındır. Meursault ertesi gün plajda karşılaştığı eski flörtü Marie (Rebecca Marder) ile deniz sefası yapacak, plaj sonrası gittikleri Cezayirlilerin giremediği sinemada Fernandel’in başrolünü oynadığı 1938 yapımı Marcel Pagnol uyarlaması ‘Le Schpountz’un neşeli kahkahalarıyla geçirilen keyifli dakikaların ardından çift otel odasında sevişecektir. Camus 120 küsur sayfa uzunluğundaki anıtlaşmış yapıtı, gerçek duygularını dile getirdiği ve toplumun istediği kalıba girmeyi reddettiği için dışlanan ana karakter aracılığıyla 20. yüzyıl insanının içine düştüğü yabancılaşmayı anlatır. Topluma yabancı duran Meursault’nun çevresiyle ve toplumla arasındaki çatışmayı anlatan roman gücünü arka plandaki derin yalnızlıktan ve suskun acıdan alır. Dünya savaşlarıyla sarsılan Avrupalı bireyin ‘anlamın’ sürekli aranışına verdiği tepkinin ifadesi olan Camus’nün metni, ana karakterin dış dünyaya koyduğu mesafe ile topluma yabancılaşmasını, annesinin ölümü dahil tüm olan biten herşeye kayıtsız kalışını ustalıkla dile getirir. ‘Yabancı’ sinemaya uyarlanması kolay bir eser değildir. Bu zorlu işe 1967 yılında büyük Visconti de girişmiş, ancak bu denemesi onun paha biçilmez başyapıtlarının gölgesinde kalmıştır. Ozon versiyonunun en büyük başarısı, Visconti’nin filminde bolca kullandığı Camus’nün cümleleri yerine bakışlar ve jestlerle derdini görsel olarak anlatabilme çabasında yatıyor. Daha önce ‘Peter von Kant’ (2022) ve ‘Suç Bende / Mon Crime’ (2023) gibi filmlerde çalışmış olduğu Belçikalı Manuel Dacosse’un siyah – beyaz görüntü çalışması onun bu uğraşına büyük katkı sağlamış. Ozon, Meursault’nun yabancılığını baskı altında direniş filizleri veren sömürge halk ile aynı ortamı soluması ile ilişkilendiriyor. Yerlilerin girmesinin yasak olduğu plajlarda, sinemalarda keyif çatan Avrupalı azınlığın bir parçası olmasının onun ‘hayat sadece bir saçmalıktan ibaret’ hissiyatını güçlendirdiğini vurguluyor. Buna rağmen çevresindekilerle olan ilişkilerinde oyunu belli kurallara göre oynuyor genç adam. Otelden tanıştığı, arap kadınları pazarladığı ileri sürülen Raymond Sintès (Pierre Lottin) yakın dostudur. Hastalıklı köpeğiyle yaşlı bir çift hayatı süren Salamano (Denis Lavant) ona akıl danışır. Daktilo Marie ile birlikteliğinde duygusal bir yakınlaşmadan ziyade şehvetli bir cinsellik ön plandadır. Ancak ne zaman ki Meursault bir deniz kıyısında ‘sahildeki Raskolnikov misali’ bir Arab’ı öldürür, işte o zaman yabancısı olduğu toplum onu ölüme mahkûm eder. Cezanın nedeni bir sömürge toplumunda adı bile zikredilmeyen bir bireyi öldürdüğü için değil, ‘annesinin cenazesinde ağlamaması’ ile simgeleşen toplumun genel geçer kurallarına uymamasındandır. Ozon özgün metnin dışına çıkmıyor, Camus’nün anti kahramanını sorgulamıyor, psikolojik çözümlemelere girişmiyor. Lakin romanda pek önemsenmemiş olan tarihsel çerçeveyi görünür kılıyor. Öldürülen isimsiz Arab’a (Abdurrahman Dehkani) bir ad, bir kimlik (Musa Hamdani) bahşediyor. İlk kez ’85 Yazı / Ete 85′ (2020) filminde keşfettiği yakışıklı Benjamin Voisin’in kusursuz bedenini alabildiğine cömert biçimde sergiliyor. Bıçaktan yansıyan güneş ışığının gözleri kamaştırdığı cinayet anını ise homoerotik bir plan ile bağlayarak filme Ozon damgasını vuruyor.

