(@) - Raf

kalli 11 months ago

1960'ların İrlandası. Mezhep çatışmalarının, siyasi gerginliğin, iç savaşın merkezi. Filmi 8-9 yaşlarında, ailesi ile beraber bu çatışmaların ortasında kalmış; her ne kadar uzak durmaya çalışsalar da duramadıkları savaşın yıkıntılarıyla büyüyen Buddy'nin gözünden izliyoruz. Bu tür filmler çocuk gözünden izlenince daha…devamı1960'ların İrlandası. Mezhep çatışmalarının, siyasi gerginliğin, iç savaşın merkezi. Filmi 8-9 yaşlarında, ailesi ile beraber bu çatışmaların ortasında kalmış; her ne kadar uzak durmaya çalışsalar da duramadıkları savaşın yıkıntılarıyla büyüyen Buddy'nin gözünden izliyoruz. Bu tür filmler çocuk gözünden izlenince daha etkili oluyor gibi değil mi? Yani bu film için ne kadar etkili olduğu tartışılır ama en azından biraz olsun dramasına, empatiye katkısı oluyor, bence. Film 2021 yılında çekilmiş, o sebeple de dönem filmi yapmak, geçmişin izlerini taşımak, 1960'lara doğru zaman yolculuğu yapmak için yapay bir stüdyo tasarlayıp kullanmışlar. Bundan bir problem yok, elbette yapabilirler. Fakat bu yapaylığı seyirci hissediyorsa, stüdyo ortamı olduğu kendini belli ediyorsa orada bir problem vardır. Belfast filminde de bu yapaylık adeta bağırıyordu. O sebepten ötürü filmin havasına giremedim, sokaklarında kendimi düşünemedim. Çatışmanın, kaosun yoğun olduğu, yağmalanmaların yaşandığı sahneler haricinde -o sahnelerde de kaosun yarattığı etki, çekilen ortamın önüne geçiyordu- ortamın yapaylığı filmden beni itti. Az önce film için "ne kadar etkili olduğu tartışılır." demiştim. Şimdi bunu açmak istiyorum. Film bence derdini güzel anlatamamış, o hissiyatı alamadım ben. Ne siyasi girdaba girebilmiş, ne mezhep çatışmasını yeterince yoğun göstermiş, ne aile dramasını hissettim, ne de filmden almam gereken diğer şeyleri. Bir yavanlık vardı, basitlik vardı. Basit olmasının yanısıra oldukça ağır da bir filmdi. Bu da izlemeyi daha da zorlaştırdı. Vermek istediği mesaj güzeldi aslında. Tabii başarılı olabilseydi. Düşünüyorum da mezhep sorunları her dinde var. Saçmalık ama var. Neden birinin ak dediğine biri kara der? Neden birine kati suretle haram olan şey diğerine caizdir. Aynı dine inanan insanların bu kadar ayrışması anormal değilde nedir? Film dine, siyasete girmeyi hakkında uzun uzun konuşmayı da gerektiriyor. Fakat bu kadar yeterli. Daha etkileyici bir film olsaydı belki bunu yapardım. Filmin en hoşuma giden sahneleri büyükanne ve büyükbaba sahneleri oldu. Birbirini çok seven, ömürlerini birbirlerine adamış, fakat çatışmaktan da geri kalmayan iki ihtiyar çift. Yaşanmışlığı buram buram hissettirdiler. Ayrıca bana anneannemle rahmetli dedemin hallerini hatırlattılar.

kalli 11 months ago

Anne Wıth An E izliyorum ve Anne Sharley'ın en nefret ettiğim karakterler listesinde 1. sırayı zorladığını söylemek isterim. Bi' sus artık kızım ya, lütfen sus. Mutluyken konuşuyor, üzgünken konuşuyor, sinirliyken, heyecanlıyken... Kendi kendine konuşuyor, milleti dinlemeyip durmadan konuşuyor. Sus, sus…devamı

kalli 12 months ago

hadi yorumlara 'bu benim travmam' dediğiniz, yoohhhaınaaaa dedirten, en vurucu, en saçma, en korkunç, en absürt beynimde kira vermeden yaşıyor dediğiniz dizi film sahnelerini bırakın.

