(@) - Raf

Hindistan'da Toplumcu Bir Deneyim: Kerala - Başka Bir Dünya Mümkün!

Kerala, Hindistan'ın güneybatısında 36 milyon nüfuslu bir eyalettir. Bu eyalette 1957 yılında dünya tarihinde ilk defa seçimle başa gelen komünist bir yönetim kurulmuştur. Kerala'da o gün bugündür seçimleri çoğunlukla komünistler kazanmaktadır. Kerala eyaleti sosyalist politikaları sayesinde Hindistan'ın en fazla okuma…devamı

galgenfrist 7 months ago

Bir Solukta Sosyoloji

Rasha Barrage

1 Gönderi

Sosyolojiye yeni başlayanlar için hap bilgiler içeren özet nitelikte bir kitap. Karl Marx, Max Weber, İbn Haldun, Jean Baudrillard ve Michel Foucault gibi birçok bilinen sosyologlardan da örnekler ve anlatımlar mevcut. Kitapta birçok konu başlıkları hakkında açıklamalar var. Resimli örneklendirmeler…devamı

galgenfrist 8 months ago

Akıl Hastalığı Ve Psikoloji

Michel Foucault

1 Gönderi

Michel Foucault klinik psikiyatr, sosyolog ve filozoftur. Foucault bu kitabında bipolar bozukluktan şizofreniye kadar birçok nevrotik ve psikotik hastalıkların fenomenolojisine ve sosyolojik tarihine temas etmektedir. Ancak bu kitabı okuyup anlamak için öncelikle psikoloji alanında altyapınızın olması gerekir. Kitapla ilgili yorumlarda…devamı

galgenfrist 8 months ago

Onur Savaşı

Thomas Vinterberg

83 Gönderi

Spoiler içeriyor Lucas, Danimarka'da sessiz sakin bir bölgedeki kreşte çalışmaktadır. Haliyle mesleği gereği çol çocuk ile çok iç içedir. Bu kreşte en iyi arkadaşının kızı olan bir bücürün kendisiyle ilgili hayal dünyasında oluşturduğu yanlış imgeler ile bu çocuğun yaşı gereği soyut düşünceyi…devamı

galgenfrist 9 months ago

Bu Bir Pipo Değildir

Michel Foucault

6 Gönderi

Bir süjenin objeye olan algı fenomenine dair gerçekleşen analojik durumların mantıksal çıkarımlarının olduğu güzel bir metin. Özellikle şüpheyle gerçekleşen algılama eyleminin objeye yönelik bakış açısındaki değerlendirmeler yerli yerinde. İyi okumalar dilerim.

