10 Eski "Osmanlılık" zamanında henüz daha ulus varlığı duygusu kendini göstermediği, "ümmet devri" yaşandığı için "Türklük" de ortadan kalkmış oluyordu. Fakat Türk dünyası "Büyük Türk Devrimi"nin önümüze açtığı aydınlık yolu tutarak, Osmanlılıktaki bu ümmet devrini geçmiş, yirminci yüzyılın insanlık alemine…devamı10
Eski "Osmanlılık" zamanında henüz daha ulus varlığı duygusu kendini göstermediği, "ümmet devri" yaşandığı için "Türklük" de ortadan kalkmış oluyordu. Fakat Türk dünyası "Büyük Türk Devrimi"nin önümüze açtığı aydınlık yolu tutarak, Osmanlılıktaki bu ümmet devrini geçmiş, yirminci yüzyılın insanlık alemine sunduğu "Ulus Devri"ne girmiştir. "Ümmet Devri"nin üzerinde yürüdüğü yol "İslamcılık"tı, "Ulus Devri"nin üzerinde yürüdüğü yol ise "Türkçülüktür. Türkçülükte din hayatı ise "Müslümanlık"tır. Bundan dolayı "Müslüman" başka "İslamcı" başkadır. Her İslamcı Müslümandır, fakat her Müslüman İslamcı değildir. Biri henüz "din olan" ile "din olmayan"ı birbirinden ayıramayarak her şeyi "din" gören Osmanlılık devri"ni gösterir, öteki ise "Türklük" devrini gösterir. Nitekim Osmanlılıkta "İslamcılık" vardı, Türklükte ise "Müslümanlık" vardır. Bugünkü hayatta kendi kültürünü ulusal varlıktan alan her Türk din hayatını da "Müslüman" olarak yaşar.Gerçek, her insanın vicdanında yaşayacak Tanrısal "duygu ve düşünceler" onun din hayatını yaşatmış olur, ve bu duygu ve düşünceler ise bayağı dünya düşüncelerinin üstünde en derin, en yüce duygular olacağından ancak "itikatlar ve ibadetler" olarak kendini gösterir. Hiç şüphe yok ki bu yüksek duygu ve düşünceleri toplum hayatının herhangi kurumu değil, ancak din kurumu vereceğinden ve bunlar kendi yüceliklerini vicdanlarda taşıyacaklarından "vicdan hürriyeti"ne sahip olan bireyin bu yüksek duyguları onun "din"ini gösterir ki bizim toplum hayatımızın dini "Müslümanlık" olduğundan; kendi kültürünü "Türklük"ten alan her birey din hayatını "Müslüman" olarak yaşar. Ve böylece eski Osmanlılıkta olduğu gibi "İslamcı" değil, "Müslüman" olmuş olur.İşte bugünkü devrimci demokrasi hayatımızda toplumu yapan bütün kurumlar kendi varlıklarını ulusal hayattan, "ulusal kültür"den, din hayatını da "Müslümanlık"tan alarak uygar bir kılığa bürünmüş bir halde yaşama yolu iledir ki, "Türklük" insanlık acununda yüksek yerini almış olur. Bu sonucu bize "Büyük Türk Devrimi"nin baş ilkesi olan "Laiklik" sağlamıştır.Şunu da buraya eklemeden geçemeyeceğim: Yukarıda Osmanlılığın içinde bulunduğu "ümmet hayatı"ndan, Türklüğün "ulus hayatı"na nasıl geçtiğini ve bunun çağdaş uygarlık çevresine girmek için nasıl zaruri olduğunu görmüştür. Bu en kaçınılmaz zarureti göremeyen birtakım yazarlar bugünkü hayatımızın "din" esaslarından ayrıldığından dolayı "maneviyat"ımızın çöküntüye uğradığını, bugünkü gençliğin bu din esaslarından yoksun olduğundan dolayı eğitimin eksik kaldığını söyleyerek din esaslarının ve din ahlakının gençlere verilmesi gerektiğini ileri sürüyorlar.Öyle görülüyor ki bu gibi düşünürler insanın iç yapısının "maneviyat" yahut "manevi varlık" denilen iç bölümünün yalnız dinden, salt din esaslarından yapılacağı, onun başka bir şeyle bu iç yapısını doldurmayacağı düşüncesinde bulunmuş oluyorlar da, asıl boşluğun "ulusal varlık", "Türk varlığı" duygusunun yokluğundan, asıl boşluğun henüz daha edinilmemiş olan "ulusallık duygusu"nun, "Türklük duygusu"nun ruhlarda yer etmemiş olmasından ileri geldiğini hiç akıllarına getirmiyorlar.Bunun için ilk önce insan varlığındaki "maneviyat" denilen, onun asıl "benlik"ini yapan bu iç bölümü üzerinde duralım. İnsan denilen yaratığın bir dış bölümü, bir de iç bölümü vardır. Dış bölümü onun "uzvi" dediğimiz bölümü olup fizyoloji ve biyoloji gibi bilimler bu bölüm olaylarını inceler. Bu bölüm insanın gövde dediğimiz dış bölümünün bütünüdür. İnsanın iç bölümünü yapan varlık ise "manevi-tinsel" denilen bölüm olup bu bölüm olaylarını da psikoloji ve sosyoloji gibi bilimler inceler. Bu bölüm insanın "ruh varlığı" dediğimiz iç bölümünün bütünüdür.İmdi herhangi konuyu ele alınca onu gelişigüzel değil de bilimsel bir düşünüş ile ele almak için o konuyu bağlı bulunduğu bilimin içine koyarak incelemek en doğru yol olduğundan, insanı bu iç bölümünü, "maneviyat"ını bu bilimlerin verilerine göre kısaca gözden geçirerek onun içinde "din"in, "Müslümanlık"ın yerini bulalım. İnsanın içini yapan türlü olaylar kümelerinin her biri insanın, içinden doğduğu toplumdan geleceğinden, bu iç yapısını ilkin -yani yukarıda gördüğümüz toplum kurumları- ayırmak, buna göre bu olaylar kümelerini birer birer ele almak gerekleşir: İnsanın ilk yapısında ilk önce dil gelir. İnsanın işleyen bir kafası olup her türlü dış baskılardan kurtulmuş olarak "emeçipé-hür düşünme"si vardır. İnsanın kendi gibileriyle olan münasebetlerinde, birtakım kurallara uyması gereken "ahlak" gelir. İnsanın öbür insanlarla ve bir de eşya ile olan ilişkilerinde o, cins kurallar vardır ki **"hukuk"**tur. İnsanın içinde yaşadığı dünyanın türlü olaylarını inceleyerek bilmesi vardır ki **"bilim"**dir. İnsanın en yakın olan insanlarla birleşmesi vardır ki **"güzel sanatlar"**dır. İnsanın kendi duygu ve düşüncelerine göre edindiği "inançlar ve ibadetler" vardır ki bu da **"din"**dir. Bunlardan başka insanın bu iç yapısını yapan ve kaynağı yine toplum olan mesela yazı vs. gibi toplumun ilerleyişine göre gittikçe çoğalan başka kurumlardan gelen veriler insanın iç yapısını bütünler, ruhunu doldurur "maneviyat"ını yaratır.Görülüyor ki insanın "maneviyat" denilen iç yapısını, yalnız "din kurumu"nun verilerinden değil, bütün toplum hayatını yapan öbür kurumların verilerinin toplanmasından doğar; din kurumu bunlardan yalnız biridir
Gördüğümüz gibi bu kurumların hepsinin bir araya gelmesiyle "kamusal vicdanın" edineceği "değer yargıları" bireysel vicdanlara geçerek salvarlığı", "ulusal kültürü" yaratır. Böylece insanın "tinsel varlığı maneviyatını meydana getirmiş olur. Şu halde asıl " maneviyat demek, ulusal kültürü bireyin edinmesiyle olur, yoksa yalnız din ile değil. Çünkü yalnız din insanın iç bölümünün bir kısmını yapacağından bu bölüm eksik kalır. Oysa ki bütün bunların birleşmesinden doğacak ulusal kültür ise, ki din de onun içindedir- insanın iç bölümünü bütünler, onu bu insan varlığıyla doldurur.