kalli 1 year ago

Restoran servis sektöründe çalışan biri olarak ölmüşlerine kadar andığımız müşteriler sıralı tam liste; -Onlarca boş masa arasından daha toplanmamış masaya oturmakta ısrar eden müşteriler. -Bir teşekkür etmeyi bile çok gören hödükler. -İsteklerini tek tek söyleyip masaya 10 defa gitgel yaptıranlar.…devamı

kalli 1 year ago

Ütopya

Thomas More

27 Gönderi

Thomas More'i idama götüren süreci anlatan Her Devrin Adamı filmini izlediğim günden beri bu kitabı okumak aklımdaydı. Sonunda vakit bulup okuyabildim. Her ne kadar çok uzun bir kitap olmasa da dilinin ağırlığı ve pek de zamanımın olmaması sebebiyle epey vaktimi…devamı

kalli 1 year ago

Tokyo Tanrıları

Satoshi Kon

14 Gönderi

Hayao Miyazaki ayağa kalk, büyüğün geldi! Daha iyisini izleyene kadar en iyisi bu diyeceğim bir anime filmiyle geldim. Daha önce sorsanız, Papurika veya Millennium Actress derdim herhalde. Aaa onlar kiminmiş? Elbette Satoshi Kon'un. Gerçeklikten uzak, sürekli fantastik olayların döndüğü animelerin…devamıHayao Miyazaki ayağa kalk, büyüğün geldi! Daha iyisini izleyene kadar en iyisi bu diyeceğim bir anime filmiyle geldim. Daha önce sorsanız, Papurika veya Millennium Actress derdim herhalde. Aaa onlar kiminmiş? Elbette Satoshi Kon'un. Gerçeklikten uzak, sürekli fantastik olayların döndüğü animelerin yanında böyle bir şey arayışındaymışım ben. Tamamen gerçek, tamamen hayatın içinden. Yalan yok, abartı yok, gerçek dışılık yok. Tokyo'nun arka sokaklarında bir arada yaşayan üç evsizin çöpte buldukları bebeği sahiplenmeleriyle başlayan yolculuklarını anlatıyor film. Yolculuk dediğim, içsel bir yolculuk. Geçmişe, geleceğe, travmalara, yaşanmışlıklara ve yaşanacak olanlara. İlk başta asi genç kızımız Miyuki'den bahsedeceğim. Sokaklara yeni düşmüş, evden kaçmış olan bir kız. Geçmiş travmalarından kaçmaya çalışırken bir şekilde kendini onlarla yüzleşirken buluyor. Ama ne yüzleşme... İkinci evsizimiz ise bir trans olan ve anne olma hayali kuran Hana. Toplumun dışlanmış bireylerinden. Bebeğe o kadar güzel bir anne şefkati gösteriyor ki... Bazı gerçek annelerden (!) bile göremiyoruz bu şefkati. Üçüncü evsizimiz de orta yaşlı alkolik Gin. Gin'in de geçmişi karanlık, hatalarla dolu. Karakterlerimizin her biri bir şeylerle yüzleşiyor. Bu yüzleşme o kadar gerçekçi ve mükemmel bir şekilde anlatılmış ki, filmi hayranlıkla izledim. Öyle ışıltılı, renkli bir görsellik sunmuyor. Tam aksine, olabildiğince karanlık bir ortam sunuyor. Fakat kendi yarattığı dramaya uyan bir karanlık. Rahatsız etmeyen, aksine filme daha çok bağlayan. Toplumun bir şekilde dışlanmış, hor görülmüş, bir köşeye atılmış insanlarını öyle güzel onurlandırıyor ki, içinde barındırdığı şefkat benim içimi ısıttı. Böyle anlattım diye tamamen kasvetli, dramatik bir film olarak algılamayın. Eğlendiğim sahneler de vardı. Özellikle üçlünün kendi aralarındaki çatışmaları beni çok eğlendirdi. Ee hayatta tam olarak böyle değil midir? Her sevincin arkasında bir hüzün, her hüznün ardında bir sevinç saklıdır. Dünyada tek bir duygu yoktur ve bu animede tam olarak bunu yapıp tek bir duygu değil, birden fazla duyguyu verebiliyor. Tesadüfler silsilesi de mucize gibi aslında. Lâkin olmayacak bir mucize değil. Yazımın başında da dediğim gibi hayatın içinden şeyler bunlar. Karşımıza çıkmasa da, birebir aynısını görmesek de, arka mahallelerde yaşanan, yaşanma ihtimali olan mucizeler.