galgenfrist 9 months ago

Osmanlı Vampirleri

Salim Fikret Kırgi

2 Gönderi

Vampir denilen fenomenin kökenine dair bilgi edindiğim güzel bir kitap oldu. Vampir fenomeni modern Batı sinemasında ve edebiyatında fazlasıyla işlenmiş bir kült ögedir. Ancak bu ögenin nereden sökün ettiğini de iyi bilmek gerekir elbette. Vampirler Yunan kültüründe vrykolakas olarak bilinir.…devamıVampir denilen fenomenin kökenine dair bilgi edindiğim güzel bir kitap oldu. Vampir fenomeni modern Batı sinemasında ve edebiyatında fazlasıyla işlenmiş bir kült ögedir. Ancak bu ögenin nereden sökün ettiğini de iyi bilmek gerekir elbette. Vampirler Yunan kültüründe vrykolakas olarak bilinir. Vampirin Türkçe'deki tam karşılığı ise bildiğimiz hortlaktır. Tatarca'da oburlar olarak bilinir, Slavca'ya ise bu kelime upır olarak girmiştir. Vampir kültürünün bir Yunan hurafesine dönüşümü Balkanlar'a akın eden Slavlardan yani Sırplardan sonra oluştuğu bilgisi paylaşılır. Vampir fenomeni Slavlara Tatarlardan, Tatarlar ise bu kültürü Orta Asya'dan getirdiği tezi düşünülür. Örneğin Yunanlar'da vrykolakas denilen vampir/hortlak hurafesi Osmanlı Avrıpası'nda halkın bilinçaltına öyle işlemiş ki bugün bile bu inanç hâlâ Yunanistan'ın kırsallarında yaşayanlarda vardır. Bir vrykolakas ancak başı kesilerek ya da karnına kazık saplanarak etkisiz hale getirilebilir. II. Dünya Savaşı'nda 300 bin Yunan açlıktan öldü. Cesetler ise toplu mezarlara gömüldü. Cesetler toplu mezarlara gömülmeden önce sırf vrykolakas korkusundan cesetlerin başları kesilerek toprağa defnedilmiştir. Yani bir hurafe halk nezdinde ne kadar kabul görülebilir hale gelebiliyor görebiliyorsunuz. Yunanlılarda bir kişi öldükten sonra mezara defnedilene kadar cesedinin başından ayrılmazlar onu vrykolakas ele geçirmesin diye. Osmanlı padişahı II. Mahmud döneminde de yeniçerileri itibarsızlaştırmak adına vampir oldukları hurafesini de halk nezdinde yaymışlar ve Batılı bir seyyah bu durumu halkın cehaletini manipüle etmek olarak yorumlamış. Tabi artık halk nezdinde bilimsel düşünme şekli kör topal bir şekilde ilerleyince vampirdi hortlaktı gibi hurafeler nedense toplum tarafından bir realiteymiş gibi dayatılmıyor. Şu an hâlâ Türk toplumunda daha çok hakim olan korku fenomeni elbette cinlerdir. Bu da fazlasıyla Türk korku sinema kültürüne ekmek çıkarmıştır Batı sinemasına vampir kültürünün ekmek kazandırması gibi. Özellikle kültürel antropolojiye de merakı olanlar bu kitabı kesinlikle okusunlar derim.

galgenfrist 9 months ago

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Dilenciler

Ömer Obuz

1 Gönderi

