(@) - Raf

Edward J. Hughes'in "Albert Camus" için yazdığı kitabı bulamadım burda. Yapay zekanın yardımına başvurdum çünkü benim için biraz karışık ve yoğun bir kitaptı. Kendisinden okuduklarımı sadeleştirmesini istedim: ●Edward J. Hughes, sadece "Camus ne yazdı?" sorusunu cevaplamaya çalışmıyor. Daha çok şu…devamıEdward J. Hughes'in "Albert Camus" için yazdığı kitabı bulamadım burda. Yapay zekanın yardımına başvurdum çünkü benim için biraz karışık ve yoğun bir kitaptı. Kendisinden okuduklarımı sadeleştirmesini istedim: ●Edward J. Hughes, sadece "Camus ne yazdı?" sorusunu cevaplamaya çalışmıyor. Daha çok şu soruyu soruyor: "Camus neden Camus oldu?" Yani onun düşüncelerini, romanlarını ve felsefesini doğuran yaşam koşullarını anlatıyor. Camus üç temel şeyin çocuğu olarak karşımıza çıkıyor: Yoksulluk, sessizlik Cezayir güneşi ve denizi Bunların üçü de daha sonra bütün eserlerinde tekrar tekrar karşımıza çıkacak. 1.Camus'nün ilk yarası: Babasızlık. Camus daha bir yaşındayken babasını savaşta kaybediyor. Bu yüzden çocukluğunda baba figürü yok. İlkokul öğretmeni Louis Germain onun hayatında çok önemli hale geliyor. Nobel ödülünü alınca annesinden sonra ilk teşekkür ettiği kişinin öğretmeni oluyor. Camus'nün hayatında kan bağı kadar insani iyilik de belirleyici olmuş. Onun insan sevgisinin köklerinden biri burada. 2. Sessiz bir annenin oğlu Annesi yarı sağır. Az konuşuyor. Okuma yazması yok. Hayatı boyunca temizlik işlerinde çalışıyor. Camus annesini çok seviyor ama onunla tam anlamıyla konuşamıyor. Bu yüzden çocukluğunda sevgi: söylenen bir şey değil, hissedilen bir şey haline geliyor. Belki de bu yüzden Camus'nün eserlerinde insanlar duygularını açık açık ifade etmezler. Özellikle Yabancı'daki Meursault buna benzer. Camus'nün dünyasında insanlar çoğu zaman susarlar. 3. Kitaplar onu ailesinden uzaklaştırıyor Annesi okuyamıyor. Camus ise kitaplara gömülüyor. Annesi oğluna bakıyor ama onun okuduğu şeyleri anlayamıyor. Aralarında görünmez bir mesafe oluşuyor. Camus bunu hayatı boyunca taşıyor. Bir tarafta: kitaplar, düşünce, sanat Diğer tarafta: annesi, yoksulluk, sessizlik Bu yüzden son romanı "İlk Adam'ı"annesine ithaf ediyor ve "Bu kitabı asla okuyamayacak olan sana" diyor. Bu cümle aslında bütün Camus'yü özetliyor. 4. Yoksulluktan utanmıyor. Camus'nün yoksulluk anlayışı ilginç. O yoksulluğu romantikleştirmiyor. Ama ondan da utanmıyor. Çocukluğu çok fakir geçiyor. Fakat aynı zamanda: deniz var, güneş var, futbol var, arkadaşlar var. Bu yüzden daha sonra şöyle bir düşünce geliştiriyor: İnsan yoksul olabilir ama yine de mutlu olabilir. Bu düşünce onun eserlerinde sürekli karşımıza çıkıyor. 