Spoiler içeriyor
tıp antik çağ – hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı. – antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi. – antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi. – romalılar…devamıtıp
antik çağ
– hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı.
– antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi.
– antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi.
– romalılar idrarı diş beyazlatmak için kullanırdı; içinde amonyak olduğu için işe yarardı.
– yunanlılar hastalıkları “dört vücut sıvısının dengesizliği” ile açıklarlardı: kan, balgam, safra, kara safra.
– antik yunan'da histeri bir “kadın hastalığı” sayılırdı. rahmin vücutta dolaştığına inanılırdı.
– mısırlılar ilk protez ayakları ve diş köprülerini geliştirdi. estetik değil, işlev içindi.
– antik çin'de akupunktur binlerce yıl önce uygulanıyordu. enerji kanallarını dengelemek için iğne kullanılırdı.
– hipokrat, havanın ve suyun sağlığa etkisini fark etmişti. bulaşıcı hastalıklarda çevresel etkenleri suçladı.
– romalılar sıcak su, soğuk su ve buhar banyolarını tedavi aracı olarak kullandı. termal kültür yaygındı.
orta çağ
– tıp çoğunlukla dine bağlıydı. hastalıklar “günahın cezası” sayılırdı, tedavi yerine dua önerilirdi.
– kan aldırmak yaygındı. ne olursa olsun “fazla kan” zararlı sanılırdı, hatta sağlıklı insanlara da yapılırdı.
– veba için önerilen tedaviler arasında güvercinle sürtmek, kanlı bezleri koklamak bile vardı.
– cerrahlar genellikle berberdi. saç kesip diş çeker, kırıkları sarar, hatta amputasyon yaparlardı.
– anestezi yoktu. alkol içirilir, bağlanır, bazen sadece dua okunurdu.
– bazı hastalıkların şeytan tarafından gönderildiğine inanıldığı için, hastaya sopayla vurulurdu.
– “kanatlı hacı” denen sahte doktorlar, köy köy dolaşarak yılan yağı gibi sözde ilaçlar satarlardı.
– çürük dişleri çekmek yerine kurşunla kaplamak ya da iplikle sallamak yaygındı. ağrıya alkol dışında çare yoktu.
– veba doktorları kuş gagası maskesinin içine lavanta, nane, gül gibi kokular koyarak korunmaya çalışırdı.
– kutsal kemik parçaları, azizlerin saç telleri veya “şifa veren su” gibi şeyler hastalık tedavisinde kullanılırdı.
i n a n ç
antik çağ
– antik yunan'da tanrılar insan gibi kıskanır, aşık olur, hata yapardı. çok insaniydiler.
– mısır'da ölüm sonrası yaşam kesindi. bu yüzden ceset mumyalanır, mezara yemek ve eşyalar konurdu.
– antik roma'da her evin koruyucu tanrısı vardı. aileler evin içinde küçük tapınaklarda dua ederdi.
– zigguratlar tanrılara yakın olmak için yüksek yapılırdı. sümerler tanrılar gökyüzünde sanırdı.
– persler, karanlığın ve aydınlığın savaşı temelli zerdüştlük dinine inanırdı; tek tanrılıydı.
– antik roma'da imparatorlar tanrılaştırılırdı. ölümünden sonra bazılarına tapınak bile yapılırdı.
– delphi tapınağı'ndaki rahibe, kehanetlerini esrarengiz dumanlar eşliğinde verir, şifreli konuşurdu.
– hindistan'da reenkarnasyon inancı çok güçlüydü. iyi yaşam bir sonraki hayatta daha iyi beden demekti.
– mısır'da kalp terazide tartılırdı. ruh hafifse cennete, ağırsa canavar “ammit”e yem olurdu.
– antik tanrılar kıskanç, bencil ve zalim olabilirdi. insanlar sürekli onları memnun etmeye çalışırdı.
orta çağ
– avrupa'da hristiyanlık baskındı ve kilise tüm yaşamı yönlendirirdi. bilim, kiliseye ters düşemezdi.
– cennet-cehennem korkusu hayatın merkezindeydi. en küçük hata “ebedi ceza” anlamına gelebilirdi.
– din adamları “şeytan çıkarma” ayinleri yapardı. ruh hastalıkları, cin çarpması olarak görülürdü.
– incil halkın anlamaması için latince okunurdu. sorgulamak yasaktı.
– haçlı seferleri, “günahların affı” karşılığında savaş ilanıydı. tanrı adına topraklar yağmalandı.
– ruhban sınıfı dışında insanların incil okuması yasaktı. halk sadece din adamının söylediklerine güvenirdi.
– bazı keşişler hayatlarını sessizlik yeminiyle geçirirdi. konuşmak günah sayılırdı.
– inançla yapılan haçlı seferlerinde papalık, savaşçılara “direkt cennet bileti” sunduğunu söylerdi.
– ay tutulmaları, deprem veya göktaşları gibi olaylar “tanrı'nın gazabı” olarak yorumlanırdı.
– şeytan çıkarma ayinlerinde hasta bağlanır, üzerine haç tutulur, kutsal su serpilirdi.
c e z a l a r
antik çağ
– antik atina'da bazı suçlar için vatandaşlıktan çıkarma cezası vardı. sürgün edilen kişi ömür boyu dönemezdi.
– roma'da gladyatörlük bir ceza olabilirdi. bazı mahkumlar arenaya ölümüne gönderilirdi.
– hırsızlar kamuya açık şekilde kırbaçlanır ya da zincirlenirdi.
– mısır'da mezar soygunculuğu ölümle cezalandırılırdı; çünkü kutsal kabul edilirdi.
– persler, ihanet edenleri deriyle birlikte diri diri kazırdı. “ağaç cezası” diye bilinen korkunç yöntemleri vardı.
– antik çin'de “ölmeden önce yavaş yavaş kesilerek öldürülme” cezası vardı. yüz kesikle infaz yapılırdı.
– sparta'da disiplin o kadar sıkıydı ki, çocuğunu iyi eğitemeyen baba da cezalandırılırdı.
– roma'da ihanete uğrayan bir köle, efendisi ölünce tüm ev halkıyla birlikte öldürülürdü.
– bazı kentlerde zina cezası olarak kamusal aşağılanma yapılırdı: başa eşek maskesi takılır, şehirde gezdirilirdi.
