(@) - Raf

●Kitap dört bölümden oluşuyor. Her bir bölümde bölüm başlığı ile ilgili aforizmalar şeklinde bazı sözler var. Ama ilk bölüm olan 'Anlam-arayışı' bölümü çok az cümleden oluşuyor ve pek anlayamadım açıkcası o bölümü. Diğer bölümler güzel ve daha anlaşılır ama biraz…devamı●Kitap dört bölümden oluşuyor. Her bir bölümde bölüm başlığı ile ilgili aforizmalar şeklinde bazı sözler var. Ama ilk bölüm olan 'Anlam-arayışı' bölümü çok az cümleden oluşuyor ve pek anlayamadım açıkcası o bölümü. Diğer bölümler güzel ve daha anlaşılır ama biraz tekrara düşmüş yazar o bölümlerde. Yine de genel olarak sevdim kitabı. 2. BÖLÜM: ÖLÜM (de): "Ölüm yaşamdan daha belirgindir. Ölüm yaşamdan daha kesindir." "İnsan, eninde sonunda, ancak kendi kurdunu besler." "İnsan, kurdunu hak eder. İnsanı yiyen, hakkını kendisinin hazırladığı kurttur." "Anlam, ölümdür." "Bazı şeyleri (belki, her bir şeyi) yaşayıp bitirmek gerekir; yoksa, yaşanıp durdukça, bayatlarlar." 3. BÖLÜM: YAŞAM (ki): "Bağımsızlığın, bağımlılıklardan geçecek." "Yaşam, kopmadan kurtulamaz - ama bağlanmadan da kopamaz. Yaşamında kurtuluş, hep , bağlanıp -kendini bağlayıp- sonra, hep , bağlarını koparman olacak." "Yaşamını, hiçbir şey bilmeden yaşayacaksın . Yaşamını, bilmeden yaşayacaksın. Yaşamın, bilmediğindir." "Yaşamında, genel çizgilerinde, üç tür 'şey'le karşılacaksın:- 1) Gelip geçmiş şeyler. 2) Gelip geçmemiş şeyler. 3) Gelmeyip geçmiş şeyler. Bütün 'şey'lerin, geçmiş ya da geçmemiş ya da hiç gelmemiş olacak. (Dördüncü durumla -'mantık' sırası içinde sonuncu olması gereken 'şey'lerle - ise, hiç karşılaşamayacaksın:- 4) Gelmeyip geçmemiş şeyler... )" 4. BÖLÜM: FELSEFE (işte): Bu bölümde sayfaların alt kısımlarında sık sık filozoflara, kitaplarına, felsefeye dair bilgiler ve yorumlar da yer alıyor ve en uzun bölüm bu. "Kendimi aradım." (Herakleitos.) Cümlesi ile başlıyor ki felsefeden bahsedilmeden önce kullanılacak belki de en mantıklı ve güzel ilk cümle budur. "Felsefe yapmak, kişinin, gelmeyeceğini bildiği birisini beklemesine benzetilebilir." "şiir yazılır; felsefe yapılır. Şiirin yapılması, zaten, yazılmasıdır - oysa felsefe, 'önce' yapılır, 'sonra' (olabilirse) yazılır." "Felsefe, böylece, zor ve acılı bir çabadır - kişiye verebileceği tek sevinç de, bu çabanın sonunda, işin üstesinden başarıyla gelmiş olmanın verebileceği sevinçtir - ama bu, hiçbir zaman tam olarak üstesinden gelinemeyen, gelinemeyecek bir iş; hiçbir zaman tam sonuna ulaşılamayacak bir çaba olduğundan dolayı da, felsefe yapan kişi, işte, hep acılı kalır..." "Felsefede en son söylenebilecek şey, en sonda, hiçbir şeyin söylenemeyeceğidir: işte, bu..." Başlangıç/Bitiş: 4 Eylül Cuma 5 Eylül Cumartesi-2026