5. Camus'nün "Cezayir mutluluğu" Bu kitapta sık sık geçen bir tema. Camus için Cezayir: sıcaklık, deniz, beden, güneş, yaşam sevinci demek. Bu yüzden Avrupa'nın kasvetli şehirlerine geldiğinde kendini yabancı hissediyor. Paris'e ilk gittiğinde dikkatini çeken şey kültür değil. Gri gökyüzü. Bu çok Camus'cü bir ayrıntı. Çünkü o önce bedenle hissediyor, sonra düşünüyor. 6. Ölüm fikri çok erken geliyor Babasının ölümü. Savaş gazileri. Tüberküloz hastalığı. Çevresindeki ölümler. Hepsi çok erken yaşta karşısına çıkıyor. Bu yüzden Camus'nün temel sorusu: "Madem öleceğiz, nasıl yaşayacağız?" oluyor. Bu soru daha sonra: Sisifos Söyleni, Yabancı, Veba gibi eserlerin merkezine yerleşiyor. 7. Jean Grenier: Camus'nün ikinci öğretmeni. Louis Germain ona okul kapısını açtı. Jean Grenier ise düşünce kapısını açtı. Grenier sayesinde Camus ilk kez şunu fark ediyor: Edebiyat sadece zenginlerin, aristokratların veya büyük kahramanların hikâyesi değildir. Yoksulların hayatı da edebiyat olabilir. Bu keşif çok önemli. Çünkü Camus artık kendi dünyasının da yazılmaya değer olduğunu görüyor. 8. Camus'nün büyük çelişkisi: Solcu ama bağımsızlıkçı değil. Camus: sömürge düzenini eleştiriyor, yoksul Arapların durumunu savunuyor, sosyal adalet istiyor. Ama aynı zamanda: Cezayir'in tamamen bağımsız olmasını desteklemiyor. Çünkü kendisini de o toprağın çocuğu görüyor. Bu yüzden hem Fransız milliyetçilerinden hem de Cezayir bağımsızlık yanlılarından eleştiri alıyor. Hayatı boyunca bu ikilemin içinde kalıyor. 9. Absürd fikrinin kökeni: Camus şunu görüyor: İnsan yaşamak istiyor. İnsan anlam arıyor. İnsan mutlu olmak istiyor. Ama ölüm var, savaş var, hastalık var, adaletsizlik var. İşte bu çatışmaya absürd diyor. Dünya bizim sorularımıza cevap vermiyor. Ama yine de yaşamaya devam ediyoruz. Camus'nün felsefesi kitaplardan önce hayatından doğdu. Önce yoksulluğu gördü. Önce sessizliği yaşadı. Önce ölümü tanıdı. Sonra bunları düşünceye dönüştürdü. Bu yüzden Camus'nün metinlerinde fikirler çoğu zaman soyut kavramlar olarak değil; güneş, deniz, anne, sessizlik, hastalık ve ölüm gibi somut deneyimler olarak karşımıza çıkar. 1. Camus'nün evliliği ve özgürlük anlayışı 1940'ta Camus, Francine Faure ile evlenir. Ancak evlilikten önceki yazılarında ve günlüklerinde, kendisini geleneksel aile hayatına pek uygun görmediği anlaşılır. Çalışabilmek için "zihinsel özgürlüğe" ihtiyaç duyduğunu söyler. Çok sayıda ilişkisi vardır ve aşkı ya da cinselliği tek bir kişiyle sınırlandırmayı istemez. Bu tavrı, daha sonra eserlerinde de görülür. Özellikle Don Juan karakterine duyduğu ilgi bunun göstergesidir. Don Juan, hayatı ve aşkı hiçbir kurala bağlı olmadan yaşamak isteyen insanı temsil eder. Buna karşılık eşi Francine daha geleneksel ve düzenli bir aile anlayışına sahiptir. Bu nedenle evlilikleri baştan itibaren iki farklı dünya görüşünün karşılaşması gibidir. 