sinewix34 4 months ago

Marty Supreme

Josh Safdie

26 Gönderi

Josh Safdie imzalı 'Marty Supreme' Amerikan usulü bireyciliğin şaha kalktığı bir döneme çok renkli ve dinamik bir bakış atıyor. Bir sporcu öyküsünün ötesinde İkinci Dünya Savaşı ertesi ABD'sinin geniş bir panoramasını çizmeye soyunuyor. Film aynı zamanda çok yetenekli bir oyuncunun…devamıJosh Safdie imzalı 'Marty Supreme' Amerikan usulü bireyciliğin şaha kalktığı bir döneme çok renkli ve dinamik bir bakış atıyor. Bir sporcu öyküsünün ötesinde İkinci Dünya Savaşı ertesi ABD'sinin geniş bir panoramasını çizmeye soyunuyor. Film aynı zamanda çok yetenekli bir oyuncunun kendini aşma yolunda şimdilik son adımı. Gencecik yaşında farklı ve özgün projelere imzasını atmış olan Timothée Chalamet’ye Oscar gecesinde bol şans diliyorum. Bağımsız Amerikan sinemasının yeni gözdelerinden Benny ile Josh Safdie biraderler birlikte çektikleri 3 filmin ardından yönetmenlik kariyerlerine tek başına devam etme kararı aldılar. Tesadüf bu ya, sinemacı kardeşlerin kendi başlarına uçtukları ilk çalışmaları sporcular üzerine oldu. Benny geçtiğimiz aylarda bizde de gösterilen ‘Dövüş Efsanesi / The Smashing Machine’de 80’lı yılların iz bırakmış MMA dövüşçüsü Mark Kerr’in (Dwayne Jhonson) zirveye tırmanışını ve ardından kişisel çöküşünü anlatmıştı. Kerr’in şiddetli karşılaşmalar içeren kariyeri, ağrı kesici bağımlılığı ve depresyonla mücadelesi, 1986 doğumlu küçük birader Benny (ya da tam adıyla Benjamin)’in belgeselvari stili ve hızlı kamerası eşliğinde, ringlerin acımasızlığını bire bir yansıtan sert bir gerçekçilikle perdeye yansıyordu. Büyük birader Joshua’nın büyük bir reklam kampanyasıyla dünya sinemalarıyla birlikte bizde de gösterime giren ilk bağımsız çalışması ‘Muhteşem Marty / Marty Supreme’ ilhamını Marty Meiser’in otobiyografik yapıtı ‘The Money Player: The Confessions of America’s Greateste Table Tennis Champion and Hustler’dan almış olmasına karşın, bir sporcu öyküsünün ötesinde savaş sonrası Amerika’sının geniş bir panoramasını çizmeye soyunuyor. Hikâye 1952 yılında New York’ta başlıyor. Ayakkabıcı dayısının dükkanında satış elemanı olarak çalışan Marty Mauser (Timothée Chalamet) yurt dışında stadyumları dolduran masa tenisi sporunun Yeni Dünya’daki yüzü olmak için uğraş vermektedir. Bu onun İkinci Dünya Savaşı ertesinde dünyanın başat gücü haline gelmiş kibirli ABD’de zirveye ulaşmak ve ezilmiş yığınların hayallerini süsleyen ‘Amerikan Rüyası’na ulaşma yoludur. Aşağı Doğu Yakası’ndaki mütevazı Yahudi mahallesinin 23 yaşındaki ele avuca sığmaz genci, Avrupa’daki ırkdaşları gibi soykırım felâketini yaşamamış, türlü eziyetler çekmemiştir belki, ancak Holokost ertesi Yahudi gururunu gözüpek tutkularıyla harmanlayarak alemin kralı olmayı kafasına koymuştur. Masa Tenisi’ne ‘o da spor mu’ diye dudak büküldüğü bir dönemde, ‘Hitler’in en kötü kâbusu, Nazizmin yenilgisinin nihai ürünüyüm’ diyerek fırsat kovalayan Marty hedefine ulaşabilmek için herşeyi denemeye, büyük oynamaya kararlıdır. Dayısının kasasından silah zoruyla aldığı 700 dolarla Londra Açık Turnuvası’na katılır. Etine buduna bakmadan yerleştiği Ritz otelinin kral dairesinde, 1930’lu yılların ünlü yıldızı Kay Stone (Gwyneth Paltrow) ile flört eder. Kaybolmuş eski şöhretini tiyatro sahnesinde yakalamaya çalışan aktristin zengin iş adamı kocası Milton Rockwell’den (Kevin O’Leary) sponsorluk koparmaya çalışır. Britanya’daki turnuvada İkinci Dünya Savaşı’ndan büyük bir yıkımla çıkmış Japonların şampiyonu Endo’ya (Koto Kawaguchi) yenildiğinde Marty’nin kazanma tutkusu daha fazla ateşlenecek, Harlem Globetrotter adlı şov grubuyla çıktığı dünya turnesinin ardından, boğuştuğu ailevi sorunlardan sıyrılarak yeni fırsatlar yaratmanın peşini bırakmayacaktır. ‘Marty Supreme’ Amerikan usulü bireyciliğin şaha kalktığı bir döneme çok renkli ve dinamik bir bakış atıyor. Acemi bir soygun işine girişen iki kardeşin hikâyesi çerçevesinde, New York sokaklarında bir an bile hız kesmeyen, Cannes’da yarışmış ‘Soygun / Good Time’ (2017) ve yine Manhattan’da Yahudi kuyumcuların mahallesinde geçen nefes nefese suç-gerilimi ‘İşlenmemiş Taşlar / Uncut Gems’in (2019) ardından Josh Safdie’nin kıpır kıpır kamerası 2.5 saatlik süre içinde yine yerinde durmuyor. Bu fırtınalı kaotik süreçte Büyük Savaş’tan zafer ve yenilgiyle çıkmış iki ulusun gurur mücadelesi perdeye yansıyor. Safdie’nin ‘Uncut Gems’in ardından bir kez daha Ronald Bronstein ile ortaklaşa kaleme aldığı senaryo, döneme dair sayısız ayrıntı ve yan öykücüklerle zenginleşmiş. László Nemes’in yönettiği ‘Saul’un Oğlu / Saul Fia’dan hatırladığımız Macar oyuncu Géza Röhrig bu defa Auschwitz-Birkenau ölüm kampında SC bombalarını imha etmekle görevli dünya masa tenisi şampiyonu Macar tutsağı canlandırıyor. Béla Kletzki’nin ormanda keşfettiği arı kovanından vücuduna buladığı balı koğuştaki diğer aç tutsakların yaladığı trajik sekans ise yaşanmış bir olaydan nakledilmiş. Marty ile çocukluk aşkı Rachel’in (Odessa A’zion), yönetmen Abel Ferrera’nın canlandırdığı tekinsiz Ezra Mishkin’in kayıp köpeğinin izini sürdüğü bölümler ise adeta Coen biraderlerin kara komik öykülerinden fırlamış gibi. Filmin dur durak bilmeyen temposu içinde Darius Khondji’nin hünerli kamerası Yahudi göçmenlerin adeta bir getto misali iç içe yaşadıkları evleri, yoksul mahalleleri, salaş bowling salonlarının ustaca izini sürüyor. Biraderlerin değişmez bestecisi Daniel Lopatin filmin dramatik anlarına kendine özgü etkileyici müzik çalışmasıyla damgasını vururken, Josh Safdie 50’li yılların parçalarına ilave olarak ağırlıklı olarak kendi çocukluk yıllarından 80’lerin popüler şarkılarıyla ses bandını coşturuyor. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından tüm iştah ve acımasızlığı ile yükselen erken küreselleşmeyi, ‘Amerikan Rüyası’nın tüm kabalığı ve aşkın hırsıyla ortalığı ezip geçtiği kaotik bir çağı bir tenis maçı hızında perdeye taşıyan, Marty ile Rachel’in inişli çıkışlı birlikteliğini Safdie biraderlerin alameti farikası haline gelmiş ‘eliptik’ mizansenle sunan ‘Marty Supreme’ kendine özgü stiliyle kusursuz bir yönetmenlik dersi içeriyor. Film aynı zamanda çok yetenekli bir oyuncunun kendini aşma yolunda şimdilik son adımı. Gencecik yaşında farklı ve özgün projelere imzasını atmış olan Chalamet’yi geçtiğimiz yıl Oscar adayı olduğu ‘Bob Dylan: Tam Bir Bilinmez / A Complete Unknown’da protest müziğin efsanevi müzisyeninin şarkılarını yorumladığı, gitar, ağız mızıkası gibi enstrümanları bizzat çaldığı müthiş performansıyla ayakta alkışlamıştık. Bu defa ‘kendi hayalime inanırsam para ve şöhret beni bulacaktır’ mottosuyla yola çıkan genç Marty’nin ping pong topu hızıyla esen baş döndürücü performansıyla hak ettiği Akademi ödülüne kavuşmasını canı gönülden diliyorum.

sinewix34 5 months ago

Sorry, Baby

Eva Victor

5 Gönderi

Eva Victor otobiyografik ilk uzun metrajı ‘Üzgünüm, Bebeğim / Sorry, Baby’de merkeze aldığı Agnes karakterini bizzat canlandırıyor. Eva Victor’un otobiyografik ilk uzun metrajı Üzgünüm, Bebeğim / Sorry, Baby yönetmenin bizzat canlandırdığı Agnes karakterini merkez alıyor. İngiliz edebiyatı dalında yüksek lisansını…devamıEva Victor otobiyografik ilk uzun metrajı ‘Üzgünüm, Bebeğim / Sorry, Baby’de merkeze aldığı Agnes karakterini bizzat canlandırıyor. Eva Victor’un otobiyografik ilk uzun metrajı Üzgünüm, Bebeğim / Sorry, Baby yönetmenin bizzat canlandırdığı Agnes karakterini merkez alıyor. İngiliz edebiyatı dalında yüksek lisansını tamamlayan genç kadın, yaşadığı küçük yerden ayrılmamış, mezun olduğu New York kırsalındaki üniversitede kadrolu öğretim üyesi kariyerini sürdürmektedir. Okul bittikten sonra büyük kente taşınmış olan Lydie (Naomi Ackie), mezuniyet sonrası dört yılın ardından can arkadaşını ziyarete geldiğinde, hüznü gözlerinden okunan Agnes’in neşesi yerine gelir. İki kafadar ayrı kaldıkları yılların acısını çıkarır, bol bol kız muhabbeti yapar ‘penisleri onların benliği’ diye dalga geçtikleri hayatlarına giren erkeklerle dalga geçerler. Siyahi Lydie uzun boylu bir beyazdan hamiledir. Doğacak bebeğini onu New York’ta bekleyen hemcinsi partneri ile birlikte büyütecektir. Lydie ona ‘halen burada olmak senin için ağır değil mi’ sorusunu yönelttiğinde Agnes’in geçmişte yaşadığı gurur kırıcı hadisenin kapısı aralanır. Misafirinin ayrılmasından sonra kedisi ile baş başa kalan Agnes ile birlikte üç yıl öncesine geri döneriz. Genç kadın tez hocasının evinde çalıştıkları bir uzun günde orta yaşlı Preston Decker’in (Louis Cancelmi) tecavüzüne uğrar. Bu gönülsüz cinsellik genç kızın onurunu zedeler ama polise şikayette bulunmaz. Sonrasında olan biteni fakülte yetkililerine anlattığında adam çoktan oradan ayrılmıştır. Eva Victor’un detaylarına girmek istemediği çok kişisel hikâyesi üzerinedir film. Genç sinemacı yaşadıklarını perdeye aktarmak ve bulamadığı yanıtları beyazperde üzerinde aramak isteği ve duygusuyla yola çıktığını ifade ediyor. Ay sonunda sinemalarda gösterime girecek olan Manevi Değer / Sentimental Value filminde olduğu gibi sanatın iyileştirici yanıyla ruhunu arıtmak ve bir katarsise ulaşmayı arzulamıştır. Bu süreçte Agnes’in çabalayarak kariyerinde ilerlediğini, yol kenarında soğumuş yüreğine derman olmaya çalışan esnaftan adamın sandviçlerine keyifle yumulduğuna, sokakta bulduğu yavru kediyi şefkatle sarıp sarmaladığına tanıklık ederiz. Sıkışık tedirgin anlarında yakışıklı komşusu Gavin ile (Lucas Hedges) sevişerek rahatlar. Ama genç adamın ‘birçokları gibi bazı şeylere, örneğin bir aileye sahip olmak istiyor musun’ benzeri soruları onu ilgilendirmez. Filmekimi’nde Türkiye prömiyerini yapan ve siz okurlarla henüz paylaşmadığım Die My Love / Geber Aşkım’da olduğu gibi evliliğin parça parça ettiği birlikteliklerden uzak durmayı yeğlemiştir. Kendisini çocuklu biri olarak yaşlanırken hayal bile edemez. Buna karşılık, ertesi yıl kendisini partneri ile birlikte yeniden ziyaret eden Lydie’nin minik bebeğini endişe dolu bir sevgiyle kucaklar. Ona ‘hayat böyledir, başına kötü şeyler gelecek’ derken ‘umarım olmaz’ temennisinde bulunur. Ama minik bebeğe onu her zaman dinleyeceğini ve korkmaması için her zaman sarıp sarmalayacağı sözünü verir. Çok kişisel bir öyküyü taze ve sade bir dille perdeye taşıyan gencecik sinemacının filmi, ilk kez gösterildiği Sundance’den beri ilgiyle izleniyor, hayranları katlanıyor. Ödül mevsimine girdiğimiz bu aylarda adaylıkları çığ gibi büyüyen, arkadaşlık üzerine bir aşk mektubu niteliğindeki bu sapına kadar bağımsız filmi kaçırmayın derim.