zelda_ 2 weeks ago

Kamelyalı Kadın

Alexandre Dumas

5 Gönderi

Spoiler içeriyor ●Türk sinemasından bir film izlemişim gibi... Romanın merkezinde Marguerite Gautier vardır. Marguerite, Paris'in sosyete çevresinde yaşayan, güzelliğiyle tanınan ve erkeklerden maddi destek alarak hayatını sürdüren bir kadındır. Her zaman yanında kamelya çiçekleri taşıdığı için ona “Kamelyalı Kadın” denir. Marguerite dışarıdan…devamı●Türk sinemasından bir film izlemişim gibi... Romanın merkezinde Marguerite Gautier vardır. Marguerite, Paris'in sosyete çevresinde yaşayan, güzelliğiyle tanınan ve erkeklerden maddi destek alarak hayatını sürdüren bir kadındır. Her zaman yanında kamelya çiçekleri taşıdığı için ona “Kamelyalı Kadın” denir. Marguerite dışarıdan bakıldığında lüks, eğlence ve erkeklerle çevrili bir hayat sürmektedir. Fakat aslında bu hayatın içinde yalnız ve mutsuzdur. İnsanların onu yalnızca bedeni ve güzelliği üzerinden değerlendirmesinden yorulmuştur. Bir gün genç ve idealist Armand Duval ile tanışır. Armand, Marguerite'e diğer erkeklerden farklı yaklaşır. Ondan yalnızca yararlanmak istemez; gerçekten âşık olur. Marguerite de zamanla Armand'ın sevgisine karşılık verir. İkisi Paris'ten uzaklaşarak birlikte yaşamaya başlarlar. Marguerite, Armand'la birlikteyken ilk defa gerçekten başka bir hayatın mümkün olduğunu düşünür. Lüks ve gösterişli yaşamını bırakmaya, daha sade ve dürüst bir hayat sürmeye razıdır. Fakat tam burada romanın asıl çatışması ortaya çıkar. Armand'ın babası, oğlunun Marguerite ile yaşadığını öğrenir. Marguerite'in toplumdaki geçmişi nedeniyle bu ilişkinin Armand'ın geleceğini ve özellikle Armand'ın kız kardeşinin evlenmesini tehlikeye atacağını düşünür. Marguerite'e gider ve ondan Armand'ı terk etmesini ister. Marguerite aslında Armand'ı gerçekten sevmesine rağmen bunu kabul eder. Fakat Armand, Marguerite'in kendisini artık sevmediğini düşünür. Onun başka bir erkek için kendisini terk ettiğine inanır ve Marguerite'i aşağılamaya, ona acı çektirmeye başlar. Marguerite ise gerçeği ona anlatamaz. Çünkü verdiği söz nedeniyle Armand'a gerçeği açıklamamaktadır. Sonunda Marguerite'in sağlığı daha da kötüleşir. Zaten verem hastasıdır ve giderek ölmek üzeredir. Armand gerçeği ancak çok geç öğrenir. Marguerite'in kendisini neden terk ettiğini anladığında artık iş işten geçmiştir. Marguerite ölür. Armand ise onun ölümünden sonra büyük bir pişmanlık ve acı içinde kalır. Kitap yalnızca “imkânsız bir aşk hikâyesi” olarak okumamak gerekiyor. Dumas'ın asıl sorduğu soru şu: Bir insan geçmişi yüzünden gerçekten sevgiye layık olmaktan çıkar mı? Marguerite toplum tarafından “ahlaksız kadın” olarak görülür. Fakat roman ilerledikçe onun son derece duygusal, fedakâr ve sevme kapasitesi yüksek bir insan olduğunu görürüz. Hatta ironik olan şu: Toplumun ahlaksız ilan ettiği Marguerite, Armand'ı korumak için kendi mutluluğundan vazgeçer. Yani roman boyunca ahlak konusunda ciddi bir terslik yaratılır: Toplum Marguerite'i kötü kadın olarak görür. Fakat Marguerite büyük bir fedakârlık yapar. Onu “saygın” kabul eden insanlar ise bu fedakârlığı göremez. Armand bile başlangıçta onun gerçek nedenini anlayamaz. Bu nedenle Marguerite'in trajedisi sadece ölmesi değildir. Asıl trajedi, sevdiği insanla mutlu olabilecek bir hayatı olduğu hâlde toplumun kuralları nedeniyle bundan vazgeçmek zorunda kalmasıdır. Kamelya neden önemli? Kamelya, Marguerite'in sembolüdür. Onu diğer kadınlardan ayıran bir çiçektir. Aynı zamanda Marguerite'in iki yüzünü de temsil eder: Dışarıdan: güzel, gösterişli, ulaşılması zor. İçeriden: kırılgan, geçici ve solmaya mahkûm. Bu yüzden Kamelyalı Kadın, aslında sevgi, fedakârlık, sınıf, kadınların toplumdaki konumu ve “ahlak” kavramının kimler tarafından belirlendiği üzerine kurulmuş trajik bir romandır. Ve kitabın en acı tarafı şudur: Marguerite sevdiği için değişmeye hazırdır; fakat toplum onun değişmesine izin vermez. Birkaç gün oldu okuyorum bu kitabı. Ne zaman başladım hatırlamıyorum. Ama bugün bitirdim. 4 Eylül Cuma-2026

