zelda_ (@zelda_)

●Her yerde para konuşuluyor ve bütün dertler para, çoğuna göre bütün çözümler de... Sınanmalarımız da ya direkt para ile ya da ucu bir şekilde paraya dayanıyor. Dünya para üzerine dönerken başka ne beklenirdi ki. Reklamlar, müzikler, sohbetler ve hatta sevmeler…devamı

zelda_ 2 days ago

Sylvia

Christine Jeffs

10 Gönderi

"Bir şeyden yeterince korkarsanız, olmasını sağlarsınız" Ted'i kaybetmekten korktu çünkü son umuduydu o ve o umut da boşa çıkmıştı. Hep uçurumun kenarındaydı Sylvia. Ted'en önce de sonra da ve hatta onunlayken bile... En sonunda o uçurumdan atlamaktan başka çaresi kalmadı.…devamı

zelda_ 3 days ago

Sylvia Plath'ın Şairliğinin İntiharı Bağlamında Analiz

Nilgün Marmara

6 Gönderi

●Nilgün Marmara bu tezinde sadece Sylvia Plath'ı anlatmıyor; aynı zamanda şiir, delilik, ölüm, intihar ve kadınlık arasındaki ilişkiyi de tartışıyor Plath üzerinden ve bölüm bölüm şeklinde gidiyor: 1. Gizdökümcü Tür Nedir? Plath Bu Türün Neresindedir? Gizdökümcü şiir: Şairin kendi iç…devamı●Nilgün Marmara bu tezinde sadece Sylvia Plath'ı anlatmıyor; aynı zamanda şiir, delilik, ölüm, intihar ve kadınlık arasındaki ilişkiyi de tartışıyor Plath üzerinden ve bölüm bölüm şeklinde gidiyor: 1. Gizdökümcü Tür Nedir? Plath Bu Türün Neresindedir? Gizdökümcü şiir: Şairin kendi iç dünyasını, travmalarını, korkularını, suçluluklarını ve ruhsal yaralarını doğrudan şiire taşıdığı şiir anlayışıdır. Nilgün Marmara'ya göre: Bu şairler bilinçaltına inmeye çalışırlar. Kendi karanlık yanlarından kaçmazlar. Acılarını gizlemek yerine açığa çıkarırlar. Bu türün önemli isimleri: Robert Lowell Anne Sexton Sylvia Plath Allen Ginsberg Marmara'ya göre Plath tam anlamıyla bir gizdökümcü şairdir çünkü: Kendi acılarını şiirin merkezine koyar. Şiirlerinde ölüm saplantısını açıkça işler. Babasıyla ilişkisini, evliliğini, öfkesini ve intihar düşüncelerini gizlemez. Ama Marmara'nın önemli bir vurgusu var: Plath sadece kendini anlatmaz. Kendi acısını insanlığın ortak acısıyla birleştirir. Bu yüzden Auschwitz, Dachau, Hiroşima gibi imgeler kullanır. Yani: "Ben acı çekiyorum" demekten çok, "insanlık acı çekiyor ve ben bunun içindeyim" demeye çalışır. 2. İntihar ve Sanat Arasındaki İlişki Bu bölüm tezin merkezidir. Marmara'nın temel sorusu: Bir sanatçı neden ölümü bu kadar düşünür? Ona göre yaratmak başlı başına acılı bir süreçtir. Sanatçı: dünyaya uyum sağlayamaz, daha fazla hisseder, daha fazla düşünür, daha fazla yara alır. Bu nedenle bazı sanatçılar: deliliğe, umutsuzluğa, intihara yaklaşabilir. Marmara burada Freud ve Sartre'dan yararlanır. Freud, İnsanda iki temel dürtü vardır: yaşama dürtüsü ve ölüm dürtüsü Bazen ölüm dürtüsü baskın hale gelir. Sartre İntihar: "Dünyada var olmanın başka bir yoludur." Yani kişi ölümü seçerek son kez kendi özgürlüğünü kullanır. Marmara'nın Plath hakkındaki yorumu çok çarpıcıdır: Plath şiir yazarak ölümü yenmeye çalışmıştır. Fakat sonunda: Şiir kazanamamış, ölüm kazanmıştır. Bu yüzden Marmara Plath'ın hayatını: ölüme karşı verilmiş büyük ama kaybedilmiş bir savaş olarak görür. 3. Kadın Şiiri ve Sylvia Plath Bu bölümde Marmara kadın şairlerin ortak özelliklerini inceliyor. Ona göre kadın şiirlerinde sık görülen temalar: aşk, ölüm, yalnızlık, beden yabancılaşma, anne-çocuk ilişkisi kadınlık deneyimi Marmara özellikle Plath ile Emily Dickinson arasında bağlantı kuruyor. İkisi de: ölümü sürekli düşünür, ölümden korkarlar ama aynı zamanda ona çekilirler, ölümü bir son değil, gizemli bir dönüşüm olarak görürler. Plath'ın şiirlerinde ölüm sadece yok olmak değildir. Ölüm bazen: özgürleşmek, kurtulmak, yeniden doğmak anlamına gelir. Özellikle Lady Lazarus şiirinde ölümden sonra yeniden doğan bir figür yaratır. 4. Düzyazıları ile Şiirleri Arasındaki Fark Marmara burada ilginç bir şey söylüyor: Plath aslında şiirden çok romancı olmak istemiştir. Fakat kendisi de düzyazıda zorlandığını hisseder. Örneğin: The Bell Jar (Sırça Fanus) önemli bir eser olsa da Marmara'ya göre asıl büyük başarısı şiirdedir. Çünkü şiirde: daha özgürdür, daha yoğun konuşur, daha dürüst olur. Romanlarında ve mektuplarında bazı şeyleri saklayabilir. Ama şiirlerinde saklanamaz. Marmara'nın görüşüne göre gerçek Sylvia Plath'ı görmek istiyorsak şiirlerine bakmalıyız. 5. Şiirlerinin Kronolojik Gelişimi Bu bölümde Marmara Plath'ın şiirlerinin zamanla nasıl değiştiğini anlatıyor. İlk dönem Ölüm korkusu vardır. Ölüm dışarıdadır. Henüz yaklaşmamıştır. Örneğin "Takip" şiirindeki panter: korku, ölüm, karanlık sembolüdür. Orta dönem Ölüm artık sadece korku değildir. Bir düşünceye dönüşür. Şair ölümle konuşmaya başlar. Doğa, deniz, yalnızlık gibi imgeler artar. Son dönem (Ariel dönemi) Burada ölüm neredeyse kabul edilmiştir. Marmara'ya göre: Babacığım Leydi Lazarus Ateş 40 Derece Kenar gibi şiirlerde Plath artık ölümle mücadele etmez. Onu şiirin merkezine yerleştirir. Özellikle Kenar (Edge) şiiri Marmara için çok önemlidir. Çünkü burada ölüm: sakin, soğukkanlı, tamamlanmış bir olay gibi görünür. Tezin Sonucu Nilgün Marmara'nın vardığı sonuç şu: Plath'ın şiirlerini sadece "intihar eden bir kadının şiirleri" olarak okumak yanlıştır. Çünkü: kişisel acısını evrensel acıya dönüştürmüştür, kendi yaralarını insanlığın yaralarıyla birleştirmiştir, ölüm fikrini büyük bir şiir malzemesine çevirmiştir. Fakat Marmara'nın en hüzünlü tespiti şu: Plath sonunda şiirlerde kurduğu ölüm estetiğini kendi hayatında da gerçekleştirmiştir. Yani Marmara'ya göre Plath'ın intiharı, şiirlerinden tamamen kopuk bir olay değil; uzun yıllardır şiirlerinde işlediği ölüm temasının son noktasıdır. Bu tezde aslında Nilgün Marmara'nın kendisini de görmek mümkündür. Çünkü Marmara, Plath'ı incelerken yalnızca bir edebiyat araştırmacısı gibi değil, ölüm, yalnızlık ve varoluş meseleleriyle kişisel olarak ilgilenen bir şair gibi de konuşur. Bu yüzden tez bazen akademik bir çalışma olmaktan çıkıp Plath'la kurulmuş çok derin bir ruhsal diyaloğa dönüşür. Bu kitabı okumaya başlarken aynı zamanda Sylvia'yı anlatan bir filme de başladım bugün ama sanırım bitmesi yarına kaldı. Bu kitapla yani tezle neredeyse aynıydı. Bu arada Ted Hughes'a yani Sylvia'nın kocasına hiç değinmedim. Oysa o çok etkili olmuş Sylvia'nın hayatında. Sylvia'nın Ona olan aşkına ve ona bağladığı belki son umuduna hiç değinmedim. Bir insana, bir erkeğe ya da bir ilişkiye, aşka her neyse işte son umudunu bağlamak ne zor ve ne acı... Üstelik öyle bir umut ki iki çocuk, iki can getiriyorsun kendinden bu dünyaya ama yine de olmuyor, yine de tutunamıyorsun dünyaya, yaşamaya çünkü son umudun da elinde patlıyor ve sen zaten hep uçurumun dibindesin. Başlangıç/Bitiş: 10 Haziran Çarşamba 11 Haziran Perşembe Alıntılar... belki sonra yorumda?.. Açıkcası Sylvia'yı sevip yakın bulsam da ne onun ne Nilgün'ün (ki Nilgün'ü de severim) şiirlerini yeteri kadar anlayamıyorum, anlaşılması zor. Oysa onların kendilerini, ne hissettiklerini, nasıl baktıklarını anladığımı, hissettiğimi düşünüyorum...