sinewix34 5 months ago

Mavi Ay

Richard Linklater

2 Gönderi

Richard Linklater imzalı 'Blue Moon' klasik Amerikan müzikallerine nostaljiyle, Brodway'in unutulmaz söz yazarı Lorenz Hart'a övgüyle yaklaşıyor. Ethan Hawke kariyerinin en yaman performansını sunmuş. Auteur sinemacı Richard Linklater’ın Berlin Film Festivali’nde dünya prömiyerini yapan son çalışmalarından Mavi Ay / Blue…devamıRichard Linklater imzalı 'Blue Moon' klasik Amerikan müzikallerine nostaljiyle, Brodway'in unutulmaz söz yazarı Lorenz Hart'a övgüyle yaklaşıyor. Ethan Hawke kariyerinin en yaman performansını sunmuş. Auteur sinemacı Richard Linklater’ın Berlin Film Festivali’nde dünya prömiyerini yapan son çalışmalarından Mavi Ay / Blue Moon klasik Amerikan müzikallerinin efsanevi bestecisi Richard Rogers’ın yıllardır birlikte çalıştığı söz yazarı Lorenz Milton Hart’dan kopuşunun ardından, bir diğer söz üstadı Oscar Hammerstein II ile birlikte kotardığı ‘Oklahoma!’ adlı sahne oyununun prömiyeriyle açılıyor. Amerikan halkının yerel hassasiyetlerini okşayan müzikali annesiyle birlikte St. James Theatre’ın locasından izleyen Hart ya da dostlarının hitap ettiği şekliyle Larry (Ethan Hawke) temsil sonlanmadan binayı terkediyor ve hemen iki adım ötedeki ünlü Sardie’s Restoran’ın barına çöküyor. Burada barmen Eddie (Bobby Cannavale), askerden izinli gelmiş caz piyanisti Morty Rifkin (Johah Lees), köşesinde içkisini yudumlarken ilham arayan yazar E. B. ‘Andy’ White (Patrick Kennedy) ile nükteli bir sohbeti koyultacaktır. Bir kenara atıldığını düşünen Larry kırgın ve üzgündür, ama acı gülümseyişini yüzünden, küfürlü nüktedan iğnelemelerini dilinden düşürmez. Dönemin yasaklı baskıcı toplumsal ortamında, tıpkı bizim Zeki Müren gibi ‘kadınlar, erkekler, doğanın güzellikleri, dünyanın korosu içimde olmalı’ sözleriyle eşcinselliğini gözler önünden kaçırmak ister. Kanatları altına aldığı güzeller güzeli 20 yaşındaki Yale öğrencisi Elizabeth Weiland (Margaret Qualley) ile ‘akıldışı hayranlık’ olarak adlandırdığı platonik ilişkisi sadece bu amaca hizmet için değil, derin yalnızlığına çare aradığındandır. Kendisi 23, Rogers (Andrew Scott) 16 yaşındayken yolları kesişmiş, uzun yıllar boyunca büyük ilgi gören müzikaller için 1000 kadar şarkı üretmişler, ‘My Funny Valentine’, ‘The Lady is a Tramp’, filme adını veren ‘Blue Moon’ gibi ölümsüz parçalara imza atmışlardır. Bu birliktelik Larry’nin alkolizm batağına sürüklenişi ve darmadağın özel hayatı nedeniyle sona ermek üzeredir. ‘Oklahoma!’nın yaratıcıları Sardi’s’teki açılış partisinde bir araya geldiklerinde Larry 20 küsur yıllık yol arkadaşı ile yeniden birlikte üretmenin umudunu canlı tutmak ister. Rogers’a ‘daha en iyi işimizi yapmadık, ikimizin de seveceği bir oyun yazalım’ hamlesinde bulunur. Ancak düzenli bir aile hayatı olan şöhretin zirvesindeki müzik adamının, eski sanat partnerinin disiplinsizliğini profesyonel hayatına yeniden alma gibi bir niyeti yoktur. 1927’de sahnelenmiş ilk büyük hitleri ‘Connecticut’lu Bir Yankee’nin yeni prodüksiyonu için 4 – 5 özgün şarkı yazmasını ister ondan yalnızca. Dünya değişmiştir. Halen süregelen 2. Dünya Savaşı’nın ağırlığını yüklenmiş, binlerce kayıp vermekte olan Amerikan halkını bir arada tutacak yeni bir şeyler söyleme zamanının gelmiş olduğunun farkındadır. Aynı mekânda tam zamanlı tek bir gecede geçen bu zarif oda filmi, Broadway’in unutulmaz söz yazarına içten bir övgü niteliği taşıyor. Açılış öncesi perdede beliren Oscar Hammerstein II’ye ait (filmde kendisini Simon Delaney canlandırıyor) ilk alıntıda, Larry’den ‘çevresinde olmanın pek eğlenceli olduğu dinamik bir kişilik’ olarak söz ediliyor. Kabare efsanesi Mabel Mercer ise onun için ‘hayatımda gördüğüm en kederli adam’ nitelemesini kullanmış. Linklater ile 9. kez birlikte çalışan Ethan Hawke, sanatçının bu iki farklı çehresini Oscar adayı olmasını beklediğim olağanüstü performansıyla hayata geçirmiş. Ufak tefek söz yazarını canlandırmak üzere Hawke’nin boyu dijital marifetiyle kısaltılmış, Larry’nin kelini kapatmak için yana taradığı saçları ustalıklı bir makyajla çözümlenmiş. Berlin’den en iyi yardımcı oyuncu ödülü ile dönen, geçtiğimiz aylarda izleme şansı bulduğumuz ‘Vanya’ adlı oyunda Çehov’un tüm karakterlerine aynı sahnede hayat veren sihirbaz oyuncu Scott kısa Rogers kompozisyonunda iz bırakıyor. Son olarak Cevher / The Substance’da Demi Moore’un genç alımlı personasını canlandıran Qualley yakıcı albenisiyle göz kamaştırıyor. İncelikli senaryo, yönetmenin 2008 yapımı ‘Me and Orson Welles’ten sonra bir kez daha birlikte çalıştığı yazar Robert Kaplow’un imzasını taşıyor. Filmin Sandra Adair’in elinden çıkma mükemmel kurgusuna, Shane Kelly’nin zarif görüntü çalışmasına değinmeden de geçmeyelim. Linklater anlatısını edebiyat ve sinema alemine dair iki küçük anekdotla renklendirmiş. Larry’nin E. B. White ile sohbeti sırasında anlattığı, her sabah bir parça yiyecek için 19. kattaki dairesinin kapısında bitiveren küçük farenin öyküsü, yazarın 1945’te yayımlanan ilk çocuk romanı ‘Stuart Little’ın esin kaynağı olacaktır. Yine Larry, açılış partisinde sinema okulu öğrencisi gencecik George Roy Hill’in uzattığı program kitapçığını ‘geleceğin yönetmenine’ ithafıyla imzalıyor ve ona ‘aşk yerine arkadaşlık öykülerinin üzerine düşmesini’ öneriyor. Yıllar sonra dünya çapında üne kavuşacak olan usta sinemacı ‘Butch Cassidy and the Sundance Kid’ ile onun bu öğüdüne karşılık verecektir. Başta adını vermiş olduğum şarkıların, klasik Amerikan müzikalinin tutkunları ‘Mavi Ay’ı çok sevecektir. Tadına doyulmaz nüktedanlığı ile cezbeden, kalbin gözden hızlı olduğunu düşünen, aşk denilen delilikle başa çıkamayan, güzelliklerle sarhoş olan, oyuncak ayılarına bağlanan çocuklar misali sevginin peşinde koşan, ‘Casablanca’nın ‘hiç kimse beni bu kadar çok sevmedi’ repliğiyle viski kadehine sığınan Lorenz Hart’ın hüzünlü öyküsü ise geniş kitlelerin yüreğine dokunacaktır.