Modern ekonomi kültürü ile birlikte sosyal adalet tartışmaları sosyalizm ve liberalizm zıtlıkları çerçevesinde tarihsel olarak tartışılmışken, bu endüstri çağının en önemli kurbanları haline dilenciler gelmiştir diyebiliriz. Dilenciler Batı kültüründe Doğuya özgü olmayı, azizliği ve dinî bir unsura ait olmayı sembolize…devamıModern ekonomi kültürü ile birlikte sosyal adalet tartışmaları sosyalizm ve liberalizm zıtlıkları çerçevesinde tarihsel olarak tartışılmışken, bu endüstri çağının en önemli kurbanları haline dilenciler gelmiştir diyebiliriz. Dilenciler Batı kültüründe Doğuya özgü olmayı, azizliği ve dinî bir unsura ait olmayı sembolize ettiğinden hor görülmüştür. Zira çok arkaik bir halk inanışına sahip olan Hindistan'da Hindular dilencileri hala bir "aziz" kategorisine sokabiliyorlar. Hatta sokakta dilenen ve hiçbir mal varlıkları olmayan sadular öldüklerinde kutsal görüldüklerinden cesetleri dahi yakılmıyor. Bu ise Hindistan'ın Doğululuğundan kopamamanın verdiği bir işarettir. Kaldı ki Sovyetler kurulunca Bolşevik lider Troçki sosyalist bir toplumda çalışmanın mecburi olduğunu dile getirmişti. Yine bir Bolşevik lider olan Lenin sokaktaki serseri Oblomovları toplayıp zorla çalıştırmaktan bahsetmişti. Bugünkü rüyaları süsleyen liberal Amerika'yı görmekteyiz ki bu ülkede bunca refah düzeyine rağmen 600 bin evsiz sokaklarda hayata tutunmaya çalışmaktadır. Yani bir yerde modern Batı ideolojileri olarak hem sosyalizm hem de liberalizm çalışmayı hayatın mutlak şartlarından biri olarak öne sürerek insan doğasındaki anomali olarak kabul edilen çalışamama gibi tembellik arzeden durumları mutlak kusur ve ötekileştirme nesnesi haline getirmektedir. Kaldı ki Osmanlı'nın belirli dönemlerinde ve erken cumhuriyet dönemlerinde de halkın sergilediği bireysel merhametine rağmen sosyal anlamda Batılılaşmanın getirdiği bir ideolojik saiklerin getirisi olarak dilenciler ötekileştirilmeye maruz kalmıştır. Oysa serkeş bir yaşam tarzı, berduşluk, dilenme gibi durumlar bir ruhsal rahatsızlık ürünü sosyal bir sorun da olabiliyor, erken cumhuriyet döneminde bunu sadece İsmail Hakkı Baltacıoğlu ve Sabiha Sertel gibi çok az kişi dile getirmiştir. Onlara göre dilenciler bu ruhsal halleri ele alınıp öncelikle rehabilite edilmeliler ve kendi insanlık onurlarına uygun bir iş hayatı onlara kazandırılmalı. Tabi daha o dönemlerde birçok toplumsal hurafelerden insanlık yeni yeni ayıklanırken bu psiko-sosyal gerçekliği anlayabilmek de her yiğidin harcı olmasa gerek. Bugün en demokrat denilen Amerika bile insanın bu anomali barındıran doğasına bile meydan okuyarak sosyal devlet anlayışını inkâr ederek 600 bin evsizi kaderlerine mahkum edip kimsesiz bırakmaktadır. Yani demem o ki bu kitabın yazarının da dediği gibi her zaman sosyal devlet politikaları desteklenmeli, yaşama tutunamayan gariplere sahip çıkılmalı. İşte o gariplerin tarihsel bir sosyolojik analizini sunan bu metni okumayı herkese tavsiye ederim.