zelda_ 5 days ago

Anaların Hakkı

Selçuk Baran

2 Gönderi

●Selçuk Baran'ın hikayelerindeki kahramanlar genel olarak hayattan, sıradan insanlar ve olaylar, konuşmalar da sıradan, gündelik olaylar olarak görünür ama hep içinde bir yerde, insanı sorguya çeken, insana bambaşka şeyler gösten, insana kendi içini gösteren yerlere varır sonlar. Tortu kitabında hikayeler…devamı●Selçuk Baran'ın hikayelerindeki kahramanlar genel olarak hayattan, sıradan insanlar ve olaylar, konuşmalar da sıradan, gündelik olaylar olarak görünür ama hep içinde bir yerde, insanı sorguya çeken, insana bambaşka şeyler gösten, insana kendi içini gösteren yerlere varır sonlar. Tortu kitabında hikayeler birbiri ile bağlantılı idi ama burada birbirinden bağımsız ama bir yandan da birbirinden ve bizden yani her bir okuyucudan çok uzak olmayan meseleler işlenmiş, bu da çok gerçekçi ve güzel kılıyor benim için Selçuk Baran'ı ve yazdıklarını♡ Kitaptaki hikayeler sırasıyla: 1-) Çardak hikâyesi: Osman ve Zehra'nın küçük dünyasını anlatır. Kocasına aşık bir kadının ihanet, yalan karşısındaki sessiz acısı ve çığlığı... Burada yani bu hikayede birini gördüm, birini duydum bildiğim, çok sevdiğim birini. Ne acı böyle bir hikayede onu bulmak, duymak ve görmek♡ 2-) Mısırlar hikayesi: Genç bir kız olan Nuran'ın başka hayatlara karşı merakı, umutları ve sonrasında yaşlı terzinin sayesinde fark ettiği gerçek hayat ve hayatın ona sundukları ile yetinme meselesi... 3-) Dükkânın Önü hikayesi: Selçuk Baran'ın sık sık kullandığı "seyreden insan" temasını taşır bu hikaye. Hayatı, insanları seyreder yazar yarattığı karakterlerle belki ve bize de seyrettirir ustalıkla. Dükkan sahibi Mehmet Börtlü'nün kör Salih ve oğlu ile karşılaşması ile fark ettiği gerçekler.. evliliğe, eş ve baba olmaya dair gerçekler ve beraberinde gelen yağmur. Belki de yağmur orada Mehmet Börtlü'nün duyduklarından, gördüklerinden sonra geçmiş düşüncelerini yıkamak için yağdı o an. 4-) Emekli hikâyesi: Emekli Saffet Bey'in yaşlılık ve emeklilikle yalnızlaşması, gençliğini özlemesi ve parklara sığınması ama nereye kadar, ne yapmalı şimdi dedirtmesi? İşini kaybeden insan bazen sadece maaşını değil, kimliğini de kaybeder. Kim olduğunu, ne olduğunu bilemez sanki. Çünkü çoğu insan işi ile bir kimlik edinir hayatta. 5-) Bahçede hikayesi: Bu öykü çok şiirseldi. Yaşlı hasta Ekrem'in sığındığı bahçede Zuhal ile tanışması ve son günlerin acısı... Ve kitaplar, kitapların yoldaşlığı. (Bu hikayeyi çok beğendim. En çok bunu ve son hikaye olan, aynı zamanda kitaba adını veren ve iyi ki veren 'Anaların Hakkı' hikayesini beğendim) 6-) Kayalık Yoncaları hikayesi: Bu hikaye biraz sembolik bir meseleyi işliyor. Yonca normalde yumuşak toprağın bitkisidir. Ama burada kayalıkların arasında yaşamaya çalışır. Bu yüzden öykü aslında direnmenin hikâyesidir ki zaten Sevim de direnmeye, yaşamaya çalışır. Bu direnmenin ise Metin'in Kayalık Yoncalarını göstermesi ile farkına varır belki de aslında. 7-) Sarmaşıklar: Bu hikayeye bir ara tekrar dönmeye çalışayım, aklımda kalmamış pek :( 8-) Kabuk hikayesi: Evli ve çocuk sahibi Nesrin'in hayatı, hayalleri, umutları, tükenişleri ve kabullenişleri... Bu hikayede yazar, Nesrin üzerinden insanın içi ile dışının birbirinden ne karar farklı olduğunu ve bu farkın kişinin kendisinin bile çoğu zaman farkında olmadığını işler. Kabuğumuz mu gerçeğimiz, o sağlam tutmaya çalıştığımız, sert ve güçlü kabuğumuz, yoksa kırılgan, kırılmış ve tükenmiş olan içimiz mi?.. (Bu hikaye bana şu anda yani şu anki ben olarak bana birazcık sıkıcı geldi yani sanki birazcık gereksiz uzatılmış gibiydi) 9-) Anaların Hakkı hikayesi: Bu hikaye çok gerçek, çok acı... Analar susarsa kim konuşur ki acılar için, çocuklar için. Anaların çocuklarını alırlarsa ellerinden, nasıl dururlar dünyayı yıkmadan yakmadan, nereye kadar dururlar. Saide, evladının ardından onca zaman sustuktan sonra bağırmadı mı bir tabancanın kurşunu ile kocasına ve çocuklara uzanan bütün kirli ellere?.. Başlangıç/Bitiş: 7 Haziran Pazar 9 Haziran Salı-2026 Alıntılar yorumda ama sonra...

zelda_ 1 week ago

Yılanı Öldürseler

Yaşar Kemal

34 Gönderi