2. Yoksulluk ve hastalık Evlendikten kısa süre sonra Camus işini kaybeder. Maddi sıkıntılar yaşarlar. Oran'a dönmek zorunda kalırlar. Camus'nün tüberkülozu yeniden alevlenir. Bu dönemde hem ekonomik hem fiziksel olarak zor durumdadır. Oran'dan ve hastalığından "iki çöl" diye söz etmesi, yaşadığı yalnızlığı ve sıkışmışlığı gösterir. 3. Savaşın Camus üzerindeki etkisi 1942'den sonra savaş Camus'nün hayatını tamamen değiştirir. Sağlığı için Fransa'nın kırsal bir bölgesine gider. Eşi Francine ise işine dönmek zorunda kalır. Müttefiklerin Kuzey Afrika'ya çıkarması sonrasında haberleşmeleri zorlaşır. Yıllarca ayrı yaşarlar. Bu ayrılık ve savaş ortamı Camus'nün düşüncelerini derinden etkiler. 4. "Vatan" fikrini yeniden keşfetmesi Camus gençliğinde daha çok evrensel değerlere önem veren biriyken savaş sırasında "vatan" kavramı üzerine düşünmeye başlar. Ancak onun vatan sevgisi kör bir milliyetçilik değildir. Camus'ye göre: Bir insan hem ülkesini sevebilir hem de ülkesini eleştirebilir. Bu yüzden "Bir Alman Dosta Mektuplar"da şunu savunur: Gerçek vatan sevgisi, devletin her dediğini sorgusuz kabul etmek değil, adalet duygusunu koruyabilmektir. Ona göre totalitarizmin (faşizm ve benzeri baskıcı rejimlerin) panzehiri eleştirel düşüncedir. 5. Doğa ve umut Savaşın karanlığı içinde bile Camus doğada bir umut görür. Baharların her yıl geri gelmesi, kuşların ötmesi, doğanın kendini yenilemesi, ona göre insanlığın da yeniden ayağa kalkabileceğinin işaretidir. Bu nedenle tarih ne kadar kanlı olursa olsun, doğanın yaşam gücü sonunda galip gelecektir. 6. Veba romanından ve romanının arka planında bahseder bir yerde kitap: Veba görünüşte Oran kentinde çıkan bir salgını anlatır. Ama aslında: Veba = Nazizm ve faşizm, Salgın = işgal, Hastalıkla mücadele eden insanlar = direniş hareketleri olarak okunabilir. Yani roman sadece bir salgın hikâyesi değil, insanın kötülüğe karşı dayanışmasının hikâyesidir. Romanın sonunda salgın bitse bile kayıpların acısı bitmez. Camus burada savaş sonrasında insanların yaşadığı yas duygusunu anlatmaktadır. 7. René Leynaud'nun ölümü Direniş hareketinde yer alan şair René Leynaud savaş sırasında öldürülür. Camus onu yalnızca bir arkadaş olarak değil, ahlaki bir örnek olarak görür. Ona göre Leynaud: Sanatçı olmasına rağmen mücadeleden kaçmamıştır. Kendi rahatını değil, doğruluğu seçmiştir. Bu yüzden sıradan bir savaş kurbanı değil, ahlaki bir kahramandır. Devamı yorumlarda.... Başlangıç/Bitiş 30 Mayıs Cumartesi 3 Haziran Çarşamba