sinewix34 5 months ago

Frankenstein

Guillermo del Toro

228 Gönderi

Guillermo del Toro senaryosunu kaleme alıp yönettiği "Frankenstein" Mary Shelley'nin ölümsüz rmetnine büyük ölçüde sadık, klasik korku beklentisinden uzak baba-oğul ilişkisi, sevginin gücü, aidiyet, dışlanmışlık, yaratıcının kibri gibi temalar üzerine kurulu melankolik bir gotik drama olarak yorumlamış. Filmekimi'nde geniş perdede…devamıGuillermo del Toro senaryosunu kaleme alıp yönettiği "Frankenstein" Mary Shelley'nin ölümsüz rmetnine büyük ölçüde sadık, klasik korku beklentisinden uzak baba-oğul ilişkisi, sevginin gücü, aidiyet, dışlanmışlık, yaratıcının kibri gibi temalar üzerine kurulu melankolik bir gotik drama olarak yorumlamış. Filmekimi'nde geniş perdede izleme imkanı bulmuştuk. Halen Netflix'de gösteriliyor. Yılın ilgiye değer yapımlarından. Mary Shelley’nin henüz 18 yaşındayken kaleme aldığı ‘Frankenstein’ (tam adıyla ‘Frankenstein; or, the Modern Prometheus’), doğuş yıllarından başlayarak sinemanın vazgeçilmez esin kaynaklarından biri olmuş, Thomas Edison’ın 1910 yapımı kısa metrajından başlayarak yıllar içinde korku türünde bir dolu uyarlamada ihtiraslı hekimin can verdiği ‘yaratık’ düşünmeden hareket eden, insan yapımı bir canavar olarak belleklere kazınmıştır. Beyazperde serüveninde ‘Frankenstein’ denildiğinde akla ilk olarak, James Whale imzalı 1931 yapımı ünlü klasikte Boris Karloff’un canlandırdığı ucube yaratık gelir. Daha yakın 1994 yapımı ‘Mary Shelley’s Frankenstein’da filmin hem yönetmenliğini yapan hem de kibirli hekimi canlandıran Kenneth Branagh, Robert de Niro’nun hayat verdiği yaratığı yine benzer bir biçimde saldırgan bir varlık olarak perdeye taşır. Oysa gencecik Shelley’nin özgün romanındaki ‘yaratık’ çok daha farklı; hassas, kırılgan ve sorgulayan bir karakterdir. Guillermo del Toro’nun Türkiye prömiyerini geçtiğimiz ay Filmekimi gösterimleriyle yapan, ölümsüz klasiğin şimdilik son uyarlaması olan ‘Frankenstein’ öncüllerinden farklı olarak yazarın özgün metnini temel alan patetik, duygusal yaklaşımıyla öne çıkıyor. 1857 yılı Avrupa kıtasının kuzey noktasından açılıyor film. Kuzey Denizi’nde buzlar arasına sıkışmış Danimarka kraliyet gemisindeki telaşlı koşuşturma yakınlardan gelen bir insan çığlığı ile kesiliyor. Protez bacaklı bilim adamı Victor Frankestein (Oscar Isaac) kanlar içindedir. Horisont gemisinin kaptanı Anderson (Lars Mikkelsen) ile mürettebatın kurşun işlemeyen, yaraları anında iyileşen dev yapılı yaratıkla (Jacob Elordi) ilk kez karşılaştığı açılış sekansı, klasik bir canavar öyküsünden izlenimler veriyor olsa da, takip eden bölümlerde önce yaratıcının daha sonra yaratılanın ağzından olmak üzere iki ayrı perspektiften hikayenin detaylarını öğrenmeye başlıyoruz. Shelley’nin özgün metninden bazı noktalarda ayrılsa da eserin orijinaline hayli sadık kalmış yeni versiyonda, dönemin parlak cerrahlarından baba Leopold Frankenstein ile (Charles Dance) iletişim kuramayan Victor, her zaman sevgisine sığındığı annesini (Mia Goth) erkek kardeşini dünyaya getirirken yitiriyor. Otoriter ve mesafeli babanın ‘ölümü kimse fethedemez’ deyişine isyan edecek olan genç hekim, devrin tıp otorilerince ‘can vermek ve almak Tanrı’nın işidir, O’nun hatalarını biz düzeltemeyiz’ uyarısına rağmen tabiatın sırlarının peşine düşerek ölümü yenebileceğini savunuyor. Bu konuda kendisine finans kaynağı sağlayan eskinin ordu cerrahı zengin silah tüccarı Heinrich Harlander’in (Christoph Waltz) desteği sayesinde, kadavralardan, muhabere alanlarındaki cesetlerden topladığı beden parçalarına elektrik akımıyla can vermek suretiyle çevresini şaşkına düşürecek deneyini gerçekleştiriyor. Can verdiği varlık için herşey yenidir: sıcak, soğuk, karanlık, aydınlık. Victor şekil vermek için onun yanındadır, ancak babayla rekabetle bilenen bilimsel ihtirasının ötesinde, kendi ifadesiyle ‘yaratılış sürecinden sonrasını hiç düşünmemiştir’. Meydana getirdiği canlı tez elden temel beklentilerini karşılamayınca ondan bir an önce kurtulmaya çalışıyor. Laboratuvarda yaratılan karakter böylece, sevilmemiş, yalnız bırakılmış Victor gibi babası tarafından kaderine terkediliyor. Bundan sonrası, kendi bakış açısından yaratığın dönüşüm öyküsüdür. Gotik şatodaki laboratuvarın alevlerinden kurtularak dünyaya düşen ürkek ‘yaratık’ ormanlık arazide karşısına çıkan aile ocağında sevgi ile tanışıyor. Gözleri görmeyen yaşlı adamın (David Bradley) ilgisi ve şefkati sayesinde dil ve zeka becerisi gelişiyor. Edebiyatla, John Milton’ın Kayıp Cennet / Paradise Lost’undan pasajlarla tanışıyor. Küçük Prens’den alıntıyla ‘bir çiçeği büyüten sevgi, ceset parçalarından yaratılmış varlığı değiştirmiştir’. Lakin tüm bunlar onun kendisini kirli bir leke, insanla aynı tabiatta olmayan bir gariban olarak görmesinin önüne geçemiyor. Sonsuzluğa, ölümsüzlüğe ve eşsizliğe mahkûm yaratığın çığlıkları kalpleri dağlarken, bir kez daha ‘asıl canavar kim’ sorusunu sormadan edemiyoruz. Meksikalı auteur sinemacı del Toro. 19. yüzyıl başlarının eril dünyasında genç bir kızın muhayelesinden doğan özgün metni, klasik korku beklentisinden uzak, baba-oğul ilişkisi, sevginin gücü, aidiyet, dışlanmışlık ve yaratıcının kibri gibi temalar üzerine kurulu melankolik bir gotik drama olarak yorumlamış. Farklı yaratıkların ‘insani’ yanına tutkusuyla bilinen Suyun Sesi / The Shape of Water yaratıcısının bizzat kaleme almış olduğu, muazzam bir görselliğe haiz bu yeni versiyon kesinlikle geniş perdede izlenmesi gereken yapımlardan. Bu açıdan filmi İKSV festival haftasında ‘Paribuart’ın dev perdesinde deneyimlemiş olanların ayrı bir şanslı olduklarını düşünüyorum. Danimarkalı usta Dan Laustsen’in görkemli epik görüntüleri ile beslenen filmde, ünlü besteci Alexandre Desplat’ın mükemmel müzik çalışmasıyla lirik ve duygusal bir ton yakalanmış. Yaratığı canlandıran Jacob Elordi, dört başı mamur oyuncu kadrosu içinde bir adım öne çıkıyor. Yoğun makyajın altında karakterinin duygusal isyanını başarıyla veren 1.96 boyundaki Avustralyalı oyuncunun sinema dünyasındaki hızlı yükselişi süreceğe benzer. Kendisini önümüzdeki Şubat ayı içinde Emily Brontë şaheseri Uğultulu Tepeler / Wuthering Heights’da intikam hırsıyla yanıp tutuşan Heathcliff rolünde izleyeceğimizi şimdiden müjdeleyelim.