Spoiler içeriyor ●Yılanı Öldürseler Romanı bi"töre cinayeti" hikâyesi gibi görünse de aslında bir çocuğun nasıl suçluya dönüştürüldüğünü, toplumun ne kadar korkunç, acımasız olduğunu ve kadın olmanın böyle bir toplumda ne kadar zor olduğunu anlatır. Yaşar Kemal bu romanı gerçek bir olaydan esinlenerek…devamı●Yılanı Öldürseler Romanı bi"töre cinayeti" hikâyesi gibi görünse de aslında bir çocuğun nasıl suçluya dönüştürüldüğünü, toplumun ne kadar korkunç, acımasız olduğunu ve kadın olmanın böyle bir toplumda ne kadar zor olduğunu anlatır. Yaşar Kemal bu romanı gerçek bir olaydan esinlenerek yazmıştır ki zaten bu kitapta işlenen olaylar şu zamanda bile hâlâ oluyor ne yazık ki! Hasan'ın annesi Esme, sevmediği bir adam olan Halil'le evlendirilmiştir. (Halil denen erkek sırf kadını seviyor (!) diye kaçırıp tecavüz eder ama bunu bilen kimse de adama bir şey yapmaz, Esme'nin ailesi(!) bile. Üstüne bide o öldürülünce şöyle kahramandı, böyle yiğitti derler!) Esme ise daha bekarken Abbas'a aşıktır, Abbas da ona, öyle ki onun için birilerini yaralamış, hapse düşmüştür o sırada ve hapisten, jandarmaların elinden kaçmış Esme'ye gelmiştir ve Hasan'ın babası Halil'i öldürür bir gece vakti evinde. Kendisi de jandarma ile yaptığı bir çatıymada öldürülür ve köylü ile Halil'in ailesi onun cesedini köpeklere parçalatmak için ortalık yerde bırakırlar ama Esme bırakmaz. Bir gece vakti, sayfa 31 de anlatıldığı gibi onu kendisine yardım eden bir kadınla birlikte Anavarza tepesinin oraya gömer Venezuela yaparlarsa yapsınlar, mezarının yerini söylemez kimseye. (Bir o sayfa bide son bir iki sayfa içimi en çok acıtan satırları barındırıyor.) Bunun ardından köyde "namus" ve "kan davası" düşüncesi devreye girer. Köylüler ve özellikle Hasan'ın babaannesi (ah şu kadın düşmanı kadınlar, erkek çocuk aşığı kadınlar!) Halil'in ölümünden Esme'yi sorumlu tutar ve onun öldürülmesi gerektiğini düşünürler. Bu görevi de zamanla küçük Hasan'ın omuzlarına yüklerler. Hasan annesini çok sever ama çevresinin baskısı altında kalır. Sonunda kendi vicdanı ile toplumun sesi arasında sıkışıp kalır ve işte en çok burada insan ister istemez kendini çocuk Hasan'ın yerine koyar sık sık. Kitabın adı neden "Yılanı Öldürseler"? Anadolu'da yaygın bir inanış vardır: Eğer bir yılan öldürülmezse intikam almak için geri gelir. Bu yüzden insanlar yılanı tamamen yok etmek isterler. Halil'in hayaletini gördüğünü söyleyenler de hep onun Esme için "Şu yılanı öldürün de beni kurtarın dediğini" aktarırlar. Romanda Esme de köylülerin gözünde bir "yılan" gibi görülür. Onlara göre felaketlerin sebebi odur ve mutlaka ortadan kaldırılmalıdır. Ama Yaşar Kemal'in vermek istediği mesaj bunun tam tersidir elbette Asıl yılan Esme değildir; insanları körleştiren töre, nefret ve intikam duygusudur. Yani romandaki "yılan" aslında bir insan değil, toplumun içindeki zehirdir. Hasan'a herkes sürekli aynı şeyi söyler: "Babanın kanı yerde kalmasın." "Erkek ol." "Namusunu temizle." Hasan'ın zihni adım adım işgal edilir. Romanın en acı tarafı , Hasan doğuştan katil değildir. Bir çocuk olarak annesini sever. Ancak yetişkinlerin nefreti onu değiştirir ester istemez. Roman boyunca aslında Hasan'ın değil, onu bu hale getiren toplumun yargılandığını hissederiz ve aklı olan zaten kendi de yargılar o toplumu Hasan'ın yaşadığı korkular, rüyalar ve hayaller romanın psikolojik gücünü oluşturur. Bu yüzden kitap sadece toplumsal değil, aynı zamanda psikolojik bir romandır. Gerçek ile rüya sık sık birbirine karışır. Özellikle Hasan'ın korkuları ve vicdan azabı anlatılırken masalsı ve kâbus gibi bir atmosfer oluşur. Romanın sonunda akılda kalan soru şudur: Hasan annesini öldürürse suçlu kimdir? Hasan mı? Babaannesi mi? Köylüler mi? Yoksa bütün düzen mi? Yaşar Kemal'in cevabı açık gibidir: Asıl suçlu, bir çocuğu annesine düşman edecek kadar güçlü olan töredir ve ne yazık ki "Tek Kanatlı Kuş" kitabında birlik olmayı, cesaret etmeyi başaramayan insan grubu burada ise nefret için, töre için, kan için öyle bir birlik olup, bir insana, bir çocuğa saldırıyorlar ki, insan okurken deli oluyor! Bu yüzden Yılanı Öldürseler sadece bir aile dramı değil; töre, namus ve toplumsal baskının insan ruhunda açtığı yaraların romanıdır. Ve son olarak Hasan'ın o yaşadığı, maruz kaldığı çocukluktan ve öyle ya da böyle annesini öldürmesinden sonra son sayfada denildiği gibi bir hayat kurmuş olması doğrusu beni şaşırttı. Başlangıç/Bitiş: 5 Haziran Cuma/6 Haziran Cumartesi-2026 Alıntılar yorumda...

