insanın yaradılışı üzerinde türk boyları arasında çeşitli efsaneler vardır. bu efsanelerden bir kaçı: 1— altaylı'lara göre; önce yalnız kara han ile sular vardı. bu büyük tanrı tek başına canı sıkıldığı için bir insan yarattı. bu insanın kanatları vardı, suların üzerinde…devamıinsanın yaradılışı üzerinde türk boyları arasında çeşitli efsaneler vardır.
bu efsanelerden bir kaçı:
1— altaylı'lara göre; önce yalnız kara han ile sular vardı. bu büyük tanrı tek başına canı sıkıldığı için bir insan yarattı. bu insanın kanatları vardı, suların üzerinde uçuyordu. insan buna kanaat etmedi, yükseklerde uçmak istedi. kara han onun maksadını anladığı için uçmak kudretini aldı. kanatlan işe yaramadı, suya batmağa başladı. bunun üzerine kara han'a yalvardı, o da acıdı, her hassayı yeniden ona verdi, ama uçmak kudretini vermedi. o halde bu insan için kara lâzımdı. kara han gene düşündü. yıldızlardan bir avuç toprak suların üzerine serptirdi. böylece karalar oldu.
kara han ada şeklinde türeyen bu ilk karaya dokuz dallı bir çam dikti, her birinin altında birer adam daha yarattı. bu-dokuz adamdan dokuz ırk türedi. bu insanlara iyi yolu göstermek için de (yayık) ı yarattı.
2— yine altaylı'larla yakut'larm bir inanışına göre; kara han'ın oğlu büyük tanrı ülgen, insan vücutları yarattı, bunların canı yoktu. can vermek için kara han'a bir kuzgun gönderdi. kara han, ülgen'in yarattığı insan için istenilen canı verdi. kuzgun da canı gagaları arasına sıkıştırarak geri döndü. yol uzundu. kuzgun acıktı. uçarken yer yüzünde bir deve leşi gördü. ıştihası onu leşe doğru sürüklüyordu. fakat kuzgun leşten uzaklaştı, yoluna devam etti. biraz gittikten sonra gözüne yerde bir at leşi göründü. iştihası kabaran kuzgun kendini tuttu, leşin yanından geçti. son kuvvetini vererek uçan kuzgun bu defa bir inek leşi gördü. bu leş kuzgunu daha çok kendine çekti, kuzgun: (ah ne güzel) dedi. bunu derken gagalarını açınca can bir çam ormanının üzerine düşerek ağaçlara dağıldı. bunun içindir ki çamlar kışın, yazın yapraklarını dökmez, canlı dururlar.
kuzgun havada uçarken, gecenin yansında erlik han yeraltından çıktı. yer yüzünde bir saray gördü, yavaş yavaş yaklaştı. bu sarayda ülgen'in insan cesetlerinin yattığını anlardı. bu cesetleri erlik'in fenalıklarından korumak için ülgen bir köpeği bekçi koymuştu. o zaman köpekler insanlar gibi tüysüzdü. erlik, köpeğe : (beni bu saraya bırakırsan sana kürk veririm. daha üşümezsin. hem sana öyle bir yemek veririm ki, bu yemeği yersen bir ay açlık duymazsın.) dedi. köpek bu sözlere kandı. erlik'i saraya cesetlerin yanma bıraktı. erlik, kendi canından üfledi: (bunların hepsi benim gibi olacaktır) dedi. cesetler canlandı. bunlar erkek ve kadın idi.
işte yeryüzünde insanlar böyle türedi. yâkut'ların bir efsanesine göre de; ilk insan yarı &t, yarı insan şeklinde gökten inmiştir.
3 — bir al tay efsanesinde de; tuzlu suları temsil eden tia-mat'ın ikinci kocası kingo, insan yaratmak istedi. buna kızan tanrılar kingo'yu kestiler. kanı ile insan hamuru yoğruldu.
böylece insanlar meydana geldi.
4— bir başka efsânede de; büyük tanrı yer yüzünde bir insan yarattı. bu insan erkekti. bir gün bu insan uyurken şeytan onun göğsüne dokundu. bunun üzerine kaburgalarından bir kemik büyüyerek yere düştü.
bundan da bir kadın meydana geldi. ama yine altaylı'ıara göre böylece yaradılan ilk insanlardan erkeğin adı törüngey, kadının adı da eje'dir
5— budist türklerin bir efsanesinde de; tanrı güzel bir kız olan (rin ta no d gar) i gökten yere indirdi. kendisi ile beraber bulunacak bir erkek yer yüzünde henüz olmadığı halde çok çocuk doğurdu.
bu da insanların ilk anası oldu.
6 — bir sümer efsanesinde de; tanrılar kendilerine hizmet edecek varlıkların olmasını düşündüler. bu işle ea'yı görevlendirdiler. bunun üzerine ea, çamurdan bir insan yaptı, ona can verdi. işte insan, hayâlini ulaştırabildiği kadar çeşitli efsanelerle kendini yarattıktan sonra dahi, cismini normâl ve rahat şekilde bırakmamış, gitgide başka yaratıkların uzuvlarından da katarak insanla karışık acayip yaratıklar ortaya getirmiştir.
kara han'ın yarattığı ilk insana kanat takıldığı, dede korkut hikâyelerinde geçen (tepegöz) e tepesine yalnız bir göz, cengiz'in ceddi olan bataçihan'dan sıra ile yetişen evlâtları arasında duma-sohor'un alnı ortasına bir göz konulmuş, sudan çıkan ilk insan oannes'in vücudu insan, başı ve sırtı balık olarak gösterildiği gibi, it başlı, sığır ayaklı, yarısı akrep insanlar türetilmiştir. büyük işler yapan bir takım insanlar hakkında; merak ve korku uyandırmak, yahut kudretli göstermek maksadiyle vücutları çok büyütülenler de olurdu: saka türk'leri kahramanlarından alp-er-tonga, semerkant kalesinde otururken ayaklarını zerefşan deresinde yıkardı. sümer kahramanı gılgamış'ın da boyu on metre idi.
yakın doğu milletlerinin mitolojilerinden gelen bir efsânede de deccal çok iri ve uzun bir adamdır. başı bulutlardan dışarı çıkar, derin denizler topuğuna kadar gelirdi. yine yakın doğu mitolojisi ile gelen (uc bin unk) da o kadar büyük idi ki, başı deccal'ın başı gibi bulutlardan dışarı çıkar, balığı denizden alır, güneşe tutarak kızartır, yerdi. nuh tufanı zamanında su onun ancak dizlerine kadar çıkabilmişti.
bunları yalnız türk mitolojisinde değil, her milletin mitolojisinde bol bol görmek mümkündür. şu var ki, sosyal bünyenin ana geleneklerine, derin inanışlarına bağlanmak zorunda bulunan insanlar, çizdikleri bu gibi çeşitli tabloların hududunu aşamazlar, gördüklerinin dışına hayallerini kaydırmağa yaradılış kanunları izin vermezdi. ancak kendinden ve gördüklerinden materyel almakla yetinebilirlerdi.
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
insanın yaradılışı üzerinde türk boyları arasında çeşitli efsaneler vardır. bu efsanelerden bir kaçı: 1— altaylı'lara göre; önce yalnız kara han ile sular vardı. bu büyük tanrı tek başına canı sıkıldığı için bir insan yarattı. bu insanın kanatları vardı, suların üzerinde…devamı