Raf Yorumu: berk (@arber)

arber 4 months ago

“Tanrı’yı duyularımızla kavramak bu kadar akıl almaz bir şey mi? Neden kendini yarım yamalak vaatler ve görünmeyen mucizeler sisinin içinde gizlesin ki? Kendimize inanmadığımız halde inananlara nasıl inanacağız? İnanmak isteyen ama inanamayan bizlerin hali ne olacak? Ya inanmak istemeyen ve…devamı“Tanrı’yı duyularımızla kavramak bu kadar akıl almaz bir şey mi? Neden kendini yarım yamalak vaatler ve görünmeyen mucizeler sisinin içinde gizlesin ki? Kendimize inanmadığımız halde inananlara nasıl inanacağız? İnanmak isteyen ama inanamayan bizlerin hali ne olacak? Ya inanmak istemeyen ve inanamayanların hali ne olacak? Neden içimdeki Tanrı’yı öldüremiyorum? Neden O’na lanet okuyup kalbimden söküp atmak istesem de, acı verici ve aşağılayıcı bir şekilde içimde yaşamaya devam ediyor? Neden kurtulamadığım hain bir gerçeklik olarak kalıyor?” Ölüm, her insanın hayatında bir kez tadacağı ve kaçamayacağı bir gerçekliktir. Bu gerçekliğin bir anlığına sizi almaya geldiğini düşünün. Ona ne söylerdiniz? Yaşamak için biraz daha süre mi isterdiniz, yoksa yalvarır mıydınız? Belki de daha yapacak çok şeyiniz olduğunu, sizi seven insanların ve sizin sevdiklerinizin olduğunu anlatırdınız. Ingmar Bergman, Yedinci Mühür filminde bu soruya kesin bir cevap vermek yerine Tanrı’yı aramayı seçer ve izleyiciyi içsel sorgulamaların zirveye çıktığı bir anlatının içine çeker. Ingmar Bergman’ın bu temalara yönelmesinde, çocukluğunda yaşadığı deneyimlerin büyük payı vardır. 14 Temmuz 1918’de İsveç’in Uppsala kentinde doğan Bergman’ın babası, katı disiplinli bir Lüteryan rahipti. Baskıcı ve otoriter bir aile ortamında büyümesi, yönetmenin filmlerinde sıkça karşılaşılan Tanrı, suçluluk, korku, ölüm, sessizlik ve inanç sorgulamalarının temelini oluşturur. Yedinci Mühür filminde, vebanın kol gezdiği Orta Çağ’da Haçlı Seferleri’nden dönen şövalye Antonius Block, Ölüm ile karşı karşıya gelir. Ölümle yüzleştiğinde ondan biraz zaman kazanmak için satranç oynamayı teklif eder. Ancak bu teklif, yaşamını uzatmak için değil, Tanrı’nın varlığına dair bir cevap alabilmek içindir. Satranç oyunu, insanın ölüm karşısındaki çaresiz mücadelesinin güçlü bir sembolü haline gelir. Bu oyun sürerken Block ve yaveri Jöns, veba, korku ve çaresizlikle çevrili bir dünyada yolculuk ederler. Karşılaştıkları her insan, hayata, inanca ve ölüme dair farklı bir bakış açısını temsil eder. Filmin adı, İncil’in Yeni Ahit bölümünde yer alan Vahiy Kitabı’ndaki “yedi mühür” kavramına doğrudan gönderme yapar. Vahiy’de bu mühürler açıldıkça savaş, hastalık, kıtlık ve ölüm gibi kıyamet alametleri ortaya çıkar. Yedinci mühür açıldığında ise gökte derin bir sessizlik hakim olur. Bergman bu sessizliği, Tanrı’nın yokluğu ya da suskunluğu olarak yorumlar. Filmde veba salgınıyla kuşatılmış dünya, ölümle yüz yüze gelen insanlar ve Tanrı’ya yöneltilen cevapsız sorular, bu sembolik yapıyı destekler. Böylece Bergman, İncil’deki dini bir metaforu birebir aktarmak yerine, insanın inanç krizi, anlam arayışı ve Tanrı’nın sessizliği üzerine felsefi bir sorgulamaya dönüştürür. Filmde, veba karşısında çaresiz kalan insanların Tanrı’ya sevgiyle değil korkuyla yönelmesi ve Kilise’nin insanları cadı ilan ederek Tanrı adına yakması, inancın merhametten uzaklaşıp insanlık dışı bir baskı aracına dönüşmesini gözler önüne serer. Bergman, bu sahneler aracılığıyla Kilise’nin insanları kurtarmak yerine korkuyla kontrol eden bir düzen haline gelişini sorgular ve dinin insanı özgürleştirmesi gerekirken nasıl zalimleşebildiğine dikkat çeker. Ne kadar izlersem izleyeyim; etkisinden çıkmadığım dakikalar ile başbaşa kalıyorum. Sessizlik, gerçekten insanın canını sıkan cinsten. Sessizlik, gerçekten insanın canını sıkan cinsten. Tanrı bazı sorulara cevap verse, bu sessizliği bir anlığına da olsa bozsa, belki de duyulan bu derin huzursuzluk tamamen dinerdi.