zelda_ 2 weeks ago

Yaşama Uğraşı: Günlükler

Cesare Pavese

2 Gönderi

"Tiksiniyorum bütün bunlardan. Sözler değil. Eylem. Artık yazmayacağım." 18 Ağustos 1950 (son sayfa) ●Kitabı “Pavese’nin başından geçenleri anlattığı bir günlük” gibi okumak yanıltıcı olur. Çünkü Pavese burada günlük hayatını anlatmaktan çok, kendini, aşkı, yalnızlığı, yazarlığı, insan ilişkilerini ve yaşamla ölüm…devamı"Tiksiniyorum bütün bunlardan. Sözler değil. Eylem. Artık yazmayacağım." 18 Ağustos 1950 (son sayfa) ●Kitabı “Pavese’nin başından geçenleri anlattığı bir günlük” gibi okumak yanıltıcı olur. Çünkü Pavese burada günlük hayatını anlatmaktan çok, kendini, aşkı, yalnızlığı, yazarlığı, insan ilişkilerini ve yaşamla ölüm arasındaki gerilimi düşünür ve yazar. Pavese'nin temel meselesi şu: “İnsan nasıl yaşar?” Ama bunu mutluluk reçetesi arayarak sormuyor. Tam tersine, yaşamak neden bu kadar zor, insan neden sürekli kendisiyle çatışıyor, neden sevdiği insanlara ulaşamıyor, neden yalnızlıktan kurtulamıyor ve neden bütün bunları yazıya dönüştürüyor? diye soruyor. Kitabın başlığındaki “Yaşama Uğraşı” bu yüzden çok önemli. Pavese için yaşamak doğal, kolayca yapılan bir şey değil; öğrenilmesi gereken bir uğraş. Yazmak da bunun bir parçası. Hatta bir bakıma: Yaşamak=kendini anlamaya çalışmak= yazmak. Pavese'nin en büyük meselesi: Yalnızlık Kitabın neredeyse her tarafında yalnızlık var. Fakat bu yalnızlık sadece: “Etrafımda kimse yok.” şeklinde değil. Daha derin bir yalnızlık: “İnsanlarla birlikteyken bile onlara ulaşamıyorum.” Pavese'nin kadınlarla ilişkilerinde de bunu görüyoruz. (Kadınlara karşı biraz sert, öfkeli kırgın ve belki alaycı?..) Bir kadına âşık oluyor, onu düşünüyor, onunla yakınlaşmak istiyor; fakat ilişki gerçekleştiğinde bile aradığı şeyi bulamıyor. Çünkü aslında aradığı şey yalnızca bir kadın değil. Bir tür kurtuluş arıyor. Ve bunu başka bir insanın verebileceğini düşünüyor. Sonra bunun mümkün olmadığını fark ediyor. Dolayısıyla aşkları bitince yalnızca sevgilisini kaybetmiyor; kendisine bir çıkış kapısı sağlayacağını düşündüğü şeyi de kaybediyor. (İşte burda tam olarak kendime benzettim. Kadın hali olarak tabii) Aşk konusunda acımasız bir kitap Pavese aşkı romantikleştirmiyor. Aksine sürekli sorguluyor: Neden âşık oluyoruz? Gerçekten karşımızdaki insanı mı seviyoruz, yoksa kendi kafamızda yarattığımız görüntüyü mü? Sevgi neden bu kadar kolay acıya dönüşüyor? Pavese'nin ilişkilerinde bir döngü var: Arzu → yaklaşma → beklenti → hayal kırıklığı → yalnızlık → yeniden arzu Ve bu döngü tekrar tekrar yaşanıyor. Burada çok modern bir tarafı var Pavese'nin. Çünkü aşkı yalnızca “iki insanın birbirini sevmesi” olarak değil, insanın kendi eksikliğini başka bir insanla tamamlama çabası olarak düşünüyor. Fakat kitabın asıl konusu aşk bile değil: Yazmak Pavese yalnızca hayatını yazmıyor. Yazarlık üzerine düşünüyor. Bir hikâye nasıl kurulmalı? Bir karakter neden ilginç olur? Bir insanı anlatmak ne demektir? Gerçeklik nasıl edebiyata dönüşür? Mitler neden önemlidir? Bir yazar yaşadığı şeyleri doğrudan mı anlatmalı, yoksa onları dönüştürmeli mi? Bütün bunları sürekli düşünüyor. Bu yüzden günlükte zaman zaman bir anda edebiyat eleştirmeni gibi konuşmaya başlıyor. Bir gün aşkından söz ederken birkaç sayfa sonra mitolojiden, başka bir gün şiirden, sonra Amerikan edebiyatından, sonra kendi romanından bahsedebiliyor. (Bu arada sık sık kitaplarına, onların yazma süreçlerine ve birçok yazara özellikle Shakespeare'e, Baudelair'e, Stendhal'a, Dostoyevski'ye ve daha birçok önemli yazara değiniyor.) Bu da kitabın neden bazen dağınık hissettirdiğini açıklıyor. Çünkü bu bir roman değil. Bir zihnin çalışma masası. Pavese kendisini de sürekli analiz ediyor Kitabın en ilginç taraflarından biri bu. Pavese'nin kendisine karşı çok acımasız olduğunu görüyoruz. Kendi korkaklığını, kıskançlığını, başarısızlıklarını, kadınlarla ilişkilerindeki sorunlarını, yalnızlığını, cinsel