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
10 Eski "Osmanlılık" zamanında henüz daha ulus varlığı duygusu kendini göstermediği, "ümmet devri" yaşandığı için "Türklük" de ortadan kalkmış oluyordu. Fakat Türk dünyası "Büyük Türk Devrimi"nin önümüze açtığı aydınlık yolu tutarak, Osmanlılıktaki bu ümmet devrini geçmiş, yirminci yüzyılın insanlık alemine…devamı
9 İSLAMCILIK DEĞİL MÜSLÜMANLIKToplum hayatını yapan kurumlardan biri de "din"dir. Tıpkı öbür dil, ahlak vs. kurumları gibi din kurumu da kendi alanında bireylerin "inanmak ihtiyacı"nı en yüksek bir kılıkta yerine getirir. Bundan dolayı tarih boyunca gördüğümüz bütün toplumlarda din kurumu…devamı9
İSLAMCILIK DEĞİL MÜSLÜMANLIKToplum hayatını yapan kurumlardan biri de "din"dir. Tıpkı öbür dil, ahlak vs. kurumları gibi din kurumu da kendi alanında bireylerin "inanmak ihtiyacı"nı en yüksek bir kılıkta yerine getirir. Bundan dolayı tarih boyunca gördüğümüz bütün toplumlarda din kurumu da kendi yüksek mevkiini almıştır.İçine girdiğimiz demokrasi hayatı toplum varlığını yürütmek, geliştirmek isteyen her türlü davranışlarda demokrasinin baş ilkesi "hürriyet"e geniş bir yer verdiği ve her türlü ulusal eylemleri ona göre ayarladığı için bu geniş hürriyet düşüncesinden faydalanmak isteyen birtakım kimseler kendi tasarımlarına göre toplumsal varlığı yürütmek istemektedirler. Bu da en çok din hayatında kendini gösteriyor. Bundan dolayı bugünkü demokrasi rejimimizde din hayatını yaşatmakta olan "Müslümanlık"tan, eski "Osmanlı teokratik" rejiminde görülen "İslamcılık"a, içine girdiğimiz "Ulus Devri" hayatından, eski Osmanlılıktaki "Ümmet Devri" hayatına kaymak arzuları gözükür gibi oluyor. Bunun için bugün yaşamakta olduğumuz demokratik rejimde ve laik devlet egemenliği altında din hayatının nasıl "Müslümanlık" olduğunu, ve bu yüksek kurumun kendi bağımsız varlığında gelişmekle beraber, öbür toplum kurumlarının da kendi bağımsızlıklarını koruyarak varlıklarını "din hayatından değil, "ulus hayatı"ndan almak gerekli olduğunu, bilimsel ve nesnel bir araştırma bize gösterecektir.Zaten "ulusal birlik" ancak bu yolda yürümekle meydana gelir ve toplum kendi öz varlığını ancak bununla sağlar. Yoksa toplum hayatını yapan kurumlardan herhangi birinin öbür kurumlar üzerine baskı yapması ile, hele din kurumunun bütün öbür kurumları kendi hâkimiyeti altına alarak bütün toplum varlığını bir din kılığına bürülmesiyle ulusal hayat bozulmaya yüz tutar ve bunun sonucu olarak tıpkı Osmanlılıkta olduğu gibi "ulus varlığı" ortadan kalkar.Demokrasi hayatımızın tek amacı devrimlerin sürekli olarak yürümesi, yeni kurulan Türk toplumunun sağlam temeller üzerine yerleşmesi, sarsılmaz bir kılıkta kökleşmesi için toplumu yapan dil, ahlak hukuk vs. gibi bütün kurumların çağdaş uygarlığa uygun bir tarzda yeni gidişlere, yeni oluşlara göre toplum hayatını yürütmesi ve bu hayatın vereceği "ulusal kültür"ün bireylere aşılanmasıdır. Hiç şüphe yok ki amaç, "Büyük Türk Devrimi"nin önümüze açtığı bu yoldan yürüyerek yeni doğan bu varlığın sağlam temeller üzerine kurulması ile, bireylerin topluma karşı olan bağlılığını artırmak, ve bu bağlılığı "inanlı" bir hale koyarak artık yeni toplumu ebedileştirmektir.Bunun için de "Büyük Türk Devrimi"nin önümüze açtığı aydınlık yoldan yürüyerek eski Osmanlılığın yaşamış olduğu "İslamcı kültür"ünden, bugünkü Türklüğün yaşamakta olduğu "Türkçü kültür"üne geçmek yolunu tutmak gerektir. Yukarıda gördüğümüz gibi toplum hayatını yapan dil, ahlak vs. gibi kurumlar toplumun içinde bulunduğu uygarlık seviyesine göre gittikçe artarlar. İnsanlık tarihi boyunca gördüğümüz toplum hayatı bu durumu bize açıkça gösterir. İşte bu bakımdan eski Osmanlılık bir Ortaçağ hayatı yaşadığından toplum varlığı bir din kılığına bürünmüş olarak bütün toplumu kaplamış oluyordu. Osmanlılıkta her kurum din sayılarak bütün toplum bir din hayatı yaşardı. Mesela: En başta gelen ve ulusal bir varlık olan "dil" bir din kılığı taşıdığından Türk dili, "din dili" olan Arapçanın baskısı altında kalarak "Osmanlıca" olmuş, "Türkçe" ortadan kalkmış oluyordu. Nitekim Türk toplumunun kültürünü yapacak olan "medrese" Türkçeyi atarak Arapça ile bu rolünü yapmış olduğundan verdiği fizik ötesi bilgiler ile Türk toplumuna değil, başka bir acuna aytamış ve böylece dil bir din kılığını aldığı için "ulusal varlık" ilerlemeden geri kalmış oluyordu.Yine mesela ulusal bir varlık olması gereken "ahlak" din olarak görüldüğü için insanlar ve yurttaşlar arasındaki münasebetlerin ahlak kurallarına göre düzenlenmesine o kadar önem verilmez; bir adam "din gerekleri"ni ne kadar yerine getirirse o kadar ahlaklı sayılırdı. Halbuki ahlakulusaldır, nitekim her zamanın ve her toplumun ahlakı birbirine uymaz ve bir toplum ne kadar uygarlıkta evrimlenirse o kadar ahlakı da yükselir, daha insel olur. Nitekim eski Osmanlılıkta her şey din olarak görüldüğü ve ahlak olayları din kurallarına bağlandığı için mesela kadının hakları ve ödevleri bu bakımdan ele alınmak istenirdi. Bunun sonucu olarak "Türk kadını" ortadan kalkmış, onun yerine hayatın her türlü davranışlarından yoksun "muhadderei İslamiye" onun yerine geçmişti; ve Osmanlı vicdanı bu ahlaka aykırı gidişten hiç de üzüntü duymazdı.Yine mesela insanın, insanlık acununun ve geniş yurt çevresinin ortasında kendi varlığını en yakın ilişkilerle örtülü bir sevgi yuvası içinde yaşaması gereken "aile kurumu" da din yargılarına bağlandığı için Türk ailesi Ortaçağ aile hayatında görülen erkek egemenliğinin baskısı altında kalarak aile düzeni bozulmuş