felina (@felina_)

Sen bu dünyanın sırlarına eremezsin; Erenlerin dilini de söktüremezsin; İyisi mi iç şarabı, cennet et bu dünyayı: Öteki cennete ya girer, ya giremezsin. Ömer Hayyam'ın yaklaşık 800 sene önce kaleme aldığı Rubailer; 11. yy. Büyük Selçuklu Dönemi'ne Sunni inancının hakim…devamıSen bu dünyanın sırlarına eremezsin; Erenlerin dilini de söktüremezsin; İyisi mi iç şarabı, cennet et bu dünyayı: Öteki cennete ya girer, ya giremezsin. Ömer Hayyam'ın yaklaşık 800 sene önce kaleme aldığı Rubailer; 11. yy. Büyük Selçuklu Dönemi'ne Sunni inancının hakim olduğu, felsefi özgürlüklerin kısıtlı kaldığı zamanlarda, deli cesaretiyle hakikatin üzerine yürüyen bir bilgenin içsel başkaldırısıydı. Bazı popüler iddialar Rubailer'de sözü geçen şarabın ve şarapla ilgili tüm atıfların sembolik olduğunu, Tanrı'ya duyulan aşkın sarhoş ediciliğinden bahsedildiğini, aslında Hayyam'ın ağzına bir damla dahi şarap sürmediğini, dörtlüklerinde insanları sorgulamaya teşvik ettiğini, hiciv yaptığını savunsa da Rubailer'e şöyle bir göz atınca bu iddialar pek inandırıcı gelmez. Hatta döneminde Hayyam'ın dörtlüklerinin 'Yasaklı Rubailer' olarak da geçtiği söylenir. Halk arasında yaygın dolaşan iddialardan bazıları da Hayyam'a ait olup olmadığı kesin olmayan satırlardır; 'Irmaklarından şarap akacak' diyorsun Cennet-i alâ meyhane midir? 'Her mümin'e iki huri' diyorsun Cennet-i alâ kerhane midir? dörtlüğü Farsçadan çevrilmiş kaynak rubailer arasında ve akademik çeviriler içerisinde yer almamaktadır. Muhtemelen halk arasında sonradan türetilmiş ama Hayyam'ın ruhunu taşıdığı için zaman içinde popüler derecede Hayyam'la özdeşleşmiştir. Dört mısralık kısa şiirleriyle; hayatı, ölümü, kaderi ve Tanrı'yı korkusuzca sorgulayan Hayyam, geleneksel inancın aksini haykıran sesiyle evrensel anlamlarla dolu bir felsefi bomba yaratmıştır. Hem kendi çağını aşmış hem de çağımıza meydan okumuştur. Baskın olarak şarap, sarhoşluk, ölüm, hiçlik, Tanrı'ya ve kadere isyan konularını güçlü bir ironi, melankoli ve bilgelikle işlemiştir. Şarap ve Sarhoşluk: Hayyam'ın en çok bilinen metaforlarından biridir. Sözü geçen yalnızca alkol değil; onun temsil ettiği özgürlük, haz, yaşamı iliklerine kadar hissetmek, ölüme karşı dimdik durmaktır. Hayyam'ın