sinewix34 5 months ago

Bugonia

Yorgos Lanthimos

30 Gönderi

Yorgos Lanthimos'un 'Poor Things' ile başlayan üçlemesinin son ayağı 'Bugonia' sinemalarda. 2003 Kore yapımı 'Yeşil Gezegeni Kurtar'ın yeniden çevirimi olan yapım dünyamız ve insan neslinin geleceğine hayli umutsuz bakıyor. Çağdaş sinemanın önemli yaratıcılarından Yorgos Lanthimos, ‘Zavallılar / Poor Things’in dünya…devamıYorgos Lanthimos'un 'Poor Things' ile başlayan üçlemesinin son ayağı 'Bugonia' sinemalarda. 2003 Kore yapımı 'Yeşil Gezegeni Kurtar'ın yeniden çevirimi olan yapım dünyamız ve insan neslinin geleceğine hayli umutsuz bakıyor. Çağdaş sinemanın önemli yaratıcılarından Yorgos Lanthimos, ‘Zavallılar / Poor Things’in dünya çapındaki başarısı sürerken filmin paha biçilmez oyuncu kadrosunun önemli bir bölümünün yer aldığı bir tür repertuvar tiyatrosu anlayışıyla çektiği ismine tezat Merhamet Hikâyeleri / Kinds of Kindness’ın ardından, ‘Bugonia’ ile üçlemesini tamamlıyor. Bu son epizod bir yeniden çevirim. Yıllar önce If Bağımsız Filmler Şenliği’nde ilgiyle izlediğimiz, Jang Joon-Hwann’ın yönettiği 2003 Kore yapımı Yeşil Gezegeni Kurtar / Save The Green Planet’de komplo teorileriyle kafası bulanmış mavi yakalı genç adam çalıştığı devasa kimya kuruluşunun Andromeda gezegeninden geldiğine inandığı CEO’sunu kaçırır. Lanthimos’un Amerikan versiyonunda cinsiyeti değişen CEO Michelle Fuller (Emma Stone) dövüş sanatları eğitimindeki tüm becerisine karşın, orman içindeki babadan kalma evde yaşayan gözü dönmüş Teddy (Jesse Plemons) ile yarım akıllı kuzeni Don (Aidan Delbis) tarafından esir alınıyor. Uzaylı hemşerileri ile iletişimini kesmek adına kadın başkanın önce saçları kesiliyor, daha sonra giderek işkenceye dönüşen testlere tabi tutuluyor. Teddy başta ilaç firmasının deneklerinden biri olarak koma yatağında mucizevi tedaviyi bekleyen annesi (Alicia Silverstone) olmak üzere, gezegende yaşayan insan nesline karşı sistematik bir biçimde köleleştirme planı uyguladıklarına inandığı uzaylılara karşı bir buçuk başına açtığı cihat yolunda ilerlerken, suçlandığı komplo teorisine itiraz eden Michelle ile zihin oyunlarına girecek, genç ve akıllı kadının psikolojik hamlelerine kararlılıkla direnmeye çalışacaktır. İki kafadarın ücra topraklarında yetiştirdiği arıların huzurlu ve gizemli yaşam düzeninin tasviri ile açılan ‘Bugonia,’ adını antik Yunan’ın ölü bir öküzün bedeninden arıların türediğine inanılan kadim ritüelden almış. Lanthimos bu adı Teddy’nin tükenişin eşiğindeki arı kolonisini kurtarma girişiminden hareketle, ‘ölümden sonra yeniden doğan hayat’ metaforu olarak seçtiğini ifade ediyor. Film başlarda dünyaya hükmeden çok uluslu kartellere karşı küçük adamın isyanı ve gezegeni kurtarma savaşı olarak başlıyor. Çılgın Teddy ile kurnaz Michelle arasındaki satranç oyununun gerilimi giderek yükselirken filmin özgün versiyonunu izlememiş olanlar için sürpriz gelişmeler yaşanıyor. Ama tüm ters köşeler Lanthimos’un kafasından çıkmış değil, bire bir Joon-Hwann’ın kült eserinden kopyalanmış. Üstadın ilk kez ısmarlama bir senaryo üzerine çalıştığı filmde, ‘The Menu’ ile son dönemin popüler TV dizisi ‘Succession’ın yazarı Will Tracey’nin, paralel yürüyen polis soruşturması haricinde çok büyük bir değişikliğe gitmeden kaleme aldığı metin aradan geçen 20 küsur yılın ardından değişen dünya düzenine dair farklılıklar çiziyor belki, ama, tüm dünyayı saran totaliter adımlar, ekosistemin alarm çığlıkları ve salgınlar neticesinde dengesi değişen gezegenimize ilişkin Koreli sinemacının geçmiş kehanetlerinin adım adım gerçekleşmeye başladığı, eski distopyanın gerçeğe dönüşmekte olduğu günümüzde aynı şaşkın heyecan yakalanamıyor. Yunan asıllı sanatçının kıvrak yönetmenliği, Robbie Ryan’ın baştaki Jacques Tati esinli kaçırma sekansı ve etkileyici klostrofobik görüntüleri, Jerskin Fendrix’in Lanthimos filmlerinin alameti farikası zıpkın misali müzik çalışması yeniden çevirimin artıları. Oyuncuların başarısı da malum. Ama bizim bu kalibrede bir auteur sinemacıdan beklediğimiz bundan çok daha fazlası. Yorgun üstadın bir süre dinlenip enerji toplaması gerekiyor sanki. Güzelim saçları gözlerimizin önünde sıfır numaraya vurulan çok sevdiğimiz Stone’a da bir süre Lanthimos’dan uzak kalmasını ve farklı projelere yelken açmasını tavsiye etmek isterim.