oluyordu.Yine mesela toplum hayatında yurttaşların birbirlerine karşı haklarını ve ödevlerini göstererek toplumsal düzeni sağlayacak ulusal bir kurum olması gereken "hukuk", din kılığına büründüğü için Türk dünyası ile hiçbir ilgisi olmayan ve yüzyıllarca yaşamış olan birtakım "ulema ve fukaha-hukuk bilginleri"nin dinden alarak ortaya koydukları "Fıkhı Şerif", "Medeni Kanun" yerine geçmiş olduğundan, böyle günü geçmiş hukuk kurallarına dayanan hukuk kurumu toplum varlığını düzenlemek şöyle dursun onu büsbütün bozmuş oluyordu.Yine toplumun, insan varlığının yarısını meydana getiren "kadın", din görüşü ile alındığı için "şer'i şerif" yargılarına göre kapalı olacağından "muhadderei İslamiye-örtülü kadın" kılığı altında hayattan uzaklaştırılmış ve bunun sonucu olarak toplum hayatının yarısı ortadan kalkarak hayata güzelliğini gösterecek kadın hayatta görünmez olmuştu: (1)Bunun gibi -yukarıda gördüğümüz- toplum kurumlarının hepsi böyle "din olmayan" oldukları halde "din olan" olaylar sanıldığı için "ulus varlığı" böyle hayattan uzaklaşmış bir kılık alarak fertler uygarlığa eremez olmuşlardı.İşte Osmanlılığın içinde bulunduğu toplum hayatı böyle her şeyi ve her kurumu "din" olarak gördüğü ve bunun sonucu olarak "ulus varlığı", "Türklük" adeta ortadan kalkmaya yüz tuttuğu için, son yüzyılın insanlıkâleminde beliren "ulusallık" kavramı Batı dünyasından bize gelmeye başladığı zaman, bu kültür ile yetişmiş ve ruhlarında "ulusallık duygusu" türemiş olan ileri görüşlü yurttaşlar, ilk olarak bu "Osmanlılık" kavramına karşı gelerek ulusal varlığımızı, "Türklük"ümüzü uyandırmak; toplumumuzun Türk toplumu olup toplumsal varlıkta kendi "Türklük"ümüzü yaşamak gerekli olduğunu, bununla "ulusal varlık" kendini göstereceği fikrini ortalığa yayarak Türklüğümüzü edinmek cereyanını yaratmak istemişler, bundan dolayı bu cereyana "Türkçülük" adını vermişlerdir.Demek ki Osmanlılıkta bütün toplumsal kurumlara din kılığını vererek toplum hayatını din olarak gören "İslamcılık" düşünüşünün karşısına "Türkçülük" cereyanı çıkmış, bunun sonucu olarak "İslamcılık" ile "Türkçülük" karşı karşıya gelmiştir. Düşünce acununda başlayan bu karşılıklı didişme epey sürmüş ve İslamcıların saldırmalarına karşı koyan Türkçülerin yayımladıkları düşünceler ve yazılar: Çağdaş uygarlığın her bakımdan yüksek ileri varlığını görerek uyanmaya başlamış olan ve içine girdiğimiz yüzyılın insanlık acununda her ulusa kendi öz varlığını edinmek "kendini bulmak — Coenesience de soi" yüksek duygusunu verdiğini gören yeni nesillere çağdaş uygarlık çevresine girmeden başka türlü yaşanmayacağını apaçık göstermiş olduğundan "kendini bilme" işi bütün topluma yayılmaya başlamıştır.Tarihimizde "Türkçülük" böylece Türk dünyasında gittikçe yayılarak ve kuvvetlenerek toplum hayatına "ulusal kültür"ü verme yolunu açmış olmakla beraber, nice yüzyıllar "ümmet hayatı" yaşamış olan bir toplumda birdenbire "ulus hayatı"na gitmek kolay olmadığından bu akım aksaklıklara, çeşitli eksikliklere uğrayarak yürümüş, bununla beraber en doğru yolu bize göstermiş oluyor.Yukarıdan beri gördüğümüz gibi toplum hayatını dil, ahlak, hukuk vs. gibi kurumlar yapar. Bu kurumlardan biri de "din"dir. Din hayatını bugünkü bilimin bize verdiği görüş ile nesnel olarak incelemek isteyince, din kurumunun yalnız insanın ruhunda duyduğu "itikatler ve ibadetler"den birleştiği görülür. İnançları ve ibadetleri gösteren ve öbür kurumlardan hiçbirine karışmaksızın yalnız bu olayları insan ruhuna veren bir kurum olduğunu görürüz. Öbür kurumlar ise kendi varlıklarını "ulusal hayat"tan alırlar ki bunların hepsine birden "kültür" diyoruz. Demek ki din başkadır, kültür başkadır. Eğer din bütün hayatı kaplar bir kılığa girerse, o vakit ulusal varlık ortadan kalkmaya, "ulusal kültür" yok olmaya yüz tutar.
8 Lavisse yazısında der ki: "Laik olmak, insan fikrini görülen ufuk ile çevrelemek, hatta insana rüyayı yasak ve mütemadiyen Allah'ı aramak arzusunu bertaraf eylemek değildir. Laik olmak bugünkü hayat için vazife hissini edinmektir. Laiklik şiddet göstermek, hâlâ eski itikatların tatlılıkları…devamı8
Lavisse yazısında der ki: "Laik olmak, insan fikrini görülen ufuk ile çevrelemek, hatta insana rüyayı yasak ve mütemadiyen Allah'ı aramak arzusunu bertaraf eylemek değildir. Laik olmak bugünkü hayat için vazife hissini edinmektir. Laiklik şiddet göstermek, hâlâ eski itikatların tatlılıkları içinde kapalı kalan vicdanları tahkir etmek de değildir. Geçici dinlere devam edici olan insanlığı idare etmek hakkı vermemektir. Laiklik bir mabetten, yahut muhtelif mabetlerden hep birden nefret etmek de değildir, belki dinlerin ilham ettiği garaz ve ayrılık ruhunu -o ruh ki, birçok şiddetlerin, ölümlerin ve harabelerin sebebi olmuştur- ortadan kaldırmaktır. Laik olmak insan fikrinin hareketsiz olan bir din kaidesine katlanmaması ve anlaşılmaz bir şey önünde hakkından vazgeçmemesi ve hiçbir bilgisizliğe razı olmamasıdır. Laik olmak hayatın yaşanmaya değdiğine inanmak, bu hayatı sevmek, dünya hakkındaki 'gözyaşları vadisi' tabirini ortadan kaldırmak, gözyaşlarının lüzumlu ve iyilik yapıcı olduğunu kabul etmemek, azabın bir Allah emri olduğuna inanmamaktır. Laiklik hiçbir sefalete ve ıstıraba taraftar olmamaktır. Laik olmak üç fazilete sahip olmak demektir: Şefkat, yani insanları sevmek; Ümit, yani uzakta da olsa, adalet, sulh ve saadet rüyalarının hakikat olacağına, eskiden atalarımızın göğe bakarak beklediği şeylerin geleceğine inanmak; İman, yani mütemadi sây ve gayretin nihayet galebesine kani olmak!"