– yunan şehirlerinde iftira atan ya da mahkemede yalan söyleyen kişi “ağır taş taşıma” cezasına çarptırılırdı.
orta çağ
– avrupa'da cadılıkla suçlanan kadınlar yakılarak ya da boğularak öldürülürdü. delil gerekmezdi.
– “demir bakire” gibi korkunç işkence aletleri vardı. ama çoğu sonradan uydurulmuş olabilir.
– işkenceyle itiraf alma yaygındı. suçlu olup olmaman önemli değildi, yeter ki itiraf et.
– kamuya açık infazlar halk eğlencesi sayılırdı. çocuklar bile izlemeye götürülürdü.
– “kafes cezası” denen yöntemle suçlular küçük demir kafeslere konur, günlerce aç bırakılırdı.
– kadınlara özel cezalar vardı: iffet suçunda “utangaç maskesi” denen metal yüz maskeleri taktırılırdı.
– kiliseye karşı gelenler diri diri yakılırdı; “aforoz” ise sosyal ölüm sayılırdı.
– hırsızlık yapanların kulakları kesilir ya da alınlarına sıcak demirle damga basılırdı.
– suçlular bazen şehrin girişinde kafeslere asılır, canlı canlı günlerce aç-susuz bırakılırdı.
– cadı sanılanlara “iğne testi” yapılırdı. derisine batırılan iğneye acı hissetmezse cadı sayılırdı.
c i n s e l l i k
antik çağ
– antik yunan'da erkekler arası aşk toplumsal olarak kabul görürdü. özellikle “öğrenci-eğitmen” ilişkileri yaygındı.
– roma'da fahişelik yasal ve vergilendirilen bir meslekti. fahişeler sarı peruk takmak zorundaydı.
– mısır'da doğum kontrolü uygulanırdı. kadınlar timsah gübresi ve balla yapılan fitiller kullanırdı.
– afrodit'e adanmış tapınaklarda “kutsal fahişelik” denen bir ritüel vardı. cinsellik ibadetin parçasıydı.
– antik hindistan'da kama sutra, sadece pozisyonlar değil, sosyal ilişkiler ve estetik hakkında da bilgiler içerir.
– antik roma'da evli erkeklerin metres tutması sıradan sayılırdı ama eşcinsel ilişkide pasif rolde olmak küçük düşürücü kabul edilirdi.
– etrüskler'de kadınlar cinsellikte erkeklerle eşitti, açık giyinir, içki içer, cinsel özgürlüklerini kullanırlardı. yunanlar bu durumu “ahlaksızlık” diye aşağılamıştı.
– antik yunan'da “sevgili erkek” (eromenos) kavramı vardı. genç erkekler yaşlı erkeklerle ilişkiye girer, bu durum sosyal eğitim gibi görülürdü.
– romalılar bazı seks kölelerini özel olarak yetiştirir, isimlerini dövme gibi vücutlarına yazarlardı.
– doğu akdeniz'de bazı tapınaklarda cinsellik tanrıçalara sunulan bir ibadet biçimi haline gelmişti. “kutsal fahişelik” bu yüzden ortaya çıktı.
– roma'da seks köleleri (gladyatörlere benzer şekilde) özel dövme ve işaretlerle tanımlanırdı; kaçmaları neredeyse imkânsızdı.
– antik yunan felsefesinde cinsellik bazen ruhun arınması için bir araç olarak görülürdü, ancak yine de kontrol altında tutulması gerekir denirdi.
– bazı tapınaklarda, tanrıçalara adak olarak cinsel hizmet sunan rahibeler vardı; bu ritüeller kutsal sayılırdı.
– kadınların hamile kalmamak için doğal yöntemleri kullandığı yazılı belgelerde geçer, ama çoğu kez doğum kontrolü yasaklanırdı.
– roma'da bazı erkekler eşcinsel ilişkiyi sıradan görse de, efendi konumundaki erkekler toplumda yüksek statüde sayılırdı; “pasif” olmak ise küçük düşürücüydü.
– bazı antik yunan şehirlerinde cinsel roller toplumsal hiyerarşinin göstergesiydi; “pasif” rol sosyal aşağılanmayla eşdeğerdi.
– roma'da fahişeler, tanrılara adanan tapınaklarda “kutsal hizmet” sunar, bu kutsal bir ritüel olarak görülürdü.
– doğum kontrolü için bal mumundan yapılmış tamponlar, çeşitli otlardan hazırlanan karışımlar kullanılırdı.
– efsanevi afrodit kültlerinde cinsellik mistik bir ibadet biçimiydi, doğurganlık ve bereketle ilişkilendirilirdi.
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Spoiler içeriyor
tıp antik çağ – hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı. – antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi. – antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi. – romalılar…devamı
kıyamet sonrasını// post-apokaliptik filmler 1. threads (1984) – ingiltere yönetmen: mick jackson nükleer savaş sonrası ingiltere'de sıradan insanların hayatta kalma mücadelesi. belgeselvari anlatımı ve sert gerçekçiliğiyle travmatik derecede etkili. gerçekçi post-apokaliptik film arayanlara şart. 2. the quiet earth(1985) – yeni…devamıkıyamet sonrasını// post-apokaliptik filmler
1. threads (1984) – ingiltere
yönetmen: mick jackson
nükleer savaş sonrası ingiltere'de sıradan insanların hayatta kalma mücadelesi. belgeselvari anlatımı ve sert gerçekçiliğiyle travmatik derecede etkili. gerçekçi post-apokaliptik film arayanlara şart.
2. the quiet earth(1985) – yeni zelanda
yönetmen: geoff murphy
bir sabah uyanan adam, dünya'da yalnız kaldığını fark eder. bilim kurgu ile felsefeyi birleştiren sakin ama rahatsız edici bir kıyamet sonrası anlatı.
3.le dernier combat (1983) – fransa
yönetmen: luc besson
besson'un ilk uzun metrajı. diyalog neredeyse yok. sessiz, gri bir dünyada geçen bu film, medeniyetin çöküşünü stilize bir şekilde anlatır. sanatsal bir yaklaşım.
4. turbo kid(2015) – kanada
yönetmenler: françois simard, anouk whissell, yoann-karl whissell
1980'ler video oyunu estetiğinde, eğlenceli ve kanlı bir post-apokaliptik macera. radyasyon, bisiklet çeteleri ve synth müzikliretro fantezi!