zelda_ 1 week ago

Tortu

Selçuk Baran

2 Gönderi

Bir de Selçuk Baran'ın bu kitabı vardı, uzun zaman önce severek olduğum. Onu da şimdi görünce hatırladım, belki başka kitaplara daha denk gelirim böyle. Normalde 1000kitap uygulamasında kayıtlıydı okuduklarım ama orayı silince, şimdi bazılarını gördükçe hatırlıyorum ve yine biraz yapay…devamıBir de Selçuk Baran'ın bu kitabı vardı, uzun zaman önce severek olduğum. Onu da şimdi görünce hatırladım, belki başka kitaplara daha denk gelirim böyle. Normalde 1000kitap uygulamasında kayıtlıydı okuduklarım ama orayı silince, şimdi bazılarını gördükçe hatırlıyorum ve yine biraz yapay zekadan yardım istedim. Aslında hatırlıyorum bu kitabı genel hatları ile, çok da sevmiştim ama yine de yapay zekanın yorumunu da buraya bırakmak istiyorum açıkcası. Zaten bütün bu yorumları en başta, en çok kendim için, unutmamak adına ve bazen beğendiğim başka birine ya da bir yere ait olan yorumu, incelemeyi bırakıyorum buraya ve her nereye bırakıyorsam. Her neyse... ●Tortu, beş öyküden oluşan bir öykü kitabı. İçinde "Ablam", "Arif Hikmet Bey", "Konak", "Zekiye" ve "Tortu" adlı öyküler bulunur. Ama Selçuk Baran'ın kitaplarında sık görülen bir şey vardır: öyküler ayrı ayrı olsa da aynı ruh hâlinin parçaları gibi okunurlar. Bu yüzden kitap tek bir bütün olarak okunur. Kitabın merkezinde olaylardan çok geride kalan duygular vardır. "Tortu" kelimesi zaten çok anlamlı bir seçimdir. Bir sıvı durulduğunda dibinde kalan artık nasıl tortuysa, Baran'ın karakterleri de hayatlarının dibinde kalan insanlardır: Yaşlanmış insanlar, kaybolmuş aşklar, geçmişe takılıp kalmış kişiler, çökmekte olan aileler, artık eski gücünü kaybetmiş konaklar ve kasabalar. Kitabı okurken sürekli bir "geç kalmışlık" hissi vardır. "Bir Solgun Adam" ile karşılaştırırsak daha iyi anlaşılır. Bir Solgun Adam'da insanın içindeki yalnızlık anlatılıyordu. Tortu'da ise yalnızlığın ardından geriye kalan izler anlatılıyor. Sanki yazar şunu soruyor: "Bir hayat yaşandıktan sonra elde ne kalır?" Cevabı çok parlak değildir. Çoğu zaman birkaç anı, birkaç kırgınlık ve biraz pişmanlık... Yani tortu. Konak öyküsü kitabın en akılda kalan öykülerinden biridir. Eski konak aslında sadece bir bina değildir. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçerken çözülmüş bir hayat tarzının sembolüdür. Konak yavaş yavaş nasıl çöküyorsa içindeki insanlar da öyle çözülür. Bu yönüyle bana biraz Saatleri Ayarlama Enstitüsü dünyasını hatırlatır. (Diyor yapay zeka ve bunu diyince, bende merak uyandırıyor iyice Saatleri Ayarlama Enstitüsüne karşı) Eski dünyanın çekilişi vardır. Zekiye ve Ablam gibi öykülerde özellikle kadın karakterler dikkat çeker. Selçuk Baran'ın kadınları genellikle: Büyük hayalleri olmayan, taşrada sıkışmış, sevgiyi eksik yaşamış, sessiz acılar taşıyan kişilerdir. Bağırıp çağırmazlar ama içlerinde büyük kırıklıklar vardır. Baran, dramatik olaylar yaratmadan insanın içine dokunabilmesini biliyor. Kitabın atmosferi, yaşattığı duygular: Sonbahar hissi, eski evler, sessiz odalar, solmuş insanlar, geçmiş zaman özlemi. Selçuk Baran'ın bütün edebiyatında bu vardır. Onun karakterleri sanki hayat trenini kaçırmış insanlardır. Ama yazar onlara yukarıdan bakmaz; büyük bir şefkatle yaklaşır. Sonuç olarak: Bir Solgun Adam, "hayata tutunamayan insanın romanı" ise; Tortu, "yaşanmış hayatların dibinde kalan hüzünlerin kitabıdır." Kitabı bitirince insanın aklında olaylar değil, şu duygu kalır: Bazı insanlar ölmeden önce de yavaş yavaş geçmişe dönüşürler. Selçuk Baran'ın en güçlü tarafı da tam olarak bunu anlatabilmesidir.