zelda_ 1 week ago

Siyah Beyaz

Ahmet Boyacıoğlu

10 Gönderi

●Her bir karakterin ayrı bir hikayesi var ama düşünce olarak aynı yerdeler. Öyle olmasa 24 yıl nasıl aynı mekanda (SiyahBeyaz barda) buluşup sohbet etsinler, birlikte üzülüp sevinip, birlikte susabilsinler. Beğenmediğim kısım Ayten karakterinin doktora bir anlık bir hazla tek gecelik…devamı

zelda_ 2 weeks ago

Bu İşte Bir Yalnızlık Var

Ketche

9 Gönderi

● Yeterince saçma ve sıkıcı değilmiş gibi bir de YouTube'dan izleyince 5 dakikada bir reklamlarla uğraşmak zorunda kaldım. Bitsin diye izledim sadece. Muhtemelen kitap hali de bana hiç hitap etmezdi.

zelda_ 2 weeks ago

Derya Koptekin'in "BİZ ROMANLAR SİZ GACOLAR (Çingene/Roman çocukların kimlik inşası) kitabını bulamadım o yüzden buraya, bu şekilde yorumumu bırakayım: Kitap, ilk bakışta Romanlar üzerine yazılmış bir sosyoloji kitabı gibi görünse de aslında çok daha geniş bir sorunun peşine düşüyor: Bir…devamıDerya Koptekin'in "BİZ ROMANLAR SİZ GACOLAR (Çingene/Roman çocukların kimlik inşası) kitabını bulamadım o yüzden buraya, bu şekilde yorumumu bırakayım: Kitap, ilk bakışta Romanlar üzerine yazılmış bir sosyoloji kitabı gibi görünse de aslında çok daha geniş bir sorunun peşine düşüyor: Bir çocuk, kendisini kim olarak görmeyi nasıl öğrenir? Ve bunu yaparken toplumun ona yapıştırdığı etiketlerle nasıl mücadele eder? Kitabın en çarpıcı tarafı, Roman çocukları yalnızca "araştırma konusu" olarak ele almaması. Onların seslerini, gündelik hayatlarını, korkularını, gururlarını ve çelişkilerini görünür kılmaya çalışıyor. Kitabın temel meselesi Kitabın merkezinde şu soru var: "Roman çocuklar, kendilerini Roman olarak nasıl tanımlıyor ve bu kimliği nasıl kuruyorlar?" Yazar bunun cevabını aile, mahalle, okul ve toplum arasındaki ilişkilerde arıyor. Biz Romanlar Siz gacolar kitabındaki gacolardan kasıt Romanların dışında kalanlardır yani Türkler, Kürtler ve diğer herkes. Derya koptekin ise Mardin'de doğup büyümüş bir kürt'tür bunu ise kitabın sonundaki sayfalarda söyler, psikoloji bölümü okumuştur İzmir'de ve ilk çalışması İzmir'deki Tepecik ve ona benzer Roman mahallelerindeki çalışmalar olmuştur gençlik merkezindeki çalışmalar, öyle ki Romanlar, Kürtlerden pek hoşlanmaz onların dış görünüşlerinden hal ve hareketlerinden pek hoşlanmazlar ve bunu sık sık kendi aralarında dile getirirler, yer yer korkar, yer yer de dalga geçerler. Derya Koptekin ise bir yerde çocuklara "Ben de bir Kürdüm ve böyle yapmanız, konuşmanız hoşuma gitmiyor" der hatta onlar buna inanamaz, nasıl bir Kürt ki bu böyle öğretmen, psikolog ya da her neyse, nasıl böyle iyi bir yerde, iyi bir konumda diye düşünürler. Çünkü onların gözünde Kürtler genelde zengin olmaları dışında tamemen onlardan alt sınıftalar. Kitabın ön sözünde Didem Madak'a ait bir şiirden birkaç cümle var "Yoksul çocuğuydun sen benim 23 Nisan sabahımın Şiir okutmadım sana, folklor oynatmadım. Yoksulluk diyorum, O an, Ucuz lafların çalılarına takılıyor şiirimin elbiseleri." Bu cümleleri seçmesinin sebebini anlayabiliyorum çünkü kitapta Çingenelerle/Romanlarla ki zaten Çingene ve Roman ayrımını yapmıyor yazar, yani buradaki kişiler, özellikle çocuklar bazen kendilerini Roman olarak tanıtıyorlar, Çingene olmanın aşağılayıcı bir şey olduğunu söylüyorlar. Biz sadece Romanız diyorlar ama bir yerden sonra aslında Roman, Çingene kavramları birbirine karışıyor ve ikisinin de birbirinden çok farklı olmadığını onlar da kabul edip bu şekilde konuşuyorlar. Dolayısıyla yazar da ne sadece Çingene diyor ne de Roman diyor Çingene/Roman diye tarif ediyor her defasında ve bu kitapta Çingene/ Romanların hayatlarına, bakış açılarına, yaşayışlarına dair birçok şeye değiniyor. Özellikle de çocukların ağzından anlatılan en çok da onların doğmuş