5. dead man's letters(1986) – sovyetler birliği
yönetmen: konstantin lopushansky
nükleer savaş sonrası karanlık ve melankolik bir anlatım. varoluş, umut ve insanlığın anlamı üzerine şiirsel ve ağır bir film.
6. the road (2009) – abd
yönetmen: john hillcoat
oyuncular: viggo mortensen, kodi smit-mcphee
babasının oğluyla birlikte hayatta kalma mücadelesi. cormac mccarthy'nin romanından uyarlandı. depresif ama çarpıcı bir yolculuk.
7. cargo (2017) – avustralya
yönetmen: ben howling, yolanda ramke
zombi salgını sonrası bir babanın bebeğini güvenli bir yere ulaştırma çabası. dramatik, sade ve duygu yüklü bir kıyamet sonrası anlatı.
8. these final hours(2013) – avustralya
yönetmen: zak hilditch
dünya'ya çarpacak meteorun son saatlerinde geçen bir hikâye. ahlak, seçim ve insanlık temaları içinde geçen hızlı tempolu bir dram.
9. time of the wolf(le temps du loup) (2003) – fransa
yönetmen: michael haneke
toplumun çöküşünden sonra kırsal bir alanda hayatta kalmaya çalışan bir aile. gerçekçi ve duygusal olarak yıpratıcı bir deneyim. haneke'den distopik bir kabus.
10. the survivalist (2015) – ingiltere
yönetmen: stephen fingleton
kıtlık sonrası bir ormanın derinliklerinde yalnız yaşayan bir adam, iki kadınla karşılaşınca hayatı değişir. gerilim yüklü, sessiz ve çarpıcı bir hayatta kalma hikayesi.
kıyamet sonrası `/` aksiyon dolu az bilinen filmler
(mad max, book of eli,i am legend vb.tarzında .)
1. doomsday (2008) – ingiltere
yönetmen: neil marshall
bir virüs britanya'yı yok eder, karantina altına alınan bölgeye 30 yıl sonra bir ekip gönderilir. mad max + kaçış + ortaçağ estetiği! vahşi, hızlı, stilize bir aksiyon distopyası.
2. bounty killer (2013) – abd (müthiş )
yönetmen: henry saine
şirketlerin dünyayı mahvettiği bir gelecekte, şirket yöneticilerini avlayan kelle avcıları. çizgi roman tarzı, bol aksiyonlu ve kara mizahlı bir yapım. grindhouse ruhu severler için.
3. the domestics(2018) – abd
yönetmen: mike p. nelson
amerika, çeteler tarafından bölgelere ayrılmıştır. genç bir çift, güvenli bölgeye ulaşmak için bu çılgın dünyada yol alır. karanlık atmosfer, bol şiddet, sert aksiyon.
4. riot girls(2019) – kanada
yönetmen: jovanka vuckovic
yalnızca çocukların hayatta kaldığı bir dünyada geçen punk ruhlu bir aksiyon. lord of the flieshavası retro distopya estetiğiyle birleşiyor. kadın karakterler ön planda.
5. the bad batch(2016) – abd
yönetmen: ana lily amirpour
oyuncular: suki waterhouse, jason momoa, keanu reeves
amerika'nın dışına atılmış suçluların yaşadığı bir çölde, yamyamlık ve hayatta kalma savaşı. aksiyonla sanatsallık arasında dolaşan, sıra dışı bir yapım.
6. bushwick (2017) – abd
yönetmenler: cary murnion, jonathan milott
oyuncular: dave bautista, brittany snow
brooklyn'de geçen iç savaş tarzı bir hikaye. sokaklar savaş alanına dönüyor. kamerayı karakterlerin arkasında sürekli hareket ettiren yapısıyla neredeyse gerçek zamanlı, yüksek tempolu.
7. eklipse (the divide) (2011) – abd / kanada / almanya
yönetmen: xavier gens
nükleer felaket sonrası bir apartmanın sığınağında kapalı kalan insanların zamanla canavara dönüşmesini anlatan karanlık ve agresif bir film. psikolojik ve fiziksel aksiyon birleşimi.
8. automata (2014) – ispanya / bulgaristan
yönetmen: gabe ibáñez
oyuncular: antonio banderas
güneş radyasyonu dünyayı mahvetmiş, robotlar devrede. yapay zekâ, kıyamet sonrası bir dünyada bilinç kazanır. aksiyonun yanında felsefi sorular da barındırır.
9. turbo kid(2015)
yine bu listede olmayı hak ediyor.mad max + bmx!
punk atmosferi, bol kan, bol nostalji ve eğlenceli aksiyon. bütçesine göre şahane.
10. zone 414(2021) – abd
yönetmen: andrew baird
gelecekte robotların yaşadığı bir şehirde geçen, noir havasında distopik bir polisiye. blade runner kırması, düşük tempolu ama aksiyonlu bölümleriyle dikkat çekici.
iyilik yaptığın kişiden gelecek darbeye hazırlıklı ol, velhasıl menfaati bitenin nankörlüğü başlar.
psikolojik / gerilim / suç filmleri — the house that jack built (2018) – lars von trier'in yönettiği, bir seri katilin saplantılı iç dünyasını anlatan rahatsız edici bir psikolojik gerilim. — no country for old men (2007) – coen kardeşler'in…devamıpsikolojik / gerilim / suç filmleri
— the house that jack built (2018) – lars von trier'in yönettiği, bir seri katilin saplantılı iç dünyasını anlatan rahatsız edici bir psikolojik gerilim.
— no country for old men (2007) – coen kardeşler'in yönettiği, ahlaki çöküş ve kaçınılmaz şiddet üzerine kurulu bir neo-western gerilim filmi.
— funny games (1997 / 2007) – michael haneke'nin yazıp yönettiği, izleyiciyi psikolojik ve fiziksel şiddetle yüzleştiren, rahatsız edici bir ev istilası hikayesi.
— bad lieutenant (1992 / 2009) – ahlaki yozlaşmaya uğramış bir polisin, suç ve bağımlılık içindeki çöküşünü anlatan sert bir suç draması.
— hard candy(2005) – genç bir kızın, bir pedofili avına dönüşen planını anlatan psikolojik gerilim.