kalli 1 year ago

Hunter x Hunter

Yoshihiro Togashi

48 Gönderi

Spoiler içeriyor Benim için aylardır süren bir serüvenin sonuna derin bir nefes alarak gelmiş bulunmaktayım. Bu animeyi izlerken heyecanlandım, güldüm, eğlendim, üzüldüm, düşündüm, sevdim, nefret ettim, bağlandım, koptum. Binbir duygu ve düşünceyi aynı anda yaşadım. Tabii yaklaşık 8 aylık bir sürece yayarak.…devamıBenim için aylardır süren bir serüvenin sonuna derin bir nefes alarak gelmiş bulunmaktayım. Bu animeyi izlerken heyecanlandım, güldüm, eğlendim, üzüldüm, düşündüm, sevdim, nefret ettim, bağlandım, koptum. Binbir duygu ve düşünceyi aynı anda yaşadım. Tabii yaklaşık 8 aylık bir sürece yayarak. Ehe! ''Bu kadar uzun sürecek bir dizi mi ya?'' diye soracak olursanız değil. Fakat ben uzatıyorum, eee malum hayat şartları. Bu tür dövüş/savaş temelli diziler sadece izleyiciye animeler derin bir aksiyon, seyir zevki sunmaz. Aynı zamanda derin bir felsefesi de vardır. Anime gelişir, karakterler gelişir. İzlediğim en iyi karakter gelişimi gösteren anime diyebilirim Hunter x Hunter için. Dizi 7 kısıma ayrılıyor. Her geçen kısımda karakterlerin ne kadar güçlendiğini daha iyi görebiliyor, hepsini daha yakından tanıyıp geçmişlerine geleceklerine tanık olabiliyoruz. Her bölüm bir öncekinden daha aksiyonlu. Tamam kabul, sakin geçen bölümlerde var. Yani en azından benim aksiyonu alamadığım. Olsun, arada nefes almak da lazım değil mi? İlk kısım Avcı Sınavı. Dizideki, neredeyse tüm sezonlar boyunca bize eşlik edecek karakterleri tanıdığımız kısım. Gon, Killua, Hisoka, Netero, Leorio, Kurupika, İlluma. Kurupika'nın hikâyesi erken bitiyor, onu daha fazla izlemek isterdim bu arada. Bu bölümde karakterleri tanırken onların zayıf hallerini görüyoruz. Daha gelişmemiş versiyonlarını. Zayıf halleri bile öylesine güçlü ki Nen kazanıp geliştikten sonra neler olduğunu bir düşünün isterseniz. Avcı sınavı kısmı biraz da felsefikti aslında. Dostluklar, düşmanlıklar kuruldu. Gon kendini keşfetti. Yalnız bir suikastçi ailenin çocuğu olan Killua arkadaşlığı ve arkadaşlığın değerini keşfetti. Kendini Gon'a bağladı. Killua hep bir şeylere bağlanma ihtiyacı olan bir çocuk. Yazının devamında bunu da açıklayacağım. İkinci kısım Zoldyck Ailesi. Çok kısa bi bölüm. 5-6 bölümden falan oluşuyor. Fakat hikâyenin geri kalanında etkili olacak suikastçi aileyi tanımak açısından büyük önem arz ediyor. Killua'nın ailesi olduğu için onu ve yaşantısını, içine kapanıklılığını tanıyıp Gon'a olan bu bağlılığını da daha iyi anlıyoruz. 3. kısım da Gökkubbe Arenası. Babası Ging'e ulaşmak isteyen Gon, babasının yaptığı Tamah Adası adlı oyunu almak için para kazanmak istiyor. Killua ile beraber Gökkubbe Arenası'na geliyorlar. Bu Arena avcıların dövüştüğü, kat kat yükselerek para kazandığı bir yarış alanı. Heyecanlıydı, fakat dizinin en heyecanlı kısmı değildi. Zaten ilerleyen bölümlerde daha buradaki dövüşlerin hiçbir şey olduğunu anlıyorsunuz. 