şiirleri ayyaş değildir, uyanmıştır. Ben kendimden geçtikçe kendime gelirim; Yücelere çıkar, alçalmayı bilirim. Daha da garibi, varlığın şarabıyla Ne kadar ayık da olsam, sarhoş gibiyim. Ölüm ve Hiçlik: En güçlü motiflerden bir diğeri ölüm ve ona eşlik eden hiçliktir. Hayyam, cennet ve cehennem vaatlerine sırtını döner. Çünkü ona göre tek gerçek şimdiki bilinçten duyulan hazdır. Şarap içip güzel sevmek mi daha iyi, İki yüzlü softaları dinlemek mi? Sarhoşla aşık cehenneme gidecekse, Kimselerin göreceği yoktur cenneti. Tanrı'ya ve Kadere Başkaldırı: Hayyam'ın belki de en cesur yönü Tanrı ile açık açık tartışmasıdır. Kimi kaynaklarda bazı satırlar: "Hayyam'ın Tanrı'yla Konuşmaları" tarzında betimlenir. Rubailerinde sorgulayıcı ve hesap soran bir tavır vardır. Kaderi kabullenmez, aksine onla bir savaşa girer ve açıklarını yüzüne vurur. Nerdesin? Sana başkaldırmışım işte; Karanlık içindeyim, ışığın nerde? Cenneti ibadetle kazanacaksam Senin ne cömertliğin kalır bu işte? Hayyam bir yandan isyan ederken diğer yandan insan olmanın acizliğine ve faniliğine dair büyük bir kabulleniş taşır. Rubailerinde ince bir ironi vardır: Sanki her şeyin saçma olduğunu biliyordur ama yine de sorgulamaktan vazgeçmez. Hayyam'ın satırları günümüzde hala bizlerle çünkü o sınır tanımayan bir ruhtu. Onun sorguları; Dini dogmalara, sosyal baskılara ve ölüm korkusuna karşın insanın özüne, yani şu anı yaşama arzusuna yaslanır. Hala Hayyam'ın dörtlüklerinde kayboluyoruz, çünkü biz de hala: Ölüm nedir, Tanrı adil mi, Yaşamak bu kadar kısa ve belirsizse neden hala kendimizi kısıtlıyoruz? Sorularının cevabını bilmiyoruz ve çoğu zaman cevabını bilmekten korkuyoruz. Hayyam; puslu zihnimizi, koşar adım sorulardan kaçışımızı hoşgörüp sıcak bir şarap uzatıyor ve şunları fısıldıyor; "Yaşamak bir andır, kıymetini bil; Ne geçmiş geri gelir ne gelecek belli. Bugünü iç, bu geceyi hisset. Zaman geçer, sen kalırsın bir deli." Ben de bir yudum şarapla ve bir parça cesaretle ona selam veriyorum, selam olsun Hayyam, ruhun şad olsun! Tarihin en cesur satırları, en bilgece isyanları bu aşmış insanın kaleminden dökülüyor. Kaybolacaksınız... Umarım incelememi beğenirsiniz, faydalı olmaya çalıştım. Yorumlarınızı merak ediyorum, keyifli okumalar :)