sinewix34 7 months ago

O Da Bir Şey Mi

Pelin Esmer

3 Gönderi

Pelin Esmer'in yeni filmi 'O Da Bir Şey Mi' auteur sinemacının titiz yönetimi, çok başarılı mekân kullanımı, özenli sanat yönetimi ve oyuncu kadrosuyla yılın en iyi yerli yapımlarndan. Dünya prömiyerini 54. Rotterdam Film Festivali’nde yapan ‘O da Bir Şey mi’…devamıPelin Esmer'in yeni filmi 'O Da Bir Şey Mi' auteur sinemacının titiz yönetimi, çok başarılı mekân kullanımı, özenli sanat yönetimi ve oyuncu kadrosuyla yılın en iyi yerli yapımlarndan. Dünya prömiyerini 54. Rotterdam Film Festivali’nde yapan ‘O da Bir Şey mi’ Pelin Esmer imzasını taşıyor. Sinemamızın inatla film çekmeyi sürdüren bir avuç auteur yönetmeninden biri olan Esmer önceki çalışmalarından aşina olduğumuz irili ufaklı yaşam öykülerine Aliye (Merve Asya Özgür) ile başlıyor. Bir otel odasında mobil telefonun kamerasına konuşurken tanışıyoruz onunla. Genç kız kendini müvekkillerin izinde şehirden şehre koşturan bir avukat olarak tanıtıyor, tecavüz ve cinayet davalarında uzmanlaştığını söylüyor. Yeni bir davayla ilgili olarak yolu Söke’ye düşmüştür. Aniden kapı vurulduğunda onun kat görevlisi olarak çalıştığı mekânda otel odasının gerçek müşterisinin kimliğine bürünmüş olduğunu anlıyoruz. Aliye hayali hikâyeler anlatmayı seviyor. Bir şekilde içerisine hapsolduğu toksik taşra hayatının sıkıcılığından uzaklaşmak için yapıyor bunları. Her filmini 2 kez izlediği ünlü yönetmen Levent Akgün’ü (Timuçin Esen) bir yıl kadar önce konuğu olduğu Söke Film Festivali’nde heyecanla dinlemiş, hayaller kurmuştur. Şimdi sıra kendi hikâyelerini sinemacının telefonuna seri iletiler halinde atmaya gelmiştir. Boşanmanın eşiğindeki sinemacı önceleri ciddiye almadığı Aliye’nin bitmek bilmeyen mesajlarına tuhaf bir biçimde çekilmeye başlıyor. Yaklaşan yeni festival için önceden söz vermiş olduğu kısa film çalışmasına odaklanmaya çalışırken, Aliye’nin yıkık aile öyküsünü gerçeğin hayallere karıştığı detaylarla dinlemeyi sürdürüyor. Belgeselcilikten gelen ve belgeselci kumaşını hep diri tutmuş olan Esmer, önceki filmlerindeki gibi, farklı statülerdeki karakterlerin sınıf, yaş, kariyer ayırt etmeksizin hikâyelerini iç içe anlatmayı seven bir sinemacı. Aliye ile Levent’in ortak paydası babalarından kaynaklanan travmatik öykülerine, otelin Aspasia adlı barında kafa bulan kişilerin anlatıları, Levent’in annesi Nigâr Hanım’ın (İpek Bilgin) mutsuz evlilik geçmişi de katılıyor. Barın duvarında silueti asılı Aspasia’nın yani Socrates’e aşkı öğreten ama Perikles’in sevgilisi olmayı seçecek olan baştan çıkarıcı kadının, tarihi Milet harabelerine sinmiş mitolojik söylemiyle öykü dağarcığının ufku daha da genişliyor. Yönetmen Levent’in ağzından ‘gerçeğin kimsenin umurunda olmadığı’ tezinden hareket eden Esmer’in hikâyeleri bu kadarla da kalmıyor. 1950’lerin sonunda inşa edilmiş, 2019 yılına kadar hizmet vermiş Efes Oteli ve onun girişindeki tarihi Efes Sineması filmin belki de en etkileyici karakteri olarak sinefil hafızasındaki yerini alıyor. Mimar Ziya Nebioğlu’nun imzasını taşıyan tarihi yapının, 2009 yılından beri kapalı olan ama toz toprak atıldıktan sonra koltukları, duvar işlemeleri, balkonu ve localarıyla art deco sanatın eşsiz güzelliğini yansıtan sinema mekânı bu çok karakterli anlatının adeta başrolünü kaparak sinemaseverlerin yüreğine yerleşiveriyor. Cristi Puiu imzalı ‘Sieranevada’dan hatırladığımız Romanyalı usta görüntü yönetmeni Barbu Bălăşoiu ile çalışan Esmer, titiz yönetmenliği, çok başarılı mekân kullanımı ve özenli sanat yönetimi ile sinemamız için örnek bir çalışmaya imza atmış. Genç yetenek Merve Asya Özgür ve deneyimli Timuçin Esen’e otelin merhum sahibi Ayhan Bey ile tutkulu bir aşk yaşamış, bir dönemin meşhur şimdilerin sönen yıldızı Gülistan’da unutulmaz Nur Sürer, kıyıda iki kadının yer aldığı yağlı boya tablo ile özdeşleşen yönetmenin annesi Nigâr hanıma mükemmel İpek Bilgin hayat vermiş. Levent’in kendi çocukluk travmalarıyla boğuştuğu kısa filminde rol alan Caner’de çocuk oyuncu Oğuz Kara’nın umut veren performansı ve diğer rollerde Sermet Yeşil, Mehmet Ulusoy, Asiye Dinçsoy gibi usta oyuncular kusursuz bir ensemble oluşturmuş. Peki tüm bu olumlu unsurlara karşın film tam bir başarıya ulaşıyor mu? Bu soruya ne yazık ki evet yanıtını veremiyorum. Tıpkı yönetmen Levent gibi iyi bir hikâye anlatıcısı olan Esmer sabırla dokuduğu hikâyelerinde vadettiklerinin karşılığını veremiyor. Öykü içinde öyküler, onca güzel kadraj ve yoğun emek son tahlilde etkileyici, vurucu sulara ulaşamıyor. Hikâyeler filmin İngilizce adından (And The Rest Will Follow) hareketle ‘bir başlasam devamı gelecek’ çizgisinde sönümlenerek kayboluyor. Film içinde siyah – beyaz kısa film sekansı anlatının en değerli parçası olarak sivriliyor.

sinewix34 7 months ago

Savaş Üstüne Savaş

Paul Thomas Anderson

58 Gönderi

Paul Thomas Anderson ilk kez 21. yüzyıl ahvalini sorguluyor. Donald Trump’ın ikinci başkanlığını kazanmasından önce tamamlanmış senaryosunda, millet olarak bizlerin de buram buram yaşadığı, özgürlüklerin tutsak edildiği totaliter ve baskıcı bir gelecek tehlikesine dikkat çekiyor. Çağımızın tartışmasız en ilgiye değer…devamıPaul Thomas Anderson ilk kez 21. yüzyıl ahvalini sorguluyor. Donald Trump’ın ikinci başkanlığını kazanmasından önce tamamlanmış senaryosunda, millet olarak bizlerin de buram buram yaşadığı, özgürlüklerin tutsak edildiği totaliter ve baskıcı bir gelecek tehlikesine dikkat çekiyor. Çağımızın tartışmasız en ilgiye değer yaratıcılarından Paul Thomas Anderson’ın 10. uzun metrajı Savaş Üstüne Savaş / One Battle After Another, ile heyecan verici yeni bir sinema mevsimine adım atıyoruz. Geçmiş filmlerinde dönem atmosferini kurmaktaki başarısıyla parmak ısırtan Amerikalı auteur sinemacı ilk kez 21. yüzyıl ahvalini kurguladığı son çalışmasında favori yazarı Thomas Pynchon’ın 1990 yılında yayımlanmış dilimize de çevrilen ‘Vineland’ adlı romanından yola çıkmış. Ancak, edebiyatın gizemli ustasının 80’li Reagan yıllarında geçen dev anlatısını çağımıza hatta biraz daha ötesine taşıyarak dünyanın ve insanlığın uzun bir süreçte hiç de kayda değer bir gelişme göstermediğinin altını çizmek istemiş. Film, faşist bir polis devleti olarak çizilmiş günümüz Amerika’sında otoriteye karşı mücadele veren ‘French 75’ adlı direniş grubunun ABD – Meksika sınır hattındaki Otay Mesa göçmen kampında gözaltında tutulan Meksikalıların serbest kalması için başlattığı harekâtla açılyor. Ekibin Ghetto Pat adıyla anılan patlayıcı uzmanından (Leonardo DiCaprio) kamp çevresini havai fişeklerin eşlik ettiği bir şenlik ateşiyle dağıtması istenirken mesaj açıktır: Sınırların, seçimlerin özgürlüğü ve korkunun bertaraf edilmesi için sonuna kadar mücadele edilecektir. Saldırı sürerken ekibin gözü pek siyahi savaşçısı Perfidia Beverly Hills (Teyana Taylor) komutan Steven J. Lockjaw’in (Sean Penn) karargahına dalıyor. Yüksek adrenalin ikili arasında cinsel çekimi tetiklemiştir. Bu tuhaf ve beklenmedik karşılaşmanın ardından ‘Yaşasın Devrim’ sloganıyla bankalar soyuluyor, kürtaj yasasına red oyu veren senatörün ofisi havaya uçuruluyor. Olaylar zinciri Adalet Sarayı’na bomba yerleştirilmesine geldiğinde, yüzbaşı Lockjaw garip bir tutkuyla çekildiği siyahi militanın yaptıklarını görmezden gelecek ve hakimiyetin kadında olduğu tutkulu cinsel birliktelikleri Perfidia’nın hamile kalmasıyla sonuçlanacaktır. Sadık partneri Ghetto Pat’ın uyarılarına aldırış etmeksizin nerdeyse doğurmak üzereyken bile silahlarla ilişkisinden feragat etmeyen Perfidia için işler her zaman yolunda gitmiyor. Polis devleti örgütü dağıtırken hapiste geçecek 30 – 40 yıla karşılık devrim arkadaşlarını ispiyonlayan siyahi militan tanık koruma programının ona sunduğu güvenceyle yeni bir yaşama doğru ortadan kayboluveriyor. Ted Kramer misali (bkz. Kramer vs. Kramer, 1979) küçücük çocukla bir başına kalan Pat, örgütten dostlarının yardımıyla sınır bölgesine yakın ücra Baktan Cross’a yerleşecek, geçen yıllar içinde küçük Willa (Chase Infiniti) genç kızlığa adım atarken, yeni ismiyle Bob Ferguson iki kişilik ailenin güvenliği için etliye sütlüye karışmadığı sakin ancak her an tetikte olduğu bir yaşamı seçecektir. Aradan geçen süre içinde albaylığa terfi etmiş ve ‘French 57’yi çökerttiği için onur madalyasıyla ödüllendirilmiş olan Lockjaw, savaş alanındaki başarısından (!) sivil hayatta da yararlanmak isteyen (‘Noel Akıncıları Kulübü’ olarak dilimize çevirebileceğimiz) ‘Christmas Adventurers Club’ adında beyaz elitist bir ırkçı teşkilata üyesi olması için davet alıyor. Farklı ırklardan, dinlerden (buna Yahudiler de dahil) kişileri dışlayan, kendilerinden olmayanları deli, bozguncu ya da pislik olarak niteleyen bu beyaz üstünlükçü organizasyonun sorularını tek tek yanıtlıyor eski asker. Ancak örgüt elemanlarından Junglepussy’nin (Shayna McHayle) yıllar önceki polis tutanağında belgelenmiş olan Perfidia’nın melez bebeğinin babası olduğu gerçeğinin ortaya çıkma tehlikesine karşı harekete geçmesi gerekmektedir. Geçmişiyle yüzleşmek durumunda kalan savunma hattındaki Bob ise göz bebeği kızını korumak için ölümcül bir karşı mücadeleye girmek zorundadır. Stanley Kubrick ve Robert Altman gibi ustaların takipçisi olan Anderson’ın 2,5 saati aşan dev eserini çağdaş dünyanın bekçisi ABD’nin bugünü ve geleceği üzerine bir uyarı olarak görmek mümkün. Amerikalı sinemacı senaryo metnini Donald Trump’ın ikinci başkanlığını kazanmasından önce tamamlamış olsa bile, geleceği görmek için kahin olmaya pek de gerek olmayan çağımızda, millet olarak bizlerin de buram buram yaşadığı, özgürlüklerin tutsak edildiği totaliter ve baskıcı bir gelecek tehlikesine dikkat çekiyor. Upton Sinclair uyarlaması Kan Dökülecek / There Will Be Blood (2007) ile geçtiğimiz yüzyılın ilk çeyreği boyunca petrolle semiren Amerikan kapitalizminin yükselişini anlatan Anderson, ‘The Master’da (2012) İkinci Dünya Savaşı’nı takip eden yıllara çevirir kamerasını. Medyadan kendini çok iyi sakladığı için nerede yaşadığı bilinmeyen ve çağımızınSalinger’ı diye anılan Pynchon’dan ilk uyarlaması Gizli Kusur / Inherent Vice’da (2014) 70’ler kültürel paranoya yıllarının sinemasal karşılığının peşine düşer. 1980’ler Reagan dönemi karmaşasını günümüze taşıyan son şaheserinde bu kez zamanın ABD ve insanlık adına pek bir şeyi değiştiremediğinin saptamasına girişiyor. Bob’ın kızının tarih öğretmeni ile olan konuşmasının yer aldığı enfes sekansta odanın duvarlarında portreleri asılı eski devlet başkanlarından Teddy Roosevelt’in 20. yüzyıl başlarında bağımsızlığını ilan etmek isteyen Filipinler halkına uyguladığı vahşi soykırımdan söz ediyor. Köle ticaretini başlatmış M. Benjamin Franklin’in ipliğini pazara çıkarıyor. Geçmişten Klu-Klux Klanın günümüzde takım elbiseler içinde boy gösteren güç sahibi yeni temsilcilerini kurgusal ‘Noel Akıncıları’ adıyla alaycı acı bir gülüş eşliğinde teşhir ediyor. Kılı kırk yaran, eserinin her bir karesinin kontrolünden çıkmasına izin vermeyen sinemacı, görüntü yönetmeni Michael Bauman ile birlikte akıcılığını hiç yitirmeyen, 70’li yılların isyankâr ‘grunge’ tarzına yakın bir görselliği yakalamış. Antolojilere geçecek harika geniş çekimlerin yanı sıra karakterlerin ruh hallerini deşifre eden bolca yakın plan kullanmış. 70’li yıllarda bizde ‘Ölüm Noktası’ adıyla gösterilmiş ‘Vanishing Point’ın ünlü araba ile takip sahnesini andıran final bölümüyle heyecanı doruğa çıkarmak istemiş. Jonny Greenwood’un modern müzik çalışması, alçalıp yükselen piyano vuruşlarıyla bir gerilim metronomu gibi aksiyon sahnelerine eşlik etmiş. Bugün geldiği 55 yaşında aktris eşi Maya Rudolph ve 4 çocuğuyla birlikte zaman zaman kaotik hale bürünebilen özel hayatından esinlenmeleri 2017 yapımı ‘Phantom Thread’e gizli dikişler olarak dokumuş olan sanatçı, bu defa heyecan yüklü anlatısına paralel olarak Bob – Willa ilişkisinden yola çıkarak baba – evlat bağlılığının ve ebeveyn sorumluluğunun hassasiyetini özenle filmin dokusuna özenle katıyor. Bir kez daha çok sağlam iyi oyuncularla çalışmış. ‘Titanic’in kalp çalan genç aşığını ya da Diriliş / The Revenant’ın vahşi savaşçısını bu defa endişeli bir ebeveyn olarak izlemek keyifli. Willa’nın karate hocası ‘Sensei’ Sergio St. Carlos’da Meksikalı ünlü oyuncu Benicio del Toro göz kamaştırıyor ama filmin en vurucu performansı Oscar ödülleri akşamında favorilerden biri olacağını düşündüğüm Sean Penn’den geliyor. Savaş Üstüne Savaş’ı Amerika’nın kendisiyle, kendi çocukları ile giriştiği savaşın öyküsü olarak tanımlıyor Anderson. Aradan birkaç asır da geçse bertaraf edilemeyen adaletsizliğin, önü alınamayan ırkçı insanlık ayıbının altını çiziyor. Ama o denli umutsuz da değil. TV’de izlediği Gillo Pontecorvo filmi Cezayir Savaşı / La Battaglia di Algeri (1966) ile nostalji yapan DiCaprio kendi kuşağının dünyayı değiştiremediğini başı öne eğik kabulleniyor ama usta yönetmenimiz Wilma özelinde mücadeleyi, direnişi sürdürecek olan genç kuşaklara olan umudunu koruyor.

