elif_f (@elif_f)

Sinema tarihi, tarihi epik filmlerle doludur; ancak çok azı Ridley Scott’ın 2005 yapımı başyapıtı Cennetin Krallığı (Kingdom of Heaven) kadar zihnimi kurcalamayı başarmıştır. Bu filmi her izlediğimde, sadece Haçlı Seferleri’nin ihtişamlı ve kanlı savaşlarını değil, aslında insanlığın hiç bitmeyen "birlikte…devamıSinema tarihi, tarihi epik filmlerle doludur; ancak çok azı Ridley Scott’ın 2005 yapımı başyapıtı Cennetin Krallığı (Kingdom of Heaven) kadar zihnimi kurcalamayı başarmıştır. Bu filmi her izlediğimde, sadece Haçlı Seferleri’nin ihtişamlı ve kanlı savaşlarını değil, aslında insanlığın hiç bitmeyen "birlikte yaşama" ve "adalet" arayışını izliyormuşum gibi hissederim. Film, benim gözümde sadece bir dönem filmi değil; dinlerin, kimliklerin ve hırsların ötesinde vicdanın sesini duymaya çalışan bir adamın, İbelinli Balian’ın modern bir manifestosudur. Benim için Cennetin Krallığı, "Kudüs nedir?" sorusuna Selahaddin Eyyubi’nin verdiği o muazzam cevapta gizlidir: "Hiçbir şey... Her şey!" Film boyunca aranan o kutsal krallığın, aslında coğrafi bir mekandan ziyade insanın kendi içindeki ahlaki pusula olduğunu düşünürüm. Scott bize şunu fısıldar: Cennetin krallığı topraklarda değil, vicdanlardadır. Ancak bu filmi benim için bu kadar özel kılan sadece felsefi derinliği değil, sinema tarihinin tozlu raflarında kalmış, pek az kişinin bildiği o büyüleyici kamera arkası detayları ve yapım sürecidir. İşte filmi bir sonraki izleyişinizde bakış açınızı tamamen değiştirecek, pek bilinmeyen o ayrıntılar: Sinema Tarihinin En Büyük Haksızlığı: "Director's Cut" Mucizesi Filmi 2005 yılında sinemada izleyenlerin çoğu hayal kırıklığına uğramıştı çünkü stüdyo (20th Century Fox), Ridley Scott’ı filmi kısaltmaya zorladı. Sinema versiyonundan tam 45 dakika kesildi! Bilinmeyen Gerçek: Kesilen bu sahneler filmin mantık dokusunu yok etmişti. Örneğin, Sibylla’nın bir oğlu olduğu ve çocuğun cüzzamlı olduğunu fark edince onu kendi elleriyle öldürmek zorunda kaldığı o trajik yan hikaye sinema versiyonunda tamamen yoktu. Scott, daha sonra 194 dakikalık Director's Cut versiyonunu yayınladığında, film bir anda sinema eleştirmenleri tarafından modern bir başyapıt ilan edildi. Yani izlediğiniz film sinema versiyonuysa, aslında filmin yarısını görmemişsiniz demektir. Cüzzamlı Kral Kral Baudouin'in Arkasındaki Gizemli Deha Filmin en etkileyici, en asil karakteri şüphesiz yüzü metal bir maskeyle gizlenmiş olan cüzzamlı Kudüs Kralı IV. Baudouin’di. Bilinmeyen Gerçek: Bu karakteri canlandıran oyuncunun adı