felina_ 5 days ago

belki bir gün doğumu, doğuşunu güneşin belki batışını tamamen güneşi ayı ve yıldızları dönüşünü dünyanın hatta ve hatta ellerimi yüzümü aynadaki insanı suda dalgalanan simayı fikirlerimi ve benliğimi hislerimi unuturum bu çok muhtemel ama gülünce gözünün altındaki çift çizgiyi, gerek…devamı

felina_ 4 weeks ago

Çılgın Aptal Aşk

Glenn Ficarra

52 Gönderi

gerek yoktu belhanda.

felina_ 1 month ago

sanrılar kekiğe bağımlı kekik fazlaca aşırı doz kanına yayıldı hızlıca intiharını süsledi Napolyon kaybolunca Mısır'a veda etti rüyadan uyanınca şimdi kaç yazar tüm Fransa dökülse tüm Fransa topluca Mısır'a gömülse Napolyonu korkutan biraz sihir biraz büyüyse Kaç yazar kekik Napolyonu…devamısanrılar kekiğe bağımlı kekik fazlaca aşırı doz kanına yayıldı hızlıca intiharını süsledi Napolyon kaybolunca Mısır'a veda etti rüyadan uyanınca şimdi kaç yazar tüm Fransa dökülse tüm Fransa topluca Mısır'a gömülse Napolyonu korkutan biraz sihir biraz büyüyse Kaç yazar kekik Napolyonu öldürse inan bilmiyorum Napolyon inan bilmiyorum ayna söyle lavanta mı güzel kekik mi söyle Mısır mı korkunç tavşan mı söyle sen mi bittin Fransa mı söyle söyle Napolyon kaç kekiğe sarhoş olursun söyle kaç kekiğin daha hayatına mal olursun belki sen de aşırıya kaçar kafayı bulursun muhakkak sen de bir gün kendinde boğulursun öyleyse Napolyon hangi davanın hakimisin böyle delice kaç celsede feshedersin Fransayı adice serzenişlerin inan ölülerden hallice zira yüzleşemediklerin bin ila bin bir hece tamam Napolyon sen bilirsin kanını inancını sen bilirsin aşkını acını elbet anlarsın bir gün amacını elbet düşürürsün bir gün sen de tacını Napolyon yanılgısı Mısır'a hükmeder mi Mısır'ın kumları Napolyonu kabul eder mi kekiğin dökülmesi ödül müydü bedel mi söyle Napolyon seni öldüren aşk mı keder mi ya bir gün taş yerinden oynarsa ya rosetta üstündeki yazıyla oynarsa ya Mısır Napolyonda kaybolursa ya Fransa kekiğe yuva olursa keşke kılıcın kalbine saplansa Napolyon keşke kalbine kekikler saplansa keşke Mısır seni kumlarına saklasa keşke tavşanlar şapkana sığsa neyse Napolyon Mısır seni kovdu kekik seni sarhoşluğunda boğdu Josephine şapkanı tabutuna koydu Prens'in gezegeni hainlerle doldu şu kafam yok mu bağırıp duran şahit olmadım sustuğuna bir an zihnimden de derin çölde aldığın yaran sanrılar gördürüyor şapkanı kekiklerle saran Napolyon korkuyor musun kekikten korkuyor musun gezegendeki kara delikten yaklaşma tavşan fırlayacak çöldeki delikten kekikler yağacak başına mermi gibi gökten anlamıyorum Napolyon yanılgı mıydı biraz kekik biraz kimyon lavanta yağından kaydı düştü kilit piyon nasıl bu denli gerçekçi olabilir basit illüzyon elinde kalan elinden de kirli bir vizyon kabul ediyorum öyleyse sonucu ya aşksa ya da ölümse kekikler yüreğini ince ince keserse o zaman keşke zaman tersine dönse evet her şey bir sanrıydı kekikler kanına karıştı başın döndü miden bulandı uyanamadın kekik senin infazındı biraz kekik biraz fazla kekik bitti bütün kimyon elveda Napolyon Miray Nisa Bostan HAHSHAHAHSHA geçen seneden beni tanıyanlar Napolyon ve Kekik serisini çok iyi bilir. notlarda bulduğum serinin 4. şiiri. tabi yarım kalmıştı üzerine düşünülmeden yazıldı her zamanki gibi. şiirdeki imgeleri merak edenler profilimde serinin 3. ve 2. şiirlerine bakarak açıklamaları görebilirler. duygulandırdı....

felina_ 1 month ago

yaşamak insanın en temel hakkıysa ölmek de insanın en az yaşamak kadar temel hakkı olmalı. insanın yaşam standartlarını gözetmeden intiharı hakkında duyarlı olmak acayip yapay bir denklem. her önüne gelen ötenazi yaptırabilmeli demiyorum elbet ancak bunun sınırlarının genişletilmesi gerektiği kanaatindeyim.

felina_ 1 month ago

başından beri hayatınızın istatiğinin tutulduğunu varsayalım. tükettiğiniz içeriklerden biri en çok hayatınıza dokunmuş olacak. ve istatiklere sahip olan biri size tek cevap şansınız olan şu soruyu yönetiyor: karakter gelişimine etki ettiğini reddedemeyeceğin bir içerik söyle, bu bir podcast, video, film,…devamı

felina_ 1 month ago

diyelim ki tanımadığınız biri yanınıza geldi ve sizden kendisine 5 film 5 dizi 5 kitap önermenizi istedi ancak kendisine soru sormak ve zevkleri hakkında bilgi almak yasak, öyle ki kendisinin tarzından da çıkarım yapamıyorsunuz. nasıl bir liste yapardınız hangi uyarılar…devamı