sinewix34 9 months ago

Silahlar

Zach Cregger

64 Gönderi

Zach Cregger'in Amerikan korku-gerilim sinemasına yeni bir soluk getiren son filmi 'Silahlar' başarılı bir yönetmenlik örneği olarak dikkat çekiyor. Türün meraklılarına özellikle öneriyorum. Bu hikâyede birçok kişi tuhaf bir biçimde ölüyor’. Oyunculuktan gelme Zach Cregger’in 2025 yaz mevsimine iz bırakacağa…devamıZach Cregger'in Amerikan korku-gerilim sinemasına yeni bir soluk getiren son filmi 'Silahlar' başarılı bir yönetmenlik örneği olarak dikkat çekiyor. Türün meraklılarına özellikle öneriyorum. Bu hikâyede birçok kişi tuhaf bir biçimde ölüyor’. Oyunculuktan gelme Zach Cregger’in 2025 yaz mevsimine iz bırakacağa benzer yeni çalışması ‘Silahlar / Weapons’ küçük bir çocuğun ağzından duyduğumuz bu cümle ile açılıyor. Her şey Maybrook İlkokulu’nun aynı sınıfında okuyan 18 öğrenciden 17’sinin bir gece vakti saatler 02:17’yi gösterirken evlerinin kapısını açıp ön bahçeyi geçtikten sonra kayıplara karışmaları ile başlamış, kameralar çocukların toplu halde karanlığa yürüdüğünü saptadığı halde nereye gittikleri bir sır olarak kalmıştır. Evlatlarından haber alamayan aileler deliye dönmüş, sınıf öğretmeni Julia Gandy (Julia Garner) ile sınıfın kayıp olmayan tek öğrencisi küçük Alex (Cary Christopher) defalarca sorguya çekilmiş, polis teşkilatı ve kasabanın ileri gelenleri olayı çözememekten utanarak her şeyi örtbas etme yoluna gitmiştir. Kederli ebeveynler öfkelerini Julia’dan çıkarmaya çalışırken, alkol sorunu ile baş edemeyen genç kadın Alex’in izini sürerek yaşanan trajedinin esrarına ulaşmaya çalışacaktır. 2022 yapımı çalışması ‘Barbarian’ sinema aleminde ilgiyle karşılanan Cregger, ‘Silahlar’ ile önceki başarısının tesadüfi olmadığını kanıtlıyor. Kendi adıma ‘Barbarian’ın Hitchcock’un ‘Sapık / Psycho’sunu andıran ilk bir saatlik bölümünde usul usul yükselen gerilim duygusunu çok sevmiştim. Cregger’in farklı bir yöne evrilen abartılı finali ‘Barbarian’ın tam bir başarı olmasını engellemişse de, genç yönetmen bu defa aynı hataya düşmemiş. Grimm kardeşlerin ürkütücü masallarının izini süren yeni filminin karmaşık yapısını çoklu karakterlerin farklı bakış açılarından aktarma yolunu seçmiş. Her biri bir kurban ya da suçlu olabilecek karakterlerden sırasıyla Julia, oğlunu kaybetmiş acılı Archer Graff (Josh Brolin), Julia’nın hâlâ görüştüğü eski sevgilisi polis memuru Paul (Alden Ehrenreich), polisten kaçan uyuşturucu müptelası James (Austin Abrams), okul müdürü Marcus (Benedict Wong) ve nihayetinde Alex’in başına gelenler düz bir çizgide değil, birbirinin üzerine eklemlenmiş bir bütünün parçaları olarak sıralanmış. Her Şey Her Yerde Aynı Anda / Everything Everywhere All at Once’ın görüntü yönetmeni Larkin Seiple ile çalışan Cregger, bir dolu çatlak karakterin ‘Ucuz Roman / Pulp Fiction’ tarzı iç içe geçmiş hikâyesinde kontrollü, akıcı bir yönetmenlik sınavı veriyor. Korku – gerilim türüne yeni bir soluk getiren filmin adının neden ‘Silahlar’ olduğuna gelince; hikâyenin düğüm noktasına dair ‘spoiler’ vermemek adına bunu açıklamıyor, şeytani bir gücün elinde herkesin hatta en masumların öldürücü bir silaha dönüşebildiğini söylemekle yetiniyorum.