7 LAİKLİK"Laikliği Batı lügatları genel olarak, 'Din ve ruhbanlıkla ilgili olmayan' diye tarif ederler. Bizde işi baltalamak amacı ile bunun dinsizlik demek olduğunu iddia edenler bulunmuştur. Halbuki öyle değildir. 'Dinle ilgisi yok tabiri dinsiz demek değildir, aynı lügatlar şu gibi…devamı7
LAİKLİK"Laikliği Batı lügatları genel olarak, 'Din ve ruhbanlıkla ilgili olmayan' diye tarif ederler. Bizde işi baltalamak amacı ile bunun dinsizlik demek olduğunu iddia edenler bulunmuştur. Halbuki öyle değildir. 'Dinle ilgisi yok tabiri dinsiz demek değildir, aynı lügatlar şu gibi örnekleri verirler: 'Laik elbise, laik bina' vesaire. Bizlerin giydiğimiz elbiseler laik elbiseleridir, hoca, papaz ve hahamların ibadet sırasında giydikleri dini elbiseleridir, keza oturduğumuz evler laik binalardır, cami kilise ve havralar ise dini binalardır.Buna göre bir devlet görmekle mükellef olduğu siyasal, kültürel, idari ve askeri gibi işlere dini karıştırmazsa ona laik devlet denir.Bir zamanlar hem Doğu hem Batı dünyasında din bütün devlet işlerine egemendi. Papaların herhangi bir karar ve tedbirleri dolayısıyla imparator ve kralları aforoz edip tahttan indirdikleri olurdu. Din adamları ilim işlerine de egemen idiler.Bunun en ünlü örneği büyük İtalyan matematikçisi Galile'ye 17. yüzyılın ilk yarısında yapılan muameledir. Papa ve kardinaller meclisi bu bilginin dünyanın hem güneşin, hem de kendi mihverinin etrafında döndüğü iddiasından vazgeçmesini emretmişler, bu emre uymadığı için o hapse atılmış ve ancak bu "küfür ve bid'atları" reddetmek sayesinde işkenceden kurtulmuştur. Papazların anlayışına göre Galileo'nun dünyanın dönüşü hakkındaki iddiası ve Kopernik nazariyesini tutması kutsal kitaplara ve gerçek imana aykırı olup felsefe bakımından da saçma imiş. Bu iş papazların "nakilci" yani İncil gibi kutsal kitapların nakil ettikleri bilgilere dayanarak "akıl"ı nasıl zincire vurmak istediklerini gösterir.O devirde İslam dünyasında hocaların da aynı şeyleri yaptıklarını ve parlak İslam medeniyetini söndürmeye çalıştıklarını görüyoruz.Fatih İstanbul'da Medaris-i Semaniye (sekiz medreseler)'yi kurduğu vakit Şiraz'da ve Timur devrinde Semerkant'ta müderrislik etmiş olan ünlü "Kelam"cı ve filozof Seyyit Şerif Cürcani'nin Şerhi Mevakıf ve Haşiye-i Tecrit gibi eserlerinin orada okutulmasını tensip etmişti. Bunlar iki yüz yıl kadar okutulduktan sonra aşağı yukarı Galileo'nun işkence ile tehdit edildiği sırada "felsefiyattandır" diye medrese programlarından çıkartılırlar. Bu hareket "nakil" dışında "akıl" kullanılmasını önlemek isteyen ve bu yüzden felsefeye düşman olan geri kafalıların eseridir.Osmanlı'da bu felsefe düşmanlığı hiç dinmez. İkinci Abdülhamit'in şeyhülislamlarından Üryani Zade Esad Efendi 19. yüzyılın sonlarında bile programlardan felsefe derslerinin kaldırılmasını isteyecektir.Halbuki İslam medeniyetinin parlaklığını yaratanların arasında, hatta başında Farabi, İbn-i Sina, İbn-ir-Rüşd ve İmam Gazali gibi felsefe üstadları bulunmuştur. Keza parlaklık devrinde Aristo ve Eflatun gibi Yunan filozoflarının eserleri de pek itibarda tutulurdu.yüzyıldan bu yana Batı dünyasının durmadan ilerleyip kuvvetlenmesinin, Osmanlı ve İslam âleminin de bunu tersine olarak biteviye gerileyip çökmesinin ana amili Batı’da papazlar gitgide daha büyük ölçüde yalnız ibadet ve onunla ilgili işlerle uğraşmak zorunda bırakılıp devlet ve kültür işlerine karıştırılmaz olmaları, Doğu’da ise hocaların durmadan siyasal, kültürel vesaire bakımından egemenliklerinde ta Mustafa Kemal devrine kadar esaslı büyük bir değişiklik olmamış bulunmaktadır.Batı’da her işi akıl, bilgi ve tecrübeye dayanılarak çözmek ve kutsal kitapların yazılarını esas tutan “nakil”ci, yalnız inan ve ibadet işlerine hasretmek yoluna gidildikten sonra dahi Doğu’da bundan 30 yıl öncesine kadar her önemli devlet işi için ana temeli “nakil” olan fetvalara başvurulmuştur. Yani sözün kısası Batı dünyasında laikleşirken Doğu din, devlet ve kültür işlerini birbirlerine karıştırmakta devam etmiştir.Medeniyet ilerledikçe bir adamın birkaç kolda mütehassıs olması esasen imkânsızlaşmıştır. Buna rağmen yirminci yüzyılın başlarına kadar medreselerde Ptoleme ve Aristo gibi eski bilginlerden kalma müspet ilimlerden daha ileri gidilmemiş olduğu halde hocaların devlet ve kültür işlerinde söz sahibi kılmak ayrıca da manasızdı.Son yüzyıllara kadar Müslüman ve Hristiyan âlemlerinde din her işe karıştırıldığı vakit bütün siyasal, ekonomik vesaire ihtilaflardan birer din kavgası çıkardı. Her taraf kendi iddiasını haklı göstermek için Kuran’dan veya İncil’den ayetler alıp onları işine geldiği gibi tefsir ederdi. Bu yüzden İslam’da ve Hristiyanlıkta bir sürü hizip, mezhep, tarikat vesaire türemiş ve aralarında pek kanlı savaşlar olmuştur. Laiklik bu faciaları sebepsiz kılmış ve dinin kutsal ve yüksek bir durumunda kalmasını sağlamıştır.Bilhassa İslam dini insanlığı ilerletmek ve yükseltmek için gelmiştir, bunu da sağlamıştır. Ancak onu siyasal alet