felina_ 1 month ago

bu gece bana 1 sene önce yazdığım şiirlerimden birini anımsattı. zamanında beni boğarak canıma kastettiğini düşündüğüm hislerim yeniden canlandı, yalnız bu sefer hepsi daha uysal geliyor. hissettiğim tüm duygylar bana ait ve tümünü seviyorum. her zaman mutlu ve pozitif olmak…devamıbu gece bana 1 sene önce yazdığım şiirlerimden birini anımsattı. zamanında beni boğarak canıma kastettiğini düşündüğüm hislerim yeniden canlandı, yalnız bu sefer hepsi daha uysal geliyor. hissettiğim tüm duygylar bana ait ve tümünü seviyorum. her zaman mutlu ve pozitif olmak zorunda değiliz hüzün olmazsa tebessüm, ayrılık olmazsa barışmalar, üzüntü olmazsa mutluluk olmazdı (en azından bu kadar anlamlı olmazdı belki kendilerine ait bir tanımı bile var olmayabilirdi) hislerinize sahip çıkın. hiçbir şey hissedemediğiniz an kendinize zaman verin en büyük üzüntü en derin hissizlikten her zaman iyidir. bu zamanların hislerin kokusunu taşıyan geçmiş şiirim: Zakkum Çayı Sakın bir daha savurma kılıçtan saçlarını İzin ver, ben kaybolayım içinde Bulaştırayım her yere kanımı Yeniden aşık olayım her kesikte Taşıyayım ömrümce vücudumda yaranı. Sakın bir daha konuşma kan dolu ağzınla İzin ver, kadeh kadeh doldurayım Sarhoş olayım kanayan sözcüklerinle Zaten intiharı düşünüyordum Bırak boğulayım inceden derin sesinle. Sakın bir daha bakma buzullardan gözünle İzin ver, penguenlerle arkadaş olayım Derdimi anlatayım yavaş yavaş donarken Perspektifime sadece seni sığdırayım At gözlüğü takayım penguenler gülerken. Sakın bir daha sevme zakkum açan gönlünle İzin ver, yapraklarını kaynatayım Her yudumda açılsın yeni dünyalara kapılar Her dünyada sokak sokak seni arayayım. Son yudumda belki saçların saten olur Belki ağzından bal damlar Alevler dinmez belki gözlerinde Şifalı otlar biter belki yüreğinde Son yudumda seni bulurum. Artık zakkumlar yerini zencefile bıraksa kaç yazar Zaten yalnız kışın değil, dört mevsim sana hasta olurum Zencefilde değil aradığım şifalar İçilmeli muhakkak zakkumdan çaylar. Son yudumda yok olurum Yanımda saçı yabacı Gözü yabancı Zakkumları satan bir pazarcı Bambaşka biriyle yok olurum. Miray Nisa Bostan