arzularını, başarısızlıklarını ve yazarlık konusundaki yetersizliklerini didik didik ediyor. Sanki kendisinin üzerinde deney yapan biri gibi: “Ben neden böyle davranıyorum?” diye sürekli kendisini gözlemliyor. Bu nedenle kitap biraz da Pavese'nin kendi psikolojisini otopsi masasına yatırması gibi. Ve burada çok önemli bir şey ortaya çıkıyor: Kendini anlamak, onun için kendini kurtarmaya yetmiyor. Çünkü insanın kendisini çok iyi analiz etmesi, o insanın acısını ortadan kaldırmıyor. İntihar meselesi Pavese 1950'de, Strega Ödülü'nü aldıktan kısa süre sonra yaşamına son verdi. Fakat önemli olan şu: İntihar düşüncesi kitabın yalnızca sonunda ortaya çıkmıyor. Yıllar boyunca düşüncelerinde dolaşıyor. Dolayısıyla kitabı okurken bazı bölümlerde ölümden söz ettiğinde bunu basitçe “karamsar bir yazar” diye geçmemek gerekiyor. Pavese için ölüm düşüncesi zaman zaman neredeyse bir alışkanlık, bir zihinsel kaçış biçimi haline geliyor. (+1♡) Fakat burada çok önemli bir paradoks var: Ölümü düşünen Pavese aynı zamanda sürekli yaşamı anlamaya çalışan Pavese. Kitabın adı bu yüzden çok çarpıcı: Yaşama Uğraşı. Çünkü Pavese'nin problemi yaşamaktan nefret etmesi kadar basit değil. Daha çok: Yaşamayı nasıl sürdüreceğini bulamaması. “Acı” konusunda da alışılmış düşünceden farklı Pavese acıyı yüceltmiyor. “Acı çekiyorum, dolayısıyla daha derin ve özel bir insanım.” demiyor. Tam tersine acının insanı nasıl yorduğunu, nasıl sıradanlaştırdığını ve insanın üzerine çöktüğünü düşünüyor. Bu açıdan kitabın çok önemli bir düşüncesi şu: Acı insana otomatik olarak bilgelik kazandırmaz. İnsan acı çekebilir ve yine de hiçbir şey öğrenemeyebilir. (Ve insan tekrar tekrar aynı acıları çekebilir hem de sonunda hiçbir şey kazanmadan) Bu düşünce Pavese'nin romantik bir “melankolik sanatçı” imajından çok daha ilginç bir tarafını gösteriyor. Mitoloji neden bu kadar önemli? Pavese için çocukluk, köy, doğa, kadın, toprak, şehir gibi şeyler yalnızca gerçeklik değildir. Bunların insan zihninde oluşturduğu imgeler ve mitler vardır. Örneğin çocuklukta gördüğümüz bir tepe, bir yol, bir ev veya bir kadın daha sonra zihnimizde sıradan bir nesne olmaktan çıkar. Bir “ilk görüntü” haline gelir. Ve insan hayatı boyunca bunları yeniden arar. Pavese'nin edebiyat anlayışında bu çok önemli. Bu nedenle onun edebiyatı yalnızca: “Ben bunu yaşadım.” değildir. Daha çok: “Ben bunu yaşadım; peki bu deneyim benim zihnimde neden bu kadar büyük bir anlam kazandı?” sorusudur. Pavese için "Hayatı anlamlandırabilecek bir eser yaratabilir miyim?” sorusu uzun süre çok önemli oluyor. Yani Pavese'nin acısı sürekli edebiyata doğru hareket ediyor. Bu yüzden Yaşama Uğraşı, Cioran'ın aforizmaları gibi yalnızca düşünsel bir kitap değil. Bir yazarın kendi hayatıyla edebiyatı birbirine dönüştürmeye çalışmasının kaydı. Pavese bütün hayatı boyunca yaşamayı anlamaya çalışıyor. 1935'ten başlayarak yıllarca yazıyor. Kendisini analiz ediyor. Aşkı analiz ediyor. Yalnızlığı analiz ediyor. Sanatı analiz ediyor. İnsanı analiz ediyor. Ve sonunda... Artık yazmayacağını söylüyor. Bu nedenle kitabın sonuna doğru yazının kesilmesi çok sarsıcı. Çünkü Pavese için yazmak yalnızca meslek değil. Yaşamla kurduğu temel ilişki biçimi. Yazmayı bırakmak, bir bakıma yaşamla mücadeleyi de bırakmak anlamına geliyor. “Yaşama Uğraşı” adı neden çok iyi? Çünkü Pavese'nin hayatına bakınca gerçekten de yaşam onun için bir uğraş. Kolayca akan bir şey değil. Aşk bir uğraş. Yalnızlıkla baş etmek bir uğraş. Yazmak bir uğraş. Kendini anlamak bir uğraş. Başkalarıyla ilişki kurmak bir uğraş. Ve en sonunda: Hayatta kalmak bile bir uğraş. Ama Pavese bu uğraşta yeniliyor. Bu nedenle kitap yalnızca “bir yazarın günlüğü” değil. Bir insanın kendisini kurtarmaya çalışırken tuttuğu uzun kayıt. Kitapta birçok güzel cümle var ama onları şu an buraya kaydedecek halim yok ne yazık ki. Belki başka zaman... Başlangıç/Bitiş: 5 Ağustos Çarşamba 3 Eylül Perşembe-2026