yapanlar, ona dayanarak muhafazakârlık güdenler, her yeniliğe küfür ve bid’at diye düşman olanlar dini tehlikeli bir alet yapmışlardır. Laiklik bu tehlikeyi önleyecek bir vasıtadır.Dine dayanan muhafazakâr anlayışın en acı sonucu matbaa işinde görülmüştür.Müteharrik harfle kitap basmak usulü Almanya’da 1436 yılında keşfedilir ve çok geçmeden bu keşif Batı dünyasına yayılır. Paris’te ilk matbaa 1469’da açılır. İstanbul’da ise aynı şeyin yapılabilmesi için fetva veirade 1139 sonlarında (1727) çıkan, Keşfe nazaran 291 ve Paris'e nazaran da 258 yıl geç!.. Padişahın fermanında din kitaplarının basılması yine yasak edilmektedir.Laikleşmekte geç kalmamız yüzünden Rönesans'ın Avrupa'da adeta fışkırttığı ilimleri 19. yüzyılın ortalarında Tanzimat'a kadar ülkemize sokmaktan kaçındık, keza yeni usul askeri talimini İkinci Sultan Mahmut devrine kadar reddettik.İşin hem garip, hem de feci yönü şudur ki din adamları yenilikleri daima er geç kabul etmişler ve sonra gereken fetvaları vermişlerdir. Ancak her defasında bunu birkaç yüzyıl geç yapmakla Osmanlı ve İslam dünyasının Hristiyan âleminden hep geri kalması ve bu yüzden ezilmesi sonucunu husule getirmişlerdir.Burada İslam din adamlarının Hristiyan meslektaşlarından daha geri kafalı olduklarını söylemek istemiyoruz; bilakis. Suç, İslam ulemasında değildi, onları her işe karıştıran usulde idi. Bu usul Hristiyan dünyasında dahi varken bizim âlem üstün durumda bulunmuştur. Ancak Hristiyan devletleri laikleşme yoluna girip İslam dünyası dini her şeye karıştırmakta devam ettikçe arada pek büyük bir kültür ve kuvvet farkı hasıl olmuş, yüzlerce yıl bilinen felaketler içinde yuvarlanılmıştır.Buna göre laikliği devrimlerimizin temeli saymalıyız. Onun Atatürk devrine kadar bizde mevcut olmaması geri kalmamızın başlıca sebebidir; hatta bütün öbür gerilik amillerini doğuran, laikliğin eksikliği olmuştur. Kadın-erkek eşitliği ve yeni harfler gibi devrimler en büyük kuvvetlerini laiklikten almışlardır.Şu esaslı müşahade samimiyetle yapılmalıdır: Atatürk'e ve onun devrimlerine kadar Osmanlı Devleti iki-üç yüz yıl boyunca durmadan göçtü, her 15-20 yılda bir iller ve ülkeler kaybetti ve yok olup gitti. Ata'dan beri son otuz yılda ise genç Türkiye devleti sapsağlam durmuştur.Bu kadar kesin bir mukadderat değişikliği ancak esaslı bünye değişikliğiyle, yani devrimlerimizle izah edilebilir.Mukaddesata bağlılıktan çok bahsediliyor. Bizce mukaddesatın başında Türk millet ve devleti gelir. Onları yok olmaktan kurtarıp dipdiri tutan devrimlerimiz de mukaddesattandır. Her ulussever ve yurtsever Türk onlara candan bağlı kalmalıdır.Aydın ve bilgili hocalarımız da böyle düşünmeli ve halka bunu anlatmalıdırlar. Onlar takdir ederler ki değeri ne kadar büyük olursa olsun bir adam her şeyi bilemez, dolayısıyla devlet ve türlü dünya işlerini bunlarda ihtisası olanlara bırakıp kendileri iman ve ibadet işleriyle meşgul olmalı ve bunu sağlayan laikliğe bağlanmalıdır.
6 Devlete gelince: Devlet denilen kurum, toplumun dünya işlerini düzenlemek, böylece toplum içinde "düzen"i sağlamak ödevi üzerine almış olduğu için tamamiyle din dışıdır, laiktir. Düzeni yerine getirmek için yapacağı kanunlar, dünya işlerini düzenlemek olacağına göre devletin din ile hiçbir ilgisi…devamı6
Devlete gelince: Devlet denilen kurum, toplumun dünya işlerini düzenlemek, böylece toplum içinde "düzen"i sağlamak ödevi üzerine almış olduğu için tamamiyle din dışıdır, laiktir. Düzeni yerine getirmek için yapacağı kanunlar, dünya işlerini düzenlemek olacağına göre devletin din ile hiçbir ilgisi yoktur; bütün işleri dünya kanunlarına göre yürütülür, din yargılarına göre değil. İmdi devlet laiktir.3- Bireye gelince: Laiklik bakımından bireyde "vicdan hürriyeti" vardır. Yani her insan her türlü düşünce ve ilminde zaten kendi serbestliğine sahip olduğu, yirminci yüzyılın ulusal devleti onun her bakımdan serbestliğini kanunlarla sağladığı için dinini de serbest istediği gibi seçer, istediği gibi düşünür, istediği gibi inanır, ne devlet, ne de herhangi başkası onun bu serbestliğine dokunamaz; "Benim gibi inanacaksın" diyemez. Demek bireyde tamamiyle vicdan serbestliği vardır.(1) Bunun sonucu olarak hiç kimse başkasının düşünce ve inancına karışamaz; kendi düşünce ve inancına ne kadar aykırı görürse görsün "hoş görme" ve "aldırmama" ödeviyle yükümlüdür, ona karışmaz ve o kimsenin böyle kendi inancına aykırı bir inançta bulunduğu için ona karşı göstermesi gereken "yurttaşlık" ve "insanlık" ödevlerinden hiçbirini eksiltemez. Aradaki yurttaşlık bağları, insanlık bağları olduğu gibi kalır, içinde ona karşı ufacık bir küskünlük duygusu bile beslememek gerekliliği yüksek ödevini ruhunda taşır.İşte toplum içinde "din olan" ile "din olmayan"ı birbirinden ayırmak gibi en yüksek insel bir ilke olan laiklik yirminci yüzyılın insanlık alemine sunduğu bu yüksek "insanlık duygusu" olduğu içindir ki "Büyük Türk Devrimi" bize bu büyük ilkeyi içine girdiğimiz demokrasi hayatın temel taşı olarak önümüze koymuştur.