zelda_ 1 week ago

Bir Solgun Adam

Selçuk Baran

5 Gönderi

●Bu kitabı uzun zaman önce okudum ve hatırlamak amaçlı birazcık yardım istedim yapay zekadan çünkü inanılmaz unutkanım maalesef. Ama biliyorum ki güzeldi ki Selçuk Baran'ı zaten severek okurum♡ Selçuk Baran'ın Bir Solgun Adam romanı, ilk bakışta çok az olayın yaşandığı…devamı●Bu kitabı uzun zaman önce okudum ve hatırlamak amaçlı birazcık yardım istedim yapay zekadan çünkü inanılmaz unutkanım maalesef. Ama biliyorum ki güzeldi ki Selçuk Baran'ı zaten severek okurum♡ Selçuk Baran'ın Bir Solgun Adam romanı, ilk bakışta çok az olayın yaşandığı bir kitap gibi görünür. Ama aslında kitap, bir insanın yavaş yavaş hayattan çekilişini, yalnızlığını ve aidiyetsizlik duygusunu anlatır. Bu yüzden olaylardan çok ruh hâli önemlidir. Romanın merkezinde emekli bankacı Mehmet Taşçı vardır. Mehmet Bey ailesinden uzaklaşmış, düzenli hayatını terk etmiş, yaşlı bir kadın olan Dürnev Hanım'ın çatı katında yaşamaya başlamıştır. Ancak orası da ona yetmez. Sürekli yer değiştirir, otellere gider, sokaklarda dolaşır, başka insanların yanına sığınır. Fakat nereye giderse gitsin aradığı huzuru bulamaz. Aslında Mehmet Taşçı'nın yaptığı şey bir yer aramak değildir; kendine ait bir hayat duygusu aramaktır. Neden "Bir Solgun Adam"? "Solgun" burada sadece fiziksel bir görünüş değildir. Mehmet Taşçı'nın: Hayata karşı heyecanını kaybetmiş olması, insanlarla bağlarının zayıflaması, geçmişle bugün arasında sıkışıp kalması, yavaş yavaş görünmezleşmesi anlamına gelir. Roman boyunca Mehmet Bey sanki yaşamıyor da hayata uzaktan bakıyormuş gibidir. Bir gölge gibi dolaşır. Bu yüzden "solgun adam" ifadesi çok yerindedir. Gazetede kendi ölüm ilanını görmesi önemliydi: Kitabın en çarpıcı bölümlerinden biridir. Normalde insan kendi ölüm ilanını göremez. Mehmet Taşçı ise bunu görür ve adeta dışarıdan kendisine bakma fırsatı bulur. "Ben gerçekten yaşıyor muyum, yoksa zaten uzun zamandır yok olmuş biri miyim?" Sorusunu düşündürüyor insana. Roman boyunca ölüm düşüncesi fiziksel ölümden çok, toplumsal ve ruhsal siliniş anlamında kullanılır. Selçuk Baran olay örgüsünden çok karakter çözümlemesine önem verir. Yer yer Mehmet Taşçı'nın düşüncelerini, anılarını, iç konuşmalarını okuruz. Romanın temel temaları Yalnızlık. Belki de en baskın tema budur. Mehmet Taşçı insanlardan kaçarken aslında yalnızlıktan da kurtulamaz. Aidiyetsizlik, hiçbir yere ait hissedemez. Evine, ailesine, kaldığı odalara, şehre... hiçbirine. Roman yaşlanmanın fiziksel tarafıyla değil, insanın yavaş yavaş dünyadan çekilmesiyle ilgilenir. Mehmet Taşçı sürekli hareket eder ama hiçbir yere varamaz. Çünkü kaçtığı şey dış dünya değil, kendi içidir. Mehmet Taşçı, Aylak Adam'ın genç ve umutlu olmayan hâlidir sanki. Artık arayacak gücü kalmamıştır. Bir şeylerin eksik olduğunu bilir ama neyin eksik olduğunu tam tarif edemez. Bu yüzden romanın sonunda da büyük bir çözüm ya da kurtuluş yoktur. Çünkü Selçuk Baran'ın derdi bir hikâyeyi sonuçlandırmak değil, bir ruh hâlini göstermekti. Kısacası Bir Solgun Adam, emekli bir bankacının hikâyesinden çok, hayata yabancılaşmış bir insanın sessiz çöküşünün romanıdır. Okuduktan sonra akılda kalan şey olaylar değil; o gri, hüzünlü, hafif sisli atmosferdir. Bu yüzden Türk edebiyatındaki en güçlü yalnızlık romanlarından biri sayılır.