felina_ 1 year ago

Mısır Yenilgisi Napolyon, sen lavantalı yağları kekik sandın Josephine travmasını emsalinde sakladın üstüne haksızlıklarla temel attın bencilliğinle Mısır'dan kaçtın. Napolyon, ruhunu Marengo'ya sattın üç kuruşa hiç düşmez sandın o aşka yanlışa denizin kabuklarını benzettin nakışa ilmek ilmek dokudun kendini bir…devamıMısır Yenilgisi Napolyon, sen lavantalı yağları kekik sandın Josephine travmasını emsalinde sakladın üstüne haksızlıklarla temel attın bencilliğinle Mısır'dan kaçtın. Napolyon, ruhunu Marengo'ya sattın üç kuruşa hiç düşmez sandın o aşka yanlışa denizin kabuklarını benzettin nakışa ilmek ilmek dokudun kendini bir çift bakışa Napolyon, evcildi sadece o tavşan neden korktun şaşkındı sadece ama sen delice koştun oysa şapkana sığardı sonsuz olurdu coşkun sen şapkana Josephine'i koydun, hayattan koptun Napolyon, kekiklerin birkaç rüzgarla savruldu kekiklerin kesik kesik soyuldu kekiklerin kendi kanında boğuldu kekiklerin sana çok mu yük oldu Napolyon, çok derindesin inemem ben altı kat üstümde develer gezginler var kat kat söyle gezegenindeki tabutun kaç kat tabutuna biraz gül, biraz da kekik kat Napolyon, sen meğer ambargolar çizmişsin gülüşüme kabuslarını terk etmişsin uçurumdan düşüşüme ağlamışsın belki biraz benden vazgeçişine kızmışsın oldukça kekikleri özleyişine Napolyon, anlıyorum işler güçler hallolmadı anlıyorum Mısır toprakları sana yar olmadı anlıyorum kekikler sana yoldaş olmadı anlıyorum Josephine şapkana ait olmadı Napolyon, üzgünüm ama Prens'in koyunu kekikleri yedi boa yılanı fili sindirdi kekikleri yedi tilki hırçınlaştı kekikleri yedi Küçük Prens büyüdü kekikleri yedi Napolyon öylese söyle bana haksız mıyım çölden çıkmak için savaşına muhtaç mıyım sen korkup kaçarsan ben burda yem olmaz mıyım kendimi ellerimle dar ağacına asmaz mıyım Bir şans isteyeceksin belki Mısır'dan kekik dileneceksin belki kızgın kumdan ya da zindan yapacaksın kendine korkudan tavşan evcildi, sana koşmasının sebebi saf duygudan Napolyon inan bilmiyorum ne olacak işler güçler İnan bilmiyorum Rosetta Taşı hangi sırları gizler İnan bilmiyorum Prens ne zaman gezegenine döner İnan bilmiyorum ölür mü kalır mı kekikler Son kez Napolyon Oku lahitleri, unutulan bilgileri Korkusuzca aş kumları, çölleri Aklını yitir ararken kekikleri ıskalama bu sefer geveze keklikleri Korkma Napolyon Mısır'dan korkma kekikten kumdan işler güçler hep kolpadan biraz güneşten biraz aydan topla kekikleri Napolyon biraz kekik biraz kimyon bul beni Napolyon. Miray Nisa Bostan. Lavanta: Napolyon’un lavanta kokusuna aşırı bağımlı olduğu, günde birden fazla kez vücuduna lavanta yağı sürdüğü bilinir. Bazı tarihçiler bu kokunun ona annesi Letizia’yı hatırlattığını söyler. Ve bir rivayet: Savaş meydanlarında bile düşman askerleri onun geçtiği yoldan lavanta kokusunu tanırlarmış. Josephine: Josephine onu ilk başta aldatmıştı ve Napolyon bunu hiç unutamadı. Josephine çocuk yapamayınca, onunla politik nedenlerle boşanmak zorunda kaldı. Kırılmıştı, paramparça. Onun aşkı hep denetimle örülüydü. Sahip olmak, sevilmekten daha güvenli geliyordu. Ama Josephine onu hiçbir zaman istediği kadar "teslimiyetle" sevmedi. Bu da onun kaybetme korkusunu pekiştirdi. Bir daha kimseye güvenemedi. Marengo: Napolyon’un en sevdiği atının adı Marengoydu. Ve bu at, sadece bir ulaşım aracı değil, Napolyon’un ruh hâlinin yansımasıydı. Marengo'nun tüyleri solgundu, ama göğsünde hafif bir beyazlık vardı. Sanki savaşların içinde kirlenmiş ama içindeki masumiyet hâlâ direniyormuş gibi. Ve savaşlarda hep önden giderdi, tıpkı Napolyon’un hep kendi kalbinden önce savaş alanına sürülmesi gibi. Bazı tarihçiler Marengo’yu Napolyon’un içgüdüleri olarak yorumlar. At, bazen Napolyon’un istemediği yerlere yürürdü. “Kaderi” temsil ederdi o at. İlerleyen zamanlarda Marengo öldüğünde, Napolyon’un psikolojisi de çökmeye başlamıştı. Deniz Kabukları: Çok bilinmez ama Napolyon’un çocukluğunda deniz kabukları koleksiyonu yaptığı ve büyüyünce bile birkaçını yanında taşıdığı söylenir. Tarihçiler buna şunu der: Napolyon, kabuklarıyla geçmişin sesini yanına almıştı ama içini dolduracak bir ruhu hiç bulamadı. Kabuslar: Napolyon günde 4 saat uyurmuş ama neredeyse her gece kabus görürmüş. Özellikle Josephine’den ayrıldıktan sonra, sabahları sırılsıklam uyanır, uykusunda konuşurmuş. En sık tekrarlayan kabusu: “Hiç var olmamış olmak.”