filmin vizyona girişindeki jenerikte ve afişlerde asla yer almadı. Bu isim, Fight Club ve American History X filmlerinden tanıdığımız dev oyuncu Edward Norton’dı. Norton, karakterin gizemini ve trajitesini korumak için adının afişlere yazılmamasını bizzat kendisi istedi. Sadece ses tonu ve vücut diliyle sinema tarihinin en unutulmaz performanslarından birini sergiledi. Selahaddin Eyyubi’nin Hristiyan Oyuncuya Mirası . Selahaddin Eyyubi’yi canlandıran Suriyeli aktör Ghassan Massoud’un performansı öyle güçlüydü ki, film İslam dünyasında ve batıda büyük bir saygıyla karşılandı. Bilinmeyen Gerçek: Aslında Ridley Scott bu rol için ilk olarak ünlü aktör Ben Kingsley’e teklif götürmüştü. Ancak Scott, karakterin kültürel ve ruhani derinliğini tam yansıtabilmek adına son anda karar değiştirip Orta Doğulu bir aktör arayışına girdi ve Massoud’u seçti. Massoud, çekimler boyunca repliklerin aslına sadık kalması ve Selahaddin'in adaletini doğru yansıtmak için senaryoya müdahalelerde bulundu. Orlando Bloom’un Ölümden Döndüğü Set Balian karakterine hayat veren Orlando Bloom, bu rol için kelimenin tam anlamıyla canını dişine taktı. Bilinmeyen Gerçek: Fas’taki çekimler sırasında Bloom, çöl şartları ve yoğun çalışma temposu nedeniyle ağır bir zatürreye yakalandı. Haftalarca yüksek ateşle boğuşmasına rağmen çekimleri durdurmadı. Ayrıca filmdeki kılıç dövüşü sahnelerinin birinde elinden ciddi şekilde yaralandı ve bu yara izini hala taşımaktadır. Devasa Kuşatma Kuleleri Gerçekten İnşa Edildi Günümüz sinemasında her şeyin bilgisayar efektleri ile yapılmasına alışkınız. Ancak Ridley Scott eski usul sinemacılığı sever. Bilinmeyen Gerçek: Kudüs kuşatmasında gördüğümüz o devasa ahşap kuşatma kuleleri bilgisayar yapımı değildi. Set ekibi, tarihi planlara sadık kalarak her biri yaklaşık 18 metre yüksekliğinde olan iki adet gerçek kuşatma kulesi inşa etti. Bu kuleler, o dönemde dünyada yapılmış en büyük işlevsel sinema dekorlarından biriydi. Cennetin Krallığı, üzerinden yıllar geçse de güncelliğini yitirmeyen bir film. Bugün bile dünyaya baktığımda, Balian’ın Kudüs duvarlarında verdiği o varoluş mücadelesini, fanatizme karşı sağduyunun direnişini görüyorum. Kamera arkasındaki bu fedakarlıklar, gizemler ve sanatsal direniş ise filmi gözümde sadece bir seyirlik değil, sinema sanatının anıtlarından biri haline getiriyor. Ne diyordu Balian din adamına? "Kudüs’ü korumak din adamlarının işi değil, duvarlar insanları korur." Belki de ihtiyacımız olan şey, yeni duvarlar örmek değil, o duvarların ardındaki insanı görebilmektir.