sinewix34 11 months ago

Gece Bekçisi

Liliana Cavani

2 Gönderi

70’li yıllarda erkek egemen İtalyan sinemasında parlak bir çıkış yapmış olan Cavani sinema aleminde 1974 yapımı ünlü Gece Bekçisi / Il Portiere di Notte ile tanınır. Yetmişler ikinci yarısının ülkemizdeki kısır sinema ortamına bir hazine gibi düşmüş olan filmi ilk…devamı70’li yıllarda erkek egemen İtalyan sinemasında parlak bir çıkış yapmış olan Cavani sinema aleminde 1974 yapımı ünlü Gece Bekçisi / Il Portiere di Notte ile tanınır. Yetmişler ikinci yarısının ülkemizdeki kısır sinema ortamına bir hazine gibi düşmüş olan filmi ilk kez bugünkü Fitaş pasajının alt bölümünde yer alan görkemli Dünya Sineması’nda izlemiştim. O dönem bazı bölümleri sansürün hışmına uğramış olan yapım, sürprizlerle ilerleyen cesur öyküsü, karanlık ve gizemli atmosferiyle biz genç sinemaseverleri büyülemişti. Gece Bekçisi’nin temelini, Yahudi soykırımından kurtulan Lucia (Charlotte Rampling) ile toplama kampından tanıdığı eski Nazi subayı Max (Dirk Bogarde) ile yıllar sonra karşılaştığında kurduğu ilişki oluşturur. İkilinin alışılmışın ötesindeki tutkulu beraberliğinde iyi ile kötü arasındaki çizgi belirsizleşir, işkenceci ile tutsak, suçlu ile kurban farkı silikleşir. Sadomazoşist bir cinsel gerilim ortamında insan doğası, suç, kötülük, şehvet, fiziksel ve ruhsal acı, tutsaklık ve aşık olma hakkındaki genel geçer yargılarımızı sorgulayan benzersiz bir deneyim yaşanır. Yönetmen, Lucia’nın Max’a olan bağımlılığını yalnızca travmatik bir ilişki olarak ele almaz. Faşizmin salt bir ideoloji olmayıp, bireylerin duygusal ve cinsel dünyalarında yerini alan bir fenomen olarak bireyin iktidar arzusuyla nasıl kesiştiğinin analizine soyunur. İktidar olgusunu didiklerken, faşizmin bireysel ve toplumsal düzeyde nasıl içselleştirildiğine kafa yoran film geçmişte farklı eleştirilerin hedefi olsa da, Nazizmin cinsel psikopatolojisini konu edinen bir dekadans sinemasının, Luchino Visconti’nin ‘Lanetliler / La Caduta degli Dei’ (1969), Bob Fosse’un ‘Kabare: Elveda Berlin / Cabaret (1972), Pier Paolo Pasolini’nin ‘Salò ya da Sodom’un 120 Günü’ (1975) benzeri ünlü klasiklerin izini süren çetin bir deneme olarak sinema tarihindeki yerini almıştır. 50 yıl öncesinde genç zihnimizi derinden etkilemiş bu ünlü klasik, gencecik Rampling ile kariyerinin doruğundaki Bogarde’ın muhteşem kompozisyonları ve özellikle Lucia’nın SS subaylarının önünde yarı çıplak yarı üniformalı, 30’lu yıllarda Marlene Dietrich tarafından söylenmiş Frederick Hollander bestesi ‘Wenn Ich mir was Wünschen dürfte’ adlı melankolik şarkıyı yorumladığı ve Max’ın bu sahneyi İncil’den ‘Salome’nin öyküsü ile kutsadığı o muhteşem sekans ile hatırlanır. Filmin Avrupalı eleştirmenlerce göklere çıkartılmasının ardından Cavani yine iddialı bir projeye soyunur. Sinematek’in programında yer alan üçlemenin ikinci filmi ‘İyinin ve Kötünün Ötesinde / Al di là del Bene e del Male’ ülkemizde gösterime girmedi. Yarım asır önce İtalyan Kültür Merkezi’nin tarihi salonunda bir avuç izleyici ile tanıma şansı bulduğumuz bu sıra dışı yapım, 1880’lerde dönemin ahlâkçı baskısına ve yeşermekte olan faşizm dalgasına karşı özgürleşme arzusuyla birbirlerine tutunan Alman filozof Friedrich Nietzsche (ünlü Bergman oyuncusu Erland Josephson), bir diğer düşünür olan yakın dostu Paul Rée (Robert Powell) ve psikanalist yazar Lou Andreas – Salome (Dominique Sanda) arasındaki üçlü birlikteliğe odaklanır. Adını Nietzche’nin kitabından alan film, referans verdiği iyi ve kötü arasındaki ikililiği, cinsellik, cinsiyet rolleri ve ilişki kurma kalıpları üzerinden sorgularken, arzu ve güç dinamiğini neşter altına yatırır. 2021 tarihli restore edilmiş kopyasından gösterilen filmde, yeni bir ahlâk inşa etmek gerek diyen Rée’ye karşılık, iffetin doğaya karşı bir suç olduğunu ileri süren ‘Böyle Buyurdu Zerdüşt’ yazarı ‘hayatın ahlâkla ilgili olmadığını’ savunur. St. Petersburg’un soğuğundan biraz güneşli hava için Roma’ya gelmiş olan Lou Andreas – Salome de benzer fikirlerini ortaya koyar: ona göre iyi ve kötü tanımları hayata ayak uydurabilmek için vardır yalnızca. Hiçbir ideale göre yaşamak istemeyen Lou, dönemin erkek egemen sinemasında eşine pek rastlanmayan feminist baskın bir karakter olarak zihinlere kazınır. Birlikte özgürce yaşamaya karar veren üçlü, bir nikâh fotoğrafı çektirmek ister. Fotoğrafçıda dekor bir at arabasının tepesinde kırbacını iki adama sallayan Lou’nun yer aldığı bölüm tarihi belgenin bire bir canlandırıldığı kilit bir sahne olarak sinema tarihindeki yerini almıştır. Cavani retrospektifindeki filmlerden 1969 yapımı ‘Yamyamlar’ / I Cannibali’ Sofokles’in ünlü tragedyası ‘Antigone’nin ’68 kuşağı ruhu ile zamanın İtalyası arasında parallellikler kurmayı hedefler. Ölü bedenlerle dolu kent sokakları ile açılan film, baskıcı bir tiranlığa baş kaldıran ve bu uğurda yaşamlarını yitiren kişilerin huzur içinde defnedilmesini yasaklayan düzene karşı durarak bu insanlara hak ettikleri adaleti getirmeye çalışan genç Antigone ile Tiresias’ın devrimci mücadelesini anlatır. Sokaklarda yaşanan yoğun şiddet dönemin politik ikliminin aynasıdır. Çekimler Milano’da gerçekleşse de anlatıdaki kent kurgusaldır. Alman üçlemesinin üçüncü ayağı olan 1981 tarihli ‘Deri / La Pelle’ ise bir Curzio Malaparte uyarlamasıdır. Yazarın 1949’da yayımlanmış aynı adlı otobiyografik romanı Amerikan ordusunun İkinci Dünya Savaşı yıllarında faşist işgal altındaki Napoli’yi özgürleştirmesinin iki yüzlü yapısını gözler önüne serer. Malaparte rolünde efsanevi aktör Marcello Mastroianni’nin yer aldığı yapım, İtalyan kumandan ile göreve gelmiş genç yaştaki Amerikan askeri etrafında bir hikâye örgüsü kurar. Cavani iktidar mekanizmalarının beden üzerindeki tahakkümünü toplumsal cinsiyet, cinsellik, ırkçılık gibi temalar üzerinden aktarırken, savaşın acımasız gerçekliğini kendine özgü estetiğiyle aktarmayı sürdürür.