zelda_ 2 weeks ago

Yalancı Yarim

Betül Karabulut

12 Gönderi

●Barış Akarsu'yu eskiden beri severim ama çocukken Naz karakterine sadece bir iki kare izlediğim halde dayanamadığım için izlemedim bu diziyi. Büyüdüm, yıllar geçti baştan izliyim dedim, iyi ki de izledim. Çok tatlı ve komikti dizi ve Barış'ı izlemek çok güzel…devamı

zelda_ 3 weeks ago

Gece

Bilge Karasu

4 Gönderi

●Kitap, insanın baskı, korku, şiddet ve belirsizlik altında nasıl değiştiğini anlatıyor. Ama bunu doğrudan “şu kişi şunu yaptı” şeklinde değil; parçalı anlatılar, sesler, düşünceler ve semboller aracılığıyla yapıyor. Buradaki “gece” yalnızca günün karanlık zamanı değil. Daha çok: korkunun, baskının, güvensizliğin,…devamı●Kitap, insanın baskı, korku, şiddet ve belirsizlik altında nasıl değiştiğini anlatıyor. Ama bunu doğrudan “şu kişi şunu yaptı” şeklinde değil; parçalı anlatılar, sesler, düşünceler ve semboller aracılığıyla yapıyor. Buradaki “gece” yalnızca günün karanlık zamanı değil. Daha çok: korkunun, baskının, güvensizliğin, insanların birbirini gözetlemesinin, özgürlüğün kaybolmasının, neyin gerçek olduğunun belirsizleşmesinin sembolü gibi. Kitapta giderek karanlık ve tehditkâr bir düzen hissi oluşuyor. İnsanlar özgürce konuşamıyor, birbirlerinden kuşkulanıyor ve görünmeyen bir güç tarafından denetleniyorlar. Bu yüzden kitapta belirgin bir “kötü adam” aramak da çok doğru değil. Asıl mesele, baskı mekanizmasının kendisi. En önemli nokta: “Görevliler” Kitaptaki Gece'nin Görevlileri çok önemli. Bunları yalnızca belli kişiler olarak düşünmek yerine, düzeni sağlayan, insanları denetleyen, korkuyu sürdüren bir mekanizmanın temsilcileri olarak düşünmek daha açıklayıcı. Ve Karasu'nun asıl sorduğu sorulardan biri şu: Bir toplumda insanlar korkutulduklarında yalnızca yönetenler mi suçludur, yoksa korkuya alışıp ona uyum sağlayan insanlar da bu düzenin parçası hâline mi gelir? Dolayısıyla kitap sadece “baskı kötü bir şeydir” demiyor. Baskının insanın zihnine nasıl yerleştiğini araştırıyor. Kitapta anlatım parçalı çünkü Karasu özellikle okurun elinden güven duygusunu almak istiyor. Bir yerde bir anlatıcı konuşuyor, sonra başka bir ses ortaya çıkıyor; gerçek ile kurmaca, anlatıcı ile yazar, geçmiş ile şimdi birbirine karışabiliyor. Bazı şeylerin gerçekten yaşanıp yaşanmadığından bile emin olamıyorsun. Bu aslında kitabın biçimiyle içeriğinin aynı şeyi yapması: Kitapta baskı altındaki insan nasıl yönünü ve güvenini kaybediyorsa, okur da anlatının içinde yönünü kaybediyor. Açıkçası bu kitaba dair net bir şeyler söyleyemiyorum ama neyse ki araştırdığım kadarıyla birçok kişi de benimle aynı fikirde. Anlamamakta ve anlatamamakta yalnız değilim. Hatta çok fazla kişi de kitabı yarıda bırakmış. Ben yarıda bırakmak istemedim en azından bir kere bitirmek istedim. Belki başka zaman hem yazarı hem de yazarın yaşadığı dönemi araştırıp öğrendikten sonra tekrar okurum ve o zaman bir şeyler anlayabilirim, bir şeyler görebilirim çünkü şu anda doğru düzgün bir şey anlayamadım maalesef. Bu kitap için roman deniliyor ama bana göre tam olarak bir roman değil. Belli kişileri, belli bir olay örgüsü, belli bir mekan ya da mekanları yok. Yer yer sanki bir roman, yer yer bir şiir, yer yer ise bir iç dökme, bir günlükten kesitler gibi. Çünkü bazen yazar kendisiyle konuşuyor, bazen birilerini konuşturuyor ama onların da kim olduğu tam belli değil, bazen yazar okuyucuya konuşuyor. Bazen isi kendisi de ne olduğunu, kim olduğunu ve hatta kimin neyi konuştuğunu bilmiyor. (Açıkcası bu kadar belirsiz ve anlaşılmaz kitapları pek sevemiyorum ama bazen hepimizin kafası ve cümleleri çok karışık ve belirsiz olabiliyor) Sonuç olarak garip ve anlaşılması zor bir kitap oldu benim için. Dört bölümden oluşuyor bir yandan her bölüm her sayfa birbirlerine bağlı, birbiriyle bağlantılı gibi ama bir yandan da birbirinden kopuk gibi. Sanki kafası çok karışık, duyguları yorgun biri oturmuş bir şeyler karalamış gibi geldi bana daha çok bu ilk okumamda. Bakalım belki bir gün ikinci okumamda daha farklı, daha anlamlı bir şeyler bulabilirim yani umarım... Bu arada her bölümün içinde birkaç sayfada bir dipnotlar var ve o dipnotlar aslında biraz yazarın yapmaya çalıştığı şeyi anlatıyor gibi, net bir şekilde olmasa