zelda_ 1 week ago

Yunus Emre

N/A

12 Gönderi

●8-9 sene önce ilk 10 bölümünü falan izlemiştim kardeşimin internetten yükleyip eve getirmesi ile ama sonra aksilikler oldu ve öylece kaldı. Aslında aklımda daha sonra hiç izleme fikri oluşmadı bu sürede. Ama sevdiğim bir arkadaşım, dostum bana son zamanlarda ısrarla…devamı

zelda_ 1 week ago

Tek Kanatlı Bir Kuş

Yaşar Kemal

11 Gönderi

●Bu kitap, Yaşar Kemal'in en kısa kitaplarından biridir sayfa sayısı olarak ama anlattığı şey oldukça büyük ve derindir. Görünürde küçük bir olay üzerinden anlatır meseleyi ama aslında bu olay ile toplum yapısına, bireylerin dünyasına, devlete, devletin işleyişine, toplumsal korkuya, doğaya…devamı●Bu kitap, Yaşar Kemal'in en kısa kitaplarından biridir sayfa sayısı olarak ama anlattığı şey oldukça büyük ve derindir. Görünürde küçük bir olay üzerinden anlatır meseleyi ama aslında bu olay ile toplum yapısına, bireylerin dünyasına, devlete, devletin işleyişine, toplumsal korkuya, doğaya ve daha birçok şeye değinir. Bir kasabaya devlet tarafından bir memur atanır. Yanında eşi de vardır. Görev yerine ulaşmaya çalışırlar. Ancak kasabaya yaklaştıkça garip bir durumla karşılaşırlar: Kasabaya kimse gitmek istemez. Otobüs şoförleri, yolcular, çevredeki insanlar sürekli bir felaketten bahsederler ama kaçamak cevaplar vererek ve kendileri de olayın ne olduğunu bilmeyerek aslında. Sanki görünmeyen bir korku vardır. Kasaba vardır ama yok gibidir. İnsanlar oradan söz etmek istemez. Söz edenler hep korkutucu söz ederler, oraya gitmeyi tehlikeli bulurlar. Memur ve eşi sonunda kasabaya ulaşmaya çalışsalar da çeşitli engeller çıkar ve görev yerine fiilen gidemezler. Bir ceviz ağacının altında durup oraya kendilerini götürecek birini beklerler ama gelenlerin hiçbiri onları oraya götürebilecek kişiler değildir. Çünkü korku bulaşıcı bir hastalık gibi her yanı sarmıştır. Romanın sonunda da büyük bir çözüm gelmez. Bu belirsizlik özellikle korunur. Korku, onu aşmadığın sürece öylece orada durur çünkü. Yaşar Kemal burada sadece bir memurun yolculuğunu anlatmaz. Devletin ulaşamadığı, hayatın çekildiği, insanların umudunu kaybettiği bir coğrafyayı anlatır. Kasabaya ulaşamamak aslında: Devletin halka ulaşamamasıdır. Devletin Ankaradan atadığı memur devletin kasabasına ulaşamaz ama neden? Sorsan devlet de bilmez. Burada, memurun önündeki engeller gerçek olduğu kadar semboliktir de. Roman boyunca doğrudan açıklanmayan, sebebi net olmayan, toplumsal bir korku vardır. Bu korkunun kaynağı tam olarak söylenmez çünkü Yaşar Kemal okuyucunun bunu hissetmesini ister, kendi korkuları ile kıyaslasın, muhasebe etsin ister belki?.. Kasaba: Yoksulluğun, terk edilmişliğin, çürümenin, umutsuzluğun sembolü hâline gelir. (Almanya'dan ailesini görmeye gelen genç kadının bakış açısından da anlıyoruz kasabadan, köyden uzattakilerin oralara bakış açısını) İnsanlar oradan uzak durdukça korku daha da büyür. Bu biraz efsanelerin çalışma biçimine benzer. Ortada bir korku var ama neyin korkusu?.. Kimse gerçeği bilmez ama herkes korkar ve neden o ağacın altında o insanlar birleşip de birlikte yürümezler kasabaya ve korkuya doğru. Belki de bunu soruyor Yaşar Kemal hepimize Kitabın adının "Tek Kanatlı Bir Kuş" olması da sembolik muhtemelen Bir kuşun uçabilmesi için iki kanada ihtiyacı vardır. Tek kanatlı bir kuş uçamaz ve ortada tek kanatlı bir kuş vardır. Korku, umutsuzluk kanadını kırar kuşun da insanın da... Roman boyunca gördüğümüz kasaba da böyledir. Hayat vardır ama ilerleyemez. İnsanlar vardır ama yaşayamaz. Devlet vardır ama ulaşamaz. Umut vardır ama gerçekleşemez. Yani kasaba aslında "tek kanatlı bir kuş" gibidir. Türkiye'nin unutulmuş, ihmal edilmiş yerlerinin ve insanlarının halidir. Romanın yazıldığı dönemde Yaşar Kemal'in sıkça işlediği konulardan biri şuydu: Merkez ile taşra arasındaki kopukluk. Ankara'da kararlar alınır ama uzak köylerde insanlar bambaşka bir hayat yaşar. Devletin kâğıt üzerindeki varlığı ile insanların gerçek hayatı arasında büyük bir uçurum vardır. Memurun atanması bunun simgesidir. Romandaki en ilginç şey: Belirsizlik Bir rüya, bir kabus gibi belirsizdir kasaba, söz konusu korku ve oraya varma meselesi. Korkunun kaynağını tam göremeyiz. Belirsizlik devam eder kitap bittiğinde de. Bize bırakır belki Yaşar Kemal gidip gitmemeyi İnsan görünmez bir engelle karşı karşıyadır ve ilerleyemez çünkü cesaret edemez adım atmak, ilerlemek ve birlik olmak için. Başlangıç/Bitiş: 5 Haziran Cuma-2026: Tek gün. Alıntılar yorumda...