— bug (2006) – william friedkin'in yönettiği, paranoya ve deliliğin sınırlarını zorlayan bir psikolojik gerilim.
— the devil's rejects (2005) – rob zombie'nin kan, vahşet ve sadizmi zirveye taşıyan şok edici suç-gerilim filmi
— blue ruin(2013) – kendi halinde bir adamın intikam arayışına çıkmasıyla şiddet ve ölümün içine sürüklendiği bir gerilim.
— red rock west(1993) – yanlış anlaşılmalar sonucu suç dünyasının içine çekilen bir adamın hikayesi.
—i saw the devil (2010) – güney kore sinemasından, bir seri katil ile intikam peşindeki bir dedektif arasındaki acımasız kedi-fare oyunu.
— requiem for a dream(2000) – darren aronofsky'nin yönettiği, bağımlılığın insan hayatını nasıl mahvettiğini çarpıcı bir şekilde anlatan, görsel ve psikolojik olarak yıpratıcı bir film.
— prisoners (2013) – denis villeneuve'ün yönettiği, bir babanın kaçırılan kızını bulmak için başvurduğu acımasız yöntemleri konu alan, karanlık ve sert bir suç gerilimi.
— wind river (2017) – dondurucu soğukta vahşi bir cinayeti çözmeye çalışan bir dedektifin hikayesi, gerilim ve psikolojik ağırlık taşıyan bir neo-western.
—a simple plan (1998) – üç arkadaşın buldukları yüklü miktarda parayı saklamaya çalışırken gittikçe karanlıklaşan olaylara sürüklendiği, hitchcockvari bir gerilim.
— affliction (1997) – babası gibi şiddete meyilli olmaktan korkan bir adamın, içinde bulunduğu psikolojik çöküşü anlatan etkileyici bir drama.
— the killer inside me (2010) – casey affleck'in başrolünde olduğu, sessiz ve nazik bir şerif yardımcısının aslında soğukkanlı bir katil olduğu hikaye.
— calvary (2014) – küçük bir kasabada ölüm tehditleri alan bir rahibin, günah, kefaret ve ölüm üzerine derin bir yolculuğa çıkışı.
— we need to talk about kevin (2011) – tilda swinton'ın başrolünde olduğu, bir annenin oğlunun işlediği korkunç suçun yükü altında ezilişini anlatan psikolojik gerilim.
-/ dogtooth (2009) – yorgos lanthimos'un yönettiği, çocuklarını dış dünyadan tamamen izole eden bir ailenin tüyler ürpertici hikayesi.
— a history of violence(2005) – david cronenberg'in yönettiği, geçmişiyle yüzleşmek zorunda kalan bir adamın dönüşümünü anlatan sert ve rahatsız edici bir gerilim.
— the machinist(2004) – christian bale'in aşırı kilo kaybıyla dikkat çektiği, uykusuzluk çeken bir adamın paranoya ve gerçeklik arasında kaybolmasını konu alan psikolojik gerilim.
— man bites dog (1992) – belgesel ekibinin bir seri katili takip ettiği, sert ve rahatsız edici bir kara mizah filmi.
bu filmlerin çoğu rahatsız edici atmosferleri, sert temaları ve psikolojik derinlikleriyle ön planda. özellikle psikolojik gerilim ve suç temalı yapımları seviyorsanız, bu filmleri beğenebilirsiniz !!
Fenerbahçe'nin Süper Lig'de ilk yarı fikstürü Alanyaspor Göztepe (D) Kocaelispor Gençlerbirliği (D) Trabzonspor Kasımpaşa (D) Antalyaspor Samsunspor (D) Karagümrük Gaziantep (D) Beşiktaş (D) Kayserispor Rizespor (D) Galatasaray Başakşehir (D) Konyaspor Eyüpspor(D)
Devamı ; şu youtube listesinde tamı tamına 450 adet, sadece japonları öldürme temalı çin yapımı film var. istisnasız hepsinde gaddar japonları döven, öldüren, pentakill atan çinliler var. bu filmler yurtdışında yaşayan çinliler için youtube'a atılanlar. kendileri zaten youtube'a giremiyorlar. bunları…devamıDevamı ;
şu youtube listesinde tamı tamına 450 adet, sadece japonları öldürme temalı çin yapımı film var. istisnasız hepsinde gaddar japonları döven, öldüren, pentakill atan çinliler var. bu filmler yurtdışında yaşayan çinliler için youtube'a atılanlar. kendileri zaten youtube'a giremiyorlar. bunları izlemek için girmelerine de gerek yok. her an, her saniye çin kanallarında binlercesi oynatılıyor. çin'e giderseniz kaldığınız otelde televizyonu açıp kanallar arasında şöyle bir gezinin. daha üçüncü kanala gelmeden kung fu ile derdest edilen japon asker sahnesine denk gelmezseniz dişimi kırarım.
bu saçma filmler serisinin cilalısı ve yurtdışına satılanı ise bildiğiniz gibi ip man serisidir. adam yeri gelir hong-kong'da ingiliz boksör döver, yeri gelir japon generallerini tokatlar. en olmadı abd askerlerini sıradan geçirir. gerçek hayatında köyünden çıkmamış, kung-fu adlı sahte dövüş sanatının bir alt türü olan wing tsun hocasıdır. amatörün amatörü çinli bir mma dövüşçüsü yıllardır bu kolpa kung-fu olayını ifşa ediyor. bu o kadar taşak geçilen bir konu haline geldi ki adam devlet tarafından tehdit edilmiş. bu bizim milli değerimizdir, sen nasıl sifularımızı döversin demişler. hatta uzak eyaletlerde yapacağı dövüşlere gidememesi için adamın uçak, tren bileti alması yasaklanmış. adam arabayla gitmeye çalışıyor. diğer videolarına mutlaka bakın, çok eğlenceli bir mevzu. hayt huyt bağırıp üzerine koşan üstadları kaplan daşağı stili demeye kalmadan ağzına ağzına vurarak bertaraf ediyor.
