(Bir densiz yüzünden yeniden paylaşım) Hadisleri neden inkar edemeyiz: "Sahih değil" demek, o sözün kesinlikle yalan veya uydurma olduğu anlamına her zaman gelmez. Sadece, "Bu sözün Peygamberimizin ağzından çıktığını %100 garanti edemiyoruz, arada bazı şüpheler veya ravi (aktarıcı) zayıflıkları var"…devamı(Bir densiz yüzünden yeniden paylaşım)
Hadisleri neden inkar edemeyiz:
"Sahih değil" demek, o sözün kesinlikle yalan veya uydurma olduğu anlamına her zaman gelmez. Sadece, "Bu sözün Peygamberimizin ağzından çıktığını %100 garanti edemiyoruz, arada bazı şüpheler veya ravi (aktarıcı) zayıflıkları var" demektir.
İslam alimleri hadisleri bu açıdan üç ana gruba ayırır:
🔹️Sahih: Kesin güvenilir. (Amel edilir, hüküm çıkarılır)
İbn Abbas'ın aktardığına göre;
Peygamberimiz Medine'deki Yahudileri İslam'a davet ediyordu. Onlara yabancı bir din getirmediğini, tam aksine onların da peygamberi olan Hz. Musa'nın, Hz. İbrahim'in yolunu tamamladığını anlatmaya çalışıyordu.
Aşure günü orucunu sahiplenerek onlara şu mesajı verdi: "Siz Musa'yı firavundan kurtulduğu için anıyorsunuz ama onun davasını asıl yaşatan biziz. O halde bu şükür orucunu tutmak herkesten çok bizim hakkımızdır."
(Bu, karşı tarafın kutsalını inkar etmek değil, o kutsalın gerçek değerini onlara hatırlatmaktır.)
Necm Suresi 3-4. Ayetler
O, nefis arzusu ile konuşmaz. Onun konuşması, kendisine indirilen bir vahiydir.
Ahzâb Suresi 21. Ayet
Andolsun, Allah’ın Resulünde sizin için; Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çokça zikredenler için mükemmel bir örnek (üsve-i hasene) vardır.
Ahzâb Suresi 36. Ayet
Allah ve Resulü bir işe hükmettiği zaman, gerek mümin bir erkek gerekse mümin bir kadın için artık o işlerinde başka bir tercih hakkı yoktur...
Âl-i İmrân, 64: De ki: 'Ey Ehl-i Kitap! Sizinle bizim aramızda müşterek (ortak) olan bir söze geliniz: Allah’tan başkasına tapmayalım, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayalım...
Âl-i İmrân, 65: Ey kitap ehli! İbrahim hakkında niçin tartışıyorsunuz? Oysa Tevrat da İncil de ancak ondan sonra indirilmiştir. Hiç düşünmüyor musunuz?
Âl-i İmrân, 67-68: İbrahim ne Yahudi idi ne de Hristiyan. Fakat o, hanif (Allah'ı bir tanıyan) bir müslümandı... Şüphesiz insanlardan İbrahim’e en yakın olanlar, elbette ona uyanlar, bir de bu Peygamber (Hz. Muhammed) ve müminlerdir.
Bakara, 136: Deyin ki: 'Biz Allah’a; bize indirilene; İbrahim, İsmail, İshak, Yakub ve torunlarına indirilene; Musa’ya ve İsa’ya verilene ve peygamberlere Rableri tarafından verilenlerin hepsine iman ettik. Onlardan hiçbirini diğerinden ayırt etmeyiz. Biz ancak O’na teslim olmuş müslümanlarız.
🔹️Zayıf: Kesin uydurma denemez ama senedinde (aktaran zincirinde) kopukluk veya hafıza problemi olan kişiler vardır.
Zayıf Hadis Örneği
"Dünya sevgisi, her hatanın (günahın) başıdır." (Beyhakî, Şuabü'l-İman)
Bu rivayetin senedinde yer alan bazı raviler nedeniyle hadis alimleri (örneğin İbn Ebî Hatim, Elbânî) bu sözün zayıf olduğunu, hatta büyük ihtimalle Hz. İsa’ya veya sonraki dönem zahidlerine (Hasan-ı Basrî gibi) ait bir söz olup sonradan hadisleştiğini belirtmişlerdir.
Hadîd Suresi, 20. Ayet:
Bilin ki, dünya hayatı ancak bir oyun, bir eğlence, bir süs, aranızda karşılıklı bir övünme, çok mal ve evlat sahibi olma yarışından ibarettir...
🔹️Mevzu: Kesin olarak uydurulmuş, Peygamberimize ait olmayan yalan sözler.
Uydurma Hadis Örneği
"İlim Çin'de de olsa ona talep ediniz (gidin alınız)." (İbn Adiyy, el-Kâmil)
Bu söz halk arasında çok yaygın ve meşhur olmasına rağmen, hadis otoriteleri (İbnü'l-Cevzî, es-Sehâvî, Elbânî) bu rivayetin senedindeki ravilerin yalancı/metruk olduğunu belirterek sözün uydurma (mevzu) olduğunu kesin bir dille ifade etmişlerdir. Hz. Peygamber'in ağzından böyle bir kelam çıkmamıştır.
Zümer Suresi, 9. Ayet
...De ki: 'Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?' Doğrusu ancak akıl izan sahipleri bunu hakkıyla düşünür.
🔹️İsteyen Zayıf Hadisle Amel Edemez mi?
Belli şartlarla edebilir.
Hadis ilmi ile sahih olmamak tek başına zayıf demek değildir ama mevzu (uydurma) hadisle amel edilemeyeceği icma ile sabittir. Zayıf hadis ise sadece fazilet konularında ve şartlarıyla kullanılabilir, keyfe göre değil.
Eğer bir hadis "zayıf" ise, bir Müslüman onunla şu şartlar dahilinde amel edebilir.
Sadece Fazilet ve Ahlak Konularında
Mesela, "Şu namazı kılana şu kadar sevap var", "Şu duayı okuyanın ahlakı güzelleşir", "Anne babaya iyilik etmenin faziletleri" gibi konulardaki zayıf hadislerle amel edilebilir. Zararı yoktur, aksine teşvik edicidir.
Helal-Haram Belirlenemez
Zayıf bir hadise dayanarak sıfırdan bir ibadet icat edilemez, bir şeye "kesin haram" veya "kesin farz" denilemez. Hüküm koyulamaz.
İnanç Konusu Yapılamaz
Zayıf hadisle iman esasları belirlenemez!