Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 1 year ago

göklere çıkmak isteyenler ve sonsuz hayat arzuları insanlar arasında göklere çıkmak; tanrılara yakın, olmak sonsuz hayata erişmek arzusundan ileri gelmektedir. sümer tanrıları sonuz hayatı kendilerine ayırdıklarından dumuzi adındaki balıkçıdan başka bu maksatla göklere çıkanlar olmamıştır. sümer'lerden etana da güneş tanrı…devamıgöklere çıkmak isteyenler ve sonsuz hayat arzuları insanlar arasında göklere çıkmak; tanrılara yakın, olmak sonsuz hayata erişmek arzusundan ileri gelmektedir. sümer tanrıları sonuz hayatı kendilerine ayırdıklarından dumuzi adındaki balıkçıdan başka bu maksatla göklere çıkanlar olmamıştır. sümer'lerden etana da güneş tanrı şamaş'in karukna binerek göklere çıkmak istemişse de, yükselken de başı dönerek yere düşmüş, ölmüştür. akkat'ların ziyutsudu, sümer'lerin utanapiştim adını, yedikleri insan, tufandan kurtulduktan sonra, tanrıların ernri ile yalnız sonsuz hayat verilerek dünya yüzündeki bir adaya gönderilmiştir. sümer kahramanı gılgamış ta, arkadaşı enkidu'nun ölümünden sonra, çok korkmuş, sonsuz hayata erişebilmek için büyük zahmetlere katlanarak, uta-napiştim'in kaldığı adaya kadar gitmiş ise de nihayet mahrumiyetle dönmüştür ay'ın sevdiği öksüz kız ise, ay'ın emri ve yardımı ile göklere çıkmıştır. altaylıların, yakut'ların törenleri sırasında şamanlar; suyla, karluk, yula adındaki ruhlarla göklere çıkarlar, çok durmadan geri dönerler. teptengeri denilen moğol kâhini de bir boz ata binerek göklere çıkar, dolaşır, dönerdi. yunan tanrıları; insanları göklere çıkarmak yahut yeryüzünde bırakarak onsuz hayat vermekte cömert ve gevşek davranmışlardır. bunlara ölmeyerek genç kalmayı ihsan ettikleri gibi, yalnız ölümsüz hayat verdikleri de olurdu. ama insanlar kendilerine genç kalma verilmediği için git gide ihtiyarlıyor, kudret ve kuvvetleri kalmayınca öyle bir hâle geliyorlardı ki artık hayat onlar için tahammül edilmez bir yük oluyordu. türk tanrıları ise bu iş üzerinde titiz davranarak, insanlara sonsuz hayatı kolay kolay vermedikleri gibi, göklere çıkarak oturmalarını da uygun bulmuyorlardı. şimdi, göklere çıkan veya çıkmak isteyenlerden bir kaçı aşağıda açıklanacaktır: dumuzî bir sümer balıkçısı iken îştar onu sevdi. bu yüzden göğe alınarak tanrılaştırıldı. dumuzi, yunan mitolojisindeki adonis gibi kendi güzelliğine hayran bir gençti. dumuzi tanrılaştıktan sonra hintlilerin vasanta'sı, keltlerin dağde'si gibi mevsimlerin, buğdayların, arpa gibi bitkilerin ve çobanların tanrısı oldu. her senenin ilkbaharında kendini gösterir, buğdaylar biçildikten sonra sonbaharda yerin altına da inerdi. bu inişlerin birinde cehennem, tanrıçası ereşkigal da, dumu-zi'ye aşık oldu, yeraltında alıkoydu. bunu haber alan iştar çileden çıktı. tanrılık işlerini bırakarak dumuzi'yi bulmak için yeraltına, cehennemlere indi. cehennemin sıcaklarından çok bunaldıktan sonra, ereşkigal'-m yanma vardı. iki rakip kız kardeş olan tanrıçalar birbirine çattılar. nihayet ereşkigâl, kardeşi iştar'ı da cehenneme hapsetti. iştar cehennemde sıcaktan bunaldıkça ve dumuzi de yeraltında bulunduğu müddetçe, dünyadaki bitkiler sararmaya, kurumaya başladı. tanrılar bunun sebebini anladıkları zaman telâşa düştüler. hemen ereşkigal'e baş vurdular. ereşkigal'in, iştar'a hıncı çoktu. nihayet tanrıların ısrari karşısında dumuzi'yi, iştar'a teslimden başka çare olmadığım anladı. istemiyerek bazı şartlarla serbest bıraktı. ereşkigâl, dumuzi'yi çok severdi. eğer dumuzi isterse, ereşkigal cehenneme gitmiş bir insanı tekrar dünyaya gönderirdi. dumuzi büyük tanrı anu'nun (anosmas) taki sarayının kapısında bekçilik te etmişti. dumuzi'nin senbolü koyun idi. adapat kış bölgesinin efsaneleştirilmiş kahramanıdır. adapat, bir gün denizde balık avlarken bir fırtına çıktı, kayığını devirdi. adapat buna çok kızarak kayığını deviren kuzey rüzgârının kanatlarını kırdı. büyük tanrı anu, adapat'm bu hareketi-ayrıca da mükâfatlandırma maksadıyla onu ölümsüzler araya girdi, anu'ya yalvardılar, o da bunları kırmadı. adapat'ı affetti, ayrıca da mükâfatlandırma maksadıyla onu ölümsüzler arasına almak istedi. bunun içip de ona ekmek ile su verdi. ama adapat'm koruyucuu ea (enki); daha önce, yememesini tembih etmişti. adapat, ea'nın bu tenbihini hatırladı. anu'nun verdiklerini yemedi, içmedi. eğer bunları yese ve içseydi, hem kendisi, hem de bütün insanlar ölümsüzler arasına girmiş olacaktı. etana insanlarla hayvanların bir arada yaşadığı eski zamanlarda çobanlara krallık etmiştir. etana şu sebeple göğe çıkmak istemiştir. bir gün, gebe olan karısının doğurabilmesi için, doğumu kolaylaştıran (hayat otu) nu aramakta idi. o sırada güneş tanrı şamaş'ın kartalma rastladı. ona maksadını anlattı. kartalın; aradığını ancak gökte bulacağım söylemesi üzerine, etena buna inandı. kartal onu sırtına aldı. orada bulunanların hayret ve telâşları arşsmda havalandılar, önce etena'yı tanrı anu'nun bulunduğu göğe çıkardı. ama orada durmadılar. kartal onu anu'nun kızı iştar'ın bulunduğu kata götürmek istedi. etena da uygun buldu. o kadar yükseldiler ki etana'nın başı dönerek kartalın sırtından yere düştü, öldü.