4. kısım ise Yorknew City. Mafyaların ortaya çıktığı, açık arttırmaların yapıldığı, Kurupika'nın en güçlü haline ulaştığı, düşman olduğu Örümceklerle savaşmak için mükemmel bir Nen yeteneği geliştirdiği kısım. Dizinin bu kısmı daha çok Kurupika ve onun korumalığını yaptığı falcı bir kız etrafında dönüyor. İnsanların kehanetlerini şiirle yazan, mafyaların, Örümcek grubunun peşinde olduğu bir kız. Bu kısımda en sevdiğim karakterlerden biri Melodi olmuştu. Onun bu hale gelmesine sebep veren İlahi müziği dinlemeden önceki halini de görmek isterdim. Dizinin 5. kısmında Gon ve Killua Tamah Adası adlı oyunu almayı başarıp oyunu oynamaya hak kazanıyorlar. Gon'un babası Ging ve arkadaşları tarafından tasarlanan bu oyun sanal bir dünyada geçiyor gibi görünse de aslında her şey gerçek. Bir ölüm kalım savaşı. Oyunda karakterler 100 tane büyülü kartı toplamaya çalışıyorlar. Bazı kartların özel güçleri var. Işınlanmak, istediğin biriyle iletişim kurmak, iyileştirmek gibi. Güç dengelerinin alt üst olduğu, insanların kazanmak uğruna tüm değerlerini, düşüncelerini çöpe attığı her türlü entrikanın, satışın, koyuşun döndüğü bir kısım. Kartları toplama ve oyunun bitişine ulaşma kısmı eğlenceli ve heyecanlıydı. Fakat hâlâ daha dizinin en iyi kısmı değildi. ''En iyi kısmı ne?'' diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Evet, geldik en heyecanlı, en eğlenceli kısma. En güçlü düşmanların yer aldığı, ana karakterlerin ölüme yaklaştığı, öldüğü, yaralandığı, en zorlandığı kısma. Kimera Karıncalar. Kimera Karıncalar dünya dışından geldiği düşünülen bir varlık. Bu asalak böcekler insanları yiyerek besleniyorlar. Daha sonra oluşan mutant karıncalar önceki hayatında olduğu insanın özelliklerini taşıyor. Kimi geçmişini hatırlıyor, kimi hatırlamıyor. Fakat neredeyse hepsinde bir anı olarak oralarda kalıyor. Kimera karıncalar insani özellikler gösterdikçe ve daha insana benzeyen karıncalar var oldukça daha güçlü düşmanlar ortaya çıkıyor. Yenmesi ve savaşması zor düşmanlar. En güçlüleri de Kral'ın muhafızları. Pitou, Pofu ve Youpi. Kral Meruem'e duydukları saygı ve bağlılık onları daha güçlü ve daha gözü kara yapıyor. Buradaki savaşı, dövüşleri, heyecanı o kadar çok sevdim ki karakterlerin her birine ayrı bağlandım diyebilirim. Antikahraman sevici olarak Meruem'e aşık oldum. Onun da içinde bir yerde saf bir kalbi vardı. Şu sümüklü kıza karşı duyduğu bağlılıkta bunun bir örneğiydi. Aslında takıntısını oyına sanıyordu ama değildi, takıntısı rakibi olan kızaydı. (Adını unuttum kb.) En çetin savaşlar bu kısımda yaşandı. Eh tabi güçlü düşmanlara karşın çetin savaşlar vermek gerekir. Son kısma geçmeden önce dizinin bazı hayranlar tarafından pedofili karakter olarak anılan, psikopat sihirbazı Hisoka'dan bahsetmek istiyorum. Bir karakter hem kendinden bu kadar nefret ettirip hem de böylesine bir zevkle izletmeyi nasıl başarır ya? Sınırlarda yaşayan bir karakter. Bazen siyah, bazen beyaz. Çoğu zaman siyah. Kime düşman, kime dost asla belli olmayan bir duruşu olmayan