5 Din duygusu ve düşüncesi, duyar ve düşünür bir yaratık olmak bakımından insana, insanların birleştiği toplumlara has bir konu olup, yoksa tabiatta din denilen bir şey ne aranır, ne de bulunur.Şu halde dine ilişik duygu ve düşünceler yalnız insanda, insanların…devamı5
Din duygusu ve düşüncesi, duyar ve düşünür bir yaratık olmak bakımından insana, insanların birleştiği toplumlara has bir konu olup, yoksa tabiatta din denilen bir şey ne aranır, ne de bulunur.Şu halde dine ilişik duygu ve düşünceler yalnız insanda, insanların toplanıp birleştikleri "toplum" hayatında görülür ve bu duygu ve düşüncelerden ileri gelen birtakım eylemler olarak göze çarpar.Bu bakımdan insana ilişik eylemleri üçe ayırmak gerekir: 1 - Dinli eylemler; 2 - Dinsiz eylemler; 3 - Din dışı eylemler. Mesela: İbadet etmek dini bir eylemdir. İbadeti hoş görmemek dinsiz bir eylemdir. Yürümek yahut su içmek, yahut konuşmak din dışı bir eylemdir. İşte laiklik bu üçüncü bölüme girer; yani öyle bir düşünce veya eylemdir ki dinin dışında kalır, din ile hiçbir ilgisi yoktur, dünya işine, hayat gidişine ilişik eylem olup din bakımından düşünülmez. İş böyle olunca, yani din konusu, laiklik konusu yalnız insana özgü bir konu olup, başka herhangi bir yaratıkta din hayatı düşünülmeyeceğine göre ilk önce "insan"ı nasıl bir sıfat ile ele alacağımızı düşünelim: İnsan tek insandır, yahut toplu insandır, yahut bir devletin uyruğu olarak insandır. İmdi din konusu: 1 - Tek insanda "birey"de; 2 - İnsanların birleştiği "toplum"da, 3 - En sonda toplumda düzeni sağlamak için egemenliği yürütecek olan "devlet"te olarak ele alınmak gerekir.1- İlk önce topluma bakalım: Çünkü insana ilişik herhangi konu ele alınacak olsa, toplum dışında bir insan varlığı düşünülmeyeceği için din konusu da ilkin toplum bakımından göze çarpar. Nitekim tarih boyunca şimdiye kadar gelmiş geçmiş olan türlü türlü toplumlar içinde "dinsiz" bir toplum görülmemiş; toplumun yaşadığı ilkel yahut ileri duruma göre, o toplumun herhangi bir din ile "dinli" olduğu görülmüştür. Toplum hayatı ise birtakım kurumların birleşmesinden doğar: Dil, din, ahlak, estetik, bilim, felsefe, devlet, ekonomi, aile, kadın, yazı vs. gibi. Toplum ne kadar ilerlemiş olursa o toplumu yapan kurumlar da o kadar çoğalır ve kendi varlıklarını dinden yahut gizemsellikten ayrılmış, bağımsız olarak ortaya koyarlar. Nasıl ki toplum hayatı ne kadar geri kalmış olursabu kurumlar da henüz kendini göstermemiş, gizemsel bir kılığa bürünmüş, bunun sonucu olarak toplum içinde yalnız din kurumu, yahut gizemsel bir kurum tek başına kalmış olur; ve bütün toplum hayatı onun içinde yaşanır. Bütün ilkel toplumlarda gördüğümüz gibi.İmdi ileri toplum hayatında "din" tıpkı öbür kurumlar gibi, toplum hayatını yapan kurumlardan biri olarak kalır; bütün öbür kurumlar din dışıdır, laiktir. Böylece ulusal varlık kendini gösterir; yoksa "Osmanlılık"ta gördüğümüz gibi toplum hayatı -tıpkı ilkel toplumlarda ve Ortaçağda olduğu üzere- tamamiyle dine bürünmüş olur ve bunun sonucu olarak ulusal varlık ortadan kalkar. Şimdi toplum hayatında laikliğin nasıl toplumsal kurumları kendi varlıklarına kavuşturduğunu ve din kurumunun da bayağı dünya olaylarını belirten bütün ömür kurumlardan sıyrılarak kendi yüksek yerini bulduğunu ve böylece din hayatının laiklik içinde kendi yüksek yerine erdiğini gördükten sonra ulus varlığını yapan bütün öbür kurumların nasıl laik, yani din dışı olduklarını göz önüne alalım: Toplumsal kurumların başında dil gelir. Dil toplum bireylerinin kendi aralarında "konuşmak" ve "anlaşmak" için bireyler arasında, onların düşüncelerini birbirine ulaştıran araçtır; bu ise bir dünya işi olduğu için din dışıdır; ve bir dilin varlaşması ve gelişmesi için bilim yoluyla incelemeler yapılır, dil "olmuş" bir kılığa girer. İmdi dil laiktir. Böyle olduğu halde eski "Osmanlıca"nın baş öğesi Arapça olduğu için Osmanlıcaya bir din varlığı verilmişti. (1) Nitekim Osmanlıcada başta olan gramer Arapça gramer idi. Ve böylece "Türkçe" Arapça gramerin baskısı altında kalmış ve varlaşma ve gelişmeden yoksun kalmıştı. "Büyük Türk Devrimi" Türkçeyi bu baskıdan kurtarmış, kendi öz varlığına ve bağımsızlığına kavuşturmuştur.Yine toplumsal kurumlardan "ahlak" laiktir; yani din dışıdır, ulusaldır. Biliyoruz ki ahlak bir toplumun bireyleri arasındaki ilişkileri düzenleyen kuralların topudur. Bu ilişkiler ahlak olayları olduğuna göre her toplum ve her zamana göre değişir. Çünkü ahlak olayları böyle bireyler arasındaki ilişkiler olduğu için dünyaya ilişik olaylardır ve bir "oluş" halindedir, olmuş bitmiş değildir. Şimdi böyle olaylar toplumun içinde yaşadığı zamana göre değişen olaylardır; böyle olunca hiç değişmez olan din kurallarına bağlanamaz. Hatta bundan dolayı ahlakçı filozoflar, ahlakın dine bağlanmasında, din duyguları zayıflayınca ahlak duygularının da onlarla birlikte zayıflayacağını ve bundan dolayı ahlakın dine bağlanamayacağını pek doğru olarak ileri sürerler. İmdi ahlak laiktir, yani din dışıdır ve ulusaldır, dinsel değildir.Yine toplumsal kurumlardan biri olan "hukuk" laiktir, din dışıdır. Biliyoruz ki hukuk, bir toplumun bireyleri arasında ilişkileri "hak ve adalet" esaslarına göre düzenleyen kuralların topudur. Bu ilişkiler hukuk olayları