zelda_ 1 week ago

Yürümek

Sevgi Soysal

3 Gönderi

●Sevgi Soysal, 1936'da doğdu ve daha 40 yaşındayken hayatını kaybetti. Kısa ömrüne rağmen Türk edebiyatında çok güçlü bir iz bıraktı. Sadece roman yazan biri değildi; kadınların toplumdaki yerini, bireyin özgürlük arayışını, aşkı, evliliği ve siyaseti sorgulayan bir yazardı. 1971 askeri…devamı●Sevgi Soysal, 1936'da doğdu ve daha 40 yaşındayken hayatını kaybetti. Kısa ömrüne rağmen Türk edebiyatında çok güçlü bir iz bıraktı. Sadece roman yazan biri değildi; kadınların toplumdaki yerini, bireyin özgürlük arayışını, aşkı, evliliği ve siyaseti sorgulayan bir yazardı. 1971 askeri müdahalesinden sonra siyasi nedenlerle hapse girdi, sürgün yaşadı ve bu deneyimlerini eserlerine taşıdı. Onun en önemli özelliklerinden biri, kadınları "ideal anne", "fedakâr eş" gibi kalıpların dışına çıkararak anlatmasıdır. Türk edebiyatında bunu bu kadar açık yapan yazar sayısı o dönemde çok azdı. Bu kitabında da Ela üzerinden bunları anlatıyor biraz da. Yürümek Romanı 1970'te yayımlandı. Bu dönem Türkiye'de şehirleşmenin hızlandığı, eski değerlerle yeni yaşam biçimlerinin çatıştığı yıllardı. Bir tarafta: Namus anlayışı, geleneksel aile yapısı, kadın ve erkeğe biçilen katı roller vardı. Diğer tarafta ise: Bireysel özgürlük, cinsellik hakkında konuşabilme, kadının kendi hayatına karar vermesi, modernleşme gibi fikirler yükseliyordu. Yürümek tam da bu çatışmanın ortasında durur. Bu yüzden roman yayımlandığında "müstehcen" bulunmuş, hakkında dava açılmış ve uzun süre tartışılmıştır. (İletişim yayınlarından okuduğum baskının başında da mahkeme kararına da yer verilmiştir bu konu ile ilgili.) Aslında tartışılan şey birkaç cinsel sahneden çok (87-88. Sayfalarda anlatılanlar özellikle, ki açıkcası o sayfalarda anlatılanlar her ne kadar özellikle kırsal kesimlerdeki çocuk bakışı açısı ile cinselliği anlatmak için söylenmiş olsa da benim de pek hoşuma gitmedi, midemi bulandırdı hatta ama bir yandan da anlamaya da çalışıyorum yazarı kısmen yani anlatma çabasını ve anlatımındaki açıklığa verdiği değeri) romanın kadın ve erkek ilişkilerine getirdiği eleştirel bakıştı. Roman, ilk bakışta Ela ve Memet'in hikâyesini anlatıyor gibi görünür. Ama aslında: "Bir kadın ve bir erkek toplum tarafından nasıl yetiştirilir?" sorusunu sorar. Ela ve Memet'in çocukluklarından başlayıp yetişkinliklerine kadar olan yolculuğunu izleriz. Onlar büyürken yalnızca yaş almazlar; toplumun onlara yüklediği rollerle de mücadele ederler. Bu nedenle roman bir "büyüme romanı" olarak da değerlendirilir. Ama bence romanın asıl merkezi Ela'dır. Ela'nın yaşadığı en büyük sorun şudur: Toplum ondan sürekli bir şey olmasını ister: uslu kız, namuslu kadın, iyi eş, iyi anne. Ama Ela bunların ötesinde "kendisi olmak" ister. Roman boyunca onun bedenini, duygularını ve arzularını keşfetmesini izleriz. Memet ise sadece Ela'nın karşıtı değildir. O da toplumun erkeklere yüklediği rollerin taşıyıcısıdır. Toplum erkeklere de şunları öğretir: güçlü ol, ağlama, sahip ol, kontrol et. Memet'in hikâyesi bize erkeklerin de kalıpların içinde sıkışabileceğini gösterir. Bu yüzden roman yalnızca kadınların değil, kadınlık ve erkeklik rollerinin eleştirisidir. Kitabın adı neden "Yürümek"? Yürümek burada fiziksel bir hareket değildir. Yürümek: büyümektir, değişmektir, sorgulamaktır, eski kalıplardan uzaklaşmaktır. Romanın sonunda kesin cevaplar bulmayız. Çünkü Sevgi Soysal için önemli olan varılacak yer değil, yürüyüşün kendisidir. İnsan tamamlanmış bir varlık değildir; sürekli oluş halindedir. İnsanların çoğu kendi hayatlarını yaşamıyor; onlara öğretilmiş hayatları yaşıyor. Ela da Memet de bununla mücadele ediyorlar. Bu yüzden roman yalnızca bir aşk ya da ilişki romanı değildir. Kadınlık üzerine bir roman, Erkeklik üzerine bir roman, Büyümek üzerine bir roman, Türkiye'nin modernleşme sancıları üzerine bir roman. Ve bütün bunların altında şu soru yatıyor: "Kendi yolunda yürümek mümkün mü?" Ela ve Memet'in hikâyesi ilerliyor ama araya da sürekli hayvanlar, bitkiler, doğadaki değişimler giriyor. Ela ve Memet'in yaşadığı büyümeyi, cinselliği, değişimi ve kimlik arayışını yalnızca insanlar üzerinden anlatmak istemiyor. Onların yaşadıklarını doğanın büyük döngüsünün içine yerleştiriyor. Yani adeta şunu söylüyor: "İnsan da doğanın bir parçasıdır. Büyümesi, merakı, arzuları, korkuları ve dönüşümü doğadaki diğer canlılarınkinden tamamen kopuk değildir." Bu yüzden romanda sık sık: yılanlar, kuşlar, fareler, böcekler, kaplumbağalar, ağaçlar, mevsimler, karşımıza çıkar. Özellikle neden hayvanlar? Çünkü hayvanlar toplum tarafından eğitilmez. Bir fare fare gibi davranır. Bir kuş kuş gibi davranır. Bir