bir karakter. Çıkarları nereye yakınsa ya da kendini nerede daha iyi hissediyorsa o tarafa kayıyor. O kadar güçlü ki o kadar güçlü yani. Geldik son kısma. Avcı Cemiyeti 13. Başkan Seçimleri. Bu kısımda adından da anlaşılabileceği Netero'nun ölümünün ardından Avcı Cemiyetine yeni başkan seçmek için seçimler yapılıyor. Bunun yanı sıra Killua ölümün eşiğinde olan Gon'u kurtarmak için uğraşıyor. Kimera karıncalarla olan savaş bitmiş, ortalık durulmuş. Yavaş yavaş sona yaklaştığımızı hissediyoruz. Hani bilmesem bile bu kısım son kısım herhalde derdim. Anime dizilerindeki finallerin bu kadar sakin bitmesine bayılıyorum. Her şeyin huzura ve çözüme kavuşması insana rahat bir nefes aldırıyor. Peki serinin en güçlü karakteri kimdi? Gon, Killua, psikopat sihirbaz Hisoka, avcı cemiyetlerinin başı Netero, örümceklerin başı Lucifler, Karınca Kralı Meruem... Hayır hiçbiri değildi. Bence serinin en güçlü karakteri Nanika'ydı. Gücünün bir sınırı yoktu. Nanika'nın gücü şöyle çalışıyordu. Karşısından 3 dilek diliyordu. Bazıları kolay şeyler, bazıları gerçekleştirilmeyek şeyler. Bana böbreğini ver, bana kalbini ver gibi. Kişi 3 dileği de yerine getirirse Nanika kendinden istenen bir şeyi -hiçbir sınır olmadan- yapıyordu. Eğer dilek gerçekleşmezse o ve sevdikleri ölüyordu. Böyle bir gücün karşısında hangisi durabilirdi ki? Nanika'nın kim olduğuna gelelim. Killua'nın küçük kız kardeşi. Zoldyck ailesi tarafından hapis tutulan, kendisinden korkulan bir kız. Daha doğrusu Nanika kardeşi değil. Alluka kardeşi. Nanika'da onun içerisinde yaşayan 2. benlik gibi bir Şey. Alluka ne kadar zayıf, güçsüz, kırılgansa Nanika tam tersine o kadar güçlü idi. Serideki en sevdiğim karakter oldu diyebilirim. Gon'u sevdim, fakat bazı yerlerde çok başına buyruk davranıp başını olmadık belalara sokması sinirimi bozdu. Gerçi o başını belaya sokmasaydı bu kadar heyecanlı sahneler izleyemezdik. Killua'nın içine kapanıklılığını ve yalnızlığını, birine olan bağlılığını kendime benzettim. Serideki en fazla bağ kurduğum karakterdi. Evet yazının sonuna gelirken Killua'nın bir şeylere bağlanma ihtiyacından bahsedeceğim. Seri boyunca hayatındaki tek arkadaşı Gon'a bağlanıyor. Ailesinden kopmasını sağlayan, onu o tutsaklıktan çıkaran Gon'a. Fakat her ne kadar iyi niyetle de olsa Gon'a da tutsak kalıyor. Hayatını ona adıyor, ona ve onun isteklerine. Kendini umursamıyor, özgür olamıyor. Özgür olduğunu düşünüyor ama özgür değil. Finalinde Gon'la yolları ayrılıyor, fakat yine de Killua özgür kalmış sayılmaz. Bu sefer de kendini kız kardeşi Alluka ve onun 2. benliği olan Nanika'ya adıyor. Yine bir bağlılık... Bunun sebebi de Killua'nın suikastçı bir aileden gelip yalnızlığa itilmiş olması aslında. Öldürmek için doğmuş olan bu genç çocuk yaşatmak istiyor. Bunu da sevdiklerine derinden bağlanıp kendini unutup feda ederek yapıyor. Bu kadar uzun bir yazı olacağını tahmin etmezdim, dizi o kadar uzun sürdü ve beni kendine bağladı ki konuştukça konuşasım geldi.