da. Neyi, nasıl anlatıyor, ne anlatmaya çalışıyor kimi anlatıyor, kim konuşuyor bunları birazcık olsun anlatıyor gibi bu dipnotlarda. Ve zaten genel olarak da bölümler halinde ayrılmış yani dört bölüme ayrılmış olmasının dışında parça parça, sürekli bir iki sayfa bir şey, sonra tekrar bir iki sayfa başka bir şey ya da aynı şey bilmiyorum... Kitabın dördüncü bölümü yani son bölümü çoğunlukla aslında dipnotlar kısmına benziyor. Uzun bir dipnotlar kısmı gibi ve biraz daha anlaşılır gibi... 99. Sayfadaki Dipnot kısmı aslında büyük ölçüde açıklıyor yazarın düşüncesini, yapmak istediği şeyi: ☆Dipnot "Yazar mı kararsız, kişi mi? Bu defterin başından bu yana 'ben' diyerek konuşan, bir kişi mi, en azından iki kişi mi? Kişi sayısının belirsizliği ya da alışılagelmiş bir söyleyişle, kişinin tutarsızlığı, benim işime ne ölçüde yarar? Okuyanın şaşırması gerek; okuyanın şaşması, ürkmesi gerek. Dünyayı bütünüyle elimde tutabileceğim duygusu artıyor. En değişik kişilerin ben'liğini elimde tutabileceğim duygusu..." (99.s) Çok beğendiğim ve nadir anladığım ya da anladığımı düşündüğüm yerlerden biri 168-169. Sayfalar: "Yanınızdaki (önünüzdeki, karşınızdaki) adamın, iriliği (boyu, posu, eni) oranında bir gömüt gerektireceğini, bu kıyımı ölçüsünde toprakaltı canlılarını besleyeceğini, anasının babasının doğumundan başlayarak gösterdikleri sevgi, ilgi, çaba ile bu gövdeyi besleyip büyütmesinin, daha sonra, bu gövdeyi taşıyanın yaşamayı beslenme, yeyip içme diye tasarladığı ölçüde, boğuşa, uğraşa, didine karnını doyurmasının kim bilir, buna 'gönlünü doyurmasının' demek belki çok daha doğru olur gerçekte, ölümünü özene bezene hazırlamak olduğunu düşünmüş müsünüzdür? Kendi hakkından başka belki bir belki iki kişinin rızkını yiyerek, başına büsbütün üşüşülecek, iştah kabartacak solucanları, kurtları, böcekleri düşünüyorum elbette şu anda bir ölü, kendisini gömütlüğe taşıyacak olanları büsbütün terletecek, yoracak, görkemli bir ölü, ağırlıklı bir ölü haline gelmek için uğraştığını düşünmüş müsünüzdür? Bilmiyorum. Ama ben, bu dediklerimi, gördüğüm her besili insan karşısında, her gün düşünürüm. 'Biraz toplamışsın,' diyen herkesin beni tiksintiyle karışık bir kaygıya salması bundan belki de... Ölümü kurmaksızın yaşamı kurmanın olanaksızlığını duymak, özellikle duymak, hastalık belirtisi sayılsın varsın; nasıl olsa, ne yaparsak yapalım, ölüme hazırlandığımıza göre, bir yaşam dengesi tasarlayabilmek pek çılgınca bir şey olmasa gerek." Ve 187. sayfa ile 196. sayfa ise kitaptaki "Gece ve Gecenin İşçileri" kavramlarını, ne anlama geldiklerini, yazarın bu kavramlarla ne demek istediğini açıklıyor üstü kapalı bir şekilde: "Gecenin işçileri attıkları dayaklar, yaptıkları deneylerle, işledikleri cinayetler, ya da, şu yoldaki, bu yoldaki baskılarıyla korku, yılgı, usanç yaratmakla kalmadılar. Kurnazca davrandılar; ele geçirilecek kapıları, su başlarını gürültüsüzce, ya da pek az gürültü çıkararak, adım adım ele geçirdiler. Her baskıda, her yasakta, her adımda, kendilerine bağlılık, yakınlık duymadıkları halde o belirli konuda kendilerine karşı duramayacak birtakım kişiler, öbekler, kuruluşlar bulmağa, yaptıklarını yaparken bunları yanlarında bulundurmağa özen gösterdiler. Bir yasağın -hem de dolaysızca kendilerini etkileyecek bir yasağın- konması, açık duran bir kapının kendilerine kapatılması karşısında bile gecenin işçileri, ses çıkarmayanlardan yararlanmasını bildiler, başardılar."(187.s) "Bakıyorum da, gecenin işçileri bayağı bayağı başarılı oldu. Önce, bizleri, hepimizi saracak bir geceye boğma gibi bir işe yönelmeleri, herkese çılgınlık, çocukluk gibi göründü. Her düşünce, içine sokulduğu kalıbın, terimlerin boyutlarını taşır. Başkalarına aşırı, ölçüsüz gelen böyle bir isteği, bir dileği, onlar kendi deyimlerini kullanarak dile getirirken, kendi çapları-na uygun bir hale soktular. İstedikleri, herkesi bastırmaktı. Bunun en gündelik yollardan da gerçekleştirilebileceğini anlama-ları, belki başlıca başarıları."(196.s) Güzel ve gerçek bir söz: "Karışık (ya da karmaşık) olmayan bir çağ yaşanmış mıdır hiç? Sanmıyorum."(192.s) Ve son satırlar: "Bunları yazmakla çıldırmaktan kurtulunur mu?"(233.s) Başlangıç/Bitiş: 27 Ağustos Perşembe 29 Ağustos Cumartesi-2026