felina_ 1 year ago

Nietzsche Ağladığında

Irvin D. Yalom

115 Gönderi

Gerçek hayatta Friedrich Nietzsche ile Dr. Josef Breuer hiç tanışmadı. Fakat Irvin D. Yalom’un satırlarında, onlar tanışıyorlar. Ve bu tanışma, bazı keşkeler, bazı acabalar, bazı çıkmaz sokaklar yaratıyor. Nietzsche Ağladığında, olmamış bir ihtimalin ihtişamıyla yazılmış bir kitap. Ve o kadar…devamıGerçek hayatta Friedrich Nietzsche ile Dr. Josef Breuer hiç tanışmadı. Fakat Irvin D. Yalom’un satırlarında, onlar tanışıyorlar. Ve bu tanışma, bazı keşkeler, bazı acabalar, bazı çıkmaz sokaklar yaratıyor. Nietzsche Ağladığında, olmamış bir ihtimalin ihtişamıyla yazılmış bir kitap. Ve o kadar derin bir yara açıyor ki insanda, o yaranın aslında yıllardır sizde olduğunu fark ediyorsunuz. Bir filozof bir psikiyatrın koltuğuna oturursa, gerçekten iyileşir mi? Yoksa daha mı çok parçalanır? Bu soru kitabın nabzı. Nietzsche, tanrısız, kuralsız, yalnız bir dünyada acı çekmeyi seçmiş bir adam. Breuer ise başkalarının acısını iyileştirirken kendi içinde çürüyen bir adam. Bu iki karakterin her diyaloğu bir zihin savaşı, her suskunluğu birer felsefi manifesto. Yalom, okuyucuya “Sen hangisisin?” diye sormaz. Ama siz kitabı okudukça, zaten fark edersiniz; Bazen Breuer olursunuz, çünkü başkalarını iyileştirip kendi acınıza yabancılaşıyorsunuz. Bazen Nietzsche olursunuz, çünkü sizin için dünya bir yük, insanlar bir hayal kırıklığı, umut ise yalnızca daha çok düşmek demektir. Kitap, varoluşçuluk temelli bir kurgudan oluşuyor . Nietzsche’nin “Tanrı öldü” dediği, insanın kendi anlamını kendi yaratması gerektiği dünyaya, Yalom psikoterapinin içtenliğiyle bakıyor. Roman boyunca yaşamın anlamı, kendilik, acı ve özgür irade gibi temalar en çiğ haliyle masaya yatırılıyor. Ve en güzel yanı, bu fikirler sadece Nietzsche’ye ait değil. Aynı zamanda kitabın diğer baş karakteri, Josef Breuer üzerinden de Freud’un temelleri kuruluyor. Yani kitap bir yandan Freud'un doğum sancılarını çekerken, diğer yandan Nietzsche’nin ölüm sancılarıyla boğuşuyor. Biri anlamı çözmeye çalışırken, diğeri anlamı yaratmaya çalışıyor. Lou Salomé: Yalnızlığın Sembolü Nietzsche’nin kalbinde derin bir yara. Onunla yaşadığı duygusal çöküş, kitapta hem onun aşk anlayışını hem de terk edilme korkusunu simgeliyor. Lou'nun varlığı, Breuer'in saplantılı aşkına da ayna oluyor. Freud: Gölgede Bir Devrim Freud kitapta genç bir tıp öğrencisi olarak arka planda ama aslında psikanalizin filizlendiği her an, onun gölgesi üstümüzde. Kitap boyunca, “gelecekte bir devrim olacak” hissi hep var. Varoluş Sancıları: Kitapta hastalıklar sadece fiziksel değil. Asıl mesele, insanın kendiyle yüzleşememesi. Bu yüzden her karakter hasta ama aynı zamanda kendi hastalığının doktoru olma potansiyeline sahip. Kitap boyunca