galgenfrist 9 months ago

Şeyh Said İsyanı ve Gerçekler

Ümit Doğan

1 Gönderi

Şeyh Said varlıklı bir ailenin çocuğu olan bir Nakşibendi şeyhidir. Zengin bir ailenin çocuğu olarak sadece din alanında değil ticaretle de uğraşmıştır. Halep'te ve Erzurum Hınıs'ta da ticaretle uğraşmıştır. Şeyh Said Arapça, Farsça, Kürtçe ve Zazaca bilmekteydi. Daha sonra Cumhuriyetin…devamıŞeyh Said varlıklı bir ailenin çocuğu olan bir Nakşibendi şeyhidir. Zengin bir ailenin çocuğu olarak sadece din alanında değil ticaretle de uğraşmıştır. Halep'te ve Erzurum Hınıs'ta da ticaretle uğraşmıştır. Şeyh Said Arapça, Farsça, Kürtçe ve Zazaca bilmekteydi. Daha sonra Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte Türkiye laik bir karaktere bürünerek hilafeti kaldırmıştır. Şeyh Said ise hilafetin kaldırılmasını bahane ederek isyan hareketi başlatmıştır. Şeyh Said kardeşinin düğününe katılmak üzereyken askerler asker kaçaklarını almak için gelir ve tutuklamalar olur ve bunun üzerine isyan başlar. Şeyh Said isyanında Elazığ, Muş, Bingöl, Siverek ve Lice'yi ele geçirmiştir. Ancak Dersim vilayeti mebuslarından olan Diyap Ağa Şeyh Said ve isyancılarını Dersim'e sokmamıştır. Zira Alevi olan Dersim sakinleri Şeyh Said'in şeriat uygulamalarından endişe ediyorlardı. Bu yüzden Dersimliler çoğunlukla Şeyh Said İsyanı'na destek vermemiştir. Ancak Dersim milletvekili olan Zaza ve Alevi kimliğiyle bilinen Hasan Hayri Kano Şeyh Said İsyanı'na destek vermiştir ve bu yüzden mahkemece idam cezasına çarptırılmıştır. Diğer yandan Siverek'teki Zaza olan Bucak Aşireti Şeyh Said'in isyanına katılmayıp devletin yanında durarak isyancılara karşı mücadele etmiştir. Bucak Aşireti Türkiye siyasetinin geleceğinde de adından söz ettiren bir aşiret haline gelmiştir. Şeyh Said 15 bin civarında bir isyancı kuvvetine sahipti. Genç vilâyetindeki (Bingöl) valiyi ve memurları esir almışlardır. Bu yüzden bu olaya Genç Hâdisesi denir. Kamu binalarını işgal ettiler, hapishaneleri basıp mahkumları serbest bırakarak kendi isyancı kuvvetlerine kattılar. En başta Şeyh Said'in yardımcısı Nebi olmak üzere mahkeme tutunaklarındaki ifadelere göre Şeyh Said'in amacı Lice üzerinden tamamen Diyarbakır'ı ele geçirdikten sonra İngilizler'den yardım alıp Şırnak Cizre üzerine gelip Irak'taki Musul şehri üzerindeki İngiliz yönetimiyle birleşerek şeriata dayalı bir Kürdistan Beyliği kurmaktı. Zira Şeyh Said İsyanı başlamadan önce Irak'ı olağanüstü hâl ile yöneten İngilizler, İngiliz askerlerinin izinlerini iptal edip Musul'a askeri güç sevketmişti. İsyanın amacını ise bazı tarihçiler Türkiye ile İngiltere arasında süren Musul pazarlığı karşısında Türkiye'nin elini başka bir Kürt isyanıyla zayıflatmaktı. Zira Türkiye de El Cezire Harekâtıyla Özdemir Paşa ile İngilizlere karşı Irak'ta Türkmen ve Kürt isyancıları destekliyordu. Yani varolan temel görüş Türkiye Irak'taki isyancıları destekleyip İngilizlerin elini zayıflatmaya çalışırken, Irak'taki İngiliz yönetimi ise Türkiye'nin elini zayıflatmak için Türkiye'deki isyanları desteklemektedir. 1925'teki Şeyh Said İsyanı'ndan sonra eli zayıflayan Türkiye, 1926'da Musul meselesi hakkında İngilizlerle Ankara Anlaşmasını imzalayarak Musul'u İngilizlere bırakmak zorunda kalmıştır. Böylece bu kitaba göre Şeyh Said İsyanı'nın sadece dini boyutu değil, bölücülük ve Kürtçülük boyutu de vardır. Bu arada, Şeyh Said'in "Bir Türk'ü öldürmek yetmiş gâvuru öldürmekten üstündür." sözü doğrudur, mahkeme tutaklarındaki ifadelerde mevcuttur. Yani internet efsanesi değildir.

galgenfrist 11 months ago

Ruh Adam

Hüseyin Nihal Atsız

68 Gönderi

Spoiler içeriyor Kitabın baş karakteri Selim Pusat adlı yüzbaşı, cumhuriyetçiliğe karşı kralcılık yanlısı görüşleri nedeniyle apoletleri sökülmüş bir subaydır. Selim Pusat hayatını harp sanatına ve tarihine adamıştır. Ancak apoleti söküldükten sonra Pusat'ın hayatı psikotik bir düzleme oturacaktır; en yakın arkadaşı Şeref'in intiharı…devamı