zelda_ 3 weeks ago

Tuhaf Bir Kadın

Leyla Erbil

7 Gönderi

●Nermin karakterinin çocukluktan yetişkin bir kadın olması yolunda başta ailesi ve sonrasında da dışarıda, insanlar arasında yaşadıkları anlatılıyor. Klasik ataerkil toplum içinde var olmaya, yaşamaya çalışan bir kadın. Uzun zaman oldu bu kitabı okuyalı. Pek hatırlamıyorum ama tuhaf bir kitaptı…devamı

zelda_ 3 weeks ago

Abdullah Olmak

Muhammed Emin Yıldırım

1 Gönderi

●"Abdullah olmak kur'anı yaşamaktır." Peki ben bunu yaşıyor muyum. Hayır belki iyi ki belki ne yazık ki... buna bile karar verimiyorum. Dini kitaplar pek ilgimi çekmez ama ara ara okurum. Bu kitabı 2022 yılında okumuştum. Kitaplıkta bulunca ekliyim dedim. Belki…devamı

zelda_ 3 weeks ago

Ördek Ölüm ve Lale

Wolf Erlbruch

2 Gönderi

●Çevremizdeki meraklı, küçük çocuklara ve içimizdeki çocuğa (hâlâ bir parça yaşıyorsa tabii) ara ara okunacak güzel bir hikaye. Ölüm ile ördek arasındaki ölüme ve yaşama dair birkaç cümlelik bir hikaye... Kitabın tasarımları, ölüm ve ördek arasındaki konuşmalar ve en önemlisi…devamı

zelda_ 3 weeks ago

Defterler

Nilgün Marmara

1 Gönderi

●Uzun zaman önce okudum Nilgün Marmara'nın bu kitabını. Bir ara oradaki güzel sözleri bırakırım buraya. Bazen Nilgün'ü ve yazdıklarını hiç anlamasam da. Gerçi bazen kendimi bile hiç anlamıyorum ama?..