kardeşlik türküsü, halkların eriştesi anlatısını ise devlet televizyonu cctv'de bolca görebilirsiniz. özellikle bahar festivali (bkz: çin yeni yılı) galasında rengarenk geleneksel kıyafetleriyle şarkı söyleyip dans eden azınlık temsilcileri bu propagandanın en bilinen örneğidir. devlet, azınlıkların dillerini, dinlerini ve kültürlerini koruduğunu ve desteklediğini iddia eder. örneğin içinde tek bir moğol olmayan bir dans grubu, moğollarla uzaktan yakından alakası olmayan, yarısı çince bir şarkıyla şöyle dans eder: https://youtu.be/PnE33DiFGw4?si=cADpYcITTFugj7Xz
peki iç moğolistan halkı buna katılıyor mu? dilleri baskılanmıyor ve kültürlerini doyasıya yaşıyorlar mı? onlar da köylerinde sabah akşam abidik gubidik danslar yapıyorlar mı? tabi ki hayır. iç moğolistan halkı uzun yıllardır direnmeye çalışıyor. video , haber
hatta çin'in moğolları bu kadar baskılaması, mandarin dayatması üzerine moğolistan aksiyon alarak kendi ülkesinde eski moğol alfabesine geçme kararı aldı. haber
bu aslında insan hakları ihlalleri ve asimilasyon suçlamalarına karşı bir savunma mekanizmasıdır. bakın, biz ne kadar çeşitli ve hoşgörülü bir ülkeyiz imajı yaratarak uluslararası alanda soft power oluşturmayı hedefler. dikkat edin, internette çin savunan türkler de aynı ağızla konuşurlar. dünyanın en eski ve kesintisiz medeniyeti olduğunu iddia ederler. çünkü yıllardır tekrar tekrar anlatılan bu hikaye çin halkı için güçlü bir birleştirici ve gurur kaynağı, sloganı haline geldi.
bunlara bir de demografi parçalama operasyonlarını ekleyin. azınlık bölgelerine, özellikle sincan ve tibet'e sistematik olarak han nüfusu göç ettirilerek demografik dengeyi bozuyorlar. ben bu bölgelere iç sömürge diyorum. gerçi sadece ben demiyorum, batılı araştırmacıların neredeyse hepsi ortak şekilde kullanıyor bu tabiri. bu bölgelerin sadece insanlarını değil bütün yeraltı ve yerüstü kaynaklarını sömürüyorlar. iç moğolistan'ın ormanlarının anasını bellediler. bir zamanlar çam ağaçlarıyla meşhur ormanları artık yok. dağlarına kurdukları madenlerde ne kaldı bilmiyorum ama her sene bizdeki soma faciaso benzeri onlarca kaza yaşanıyor. bunu da çok normal karşılıyorlar.
https://youtu.be/kBig7N6Pvks?si=5WD589bhPQZWFpbd
içeride internet sansürü olduğu için bir çok konudan haberleri de olmuyor insanların. mesela çin arama motorlarında uygur meselesi, tibet, tiananmen vs. hiç birisi sonuç vermez. mao'nun da yediği haltlara değinilmez. hep ulusun ulu lideri olarak anılır. aynısı şimdiki liderleri için de geçerlidir. daha önce anlatmıştım. winnie the pooh esprisini bile arasanız karşınıza sonuç getirmiyor.
anlayacağınız bunların hepsi sistematik bir propagandanın minik parçalarıdır. çin öyle sanıldığı gibi yekpare bir kütük değildir. tarihini kazırsanız altında moğol var, türk var, mançu var ama çin komünist partisi sanki tek bir çizgide ilerleyen, kesintisiz, lineer bir han kültürü varmış gibi pazarlar. yani qin hanedanı'ndan mao'ya kadar hepsi aynı hikayenin kahramanıymış gibi davranılır da arada neredeyse yirmi asır hükmetmiş diğer hanedanlıklar yok sayılır. çünkü asıl amaç tarih anlatmak değildir. maksatları bağlılık ve itaati, tarih üzerinden kurgulamak, meşru göstermeye çalışmaktır.
Çin halk cumhuriyeti 🇨🇳 Manpüle ve inanmışlık // komünist devlet liberal ekonomi (kapitalist) ekonomi” hibrit sistem !?! çin medeniyetinin 5000 yıldır uzamaya devam ederken göklere değen bir bambu ağacı gibi süreklilik arz ettiğini zannediyorlar. propagandanın gücüne hayran kalmamak elde değil.…devamıÇin halk cumhuriyeti 🇨🇳
Manpüle ve inanmışlık // komünist devlet liberal ekonomi (kapitalist) ekonomi” hibrit sistem !?!
çin medeniyetinin 5000 yıldır uzamaya devam ederken göklere değen bir bambu ağacı gibi süreklilik arz ettiğini zannediyorlar. propagandanın gücüne hayran kalmamak elde değil.
bugün 5000 yıllık kesintisiz çin uygarlığı diye yutturulmaya çalışılan anlatının, gerçek tarihle uzaktan yakından alakası yok. çin komünist partisinin başlattığı siyasi bir söylem sadece. komünist parti iktidarı ele geçirdiği dönemde, bütün dünya çin olarak tayvan'ı tanıdığı için kendilerine bir legitimasyon, yani meşruiyet üretmek zorundaydılar.
bunun benzeri bizde de var. 5000 yıllık devlet aklı, bilmem kaç bin yıllık kadim kürt medeniyeti gibi söylemlerin hepsinin altında bu meşruiyet kaygısı var. yalnız çin'deki durum daha sofistike, daha ideolojik ve daha tehlikeli. çünkü burada mesele sadece bir geçmiş uydurmak değil, bugünü dizayn etmek.
çin dediğimiz yapı, tarih boyunca yüzlerce farklı halktan, dilden, gelenekten oluşmuş bir imparatorluklar mozaiğidir. yeri gelmiş moğol da yönetmiş, mançu da, türk kökenli tabgaç da. ama komünist parti bugün han milliyetçiliğini çin'in doğal hali gibi pazarlıyor. yani bir tür 5000 yıllık han çinlisi hakimiyeti miti yarattılar. halbuki ming hanedanlığı ile başlayan çok kısa bir han egemenliği dönemi dışında çin, çoğu zaman başka halklar tarafından yönetilmiştir. yani çin etnik bir kavram değildir, hiçbir zaman da olmamıştır.
