Raf Yorumu: leydi (@leydi)

Platon'un Sokrates'in ağzından kullandığı, genellikle "sorgulanmamış bir hayat" şeklinde karşılanan Yunanca ifade anexetastos biosun daha doğru karşılığı, "sorgulama içermeyen bir hayat"tır. Bu ifade, bu tür bir hayatın belirli bir faaliyet türünü içermediğini ifade eder. Sokrates'in "sorgulama içermeyen hayat" fikri ana…devamıPlaton'un Sokrates'in ağzından kullandığı, genellikle "sorgulanmamış bir hayat" şeklinde karşılanan Yunanca ifade anexetastos biosun daha doğru karşılığı, "sorgulama içermeyen bir hayat"tır. Bu ifade, bu tür bir hayatın belirli bir faaliyet türünü içermediğini ifade eder. Sokrates'in "sorgulama içermeyen hayat" fikri ana hatlarıyla tanımlaması kolay bir fikirmiş gibi görünür. Hiçbir şeyi, hele hele kendi eylemlerini ve planlarını hiçbir zaman ciddiyetle sorgulamayan birinin yaşadığı hayattır bu. Bu tür bir insan kendi eylemlerinin ya da dostlarının veya topluluğun ya da hükümetin gerçekleştirdiği eylemlerin beğenilip beğenilmediğini ya da yerinde, hatta hoş olup olmadığım aslında sorgulayabilecek durumdadır ama bu davranışların gerçekten iyi olup olmadığım ya hiç sorgulamaz ya da nadiren sorgular. Sorgulanmamış hayat bir ahlaki ve düşünsel edilgenliğin damgasını vurduğu bir hayattır ki Sokrates'e göre bu ikisi bir ve aynı şeydir. B u tür bir hayat süren kişi dünyayı, o dünyadaki kendi yeri de dahil, nasıl bulduysa öyle kabul eder. Şeyleri her zaman yapıldığı gibi yapmaktan memnundur çünkü her zaman öyle yapılmışlardır ve -en az bu kadar önemli olmak üzere- bundan memnundur, değişiklik yapmak için bir sebep görmemektedir. Statükoyu olduğu gibi kabul eder ve onu asla herhangi bir türden normatif değerlendirmeye tabi tutmaz. Hayatı, eleştirel bir sorgulamayı ve ciddiyetle . düşünmeyi içermeyen, riayetin damgasını vurduğu, hazların (ve bazı ıstırapların) pürüzsüz bir döngüsü şeklinde yaşanan bir hayattır. Olabilecekken olamamış şeylere, şeylerin nasıl daha iyi ya da hatta sadece farklı olabileceğine hiç kafa yorulmayan bir hayattır. Kaba saba ama etkili bir imgeye indirgersek: Sorgulanmamış hayat televizyonun karşısında çer çöp izleyip çer çöp yiyerek geçirilen bir hayattır. Bugün bu tasvir Sokrates'in "sorgulama içermeyen" hayat ile ne kastettiğini epey doğru bir şekilde yansıtıyor olabilir ama tasvirin kendisi, tıpkı tasvir ettiği hayat gibi, belli ki epey yüzeyseldir. Sokrates bizlere, basitçe "her şeyi sorgulayın" ve "bu kadar edilgen olmayın" tavsiyelerinden daha derin bir şeyler söylemiş olsa gerektir. Düşündüğü şey bundan ibaretse, tavsiyesi çok beylik ve yavan olurdu: Eyleme geçmeden önce düşün tavsiyesine benzer - söylediğin iyi oldu ama çok da derin bir felsefi feraset yok burada. Kaldı ki sorgulanmamış hayatın bu genel karakterizasyonunun belli ki bazı bariz istisnaları söz konusudur. Sorgulanmamış bir hayat süren insanlar ille de uyuşuk ve edilgen konformistler olmak zorunda değildir. Sorgulanmamış bir hayat pekala eylem ve maceralarla dolu istisnai bir hayat olabilir. Mesela Akhilleus bütün duyguları aşırı ölçülerde yaşayan, her z;man cesurca davranan bir adamdır. Özel bir insandır ve bunu bilir. Troya'yı kuşatmış Yunan askerlerinin büyük kahramanıdır. Kendisini diğer askerlerin çok üstünde bir yerde görürken, diğer herkesi bağlayan kurallarla bağlı görmez. Sorun şudur ki bir eylemde bulunurken rasyonel mülahazaların değil şiddetli dürtülerin etkisi altında hareket eder. Odalığını kendi odalığı yapan Agamemnon'a yönelik (kimilerinin anlaşılır bulacağı) hırçın tavırları, duygusal bir kararla savaştan çekilmesi ve hatta (ancak yakın arkadaşı Patroklos'un Troyalı savaşçı Hektor tarafından öldürülmesinden sonra) savaşa geri dönme kararı, Akhilleus'un davranışlarının ne kadar dürtüsel ve dengesiz olduğunu gösteriyor. Sorgulanmamış bir hayat sessizce riayetin damgasını vurduğu bir hayat olabileceği gibi, övgülere boğulmuş kahramanlıkların ve acı dolu trajedilerin damgasını vurduğu bir hayat da olabilir. Demek ki sorgulama içermeyen bir hayat "yaşamaya değer bir hayat değildir" derken Sokrates'in neyi kastettiği sorusu orta yerde durmaktadır. Sorgulanmamış bir hayat süren insanların hayatlarına son vermesi gerektiğini kastetmediği kesindir. Ve tabii toplumun daha ileri gidebilmek adına bu tür insanları imha etme hakkına sahip olduğunu söylüyor da olamaz. Sokrates tabii ki daha fazla sayıda Atinalının sorgulanmış bir hayat sürmesini istiyordu ama bu şiddet ya da dışlama politikalarıyla ulaşılabilecek bir hedef değildi. Sokrates bir filozoftu, bir toplum mühendisi değil; insanları geliştirmenin peşindeydi, cezalandırmanın değil. İyi İnsanlar Kötü Düşününce,