Raf Yorumu: karolos_maganos (@karolos

Belirli bir konuya odaklanmak yerine pek çok şeyden gelişigüzel bahsettiği için aslında sıkılarak okuduğum bir kitapta, Stalin'in şahsen Korkunç İvan'a hayranlık duyduğunu ve Eisenstein'ı sinema çalışmalarında Rus tarihinin o erken dönemlerini işlemeye teşvik ettiğini gördüm. Stalin, Aleksandr Nevski filmini de…devamıBelirli bir konuya odaklanmak yerine pek çok şeyden gelişigüzel bahsettiği için aslında sıkılarak okuduğum bir kitapta, Stalin'in şahsen Korkunç İvan'a hayranlık duyduğunu ve Eisenstein'ı sinema çalışmalarında Rus tarihinin o erken dönemlerini işlemeye teşvik ettiğini gördüm. Stalin, Aleksandr Nevski filmini de desteklemişti. Bu durum, filmin ardındaki pek çok saiki; yani Eisenstein'ın bu filmi neden çektiğini ve aklındaki propaganda amacını açıklıyor. Filmde İvan'ın bu durumu çok iyi özetleyen güzel bir konuşması var; şöyle ki: "Bundan böyle Rusya, tek bir çatı altında birleşmiş bir devlet olacaktır. Ancak Rusya'yı tek bir elde tutabilmek için güçlü olmak gerekir. Bu nedenle, 'streltsy' adı verilen daimi bir ordunun kurulmasını emrediyorum. Büyük seferlerimizde bizzat yer almayanlar ise maddi katkıda bulunarak katılacaklardır. Kutsal manastırlar da büyük kazançlarını bu seferlere bağışlamalıdır; zira Rus toprağı, onların biriktirdiği hazinelerden fayda görmelidir. Rusya'nın birliğine karşı çıkanların beli kırılmalıdır! Çünkü ancak kendi içinde birleşmiş, güçlü ve bütünlüklü bir devlet, dışarıya karşı sağlam durabilir." Bu sözler şüphesiz Stalin'in iktidarı dönemindeki zihniyetini çağrıştırıyor ve filmi tam anlamıyla bir propaganda aracına dönüştürüyor. İvan ve Stalin, farklı yüzyıllarda Rusya'yı birleştirip güçlendiren benzer "güçlü liderler"dir; filmde Stalin de bu sayede modern bir Çar olarak sunulmuştur. "Deniz kıyısındaki ve Baltık'taki şehirleri istiyorum: Riga, Reval, Narva. Hansalılar ve Livonyalılar İngiliz gemilerini yine alıkoydular; bu da bizi kurşunsuz, kalaysız, toplarımız için kükürtsüz ve yabancı ustalardan mahrum bıraktı. Hain düşmanın ülkemizin iyiliğine engel olmasına ve ticaret ilmiğiyle bizi boğmasına müsaade etmeyeceğim." Bu sözler bana 1920'lerin Sovyet Rusya'sının Avrupa'dan tecrit edilmesini ve Stalin'in o dönemdeki mücadelelerini hatırlatıyor. Kesinlikle o günün modern olaylarına bir gönderme niteliğinde. Eisenstein'ın Rusların Almanlarla olan mücadelesine ve İvan'ın İngiltere ile ticaret girişimlerine değinmesi, filmin vizyona girdiği 1944 yılındaki siyasi atmosferle örtüşüyor. Bu durum, filmin propaganda etkisini büyük ölçüde güçlendiriyor. Örneğin, Eisenstein bu filmi 1950'de çekmiş olsaydı, anlatı çok daha farklı olurdu. İlk izleyişimde pek çok detayı fark etmemiştim ancak bu incelemeyle birlikte bakış açımı zenginleştirdim. Özellikle EU4’de Moskova (Muscovy) ile yaptığım seferler sayesinde, Rusya'nın genel tarihi hakkında pek çok şey öğrendim.