kalli 1 year ago

Tersyüz

Spike Jonze

7 Gönderi

Her (Aşk) filminin yönetmeni Spike Jonze'den izlemesi beni memnun eden, sizi de memnun edeceğinizi düşündüğüm bir filmle geldim. Adaptation! Yer yer sakin ve komik, yer yer suça bulanan, çoğunlukla derin ve bir o kadar da karmaşık sayılabilecek bir film Adaptation.…devamıHer (Aşk) filminin yönetmeni Spike Jonze'den izlemesi beni memnun eden, sizi de memnun edeceğinizi düşündüğüm bir filmle geldim. Adaptation! Yer yer sakin ve komik, yer yer suça bulanan, çoğunlukla derin ve bir o kadar da karmaşık sayılabilecek bir film Adaptation. Dikkatli izlerseniz sahne kaçırmazsınız ama sahne kaçırırsanız da çok şey kaçırırsınız. Ters Yüz'de bir kitabı senaryolaştıramama sürecini izliyoruz. Evet, yanlış okumadınız. Senaryolaştırma süreci değil, senaryolaştıramama süreci. İronik bir şekilde bir kitabın neden senaryolaştıralamadığını o kitabı da filme dahil ederek ve de kendini filmin başrolüne koyarak anlatıyor Charlie Kaufman. 'Charlie Kaufman kimdir?' diye soracak olanlar ya da merak edenler için hemen cevaplayayım. Bu filmin senaristi oluyor kendisi. Charlie Kaufman 'Orkideler' adlı -kitabın adı başka bir şey de olabilir, filmde böyle geçiyor- bir kitabı senaryolaştırmak istiyor, fakat klişelere kapılmak istemediği, farklı bir şeyler yapmak istediği için bunu bir türlü başaramıyor. Sonra aklına bu fikir geliyor. Bu yaşadığı sancılı süreci bir film senaryosuna dönüştürmek. Oldukça özgün ve ilgi çekici bir fikir bence. Filmde hem Orkideler adlı kitabın yazılış sürecini, kitabın yazarı Susan Orlean'ı, kitaptaki ana karakter John Laroche'yi ve de Charlie Kaufman'ın senaryoyu yazmak için harcadığı çabayı eş zamanlı olarak izliyoruz. Biraz kafa karıştırıcı olabilir, bütününü toplayınca yazının başında da dediğim gibi eğlenceli ve derin bir senaryo olarak çıkıyor karşımıza film. Kitap hakkında konuşmazsam yazı eksik kalır. Hoş, kitabı bilmiyorum. Adını da ilk defa duydum, ama bu filmin ortaya çıkmasına sebebiyet veren kitaba bir cümle de olsa değinmemek olmaz. Kitabın ana karakteri -filmde bu ismi Chris Cooper canlandırıyor- John Laroche çiçeklere, bataklık çiçeklerine, nesli tükenmekte olanlara takıntılı, çılgın ortayaşlarda bir adam. Sadece çiçeklere değil tabii takıntısı. Kaplumbağalara, deniz canlılarına, kurda, kuşa, böceğe. Kısacası doğaya takıntılı. Fakat hiçbir takıntısı da öyle çok uzun sürmüyor. Bir şeyi takıntı haline getiriyor, tüm varını yoğunu o şeyi araştırmaya, bulmaya, toplamaya, gözlemlemeye adıyor. Sonra bir anda bırakıp başka bir şeye yöneliyor. Bir şeylerden bu kadar çabuk vazgeçmesi kitabın yazarını şaşırtmış ama beni pek şaşırtmadı. Ben de böyleyim, tık diye keserim bir şeyleri. Aniden, kılçıksız, geri dönüşü olmayacak şekilde. Neyse kitaptan bahsettiğimize göre asıl konumuza filme geri dönelim. Pek de bahsedecek bir şeyim kalmadı, ama son olarak filmde Charlie Kaufman'ın ikiz kardeşi olarak gösterilen Donald'a değinmeden geçmek istemem. Kaufman'ın gerçek hayatta bir ikizi yokmuş, yani bu karakter film için yaratılmış. Bence Charlie Kaufman, kendinin zıttı olan Donald karakteriyle olmak istediği ya da istemediği yönünü de izleyiciye göstermek veyahut kendine göstermek istedi. Donald Charlie'ye göre daha özgüvenli, daha dışa dönük bir karakterdi. Aralarında senaryo yazmak ve klişeliklerle ilgili ufak tefek sürtüşmeler de yaşandı. Bence izlediğimiz bu sürtüşmeler karakterin kendi içerisinde yaşadığı tartışmalardı. Fakat bu düşünce farklılıklarını tek bir karakter üzerinden iki yönlü anlatmak yerine kendine film içinde bir ikiz yaratıp farklı karakterler üzerinden anlatmayı tercih etmiş. Başarılı bir tercih olmuş. Nicolas Cage'de iki farklı rolde başarılı bir oyunculuk sergilemiş.