olduğu o çevreyi, o çevrenin yoksulluğunu, o yoksulluğun yarattığı çaresizliği, o yoksulluğun kişileri ittiği kötü, yanlış işleri ve hayatları anlattığı için burada Didem Madak'ın bu yoksulluğa dair cümlelerini kullandığını düşünüyorum. Yani en büyük ve en başat mesele yoksulluk. Yazarın bu kitabı ortaya çıkarmasındaki çalışmaları İzmir'in Konak ilçesine bağlı bir Çingene/Roman semti olan Tepecik'te bulunan İzmir Büyükşehir Belediyesi Çocuk ve Gençlik Merkezi'ndeki çalıştığı 7 yılı kapsıyor, bu 7 yıl içindeki tanıdığı insanları, özellikle çocukları anlatıyor. Onların anlattıklarından, oynadıkları oyunlardan, hayallerinden, hareketlerinden, onların nasıl bir hayat yaşadıklarını, nasıl bir bakış açısına sahip olduklarını, nasıl hayaller kurduklarını, nasıl üzülüp nasıl sevindiklerini ve daha birçok şeyi öğreniyor ve aktarıyor bize bu kitap yoluyla, aynı zamanda kitapta birçok yazara ve yazarın kitaplarına da değiniyor, özellikle yabancı yazarlara ve ben bu tarz kitapları çok seviyorum. Bana içine girdiğim bir odanın bir sürü penceresi varmış gibi hissettiriyor her bir pencereden baktığımda başka bir güzellik görüyorum ya da başka bir insan tanıyorum ki zaten bahsettiği yazarların çoğunu, onların kitaplarını not ettim okuyabilmeyi istiyorum zamanla. Kitapta genel olarak insanların çoğunun Çingene/ Romanlara karşı bakış açılarından özellikle önyargılarından bahsediliyor ama daha çok Çingene/Romanların kendilerinin anlattıklarına değiniyor yazar, mesela küçücük kızların evlilik hayalleri kurmalarından, gelinlik hayalleri kurmalarından bahsediyor ki bu kızlar 12-13 en fazla 15 yaşında kızlar, birçok gencin hırsızlık yaptığından, uyuşturucu kullandığından sattığından, birçok kişinin kaçarak evlendiğinden ya da çok küçük yaşta hamile kaldığından ama bütün bunlara rağmen vatanı korumak ve kahraman olmak için askerliği severek yaptıklarından bahsediyor. Bunları çocukların kendileri de anlatıyor yazarla konuşurken, birçok çocuk okula gidemiyor gidenler en fazla 4. sınıfa kadar gidiyor daha fazlasına ne onların hevesi, isteği oluyor ne de ailelerin yardım etmek gibi bir durumları söz konusu oluyor çünkü ailelerin de pek bir şey bildikleri yok. Aynı zamanda kitapta 1970'lerden 2015'lere kadar bazı Çingene/Roman mahallelerine, insanlarına dair siyah beyaz fotoğraflar var. Bunlar da çok hoşuma gitti, onların evlerini, sıkaklarını, duvar yazılarını, vücutlarına yaptırdıkları dövme ve kınaları sergiliyor. Kapı önlerindeki ağaçların gövdelerini bile pembeye boyuyorlar bazıları, gerçekten de pembe rengi ve müzik Çingene/Romanlarla özdeşleşen bir şey bunu bu kitapta iyice anlıyorum. Dans etmek, yani Roman havası onlar için vazgeçilmez bir şey, onların şarkılarından, şarkılarının çoğu zaman argo kelimeler içerdiğinden bahsediyor yazar.. Bazı insanların, bazı çocukların Çingene/ Romanların bu yaptıkları işlerden eğitim hayatına önem vermemelerinden, argo kelimeler kullanmalarından, küfür etmelerinden, kötü çirkin şeyler yapmalarından gayet memnunken, bunu gayet doğal karşılarken, bazılarının da bundan hiç hoşnut olmadığını, bundan kurtulmak istediğini, daha başka bir hayat yaşamak istediğini de belirtiyor ki zaten çocukların neredeyse hepsinin en büyük hayali, isteği zengin olmak, bu zengin olma hayali yer yer sihirli olma isteği ile de ortaya çıkıyor, yani sihirli olayım ki kendime bir araba, bir ev, bir bisiklet yaratabileyim düşüncesi var çocuklarda, en büyük sıkıntıları, dertleri fakirlik. Zaten sık sık fakir ve zengin ailelerin, fakir ve zengin insanların arasındaki ayrıma değiniyorlar ve fakirlik, yoksulluk onları çok fazla zorlayan ve onları kötülüğe yanlışa iten, bu yanlışlardan dolayı onları hapse mahkum aden en önemli faktör. Başlangıç/Bitiş: 26 mayıs salı 29 mayıs cuma-2026