çin, eskiden olduğu gibi bugün hala etnik olarak homojen değil. aşağı yukarı 1.4 milyar nüfusun içinde yaklaşık 120 milyona yakın etnik azınlık var. buna mukabil müslüman çinli (bkz: huiler) nüfusu da azımsanamaz. bu insanlar dinin etkisiyle otomatik olarak kendilerini han çinlilerinden ayırıyorlar. mançular ise aşırı asimile oldular fakat kendilerine sorarsanız 60 milyondan fazla nüfusları olduklarını iddia ediyorlar ki doğruysa bu 120 değil 160 milyon azınlık eder.
günümüzdeki bu halkların birçoğu, tarihsel olarak çin'e sonradan katılmış, çoğu zorla entegre edilmiş, bağımsız kimlikleri olan topluluklar. mesela uygurlar ve türk kökenli azınlıkların çin'e katılmasının tarihi hepi topu 70 sene. 1949 senesinde doğu türkistan kendi başına bir cumhuriyetti. moğol nüfusunun büyük kısmının yaşadığı, bugün iç moğolistan olarak bilinen bölge bağımsızdı. tibet ve mançurya'dan bahsetmeme gerek yok.
yani eğer çin, fikri bir etnik birlik üstüne kurulsaydı bu halklar dışarıda kalacaktı. o yüzden çkp, içeride kardeşlik türküsü söylüyor. hepiniz zaten 5000 yıldır çin'in parçasıydınız. siz bizim çin ulusumuzun doğal bileşenlerisiniz mesajı veriyor. çok güzel bir propaganda örneği vereyim:
https://youtu.be/lwMlpp8GIAI?si=6j-4XtVCgZWoB3DM
jackie chan son yirmi yıldır benzer filmler çekiyor. bir çoğunda yapımcı veya çin kültür bakanlığının tarafında yetkili oluyor. dragon blade adlı bu filmin bütün teması bu kardeşlik türküsü üstüne kurulu. ipek yolunda yer alan bilumum türk halkları, müslüman çinliler, moğollar vs. hepsi bir olup roma/batı askerlerine karşı çin'i savunuyorlar. biliyorum senaryo çok saçma ama filmin kendisi komple saçmalık. biri yere düşer jackie abi; aman uygur kardeşim bayıldı su getirin, bir savaşçı espri yapar; hay benim tibetli dayıma be! çeker. filmde sürekli bir kedi canını senin şirinlikleri yaşanır. temel mesaj dediğim gibi bütün bu halkların çin'in çatısı altında birleşerek, şeytan batılılara karşı savaşmasıdır.
bu söylemin maksadı bittabiki asimilasyonu meşrulaştırmak. tibet, qing hanedanının doğal mirasıdır. uygurlar teee tang döneminden beri bizimledir. tayvan zaten çin'in kadim toprağıdır vs. vs. koca tarihi parantezleyip sündürüyorlar. esas amaç dediğim gibi meşruiyet kazanmak. normalde xinjiang yani yeni sınır dedikleri doğu türkistan ve halkı ne ara senin kardeşlik mozaine girdi denilmesi lazım ama propaganda daha tatlı geliyor bir çoğuna.
aslında yaptıklarının batılı devletlerin anlatılarından pek farkı yok. çinlilerin fikriyattan iktisada batıdan kopyalamadıkları alan yokken, anlatıyı da onlardan çalmayacaklarını düşünmek saflık olur. batı dünyasının roma'yı hem imparatorluk, hem hristiyanlık hem de batı uygarlığı olarak yutturmaya çalıştığı bir hikaye var ya. hepi topu iki asırlık tarihi olan abd'nin başkentini roma mimarisiyle tasarlamış olmasına, obeliskler dikmesine sebep olan o anlatı. hah işte çin, onun benzerini imite ediyor fakat altını dolduramadığı için havada duruyor.
mao döneminde çin bir günde komünist oldu, kültürel devrimle kendi tapınaklarını yıktılar. bugünkü yöneticiler o kadar radikal değil. ya da daha sinsi oldular. xi jinping başa geçtiğinden beri hem han milliyetçiliğine hem de tarihsel süreklilik masalına dayanarak yeni bir otorite kurdu ama aradaki boşluğu o da dolduramıyor. çünkü bu tek vektörlü bir propaganda değil. çin, bugün sadece komünist değil. aynı anda hem imparatorluk mirasçısı, hem sosyalist devrimci, hem de küresel süper güç olduğunu pazarlamaya çalışıyor.
devletlerin yeni kimlikler ve mediumlar yaratma çabalarını anlıyorum. çin özelinde de mantıksız değil fakat çok fazla yalanın içinde kendileri de kayboluyorlar. dışarı yapılan propaganda, filmler, reklamlar, sosyal medya çalışmaları vs. fasa fiso. asıl propaganda kendi içlerinde dönüyor.
mesela eğitim sistemini bu anlatı üzerine yeniden kurdular. müfredat han merkezli ve kesintisiz medeniyet anlatısına dayalı. çocuklara anaokulundan itibaren zhonghua minzu yani çin ulusu kimliği empoze ediyorlar. yeniden fetih adında bir bayramları var. hong kong'u ve bizim haberimiz dahi olmayan kimi bölgeleri geri alışlarını kutluyorlar. coğrafi haritalarda tayvan, güney çin denizi, tibet doğrudan çin toprağı olarak çiziliyor. moğol imparatorluğunu bile çin'in, han soylu bir hanedanı gibi öğretiyorlar.
--- ara not ---
şimdi dalyarağın teki çıkıp aynısını türkiye de yaptı diyebilir. hani türk bir üst kimlik olduğu için bize de zorla türküm doğruyum dedirttiniz teranesi. olayın sizinle hiç ilgisi yok arkadaşım. osmanlı zaten en başından beri çok uluslu bir halktı. atatürk'ün yaptığı devrimler ise cumhuriyet altında ve demokrasi opsiyonuyla geldi. ne mao gibi halkı kıtlıklarda kırıp geçirdi, ne gidip aya sofya'yı yıktı. aksine anadolu değerlerini sahiplenerek, yeni kimlik inşaasını bunların üzerine kurdu. sapla samanı karşılaştırıp bana saçma sapan argümanlarla gelmeyin, kalbinizi kırarım.