elif_f 3 days ago

İnsanlığın Medeniyet Destanı

Roger Garaudy

2 Gönderi

Batı merkezli tarih anlayışı, medeniyeti tek bir coğrafyanın tekeline hapsederek zihinlerimize uzun süre kibirli sınırlar çizdi. Bize hep tek bir kaynağın hikayesi anlatıldı. Roger Garaudy’nin İnsanlığın Medeniyet Destanı eseri ise bu ezberi kökünden sarsan, insanlık tarihini sığ kalıplardan kurtaran muazzam…devamı

elif_f 6 days ago

Aşık Bir Erkek

Chen-Hao Yin

27 Gönderi

Aşkın kusurlu ve gerçek hali .Sinemada laboratuvarda üretilmiş gibi duran o steril, kusursuz modern romantik filmler, kalbimizin derinliklerine dokunmayı pek başaramıyor. İşte bu yüzden, hayatın içinden fırlamış, tozu dumana katan ve alabildiğine samimi hikayelere sığınma ihtiyacı hissediyorum. 2021 yapımı Aşık…devamı

elif_f 6 days ago

Denize Açılan Kapı

Rasim Özdenören

3 Gönderi

Tekrarı mümkün olmayan tek gerçek var, ölüm.

elif_f 2 weeks ago

Kış Hasadı

Shems Friedlander

1 Gönderi

Gönül Heybesinde Bir Ömür Biriktirmek: Kış Hasadı Modern dünyanın gürültüsü ruhumuzu her geçen gün biraz daha boğarken, bazen öyle bir sese, öyle bir nefese denk geliriz ki yönümüzü yeniden kalbimize, yani asıl vatanımıza çeviririz. Son zamanlarda satırları arasında kaybolduğum, daha…devamıGönül Heybesinde Bir Ömür Biriktirmek: Kış Hasadı Modern dünyanın gürültüsü ruhumuzu her geçen gün biraz daha boğarken, bazen öyle bir sese, öyle bir nefese denk geliriz ki yönümüzü yeniden kalbimize, yani asıl vatanımıza çeviririz. Son zamanlarda satırları arasında kaybolduğum, daha doğrusu kendimi bulduğum Shems Friedlander’ın Kış Hasadı adlı eseri, benim için tam olarak böyle bir durak oldu. Alt başlığında yer alan "Bob Dylan’dan Mevlânâ’ya" ifadesi, aslında bir insanın dış dünyadan iç dünyaya, nefsin basamaklarından ruhun dinginliğine doğru yaptığı o muazzam hicretin bir özeti niteliğinde. Batı’nın Ritmini Doğu’nun Sükûnetiyle Yoğurmak Shems Friedlander, sadece bir yazar değil; o bir ressam, fotoğrafçı, grafik tasarımcı ve her şeyden önemlisi, modern zamanların içinde bir derviş. 1940’ların Brooklyn’inden, 60’ların o fırtınalı Amerikan entelektüel ve sanatsal çevresinden geçip yolu tasavvufun berrak pınarına, Hz. Mevlânâ’nın potasına çıkan bir bilge. Kitap, yazarın Bob Dylan, Allen Ginsberg gibi Batı kültürünü şekillendiren figürlerle kesişen gençlik yıllarından başlayarak, İstanbul’un ve Konya’nın manevi iklimine uzanan o uzun, ince yolu anlatıyor. Friedlander’ın hayat hikayesi bana bir kez daha hatırlattı ki; aramakla bulunmaz ama bulanlar ancak arayanlardır. Batı’nın sunduğu tüm maddi ve sanatsal zirveleri tatmış bir ruhun, nihai huzuru bir zikir halkasında, bir dervişin sessiz tebessümünde bulması, modern insanın çıkmazlarına tutulmuş en net aynadır. Bir Ömrün Hasadı ve Kalbin Zikri Kitaba adını veren "Kış Hasadı" kavramı, ömrün son demlerinde geriye dönüp bakıldığında heybede kalan o saf, temiz manevi meyveleri simgeliyor. Tasavvuf, insanın kendi içindeki karanlığı eritme ve kalbini tamamen "O"nunla doldurma yolculuğudur. Friedlander bu eserinde, tasavvufun derin teorik kalıplarını değil, bilakis bizzat yaşadığı, kokladığı, hissettiği hallerini bizlere aktarıyor. Muzaffer Ozak Efendi gibi büyük maneviyat önderlerinin dizinin dibinde diz çöken yazar, bize aşkın ve teslimiyetin kelimelerle değil, ancak "hâl" ile bulaşacağını gösteriyor. Kitapta beni derinden sarsan ve tasavvufi neşveyi en duru haliyle özetleyen şu alıntı, günlerce zihnimde yankılandı: Sufizm bir kütüphane dolusu kitap okumakla ilgili değildir. Sufizm, kalbin üzerindeki pası silmek ve onu İlahi olanın yansıyabileceği bir ayna haline getirmektir. Gerçek zikir, sadece dilin dönmesi değil, kalbin her atışında O’nu sayıklamasıdır. Nihai Bir Uyanış Daveti, benim nazarımda sadece bir hatırat veya biyografi değil; modern çağın tam ortasında kaybolmuş ruhlara bir pusula, bir uyanış davetidir. Şöhretin, paranın ve alkışların insan ruhunu doyurmaya yetmediğini, asıl zenginliğin fakriyet bilincinde ve teslimiyette saklı olduğunu fısıldıyor. Bu kitabı bitirdiğimde, kendi iç dünyamın muhasebesine daldım. Kendi "kışım" geldiğinde, heybemde hangi hasatları barındıracağım? Dünya sürgününde biriktirdiklerim mi, yoksa kalbime nakşettiğim o ezeli aşk mı kalacak geriye? Friedlander bize gösteriyor ki, arayış nerede başlarsa başlasın, doğru bir rehber ve samimi bir kalple çıkılan yolun sonu daima Aşk’a çıkıyor.