olduğuna göre her topluma ve her zamana göre değişir; çünkü dünya olaylarıdır ve bir "oluş" halindedir. Bundan dolayı toplumun yaşadığı zamanın gereklerine göre sürekli olarak değişir. İmdi hukuk laiktir, din dışıdır ve ulusaldır, dinsel değildir. Şu halde Osmanlılık zamanında olduğu gibi bu olayları birtakım din kurallarına bağlamak isteyen ve bunun sonucu olarak "hukuk olayları" ile "din olaylarını" birbirine karıştırarak **"toplum düzeni"**ni bozan, bilim dışı bir düşünüşün ürünü olan "Fıkıh" gibi "usulü fıkıh" gibi bilimlerin -ve bu bilimlerin yazıldığı kitapların- bugün hayatta yeri yoktur.Yine toplumsal kurumlardan biri olan estetik: Toplum hayatının güzelliğini, bireylere sunarak, hayatı onlara tattıran güzel sanatların din ile ilgisi olmayacağı için laiktir, din dışıdır, ulusaldır, dinsel değildir.Yine toplum kurumlarından biri olan "bilim" laiktir. Din dışıdır. Çünkü "bilim"in amacı dünya olaylarını bilimsel bir yöntem ile inceleyip açıklayarak bir yandan zihinleri aydınlatmak öbür yandan hayat olaylarını daha elverişli bir kılığa sokarak, insanlara uygarlığı sunmak olduğundan ulusaldır, dinsel değildir. Hatta bunun için Ribot, "Bilgin laboratuvarına girerken dini kapıda bırakır" der. Yani bilim laiktir.Bunun gibi felsefe de laiktir. Çünkü bilimlerin üstünde kalan yüksek konuları herhangi bir sonuca bağlamak isteyen felsefe hiç şüphe yok ki tamamıyla "hür düşünce" ile olur. Bundan dolayı laiktir, din dışıdır.Yine toplumsal kurumlardan biri olan ekonomi olayları, dünyada yaşayan insanların ekonomi hayatını düzenleyen kurallara bağlı olacağına göre, her zamana göre değişeceğinden laiktir, din dışıdır. Ve ulusaldır, dinsel değildir.Yine toplumsal kurumlardan biri olan "aile" laiktir, din dışıdır. Yani aile devlet kanunlarına bağlı olup, o kanunlara göre kurulur. Yoksa din kurallarına göre değil. Şu kadar ki ailenin içinde birleşen bireyler, kadın olsun, erkek olsun her biri **"vicdan hürriyeti"**ne sahiptir, istediği gibi düşünür, istediği gibi "inanabilir" buna hiç kimse karışamaz.Yine toplum kurumlarından biri olan "kadın" laiktir. Din dışıdır. Yani kadın konusu ele alındığı, onun toplum içindeki yeri, hakları ve ödevleri düşünüldüğü vakit din bakımından değil, din dışı, laik olarak ele alınır.Fakat kurumun içindeki bireylerden, kadınlardan her biri "vicdan hürriyeti"ne sahiptir. İstediği gibi düşünür, istediği gibi inanır.Yine toplum kurumlarından biri olan yazı laiktir, din dışıdır. Zamanın gereğince toplum kendisine en elverişli gelen harfleri kullanır. Nitekim eskiden "Arap harfleri" kullanılırdı. Türk dilinin yazılışına hiç elverişli olmadığı en son görülerek "Büyük Türk Devrimi" onları atmış, yerine Türk dilinin yazılmasına en uygun olan Latin harflerini almıştır. Ve böylece toplumun bu ihtiyacını en güzel bir kılıkta yerine getirmiştir. Nitekim bu harfler alındıktan sonra memlekette okuma yazma bilenlerin sayısı gittikçe artmaktadır.Yine toplum kurumlarından biri olan "askerlik" laiktir, din dışıdır. Yurt savunmasını üzerine alan askerlik, zamanın gereğince her türlü teknik araçlardan, silahlardan faydalanarak bu savunmayı bugüne göre yapmak ödeviyle yükümlüdür. Bundan dolayı dünya işi olan askerlik de laiktir. Böyle olduğu halde eski Osmanlılık zamanında bu da bir din işi sayılarak Tanzimat zamanından beri başlayan "yenilenme" davranmaları ne kadar güç olmuş, bunların din bakımından olabilir olduğunu bildiren "fetvalar" çıkarmak gibi adeta gülünç yollar tutulmak gerekmiştir.İşte bunlar gibi ve toplum uygarlıkta ilerledikçe buna benzer olarak ortaya çıkacak ve yeni ihtiyaçları karşılayacak olan yeni kurumlar, hep toplumun kalkınmasını sağlayacak araçlar olacağına göre laiktir, din dışıdır.2-
4 İslâmiyetin SON DİN olmasının üzerinde yükseldiği üç temel vardır:Lâ ikrah-ı fid-din = Dinde zorlama yoktur.Lâ ruhbaniyet-i fil İslâm = İslâmda ruhban sınıfı yoktur.Ezmanın tegayyürü ile ahkâm tebeddül eder = Zamanın yapılanması değiştikçe kurallar değişen zamana uyar.1997 (2026 hâlâ!)Türkiye’sinde, İslâm…devamı4
İslâmiyetin SON DİN olmasının üzerinde yükseldiği üç temel vardır:Lâ ikrah-ı fid-din = Dinde zorlama yoktur.Lâ ruhbaniyet-i fil İslâm = İslâmda ruhban sınıfı yoktur.Ezmanın tegayyürü ile ahkâm tebeddül eder = Zamanın yapılanması değiştikçe kurallar değişen zamana uyar.1997 (2026 hâlâ!)Türkiye’sinde, İslâm dinini SON DİN yapmış bu gerçeklerin hangisi gönülden kucaklanmış hakikat olarak yürürlüktedir?Hiç biri... lütfen hatırlayın.Nasıl dinde zorlama yoktur diyebilirsiniz? İçyapısı karanlıklar içinde bir hareket ortaya çıkıyor: “- Benim ardımdaysanız dindârsınız, değilseniz din yoksunusunuz” diyor ve vatanın kaderini bu kıstas içinde hükme bağlıyor.Öğrenimi de, ekmeği de aslında RUHBANLIK olan bir sınıf, Kur’an Kursundan liseler ve ihtisas öğrenimleri içinde yetiştiriliyor, yetiştirilmiş sayılan da meslekleri vatanın savunması olanların sayılarını üstüne eriştiriliyor.Tarikat literatüründe yeri olmayan fikir, kılık garabetleri sahneleri sokakları doldurmuş.Hepisinin ayrı yollardan TEK, DEĞİŞMEZ, ÖDÜN VERMEZ hedefleri şu:Mustafa Kemal Atatürk’ün emaneti laik, çağdaş Cumhuriyeti kökünden yıkmak ve Arap’ın değişmiş şartlar içinde kültür emperyalizmine yeni kan, yeni yol, yeni ufuklar açmak...