--- ara not ---
bizimle benzer bir tarafı varsa tarihi dizi çekme hastalığını örnek gösterebilirim. yalnız bizimkilerde öyle veya böyle bir gerçeklik payı var. bunların ki tamamen alternatif evren senaryolarıyla bezeli. örneğin sabah akşam filmlerinde dizilerinde japonları öldürürler. hani japonlar bize zulüm etti sonra onları yendik teması sanmayın. böyle tarantino filmi gibi dümdüz, sadistçe japon askeri öldürülen filmler var. buna keza başka hiç bir dönemi olmamış gibi sadece han imparatorluğunun, ming hanedanlığının olmayan fetihleri anlatılır. mançular veya moğollar ise tamamen çinlileştirilmiş ya da hain barbarlar olarak betimlenirler. çok acayiptir.
inanmıyorsanız ıspatlayayım; https://www.youtube.com/watch?v=XgCx8_JSMP0&list=PLchGjvsPxgIXfyZEDYBe0WNYJ9-3jPY3H
Devamı altta 👇 …
“kimseden hiçbir şey beklememek, güç gibi görünür; aslında derin bir yorgunluktur.”
Spoiler içeriyor
1. birinci haçlı seferi (1096–1099) papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı. • batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu). • türk-müslüman savunucular:…devamı1. birinci haçlı seferi (1096–1099)
papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı.
• batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu).
• türk-müslüman savunucular: selçuklu komutanı kılıç arslan.
• önemli olaylar: haçlılar anadolu'dan geçerken büyük katliamlar yaptı. antakya kuşatmasında aç kalan haçlı askerleri ölü müslümanları yemek zorunda kaldı; bu yamyamlık vakası kaynaklara geçti.
• sonuç: kudüs alındı (1099); kudüs krallığı kuruldu. müslümanlar, yahudiler ve doğulu hristiyanlar katledildi.
• ekonomi: yol boyunca haçlılara kredi veren italyan şehirleri (cenova, venedik) erken finans sistemi oluşturdu. ilkel anlamda senet, borçlandırma ve teminat uygulamaları görüldü.
2. ikinci haçlı seferi (1147–1149)
urfa'nın müslümanlarca alınması üzerine çağrıldı. ancak sefer büyük başarısızlıkla sonuçlandı.
• batı liderleri: alman imparatoru iii. konrad, fransa kralı vii. louis.
• türk-müslüman savunucular: selçuklu kuvvetleri (özellikle anadolu'da), musul atabeyi zengi'nin oğlu nureddin zengi.
• olay: anadolu'da türk süvarileri haçlı ordularını parçaladı. şam kuşatması başarısız oldu.
• sonuç: müslümanlar karşısında moral üstünlük kazandı. haçlılar arasındaki çatlaklar büyüdü.
3. üçüncü haçlı seferi (1189–1192)
selahaddin eyyubi'nin 1187'de kudüs'ü alması üzerine batı'da büyük infial yarattı.
• batı liderleri: ingiltere kralı aslan yürekli richard, fransa kralı philippe auguste, alman imparatoru friedrich barbarossa (anadolu'da boğularak öldü).
• müslüman lider: selahaddin eyyubi.
• olay: haçlılar akka'yı aldı ama kudüs'e ulaşamadı. selahaddin ile richard arasında diplomasi gelişti.
• sonuç: kudüs müslümanlarda kaldı. hac yolları hristiyan hacılara açıldı.
• musevilere etkisi: avrupa'daki yahudilere yönelik pogromlar arttı; yahudiler “tanrı'nın kudüs'ü kaybetmesine sebep olan hainler” olarak suçlandı.
4. dördüncü haçlı seferi (1202–1204)
asıl hedef mısır'dı. ancak sefer venedik'in çıkarları doğrultusunda istanbul'a yöneldi.
• batı liderleri: haçlı lider bonifatius montferratlı, ama asıl güç venedik dükü enrico dandolo idi.
• müslümanlarla savaşılmadı.
• olay: haçlılar bizans'ı yağmaladı, ortodoks hristiyanlara büyük zulüm yaptı.
• sonuç: latin krallığı kuruldu. bizans 57 yıl çöktü.
• finans: venedikliler, donanma karşılığında ilk “teminatlı borçlandırma” sistemlerini uyguladı. haçlılara kredi verdiler, karşılığında limanlar aldılar.
5. beşinci haçlı seferi (1217–1221)
mısır'a saldırarak kudüs'e ulaşmak hedeflendi.
• batı liderleri: macaristan kralı ii. andrás ve avusturya dükü leopold.
• müslüman savunma: eyyubiler (el-kamil).
• olay: dimyat alındı ama nil taşkınları altında kaldılar.
• sonuç: haçlılar büyük kayıplar vererek çekildi.
6. altıncı haçlı seferi (1228–1229)
frederick ii, papa'nın aforozuna rağmen sefer düzenledi.
• batı lideri: kutsal roma-germen imparatoru ii. frederick.
• müslüman lider: mısır sultanı el-kamil.
• olay: kudüs savaşsız olarak frederick'e teslim edildi.
• sonuç: kudüs kısa süreliğine hristiyanlara geçti ama müslümanların egemenliğine son verilemedi.
• önemli gelişme: ilk defa diplomatik yollarla bir kutsal şehir teslim edildi.
7. yedinci haçlı seferi (1248–1254)
louis mısır'a saldırdı, ama dimyat'ta esir düştü.
• batı lideri: fransa kralı ix. louis.
• müslüman savunma: eyyubiler.
• sonuç: büyük başarısızlık. louis esir düştü, ancak fidye karşılığı serbest kaldı.
8. sekizinci haçlı seferi (1270)
louis tunus'a yöneldi. ama sefere hastalık damga vurdu.
• batı lideri: ix. louis.
• müslüman savunma: hafsîler (kuzey afrika).
• sonuç: louis sefere başlamadan öldü. sefer başarısız oldu.
9. dokuzuncu haçlı seferi (1271–1272)
kudüs'ün müslümanlarca kesin olarak geri alınmasının ardından son bir hamleydi.
• batı lideri: ingiliz prensi edward (sonradan kral i. edward).
• müslüman savunma: memlûklar.
• sonuç: başarısızlıkla sonuçlandı. haçlı seferleri fiilen sona erdi. kudüs müslümanların kesin hâkimiyetine geçti.
sonuçlar ve kültürel-ekonomik kalıntılar:
• haçlı seferleri, avrupa'da erken bankacılığın, kredi sisteminin ve senet uygulamalarının doğmasına yol açtı.