galgenfrist 11 months ago

Son Kızılbaş Şah İsmail

Tufan Gündüz

1 Gönderi

Safevî hükümdarı Şah İsmail ve dönemi hakkında birincil kaynakların referans alındığı güzel bir çalışmadan oluşan bir kitap. Şah İsmail, Safeviye tarikatına mensup bir derviş iken nasıl oldu da koskoca İran'da, Kafkasya'da ve Orta Asya'da hüküm sahibi oldu, buna giden süreci…devamıSafevî hükümdarı Şah İsmail ve dönemi hakkında birincil kaynakların referans alındığı güzel bir çalışmadan oluşan bir kitap. Şah İsmail, Safeviye tarikatına mensup bir derviş iken nasıl oldu da koskoca İran'da, Kafkasya'da ve Orta Asya'da hüküm sahibi oldu, buna giden süreci anlatıyor. Kitapta Şah İsmail'in dedesi Cüneyd ile babası Haydar'ın katilleri olan Akkoyunlular ile Şirvanşahlar devletlerinden intikam aldığı Nahcivan'daki Şerur Muharebesi'nden bahsedilmekte. Bu savaşta Şah İsmail Azerbaycan'daki Şirvanşahlar Devleti'ne son vererek burayı Safevî otoritesine bağlamıştır. Aynı zamanda Şah İsmail bu savaşla Akkoyunluların başkenti olan Tebriz'i ele geçirmişti. O dönem Tebriz halkının dörtte üçü Sünniydi. Tebriz ele geçirildikten sonra Şah İsmail cuma hutbelerinde ilk üç halifeye beddua edilmesi fermanını yayınlamıştır. Bu emre uymayanlar feci şekilde idam edilerek Tebriz havzası bu şekilde Şiileştirilmiştir. Tebriz Şah İsmail'in Yavuz Sultan Selimle yaptığı Çaldıran Savaşı'ndan sonra Osmanlıların kontrolüne geçmiştir, Yavuz bu savaştan sonra Tebriz'de bir hafta kalmıştır. Savaşın yapıldığı yer Maku ile Hoy şehri arasındaki Çaldıran Ovası'ndadır. Tebriz daha sonra tekrar Safevîlerin kontrolüne geçmiştir. Şerur Savaşı'ndan sonra ise Akkoyunlu hükümdarı Elfend Diyarbakır'a kaçmıştır. Zamanla Akkoyunlulara Safevîler tarafından son verilmiştir. Akkoyunluların yıkılmasından sonra Diyarbakır ve Doğu Anadolu Safevîlerle Dulkadiroğulları Beyliği arasında tampon bölge olmuştur. Şah İsmail Dulkadiroğulları üzerine yaptığı seferle Maraş şehrini yağmalamıştır, orayı Dulkadiroğulları Beyliğine terkettikten sonra Diyarbakır'ı Safevî Devleti'ne ilhak etmiştir. Diyarbakır'ı daha sonra başarılarıyla bilinen Osmanlı komutanı olan Bıyıklı Mehmed Paşa Safevîlerden alıp Osmanlı topraklarına katmıştır. Bıyıklı Mehmed Paşa Osmanlı'nın ilk Diyarbakır valisi olmuştur. Kendisi Doğu Anadolu Fatihi olarak bilinir. Şah İsmail diğer yandan Özbek olan Şeybanî Devleti'yle de savaşarak Orta Asya'da hakimiyetini pekiştirmiştir. Şah İsmail Şeybanî hükümdarı Şeybek Han ile yaptığı savaşı kazanarak bugünkü Türkmenistan'daki Merv şehrini ele geçirmiştir. Bu savaşta Şah İsmail Şeybek Han'ın kafasını kestirip derisini yüzdürerek içine saman doldurdu ve bunu Osmanlı Padişahı II. Bayezid'e gönderdi. Kafatasına ise altın kaplattırıp ondan kadeh yaptı, Memlük sultanı Kansu Gavri'ye gönderdiği de söyleniyor. Şah İsmail'in Özbek Şeybani devletinin hükümdarı Şeybek Hanla savaşma nedeni Şeybek Han'ın Şah İsmail'e yazdığı mektupta ona sen git dervişlik yap, dervişten hükümdar olmaz. Hükümdarlık babadan oğula geçer demesidir. Bir de Şeybek Han'ın Sünnilik dayatması gibi nedenler de var. Şah İsmail ise ona yazdığı mektupta Şeybanîlerin atası olan İlhanlıların da bir dönemler Şii olduğundan, Allâme Hillî'den ilham aldıklarından bahsedip onu Şia'ya davet etmiştir. Şah İsmail'in Safevî ordusundaki askerlerine Kızılbaş denir. Kızılbaş adı ise başlarındaki 12 İmam'ı sembolize eden on iki dilimli kırmızı külahtan gelir. Safevî ordusundaki Kızılbaşları tamamen Türkmenler oluştururken, Safevî bürokrasisinde her ne kadar Türkmenler de olsa Tacikler daha baskındı. Güzel bir kitaptı gerçekten. Çok şey öğrendim. İyi okumalar.