zelda_ 2 weeks ago

Kadınlara Mahsus

Serdar Akar

10 Gönderi

●"Sizi doğuran, besleyip büyüten ve adam eden (adam etmeye çalışan) biz kadınlar, sizden kendimizi korumaya çalışan yine biz kadınlar" Film aslında çok klasik yani konu, işleyiş, mutlu son açısından falan ve kamp meselesi de pek iyi ve yeterli işlenmemişti ama…devamı

zelda_ 2 weeks ago

Ejder Kapanı

Uğur Yücel

13 Gönderi

●Hep aklımdaydı bu filmi izlemek, sonunda izledim. Güzeldi, yer yer ürkütücü ve biraz mide bulandırıcıydı da ve bu iki mesele beni izlemek konusunda zorlasa da takılmamaya çalıştım burda. Tacizcileri, tecavüzcüleri düşününce yapılan işkenceler ve layık görülen sonlar çok yerindeydi ama…devamı

zelda_ 2 weeks ago

Tarihi Yargılıyorum

Gündüz Vassaf

2 Gönderi

●Gündüz Vassaf bu kitapta Tarihe bakma biçimimizi yargılıyor. Vassaf: olaylardan çok, olayları anlatma biçimimize, kahraman üretme alışkanlığımıza, hafızamıza, propaganda yöntemlerine, savaş sevgimize, gerçeği eğip bükme eğilimimize bakıyor. Kitap boyunca temel soru şu: İnsanlık geçmişini gerçekten dürüstçe anlatabiliyor mu? Ve cevabı…devamı●Gündüz Vassaf bu kitapta Tarihe bakma biçimimizi yargılıyor. Vassaf: olaylardan çok, olayları anlatma biçimimize, kahraman üretme alışkanlığımıza, hafızamıza, propaganda yöntemlerine, savaş sevgimize, gerçeği eğip bükme eğilimimize bakıyor. Kitap boyunca temel soru şu: İnsanlık geçmişini gerçekten dürüstçe anlatabiliyor mu? Ve cevabı çoğu zaman: Hayır. 1. Kitabın temel damarı: Resmi tarihe güvensizlik Kitabın neredeyse her bölümünde şu fikir dolaşıyor: Tarih objektif bir kayıt değil, güç sahiplerinin bıraktığı izlerin toplamı olabilir. Bu yüzden: Churchill kahraman olabilir ama sömürgeci de olabilir. Pizarro “fatih” olabilir ama aynı zamanda katliamcıdır. Columbus keşif kahramanı diye anlatılırken soykırımın kapısını açmış olabilir. Atom bombası “bilimsel başarı” diye estetize edilebilir. Vassaf sürekli tarihin dilini ters yüz ediyor. Mesela bir devletin: “fetih” dediğine, başkası: “işgal” diyebilir. Birinin: “kahramanı”, başkasının: “celladı” olabilir. Bu yüzden kitap boyunca sürekli: “Kime göre?” sorusu var. 2. Tarih ve propaganda Kitabın en güçlü damarlarından biri bu. Özellikle: Sovyetlerin “hayalet zeplinleri”, Troçki’nin fotoğraflardan silinmesi, Forrest Gump örneği, Bush’un Irak savaşı söylemi, atom bombasına hayranlıkla yazılan gazetecilik dili hep aynı şeyi anlatıyor: Gerçek yalnızca yaşanmaz; üretilir, paketlenir ve pazarlanır. Vassaf’ın korkusu şu: Eskiden propaganda: afişlerle, gazetelerle, sansürle yapılıyordu. Şimdi ise: görüntü manipülasyonu, internet, blog kültürü, postmodern görecelik işi daha karmaşık hale getiriyor. Artık geleceğin tarihçileri için mesele sadece: “Belge var mı?” değil. Aynı zamanda: “Belge gerçek mi?” 3. Postmodernizm eleştirisi Kitabın en ilginç taraflarından biri şu: Vassaf resmi tarihe çok sert saldırıyor ama aynı zamanda: “Her şey görecelidir” fikrine de mesafeli. Yani iki uçtan da rahatsız: Bir tarafta: devlet propagandası, resmi tarih, milliyetçi anlatılar. Öbür tarafta: hiçbir hakikat yokmuş gibi davranan aşırı görecelik. Çünkü ona göre: Eğer hiçbir ortak gerçeklik yoksa, zulümle yüzleşmek de zorlaşır. Bu yüzden postmodernizmin: hakikat fikrini fazla dağıttığını, insanı sisli bir dünyaya ittiğini düşünüyor. Bu kitapta çok önemli bir gerilim var: Hakikatin manipüle edildiğini biliyor ama yine de hakikatten tamamen vazgeçmek istemiyor. 