• museviler, seferlerin bahanesiyle avrupa'da pogromlara uğradı; birçok yahudi cemaat yok edildi.
• mozarablar (islam topraklarında yaşayan hristiyanlar), müslümanlara yakınlıkları nedeniyle hedef haline geldi.
• italyan şehirleri (venedik, cenova) bu süreçte hem ekonomik hem politik olarak güçlendi.
• avrupa, islam medeniyetinden tıp, felsefe, matematik, tarım ve kâğıt gibi pek çok bilgiyi bu dönemde tanıdı.
• doğu'dan gelen ipek, baharat ve cam gibi lüks mallar sayesinde ticaret yolları gelişti.
çocuk haçlı seferi, 1212 yılında avrupa'da gerçekleştiği iddia edilen, olağanüstü dramatik ve tartışmalı bir olaydır. geleneksel anlatıya göre binlerce çocuğun kudüs'ü fethetmek üzere yola çıktığı, fakat çoğunun köle tüccarlarına satıldığı, öldüğü ya da kaybolduğu söylenir. ancak bu olayın tarihî gerçekliği yüzyıllardır tartışmalıdır. yine de ortaçağ avrupa'sının dinsel fanatizmini, yoksulluğunu ve umutsuzluğunu yansıtan çok güçlü bir sembol hâline gelmiştir.
çocuk haçlı seferi (1212): olayın özeti
1. nasıl başladı?
• iki merkezde eşzamanlı olarak gelişti:
• fransa'da étienne (stephen) adlı bir çoban çocuk, hz. isa'nın kendisine göründüğünü ve müslümanların kudüs'ten barışla çekileceğini söylediğini iddia etti.
• almanya'da nikolaus (nicholas) adlı bir çocuk, benzer bir iddiayla çocukları topladı ve kutsal topraklara yürüme çağrısı yaptı.
2. kimler katıldı?
• katılımcıların çoğu gerçekten çocuk değildi.
• bir kısmı yoksul köylü çocuklarıydı.
• diğerleri genç işçiler, köylüler, kimi zaman da haydutlardı.
• kadınlar, yaşlılar ve sakatlar da bu “çocuk saflarında” yer aldı.
• tahminen 15.000 ila 30.000 kişi bu harekete katıldı (bazı kaynaklarda 7.000 denir, rakamlar değişken).
3. ne oldu?
• grubun büyük bölümü denize ulaşmadan açlık, hastalık ve bitkinlikten öldü ya da dağıldı.
• marsilya'ya ulaşan fransız çocukların bir kısmı, gemiyle kutsal topraklara taşınmak vaadiyle kandırıldı.ahlaksızlığa uğradı.öldürüldü.
• ancak bu gemiler aslında köle tacirlerine aitti.
• gemiler kuzey afrika'ya giderek çocukları müslüman tüccarlara köle olarak sattı.itaya da satıldı.
• alman grubunun çoğu alpleri geçemedi, bir kısmı italya'da kaldı.
“fareli köyün kavalcısı “ hikayesi çoçuk masalı bu dramı hikayeleştirilmesidir.
fareli kavalcı, renkli giysiler giyen, büyüleyici bir şekilde çocukları peşinden sürükleyen bir figürdür.
• tıpkı çocuk haçlı seferi'nin liderleri étienne (stephen) ve nicholas gibi… onlar da çocuk yaşta, “ilahi bir görevle” hareket ettiklerini iddia etmişlerdi.
• kavalcı burada belki de karizmatik ama felakete sürükleyen bir liderin alegorisidir.
çocukların topluca ortadan kaybolması
• hamelin kasabasında 1300 çocuk, esrarengiz bir şekilde kavalcı tarafından götürülür.
• çocuk haçlı seferi'nde de binlerce çocuk almanya'dan (muhtemelen ren bölgesi civarından) yola çıkar, bir daha geri dönmez.
• bazı tarihçiler, masaldaki bu toplu kayboluşun, çocukların haçlı seferinde ölmesi veya köleliğe satılmasına dair halk hafızasında kalan travmanın simgesel anlatımı olduğunu savunur.
• chronica regiae coloniensis (köln kraliyet yıllıkları): nicholas'ın önderliğini anlatır.
• alberic of trois-fontaines: marsilya'daki fransız çocuklarının köleliğe satıldığını aktarır.
• matthew paris: olayın alegorik anlatımını yapar, bazı mucizevi iddialar da içerir.
masal, haçlı seferi'ne giden çocukların geri dönmemesiyle oluşan kolektif suçluluk ve kayıp duygusunu sembolik olarak işler.
gerçek çok ağır olduğu için masallaşmıştır.
bazı alman çocuklar doğu avrupa'daki yeni topraklara (transilvanya, polonya) göç ettirilmiş olabilir.kaçırılmış satışmış olması.
masal, haçlı seferi travmatik bir sonuç olarak anımsıyor olabilir.
sonuç:
• fareli köyün kavalcısı, masal formuna bürünmüş bir toplumsal travma anlatısıdır.
• en güçlü olasılık: bu hikâye, çocuk haçlı seferi'nde yitirilen çocukların yok oluşunu, halkın hafızasında mistik bir kaçırılma şeklinde şekillendirmiştir.
• masal, avrupa kültüründe derin bir masumiyet kaybı, liderlerin sorumluluğu ve toplumun sessizliği temalarını taşır.
kaynaklar:
• amin maalouf – arapların gözüyle haçlı seferleri
• steven runciman – haçlı seferleri tarihi
• thomas asbridge – the crusades: the authoritative history of the war for the holy land
• carole hillenbrand – the crusades: islamic perspectives
• claude cahen – islamiyet ve batı
• britannica, history today ve encyclopaedia of the middle ages
çoçuk haçlı seferleri
• chronica regiae coloniensis (köln kraliyet yıllıkları): nicholas'ın önderliğini anlatır.
• alberic of trois-fontaines: marsilya'daki fransız çocuklarının köleliğe satıldığını aktarır.
• matthew paris: olayın alegorik anlatımını yapar, bazı mucizevi iddialar da içerir.
modern tarihçiler:
• norman cohn – the pursuit of the millennium
• peter raedts – the children's crusade of 1212
• gary dickson – the children's crusade: medieval history, modern mythistory