kendine en çok zarar verenlerin, en çok iyileştirmek isteyenler olduğunu görüyorsunuz. Hikaye 19. yüzyıl Viyana’sında geçiyor. Josef Breuer (Freud’un hocası) ile Friedrich Nietzsche arasında kurgusal ama gerçekçi bir dostluk-terapi ilişkisi kuruluyor. Hastalıklı ve yalnız Nietzsche, acı çeken ama mesleki görev bilinciyle hareket eden Breuer tarafından tedavi edilmeye çalışılırken, aslında iyileşen, yüzleşen ve değişen kişinin kim olduğu sorusu havada kalıyor. En acıklı tarafı ise Nietzsche’nin, belki de en çok ihtiyaç duyduğu anda, gerçekten asla terapiye ulaşamamış olması. Yalom bu eksikliği edebiyatla tamamlıyor. Bir “keşke”nin romanı bu.. Yalom’un dili sade ama yoğun, tıpkı Freud’un ilk rüyalarını not alışı gibi. Bir psikiyatrist olmasına rağmen felsefi arka planı kuvvetli olduğu için anlatım hem bilimsel bir zeminde ilerliyor hem de edebi bir derinlik taşıyor. Özellikle diyaloglar çok etkileyici yazılmış: Nietzsche'nin her cümlesi neredeyse aforizma gibi, ağır ama kesin. Yalom, Freud’un psikanalitik anlatılarını, Nietzsche’nin şiirsel felsefesiyle o kadar güzel harmanlıyor ki kitap, Viyana Filarmoni Orkestrası gibi akıyor. Her karakter hem konuşuyor hem de içten içe okuyucuya soruyor: "Sen de acı çekiyorsun, sen de korkuyorsun, sen de yalnızsın, değil mi?" Lou Salomé gerçekten vardı. Nietzsche’nin hastalığının ve yalnızlığının en büyük sebeplerinden biri olan Lou Salomé, yalnızca onun değil, Freud ve Rilke’nin de hayatında yer almış, çok zeki bir kadındır. Kitapta bahsi geçen mektuplar ve aşk itirafları çoğunlukla gerçektir. Gerçek hayatta Nietzsche hiçbir psikoterapistle çalışmamıştır. Yalom’un kurgu dokunuşu, “Acaba terapi görseydi ne olurdu?” sorusunun cevabı. Breuer gerçekten de Freud’un öğretmeniydi ve histeri tedavisi konusunda öncüydü. “Anna O.” vakası bu kitapta dolaylı şekilde işleniyor. Kitabın ismi neden mi Nietzsche Ağladığında? Çünkü Nietzsche yalnız. Her şeyi sorgulayan ama asla gerçekten anlaşılmayan biri. Kitap boyunca Nietzsche’nin hastalığının fiziksel değil, varoluşsal olduğunu seziyorsunuz. Ve her bir diyaloğun alt metninde bir isyan yatıyor: “Ben bu dünyaya ait değilim ama başka bir dünya da yok.” Yalom bunu öyle bir incelikle örüyor ki Nietzsche’nin gözyaşları aslında okurun da gözyaşları oluyor. Yani Nietzsche ağladığında, aslında insanlık ağlıyor. Özetle; Nietzsche Ağladığında, bir filozofun gözyaşlarını, bir doktorun çaresizliğini ve bir insanın içindeki dipsiz boşluğu anlatıyor. Ama en çok da, yaradılışına isyan edenler için bir sığınak oluyor. Çünkü bazı kitaplar yalnızca okunmaz, bazı kitaplar, sizin yerine gözyaşı döker. Bırakalım da Nietzsche ağlasın, insanlık Nietzsche adına ağlasın. Umarım faydalı bir inceleme olmuştur. Keyifli okumalar :) @moriartywj olmuş mu hocam :D