4. Savaş merkezli insanlık eleştirisi Kitabın en güçlü tekrarlarından biri: İnsanlık tarihini savaşlar üzerinden yazmamız. Herodot’tan: Truva destanlarına, Kutadgu Bilig’e, İbn Haldun’a kadar örnekler veriyor. Ve şunu fark ettiriyor: Tarih çoğu zaman savaşçıların hikâyesi. Kadınlar, çocuklar, gündelik hayat, acı, sessizlik, sıradan insanlar… bunlar geri planda. İnsanlık: komutanları, fatihleri, ölümü göze alanları yüceltiyor. Buradan da çok önemli bir yere gidiyor: “Kahramanca ölmek” neden bu kadar kutsal? Menderes ve Celal Bayar örneğinde bunu görüyorsun. Vassaf: ölüm korkusunu, erkeklik kültürünü, kahramanlık idealini psikolojik olarak sorguluyor. 5. İnsan doğasına bakışı Kitapta çok karamsar ama gerçekçi bir taraf var. Zimbardo ve Milgram deneylerini boşuna kullanmıyor. Orada anlatmak istediği şey: Kötülük yalnızca kötü insanların işi değil. Şu fikir kitap boyunca dolaşıyor: insanlar yönlendirilebilir, propaganda etkili olabilir, otorite insanı değiştirebilir, sıradan insanlar şiddete uyum sağlayabilir. Bu yüzden Vassaf: “milletler şöyledir” gibi özcü açıklamalardan kaçıyor. Amerikalılar için de bunu yaptı: “Savaşı doğaları gereği istemediler; korkutuldukları için desteklediler.” Yani onun için: sistem, korku, propaganda, otorite çok belirleyici. 6. Dinler ve birlikte yaşama Kitapta dikkat çeken başka bir damar: İnsanların doğal olarak birbirini boğazlamadığı fikri. Özellikle: Yahudiler, Müslümanlar, Hristiyanlar örneğinde bunu anlatıyor. Bugünkü çatışmaları: tarihin kaçınılmaz sonucu değil, modern siyasal süreçlerin ürünü olarak görüyor. Burada da resmi anlatıya karşı çıkıyor: “Dinler zaten hep savaşıyordu” fikrini sorguluyor. 7. Dil ve Batı merkezcilik eleştirisi “Uzakdoğu” örneği çok tipik. Vassaf’ın hassas olduğu şey şu: Kullandığımız kelimeler bile tarafsız değil. Doğu-Batı ayrımını: yapay, indirgemeci, Avrupa merkezli buluyor. Ama ilginç olan şu: Edward Said’in çizgisine yaklaşsa da, yalnızca “Batı kötü, Doğu iyi” demiyor. Çünkü o tür ikiliklerin de insanı hapsettiğini düşünüyor. 8. Kitabın duygusu Bence kitabın temel duygusu: huzursuzluk. Vassaf okuyucunun rahatını bozmak istiyor. Sürekli: bildiğin kahramanları sorgulatıyor, güvenilen anlatıları kırıyor, tarihin ahlaki temelini tartışıyor. Ama bunu kuru akademik dille değil, çok denemeci, düşünsel, çağrışımlı bir üslupla yapıyor. Bir bölümden: psikolojiye, oradan tarihe, sonra dine, sonra sinemaya geçebiliyor. Bu yüzden kitap: bazen dağınık, bazen çok sıçramalı ama aynı zamanda çok canlı. Kitabın en büyük sorusu ne? Bence sonunda tek bir soruya çıkıyor: İnsanlık neden sürekli kendini kandırarak yaşamak zorunda kalıyor? Ve buna bağlı başka sorular: Neden savaşları romantikleştiriyoruz? Neden kahraman üretmeye ihtiyaç duyuyoruz? Neden propaganda bu kadar etkili? Neden hakikati eğip büküyoruz? Neden geçmişi dürüstçe anlatmak bu kadar zor? Sonuç Bu kitap: klasik tarih anlatısı değil, akademik tarihçilik de değil. Daha çok: tarihin psikolojisi, ahlakı, propagandası üzerine yazılmış bir düşünce kitabı. Okuyucuya sürekli şunu hissettiriyor: Tarih yalnızca geçmiş değildir. Bugün neye inandığımızın da aynasıdır. Gündüz Vassaf'ın 'Tarihi yargılıyorum' kitabının ön sözünden bir cümle: "Dünyanın neresinde, ne zaman doğmuşsak doğalım, annelerimiz, babalarımız, dinlerimiz, devletlerimiz bize bir geçmiş giydiriyor. Onlar giydirdikçe biz de ha babam giyiniyoruz." Birkaç alıntı: "Hangi ülkenin geçmişine baksanız kocaman yalanlar yaratmışlar, işlerine gelmeyen şeylerden söz etmemeyi, onları sessizliğe gömmeyi tercih etmişler. Tarih kitaplarımızda yoktur kendimize nasıl kıydığımız. Okul kitapları yazmaz, üniversitelerde yeri yoktur devletlerin vatandaş katliamlarının. Şiddetin tarihte en büyük tetikçisi, sadece başkalarına karşı değil, kendi insanlarına da karşı çıkabilen ulus devlet olmuştur." "Aç bir köylünün ağaç kabuğunu kemirirken yakalanıp “devlet malına zarar verdi” gerekçesiyle idam edildiğini okumuştum." "Tarihte yeni kimlikler oluştukça, kimliklere uygun tarihler uyduruluyor, eski kimlikler