yılan yılan gibi yaşar. Ama insan? İnsan doğduğu andan itibaren kurallarla kuşatılır. Özellikle Ela için: şöyle otur, böyle konuş, bunu yapma, buna bakma, bunu isteme gibi baskılar vardır. Doğadaki canlılarla insanların karşılaştırılması biraz da bunu gösterir. Hayvanlar içgüdüleriyle yaşar. İnsan ise sürekli toplumun kurallarıyla çatışır. Sevgi Soysal, Ela ve Memet'in hikâyesini anlatmıyor sadece. Şunu anlatıyor: Bir canlı dünyaya gelir, büyür, bedenini tanır, arzularını keşfeder, değişir ve başka bir şeye dönüşür. Bu hem bir kuşun hikâyesidir. Hem bir yılanın hikâyesidir. Hem Ela'nın hikâyesidir. Hem Memet'in. Hem de herhangi birimizin... Yürümek klasik bir roman gibi tek bir mekâna sıkıca bağlı ilerlemiyor. Sevgi Soysal sık sık zaman ve mekân arasında geçişler yapıyor. Ela'nın dünyası daha çok Ankara ve kentli çevrelerle ilişkilidir. Memet'in çocukluğu ise Karadeniz'e yakın bir kıyı kasabasında, daha geleneksel bir çevrede geçer. Roman boyunca bu iki ayrı dünyanın paralel gelişimini izleriz. Aslında Sevgi Soysal bilinçli olarak iki farklı Türkiye yaratır: Ela'nın Türkiye'si Cumhuriyet sonrası şehirli yaşam, memur aileleri, okullar, modernleşme, kadınların eğitim alması. Ela'nın büyümesi daha çok bu ortamda gerçekleşir. Memet'in Türkiye'si Deniz, kasaba hayatı, erkek çocuklarının daha serbest yetiştirilmesi, ğeleneksel ilişkiler. Memet'in çocukluğu doğayla daha iç içedir. Sevgi Soysal'ın asıl derdi "iki insanın birbirine kavuşması" değil; bir kız ve bir erkek çocuğunun toplum tarafından nasıl şekillendirildiğini göstermek. Bu yüzden romanın ilk bölümlerindeki çocukluk sahneleri, hayvan gözlemleri, beden merakı ve doğa tasvirleri aslında romanın en önemli bölümleridir. Sonraki yetişkinlik hikâyesi biraz onların üzerine kurulmuş bir sonuç gibidir. Sonuç olarak: Ela'nın sorunu aslında sadece Memet'i bulmak değildir. Çünkü roman boyunca okurken bazen şöyle bir beklenti oluşuyor: "Ela ile Memet birbirlerini gerçekten bulurlarsa, her şey düzelecek." Sanki bu iki farklı yerde ve toplumda olan iki insan birbirine denk gelip bir arada olursa her şey güzel olacak sanıyor insan ki belki onlar da öyle sanıyordu karşı tarafları için, o kişinin Memet ve diğeri için de Ela olduğunu bilmeden. Ama Sevgi Soysal tam da bu beklentiyi kırıyor. Ela çocukluğundan beri bir şey arıyor: özgürlük, anlaşılmak, kendi bedeni üzerinde söz sahibi olmak, kendi hayatını yaşayabilmek. Toplumun ve en önemlisi annesinin ona kadın olmasından kaynaklı söylediği sözlerin onda bıraktığı korku hissinden kurtulmak istiyordu. Bir süre insan bunları bir aşk ilişkisinde bulabileceğini sanıyor. İlişkilerin başında bulduğuna inanıyor da genelde. Ama romanın sonunda Ela şunu fark ediyor gibi: "Sorun sadece yanlış adamı bulmuş olmam değil." Çünkü Memet de kendi kalıplarının içinde yetişmiş bir erkek. O da toplumun ürettiği biri. O da özgür değil. O da alışkanlıkların, rollerin ve beklentilerin içinde. Bu yüzden romanın sonu bir "kavuşma" sonu değildir. Aslında bir fark ediş sonudur. Ela'nın ve belki birçok kadının yaşadığı şey biraz şu: "Ben yalnızca bir erkek aramıyordum. Kendimi arıyordum." Ve kendini bulma meselesi Memet'le çözülmüyor. Bir başkası ile de çözülmez Çünkü Ela'nın sıkıntısı hiçbir zaman yalnızlık değildi ya da sadece yalnızlık değildi ki bir insanla, bir erkekle çözüme kavuşsun. Asıl sıkıntısı yabancılaşmadır. Çevresine yabancı. Ailesine yabancı. Toplumun kadınlık tanımına yabancı. Bazen kendi bedenine bile yabancı. Memet'le birlikte olduğunda bu yabancılaşmanın tamamen ortadan kalkmadığını görüyor. Bu yüzden sonunda tam bir mutluluk hissi yoktur. Bir eksiklik hissi kalır. İşte bu yüzden kitabın adı burada tekrar anlam kazanıyor: Yürümek. Romanın adı "Varmak" değil. "Ulaşmak" değil. "Birleşmek" değil. "Mutlu olmak" değil. Yürümek. Yani süreç, arayış. Devam etmek ve bunu en başta kendin için, kendini bulmak için yapmak ya da belki bilinçli bir şekilde olmasa da hayatın bunu sana yaptırması... Belki de Sevgi Soysal şunu söylüyor: İnsan hayatında öyle bir an gelmez ki bütün sorular çözülsün. Ela da yürümeye devam edecektir. Memet de... Ela, Memet'te aradığı özgürlüğü bulamadı; çünkü özgürlük bir başkasının verebileceği bir şey değildi. Bu yüzden romanın sonu mutsuz da değildir, mutlu da değildir. Daha çok olgunlaşmış, bazı hayalleri kırılmış ama aramaktan vazgeçmemiş bir insanın sonudur. Sanırım Sevgi Soysal'ın "yürümek"ten kastettiği de tam olarak budur: İnsan bazen vardığını sandığı yerde bile aslında yolun devam ettiğini fark eder, hayat devam ettikçe yoldadır insan, her neyi arıyorsa... Başlangıç/Bitiş: 3 Haziran Çarşamba 4 Haziran Perşembe Alıntılar yorumlarda...