elif_f 1 month ago

Cinnet

Stanley Kubrick

174 Gönderi

Cinnet, sadece bir korku filmi değil, aynı zamanda izolasyonun, çürümenin ve bir adamın aklını yitirmesinin klostrofobik bir anatomisidir. Stanley Kubrick, Overlook Oteli'nin her bir halı desenini, her bir simetrik koridorunu, izleyicinin ruhuna işleyecek şekilde kurgulamıştır. Stephen King'in romanından yola çıkan…devamı

elif_f 1 month ago

Siddhartha

Hermann Hesse

59 Gönderi

Hermann Hesse'nin Siddhartha adlı eserini bitirdiğimde, kitabın aslında bir insanın hakikati arayış hikâyesinden çok daha fazlasını anlattığını düşündüm. Çünkü Siddhartha'nın çıktığı yol, yalnızca bir karakterin yolculuğu değil; insanın kendi nefsini, kalbini ve varoluşunu tanıma çabasının sembolü gibiydi. Kitap boyunca dikkatimi…devamıHermann Hesse'nin Siddhartha adlı eserini bitirdiğimde, kitabın aslında bir insanın hakikati arayış hikâyesinden çok daha fazlasını anlattığını düşündüm. Çünkü Siddhartha'nın çıktığı yol, yalnızca bir karakterin yolculuğu değil; insanın kendi nefsini, kalbini ve varoluşunu tanıma çabasının sembolü gibiydi. Kitap boyunca dikkatimi çeken şey, hakikatin başkasından öğrenilemeyeceği fikri oldu. Siddhartha bilgelerin yanında bulunuyor, dinliyor, düşünüyor; fakat aradığı huzuru hiçbir öğreti içinde bulamıyor. Çünkü bazı gerçekler vardır ki kitaplardan okunmaz, nasihatlerle edinilmez; insan onları yaşayarak kavrar. Bu yönüyle eser bana tasavvuftaki "kendini bilen Rabbini bilir" sözünü hatırlattı. İnsan bazen en uzun yolu kendi içine yürümek için kat eder. Hesse'nin dili sade görünse de satırların arasında derin bir tefekkür gizli. Siddhartha'nın nehirle kurduğu ilişki özellikle dikkat çekici. Nehir, kitapta yalnızca akan bir su değil; zamanın, sabrın ve teslimiyetin sembolü hâline geliyor. Tasavvuf geleneğinde kâinattaki her varlığın bir hikmet taşıdığı düşünülür. Siddhartha da hakikati bir mürşidin sözlerinden değil, nehrin sessizliğinden öğreniyor. Çünkü bazen en büyük dersler konuşanlardan değil, susanlardan alınır. Kitabı okurken insanın dünya ile ilişkisini de yeniden sorguluyoruz. Makam, servet, haz ve arzular peşinde geçen yılların sonunda Siddhartha'nın yine kendine dönmesi, bana Nurettin Topçu'nun sıkça vurguladığı iç muhasebeyi hatırlattı. İnsan ne kadar uzağa giderse gitsin, sonunda kendi kalbine döner. Asıl yolculuk da orada başlar. Siddhartha, bana göre bir roman olmanın ötesinde, insanın kendi içine yönelmesi için yazılmış uzun bir tefekkür metni. Kitabı kapattığımda aklımda kalan şey olaylar değil, şu soruydu: İnsan gerçekten neyi arıyor? Belki de bütün ömrümüz, cevabını bildiğimizi sandığımız bu sorunun peşinde geçiyor. Siddhartha'nın hikâyesi ise bize, hakikatin uzak diyarlarda değil; sabırla dinlenen bir kalbin derinliklerinde saklı olabileceğini fısıldıyor.