3 Ve 1915 MISIR'ın Câmiül Ezher'ine benzer bir İslâm Darülfünunu (Üniversitesi) Medine'de kurulmuş, siyasî iktidar İttihat ve Terakki'nin üç paşası Talat, Enver, Cemal Paşalar açılış törenine Medine'ye gelmişlerdi.Şereflerine oraların en değerli ikramı olarak develer kesilmişti.Bu törenler için yetiştirilmiş OSMANCIK TABURU…devamı3
Ve 1915 MISIR'ın Câmiül Ezher'ine benzer bir İslâm Darülfünunu (Üniversitesi) Medine'de kurulmuş, siyasî iktidar İttihat ve Terakki'nin üç paşası Talat, Enver, Cemal Paşalar açılış törenine Medine'ye gelmişlerdi.Şereflerine oraların en değerli ikramı olarak develer kesilmişti.Bu törenler için yetiştirilmiş OSMANCIK TABURU saf tutmuş, paşalar bekleniyordu. Arap bedevi kadınların ellerinde tefler yanık seslerle türküler söylüyorlardı. Türkülerin konusu da deve etinin lezzetiydi. Bu etin kebabının, haşlamasının, kızartmasının ne kadar lezzetli olduğu yanık yanık, makam içinde anlatılıyordu.Töreni tertipleyen Osmanlı Teşkilâtı Mahsusa Reisi Eşref Sencer Kuşçubaşı Bey, bir de gördü ki, HAZIR OL vaziyetinde olan Anadolu'nun arslan yapılı Osmancık taburunun erlerinden bazılarının Arapça deve eti kasidesini dinlerken göz yaşları şıpır şıpır damlıyor...İyi Arapça bilen Eşref Bey şaşırdı, bir ere yaklaştı, sordu:"— Oğlum, ne ağlıyorsun?"Hazırol vaziyetindeki Mehmetçik durumunu değiştirmeden cevap verdi:"— Kumandanım... Bakınız ne güzel Kur'an okunuyor..."Bu sâf, pırıl pırıl yürekli Anadolu çocuğunun duyguları önünde gözleri dolan Eşref Bey dayanamıyor:"— Oğlum, o bedevî kadınları kendilerine dağıtılacak deve etlerinin lezzetini anlatan kasideyi makamla okuyorlar. Sil gözyaşlarını..."
Bir de, Dahiliye Nazırlığı da yapmış olan Kudüs Valisi, Cemal ve Ekrem Reşid'in babaları Mehmed Reşid Rey Beyefendi'den dinlediğim ibretli olayı anlatacağım: Sultan Hamid'in falcısı ünlü Ebi Huda ile ilgili olarak...Şöyle anlattı Reşid Bey:
"- Sultan Hamid Ebül Huda'ya çok inanır, değer verir, iltifat ederdi. Sultanlar ve Sarayın ileri gelen hanımları arasında da itibarı yüksekti. Rüyalarını yorumlar, sorularını cevaplandırırdı. Aslında zarif, terbiyeli, nâzik bir adamdı.Bir gün benimle Kudüs'le alâkalı bir mevzuu görüşmek istemişti. Yıldız Sarayı'ndaki hususi odasına ziyaretine gittim. Minderinde rahat ve derin uykuya dalmıştı. Önünde yaldızlı ciltli, büyük eb'atta ve tabii Arapça bir kitap vardı. Sayfaları açıktı. Şöyle bir göz attım: Binbir gece Masalları'ydı!.."Özellikle rica ediyorum: Sizlere aktardığım bu geçmiş anılarla Arapça üzerinde menfi duygulara sahip olduğumu sanmayınız. Asla!.. Fakat öylece düşündürücü izler varki ortada, kendi anadilimizi adeta silmeye çalışan maksatlı bir kültür emperyalizminin karşısında olduğumuzu düşünmemek mümkün değil... Doktor Kırımlı bir Rahmi Bey var ki, ilk TIB OKULU, Tibhane adıyla kurulduğu zaman dersler Lâtince (Fransızca) olarak veriliyor, tüm dünyada olduğu gibi, bir de bakıyorsunuz ki bir MEDRESE kafası hortluyor: "— Lisanı Arabî var iken Frenkçeye ne lüzum var?" diyor... Bir yürek sahibi cesur kişi çıkıpta:"— A kişiliksiz bahtsız kafa... benim bir Yusuf Has Hasib'im ve bir de onun 1070'de tamamladığı buram burak Türklük örülü KUTADGU BİLİG'im var. Benim uygarlıklara yol vermiş dopdolu bir DİL'im var, Senin ARAP'ı, ACEM'in (İRAN'ın) devletine sahip değilken ben:NUH idim yer yüzünde köpüren her TUFAN'da,MEDENİYET tacını giyen bendim TURFAN'da.diyordum"— Neden benim doktorlarımı, bir Batı diliyle alıp, yakın gelecekte kendi öz dilimle onu değerlendirme emeğinin önündesin?" dememiş, diyememiştir?Bu bizim ulusal yapımızın reddinde olan aşağılık duygusunun sebebi nedir?Kur'an'ın ARAPÇA olması, ARAP'ı CAHİLİYE KARANLIK ve UTANCINDAN kurtarmak için indirilmiş olmasından dolayıdır: Yoksa İslâmiyeti bir CİHAN HAREKETİ yapmış Türklüğü cezalandırmak için değil!..Soruyorum: İbadetin sadece ARAP DİLİ'yle yapılması yolunda Kur'an veya sahih hadislerde nassı katı' (değişmez dinsel hüküm) halinde bir emir var mıdır? Yoktur.
2. Olay şudur: 23 Ocak 1930'da Menemen'de "şeriat isteriz" sesleri arasında Derviş Mehmed'in arkasına takılan yirmi otuz kişilik kalabalık, talim dönüşü yolda kendileriyle karşılaşan ve ne istediklerini soran yedeksubay öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay'ı (doğumu: 1906 - şehit edilmesi: 1930) ellerinde…devamı2.
Olay şudur: 23 Ocak 1930'da Menemen'de "şeriat isteriz" sesleri arasında Derviş Mehmed'in arkasına takılan yirmi otuz kişilik kalabalık, talim dönüşü yolda kendileriyle karşılaşan ve ne istediklerini soran yedeksubay öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay'ı (doğumu: 1906 - şehit edilmesi: 1930) ellerinde tüfekle öldürmüşler, kestikleri başını bir mızrağa takarak hükümet binasına doğru yürüyüşlerine devam etmişlerdi.Divan-ı Harb'in (sıkıyönetim mahkemesinin) tutanakları, bugün de ibretle okunmaya değer: Derviş Mehmed'in etrafına topladığı insanlarla "Kur'an'dan ayetler" olarak yarım yamalak Arapça'sıyla okudukları ne Kur'an'dı, ne de Hadis kitapları... Bunları inceleyen Diyanet İşleri Medreselerin ilk bölümlerinde Arapça öğrenmek için okutulan hikâyeler ve benzerleri olduklarını tesbit etmiş, mahkemenin sorusunu böylece cevaplandırmıştı.Mustafa Kemal'in duyduğu büyük acıyı, millete başsağlığı dilekleriyle açıklayan duygularının sonunda faciaya koyduğu bir TEŞHİS vardır ki, 1997 Türkiyesi'nin (2026 hâlâ!)TEMEL SORUNU'dur.Şöyle NOKTA'lıyordu her zaman tekrarlanabilecek TEŞHİS YANLIŞI'nı hatırlatarak:— "MESELENİN DİN'le hiçbir alâkası yoktur. Asıl sorun DİL meselesidir."İbadet Türkçeleşirse, kamet, hutbe, ezan, namaz ve öteki tüm kulluk ödevleri ana dille yapılırsa, Kur'an-ı Kerîm Türkçe okunursa, yobaz, bağnaz, din sömürücüsü, üfürükçüsünden şeyhe kadar RUHBAN SINIFI'nın mütevellileri masum vatandaşı nasıl aldatacaklar, avutacaklardı?