unutturuluyor." "Geleceğimizin olası binbir gelecekten hangisi olacağı, geçmişimizde neyi önemsediğimizle de ilgili." "İnternet aracılığıyla satın aldığımız kitapların, müziklerin kayıtları var. Amazon, Netflix gibi kuruluşlar hangi tür kitaplardan, filmlerden, müziklerden hoşlandığımızın profilini çıkarıyor. Kredi kartlarımızdan nerede ne yediğimizi, nerede kaldığımızı, ne zaman nereye gittiğimizi, içkiden iç çamaşırına kadar neler satın aldığımızı izliyorlar. Kamusal alanlara, sokaklara, alışveriş merkezlerine, binalara yerleştirilmiş kameralar her an yaptıklarımızı izliyor, kaydediyor. Dış güçlerin saldırısı, kayıtlar, özel yaşantımızı kamusallaştırıyor." "Uygarlık adına göklere çıkarılan eski Yunan’da barış isteyenlerin tek örneği tiyatroda, o da ancak bir komedide. Lysistrata’da ikinci sınıf vatandaş sayılan kadınlara düşer barış istemek. Üstelik sanki kadınların tek gücü dişilikleriymiş gibi erkeklere “Sizinle yatmayacağız” diye şantaj yaparak. Seks boykotu, iradesiz diye sunulan kadınların sekse düşkünlükleri yüzünden sona erer. Spartalı ve Atinalı erkekler şanlı savaşlarına devam eder." "Şu anda savaşlarıyla dünyada adaletsizliği pekiştirenler, diktatörlükle değil, demokratik sistemlerle idare edilen ülkeler." "Dinler konusunda tutucu olduğumuzdan, çoğumuz o ya da bu dine ait olduğumuzdan, böyle bir gerçeği kabullenmekte zorlanıyoruz. Oysa tarihimizde vazgeçilmez bildiklerimizin yok oluşlarının örnekleri çok. Dünyanın ilk evrensel tarihini yazan Polybius, Alexander the Great ve Darius III’un imparatorluklarının battığını belirttikten sonra sıra yaşadığı döneme gelince, “Roma İmparatorluğu’nun geleceği için endişeye gerek yok” derken, Roma’nın hep rakipsiz kalacağını yazacak kadar dar görüşlüydü. Hem de çoğumuzun bugün de olduğu gibi, aitliğimizin ve bayrağımızın kalıcı olduğu inancının tutsağıydı." "Hangi kültüre baksak yaratılış efsaneleri üç aşağı beş yukarı böyle. Hepsinde kaostan düzene, düzenin sarsılmasından tekdüze günlere geçilir. Hepsinde bizim için savaşan kurtarıcılar, kahramanlar vardır. Böylece biz de işler kötüye gittiğinde bir lideri, bir kahramanı arar durur; sonunda onu bulup var ederiz." "Bir şeyler için canımızı feda etmenin doğru olduğuna tarih boyunca o denli şartlandırıldık ki… Kendi kendimle, sizinle yüksek sesle tartışmak istediğim şu: Özellikle son yüzyıllarda göklere çıkardığımız memleketimiz için savaşmayı, inancımız uğruna ölmeyi yeniden gözden geçirmemiz gerekmiyor mu? Annemin, “İnsan vatanı için ölmemeli, vatanı için yaşamalı” sözleri aklımda." "Hangi tarafı tutarsak tutalım, aslında haktan değil savaştan yana bir tavır sergilemiş oluyoruz." "Türkiye’de, Türk’ten başka insanların yaşadığının söylenmesini hâlâ bölücülük sayanlar var." "İnsan, tarım toplumuna geçmesiyle vahşileşiyor." "Biz değil miyiz anlık doyumlarla hayatın doyumsuzluğundan yakınan?" ☆Kitabın bazı kısımlarını pek anlamadım ama genel olarak çok beğendim.

zelda_ 2 weeks ago

Asiye Nasıl Kurtulur

Atıf Yılmaz

4 Gönderi

●Kadının, özellikle de yalnız ve parasız bir kadının hayatta kalması her dönemde çok zor olmuştur ve olmaya devam ediyor. Yapacak hiçbir şey kalmayınca ya namusuyla ölür ya da etini satar ne yazık ki ve film de Asiye karakteri başta olmak…devamı

zelda_ 3 weeks ago

Dönersen Islık Çal

Orhan Oğuz

28 Gönderi

Uzun zaman oldu izleyeli. Sonu nasıldı hatırlamıyorum ama üzücü ve güzeldi...

zelda_ 3 weeks ago

Bir Küçük Bulut

Faruk Turgut

2 Gönderi

Bütün hayatı köyde, dağda bayırda geçmiş yaşlı bir insanı getirip bir göz odaya, bir apartman dairesine koyarsan her gün yeniden ölür. Koyunların, kuzuların, atların yoldaşlığı olmadan, komşuları ile konuşmadan, dağlara bakmadan, elleri ayakları toprağa, çimene değmeden yaşayamaz. Şehir hayatı, şehir…devamı