zelda_ 3 weeks ago

Kur'an ve Hayat

Celaleddin Vatandaş

1 Gönderi

● Bu kitap “Kur’an hakkında bilgi veren bir kitap” değil, “Kur’an ile hayat arasındaki ilişkiyi yeniden kurmaya çalışan bir kitap” Kitap 240 sayfa civarında ve üç ana bölüm üzerine kuruluyor: Kur’an’ın hidayet kitabı oluşu; Kur’an–insan–toplum ilişkisi; kitabın tahrifi ve Kur’an’ın…devamı● Bu kitap “Kur’an hakkında bilgi veren bir kitap” değil, “Kur’an ile hayat arasındaki ilişkiyi yeniden kurmaya çalışan bir kitap” Kitap 240 sayfa civarında ve üç ana bölüm üzerine kuruluyor: Kur’an’ın hidayet kitabı oluşu; Kur’an–insan–toplum ilişkisi; kitabın tahrifi ve Kur’an’ın masallaştırılması. Kitabın bütününü tek bir cümleye indirgemek mümkün: Kur’an okunup bitirilecek bir kitap değil, anlaşılacak ve hayata geçirilecek bir rehberdir. Vatandaş'ın asıl itirazı burada başlıyor. Ona göre Kur’an'la ilişkimiz çoğu zaman okuma–sevap–ritüel düzeyinde kalıyor. Oysa Kur’an'ın amacı insanın düşüncesini, ahlakını, davranışlarını ve toplumla ilişkisini değiştirmek. Dolayısıyla “Kur’an hayatımızda mı?” sorusunu sorarken kastettiği şey: Evde Kur’an var mı? Kur’an okuyor muyuz? Dinî ritüellerimizi yerine getiriyor muyuz? değil. Asıl soru: Kur’an bizim nasıl yaşadığımızı gerçekten belirliyor mu? Kitabın en önemli meselesi bu. 1. Bölüm: Kur’an bir “hidayet kitabıdır” Kitabın ilk bölümü bence en temel ve en önemli bölümü. Vatandaş burada hidayet kavramının üzerinde özellikle duruyor. Hidayet basitçe “doğru yolu bulmak” gibi çevrilebilir ama kitapta bundan daha geniş bir anlam taşıyor: İnsanın neye inanacağını, nasıl yaşayacağını ve hangi istikamette ilerleyeceğini bilmesi. Yazar bunu çöl metaforuyla anlatıyor. Çölde yolculuk yapan insan için en büyük problem yolu kaybetmek. Çünkü çölde yollar sabit değil; izler kaybolabiliyor, yönler değişebiliyor. İnsan hayatını da buna benzetiyor. İnsan da hayatının içinde: neyin doğru olduğunu, neyin yanlış olduğunu, neyin iyi olduğunu, neyin kötü olduğunu, nasıl yaşaması gerektiğini kendi başına kesin biçimde belirleyebilecek durumda değil. Bu yüzden rehbere ihtiyaç duyuyor. Ve Vatandaş'ın cevabı: İnsanın gerçek rehberi Allah'tır; Kur’an ise bu rehberliğin insana ulaşmış biçimidir. Bu düşünce kitabın omurgasını oluşturuyor. Kur’an anlaşılmak için okunmalıdır. Sadece Arapça harfleri telaffuz etmek, kitabın amacını gerçekleştirmiş olmak değildir. Kitapta ilginç bir başka nokta da Kur’an'ın alışılmış kitaplardan farklı bir yapıya sahip olduğunun vurgulanması. Normal bir kitapta: 1. Konu tanıtılır → 2. Açıklanır → 3. Sonuca bağlanır. Kur’an böyle ilerlemez. Bir yerde inançtan söz ederken başka bir yerde toplumdan, ahlaktan, tarihten, peygamberlerden, insanın psikolojisinden söz edebilir. Bunun sebebini Vatandaş, hayatın kendisinin de böyle olmasıyla ilişkilendiriyor. Hayat bölümlere ayrılmış değildir. Mesela: “Şimdi sadece ekonomi yaşıyorum, sonra ahlak yaşayacağım, sonra inanç yaşayacağım.” demiyoruz. Hepsi birbirine karışmış durumda. Dolayısıyla Kur’an da insan hayatının bu bütünlüğüne hitap ediyor. Kur’an ile Hz. Muhammed'in hayatı arasındaki ilişki İkinci bölümde kitap başka bir aşamaya geçiyor: Kur’an'ın hayatta nasıl karşılık bulduğunu göstermek. Bunun için Hz. Muhammed'in özellikle Mekke dönemine ağırlık veriyor. Çünkü yazarın amacı yalnızca siyer anlatmak değil. Şunu göstermek istiyor: Kur’an önce bir insanı, sonra o insan aracılığıyla bir toplumu dönüştürdü. Yani Kur’an'ın teorik bir metin olmadığını savunuyor. Vahiy geldi → insanın düşüncesi değişti → ahlakı değişti → davranışları değişti → ilişkileri değişti → toplum değişmeye başladı. Bu yüzden Hz. Muhammed'in hayatı Vatandaş için Kur’an'ın pratikteki karşılığı. Kitabın girişinde de yazar açıkça, Kur’an'ın bireysel ve toplumsal hayata hitap eden yönünü göstermek istediğini ve bu nedenle risalet sürecinden örneklere geniş yer verdiğini söylüyor. Özellikle Mekke dönemini günümüz açısından önemli gördüğünü belirtiyor. Vatandaş için tevhid yalnızca: “Allah birdir.” demek değildir. Bunun toplumsal bir sonucu vardır. Eğer Allah tek gerçek ilahsa, insanın başka insanların kulluğuna girmemesi gerekir. Buradan: tevhid → özgürlük → adalet → insan ilişkileri → toplum düzeni şeklinde bir düşünce zinciri çıkarıyor. Dolayısıyla Mekke'deki mücadeleyi yalnızca “insanlara yeni bir din anlatılması” şeklinde görmüyor. Çünkü tevhid, mevcut toplumun: güç ilişkilerini, ekonomik düzenini, sınıfsal ayrıcalıklarını, yöneticilik anlayışını, insanın insana üstünlüğünü sorguluyor. Bu yüzden Mekke'deki müşriklerin Kur’an'a tepkisini yalnızca “dini inançlarını kaybetme korkusu” olarak açıklamıyor. Kur’an'ın getirdiği tevhid, onların kurdukları hayat düzenini de tehdit ediyordu. İşte bu nokta, kitabın “Kur’an ve hayat” başlığını gerçekten açıklıyor. Kitap neden özellikle toplumsal meselelere giriyor? Çünkü Vatandaş'ın Kur’an anlayışında din ile hayat birbirinden ayrılabilecek iki alan değil. Yani: “Ben Allah'a inanıyorum ama toplumsal, ekonomik, siyasal, ahlaki hayatımı başka ilkeler belirlesin.” anlayışını kabul etmiyor. Kitabın arka kapak tanıtımında da Kur’an'ın tüccara, askere, yöneticiye, yoksula, zengine vb. hitap ederek bireysel ve toplumsal hayatın genel çerçevesini çizdiği özellikle vurgulanıyor. Dolayısıyla kitabın “hayat” kelimesini kullanması tesadüf değil. Kur’an caminin içine kapatılabilecek bir metin değildir. Vatandaş'ın temel iddiası bu. Üçüncü bölüm: “Kitabın tahrifi” Burada Vatandaş'ın eleştirisi biraz yön değiştiriyor. Artık: “Kur’an ne söylüyor?” sorusundan çok: “İnsanlar Kur’an'la ne yaptılar?” sorusuna geçiyor. Ve iki kavram üzerinde duruyor: Tahrif Masallaştırma Buradaki “tahrif”i yalnızca “Kur’an'ın metnini değiştirmek” şeklinde düşünmemek gerekiyor. Daha geniş bir problemden söz ediyor. Bir metnin anlamını bozmak, onu asli mesajından uzaklaştırmak, başka amaçlar için kullanmak da onun düşüncesinde tahrif probleminin bir parçası. “Kur’an'ın masallaştırılması” ne demek? Kur’an'daki kıssalar neden anlatılıyor? Vatandaş'a göre bunların amacı: “Eskiden böyle ilginç olaylar olmuş.” demek değil. Kıssaların amacı ibret ve dönüşüm. Fakat zamanla Kur’an'ın kıssaları: olağanüstü hikâyelere, mucize anlatılarına, efsanevi olaylara, ayrıntısı Kur’an'da olmayan hikâyelere dönüştürülmüş. Böylece insan kıssadan hayat dersi çıkarmak yerine hikâyeyi dinlemeye başlamış. İşte yazar buna masallaştırma diyor. Kitabın üçüncü bölümünde “Kıssacılık” ve “İsrailiyyat” başlıklarının ayrıca ele alınması da bununla bağlantılı. İsrailiyyat meselesi Burada yazarın derdi şu: Kur’an bazı olayları çok kısa anlatıyor. Mesela bir peygamberin hayatından sadece olayın mesajını taşıyacak kadar söz ediyor. Sonraki dönemlerde ise insanlar: “Peki sonra ne oldu?” diye ayrıntıları doldurmaya başlamışlar. Ve Yahudi-Hristiyan geleneklerinden gelen birtakım anlatılar da İslami anlatının içine girmiş. Bunlara İsrailiyyat deniyor. Sonuçta bazen Kur’an'ın asıl mesajı arka plana itilip, Kur’an'ın anlatmadığı ayrıntılar öne çıkabiliyor. Vatandaş'ın itirazı tam olarak buna: Kıssanın amacı hikâyeyi merak ettirmek değil, insanı değiştirmektir. Kitabın en güçlü tarafı şu: Kur’an'ı “bilgi kitabı” olmaktan çıkarıp “hayat kitabı” olarak düşünmeye zorlaması. Vatandaş'ın asıl derdi burada. Kur’an hakkında çok şey bilmek ile Kur’an'ın rehberliğinde yaşamak aynı şey değil. Başlangıç/Bitiş: 19 Ağustos Çarşamba 26 Ağustos Çarşamba-2026