elif_f 1 month ago

Karartma Geceleri

Rıfat Ilgaz

16 Gönderi

Rıfat Ilgaz'ın Karartma Geceleri romanı, bir dönemi anlatırken dönemin insanında bıraktığı izi de hissettiren eserlerden biri. Kitap boyunca yalnızca savaş yıllarının gölgesini değil, düşüncelerinden dolayı sıkışan, yalnızlaşan ve görünmez hâle gelen insanların dünyasını da görüyoruz. Ilgaz, bunu büyük iddialarla değil;…devamı

elif_f 1 month ago

Cennetin Çocukları

Majid Majidi

69 Gönderi

Bazı filmler vardır; büyük olaylar anlatmaz, gürültülü sahneler kurmaz, izleyiciyi şaşırtmaya çalışmaz. Fakat bittiğinde insanın içinde sessiz bir iz bırakır. Cennetin Çocukları da tam olarak böyle bir film. Günümüz sinemasının alıştırdığı gösterişli hikâyelerin aksine, bir çift kaybolan ayakkabının peşinden insanlığın…devamı

elif_f 2 months ago

Göğü Delen Adam

Erich Scheurmann

32 Gönderi

Modern dünyanın insanı yorması yeni bir mesele değil; fakat bazı kitaplar vardır ki bu yorgunluğu sadece anlatmaz, onun ruhunu deşifre eder. Göğü Delen Adam da tam olarak böyle bir eser. İlk bakışta sade bir anlatı gibi görünse de, satır aralarında…devamıModern dünyanın insanı yorması yeni bir mesele değil; fakat bazı kitaplar vardır ki bu yorgunluğu sadece anlatmaz, onun ruhunu deşifre eder. Göğü Delen Adam da tam olarak böyle bir eser. İlk bakışta sade bir anlatı gibi görünse de, satır aralarında medeniyetin hızına, insanın kendi özünden uzaklaşmasına ve modern hayatın görünmeyen çürümesine yöneltilmiş derin bir eleştiri taşır. Kitabın yazarı Erich Scheurmann, Batı uygarlığını dışarıdan bir gözle değerlendirmeyi tercih eden yazarlardan biridir. Onun en dikkat çekici yönü, eleştirisini öfke üzerinden değil; sade, sakin ve neredeyse masum bir anlatım üzerinden kurmasıdır. Bu yüzden kitap bağırmaz, suçlamaz; fakat okurun zihninde uzun süre yankılanan sorular bırakır. Scheurmann’ın kalemi, modern insanın “ilerleme” dediği şeyin gerçekten bir gelişim olup olmadığını sorgular. Kitabın merkezinde, Samoa’dan gelen bir ada insanının Avrupa medeniyetine bakışı yer alır. Fakat burada asıl mesele bir kültür çatışması değildir. Asıl mesele, insanın kendi kurduğu dünyanın içinde nasıl yabancılaştığıdır. Şehirlerin gürültüsü, saatlere bağlı yaşamak, sürekli yetişme telaşı, kalabalık içinde büyüyen yalnızlık… Kitap bütün bunları bir “uygarlaşma belirtisi” değil, insanın doğadan ve kendinden kopuşu olarak ele alır. Özellikle modern hayatın ritmine dair yaptığı tespitler bugün hâlâ şaşırtıcı derecede günceldir. İnsanların zamana sahip olmak isterken aslında zamanın kölesi hâline gelmesi, ihtiyaçların çoğalırken huzurun azalması ve eşyanın insanın önüne geçmesi kitap boyunca hissedilen temel düşüncelerdendir. Bu yüzden eser sadece kendi dönemini anlatmaz; bugünün insanına da ayna tutar. “Göğü Delen Adam”, klasik anlamda olay örgüsü güçlü bir roman değildir. Gücünü düşünceden alır. Okuyucuyu sürükleyen şey merak değil, farkındalıktır. Kitabı bitirdiğinizde akılda kalan şey karakterler değil; insanın gerçekten nasıl yaşaması gerektiğine dair zihinde oluşan o sessiz sorgulamadır. Belki de kitabın en etkileyici yanı şudur: Modern dünyanın içinde yaşayan insana, unuttuğu sade hakikatleri yeniden hatırlatır. Çünkü bazen en büyük eleştiri, yüksek sesle yapılan değil; insanı kendi hayatına yeniden baktıran eleştiridir.