kalli 1 year ago

Aforizmalar

Franz Kafka

45 Gönderi

Elinize aldığınız gibi bitirebileceğiniz, fakat sonrasında kendini içinde geçen sözler üzerine düşünürken bulacağınız Franz Kafka kitabıyla geldim; Aforizmalar. Öncelikle kitaptan söz etmeden önce aforizma nedir ona bir bakalım. Anladığım ve bildiğim kadarıyla açıklayacağım bu kelimeyi; ''Az konuş, öz konuş.'' Yani…devamıElinize aldığınız gibi bitirebileceğiniz, fakat sonrasında kendini içinde geçen sözler üzerine düşünürken bulacağınız Franz Kafka kitabıyla geldim; Aforizmalar. Öncelikle kitaptan söz etmeden önce aforizma nedir ona bir bakalım. Anladığım ve bildiğim kadarıyla açıklayacağım bu kelimeyi; ''Az konuş, öz konuş.'' Yani aforizma az sözle derin anlamlar yaratmak anlamına gelir. Franz Kafka'da bu eserinde düşüncelerini dışavurmuş, az konuşup öz yazmıştır. Cümlelerinin bazılarının anlamları çok açıkken, bazı sözlerini çözmek için Kafka'yı iyi tanımak, içindeki derin anlamı iyice kavramak gerekir. Daha önce Kafka okuyanlar ya da Kafka'yı tanıyanlar bilir; onun çektiği yalnızlık sancısını, varoluşsal acıları. Eh, böylesine bir eserde de bunları görüp hissetmemek mümkün müdür sizce? Kitaptaki sözler Tanrı'yı, cenneti, iyiliği ve kötülüğü, ahlakı, erdemi, yalnızlığı, varoluşu anlatır. Her sözün altında derin bir anlam yatar. Kimi açık, kim kapalı... Sevdiğim birkaç aforizma hakkında konuşup yazıma son vermek isterim. ‘‘Kirli bir camdan bakıp, her şeyi herkesi kirli sanıyorsunuz.’’ Aklıma şu hikâyeyi getirdi bu söz. Kadının biri bir gün evinin penceresinden karşı apartmana doğru bakmış, kocasına karşıdaki kadının ne kadar pis olduğunu, lekeleri buradan bile görebildiğini anlatmış. Bu böyle birkaç gün devam etmiş. Yine bir sabah kadın uyanmış, pencerenin önüne gitmiş ve tertemiz görmüş. ''Aaa bak bugün temizlemiş.'' demiş kocasına. Kocası da gülümseyerek ''Hayatım ben erkenden kalkıp camlarımızı güzelce sildim." diye cevap vermiş. Yani kıssadan hisse şudur ki; kendi camınızı silmeden başkalarının lekelerini görmeye çalışmayın. Bakış açısını değiştirmeyip dünyaya at gözlüğüyle bakan, penceresini silmeyen herkes dünyayı kirli görmeye mahkumdur. ‘‘Benim yalnızlığım insanlarla dolu.’’ İçinde 'aha ben!' diyebileceğim bir söz varsa o da budur. Kalabalıklar içinde yalnız olmak, yalnız hissetmek. Çevremde çok insan var, ama kendimi yalnız hissediyorum. Yalnızlığıma çok insan doldurdum... ‘‘İki çeşit şeytan vardır: rütbesi alınmış melek, atanarak terfi etmiş insan..’’ Kitaptaki en güzel aforizmalardan biri. İnsan okuyunca memleketin halini, atanmış şeytanları düşünüp bir iç çekiyor. Günümüz Türkiyesini özetleyen bir aforizma aslında. Her konu nasıl siyasete geliyor, demeyin. Gelmeli, nokta. Acaba şeytan, şeytanlığa terfi etmiş insanlara bakıp ders alıyor mudur? Veyahut ''yav bunlar varken benim işim ne?'' diyor mudur? Kitapta kendinizi bulabileceğiniz, üzerine uzun uzun düşünebileceğiniz bazen buruk bir gülümseme atacağınız, bazen de hüzünleneceğiniz bir çok söz bulabilirsiniz. İsterseniz başucu kitabı yapın, isterseniz bir çırpıda okuyup sonra üzerine düşünün. Her şekilde okuması tat veren bir eser.

kalli 1 year ago

Profesör

Charlotte Bronte

1 Gönderi

Dünya Klasikleri'ne Charlotte Bronte'nin Profesör adlı romanıyla devam ediyorum. Kitap yazarı ilk kez tanıdığım eseri oldu. Pek fazla da bir eser yayımlamamış, daha sonra -sırası ne zaman gelir bilmiyorum- Jane Eyre'yi de okumak istiyorum. O kitabın da adını birkaç yerde…devamıDünya Klasikleri'ne Charlotte Bronte'nin Profesör adlı romanıyla devam ediyorum. Kitap yazarı ilk kez tanıdığım eseri oldu. Pek fazla da bir eser yayımlamamış, daha sonra -sırası ne zaman gelir bilmiyorum- Jane Eyre'yi de okumak istiyorum. O kitabın da adını birkaç yerde duymuş, kimin olduğuna bakmaya ya da okumaya hiç yeltenmemiştim. Neyse, şimdi konumuz Jane Eyre değil, Profesör. Yazarın yazı diline aşina olmak adına örnek olabilecek bir eser olup olmadığını kestiremitorum. Sadece onunla tanıştığım eser olmasından dolayı değil, yazarın ilk yazdığı eser olmasından da kaynaklı bu durum. İlk yazdığı eser, ama aynı zamanda son yayımlanan eseri. Profesör kitabı, Bronte'nin ölümünden yaklaşık 2 yıl sonra eşinin izniyle yayımlanmış. Çünkü yayınevlerinden red yemiş ilk yayımlamak istediği zaman. Bu durum onu başka türlü yazmaya itmiş midir acaba? Bu kitabın dilinden bahsetmem gerekirse en başta şunu söyleyebilirim. Ağır bir eser. Lâkin bu ağırlığı dilin yapısından ya da çeviriden kaynaklı bir ağırlık olarak düşünmeyin. Direkt Bronte'nin uslübünün ağırlığından bahsediyorum. Derin ve psikolojik tahliller sunuyor, uzun cümleler diyaloglar kuruyor. O diyaloglara düşündüren şeyler, felsefi yorumlar katıyor, bu da eseri ağırlaştırıyor. Tabii çok da garipsemeye gerek yok. Zaten 'Dünya Klasiği' diye adlandırılan eserlerin neredeyse hepsi böyle değil mi? Kitabın merak ettiren ya da 'bir an önce sonunun gelmesini istiyorum, ilerleyen sayfalarda olacaklar için heyecanlıyım.' dedirten biri tarafı yok. Sadece kendimi derin analizinin içine bırakıp, Profesör'ün yaşamına ve düşüncelerine bırakıp okudum. Ne bir beklentiye girdim, ne de... De'si yok. Kitabın konusundan söz etmezsem yazım eksik kalacak gibi hissediyorum. Kitabın ana karakteri William Crimsworth, geleceğini şekillendirmek için çıkış yolu arayan genç bir adamdır. Avam tabakasına karışmak yerine zengin ve soylu bir adam olan ağabeyi Edward Crimsworth'un yanına yerleşir ve burada katip olarak çalışmaya başlar. Edward Crimsworth'un kibirli bir adam olması ve baskıcı tavırları aralarındaki zaten gelişmemiş olan kardeşlik ilişkisini iyice yıpratır ve William'ın oradan ayrılmasına sebebiyet verir. William oradan ayrıldıktan sonra Belçika'ya gider ve bir okulda İngilizce öğretmenliği, profesörlük yapmaya başlar. Böylece karakterimizin asıl hikâyesi başlamış olur. Zira orada sadece bir eğitimci olarak yer almaz. Öğrencileriyle ve diğer öğretmenlerle olan ilişkisi ona kendi hakkında düşünme fırsatı verirken kim olduğunu tartmasına da yardımcı olur. Eh tabii burada romantizm ile de tanışır. Anladığım kadarıyla -bundan çok emin değilim, bir yerlerde okuduğum bilgiler ışığında hareket ediyorum- yazar diğer kitaplarında romantizm yoğun olarak kullanmış. Aşkı bir tema olarak ele almış. Fakat bu kitapta romantizm daha sığ, daha yüzeysel. Bireylerin akıl uyuşmalarına ve birbirlerini tanımalarına, sınırlarını keşfetmelerine ve birbirlerini tanıtmalarına yönelik bir romantizm. Romantizmi hangi karakterle tadıyoruz peki? Frances karakteriyle. Frances okulda el işi derslerine giren bir öğretmendir. William'dan İngilizce dersi almayı talep eder, William teklifini kabul eder. İkili arasındaki elektriklenmede bu derslerle başlar. Frances karakteri, kadının toplumdaki yerinin bir tasviridir. Feminist bakış açısına ayna tutan, pencere açan bir karakterdir aslında. Eğitimin, meslek sahibi olmanın, kendini daha fazla ve daha fazla geliştirmenin kadınlar üzerindeki önemini ve etkisini bu karakterle sunar Charlotte Bronte. William Crimsworth düşüncelerinde boğuladursun biz kitabın sözünü ettiği başka bir duruma değinelim. O da kültür çatışması. Kitapta ara ara kültür çatışması, iki ülkenin karşılaştırması gibi şeyleri görürüz. Belçika ve İngiltere. Fakat bu karşılaştırmayı iki ülkeden birini yererek ya da daha üstün göstererek yapmaz. Akıllıca ve mantıklı sayılabilecek argümanlarla yapar. Gelelim kitabımızın baş karakteri William Crimsworth'a. Daha önce de gelmiş, yukarılarda karakterden söz etmiştim ama şimdi karakterin bana hissettirdiklerinden söz etmek istiyorum. Karakteri sevemedim, yani nefret etmedim tabii ama sevemedim de... Bunun sebebi karakterin bana biraz sığ gelmesi oldu. Kendi düşüncelerinde boğulup, derin analizler, felsefi yorumlar sundu. Lâkin kurduğu diyaloglarda bir sığlık vardı. Burada okuduğum bir yorumda kitabı Frances'in ağzından okuma isteğini sunmuş bir kullanıcı. Bence güzel olabilirdi.