camenzind (@saburo)

"Ey sonbahar! ey düşsel yolculuk! seni Dolaştım yaz sıcaklarında, bekledim Duydum ki benim değildi artık, doğanın Kalbiydi uçurumlar toplamı kalbim. De bana, anlat bana, öyleyse neden hatırlıyorum onu O fırtına kuşunu gölgesini yere düşüren Gittiydi geldiği yere, uzaklığına Döner mi…devamı

saburo 1 day ago

Gertrud

Hermann Hesse

2 Gönderi

“Tanrım, yaşam nasıl da böyle karmakarışık, böyle uyumsuz, böyle düzensiz olabilir? Yalan, kötülük, kıskançlık ve kin, insanlar arasında nasıl böyle varlığını sürdürebilir? Ne kadar küçük olursa olsun her ezgi, ne kadar mütevazı olursa olsun her müzik yapıtı, kristal bir uyum…devamı“Tanrım, yaşam nasıl da böyle karmakarışık, böyle uyumsuz, böyle düzensiz olabilir? Yalan, kötülük, kıskançlık ve kin, insanlar arasında nasıl böyle varlığını sürdürebilir? Ne kadar küçük olursa olsun her ezgi, ne kadar mütevazı olursa olsun her müzik yapıtı, kristal bir uyum içinde bir araya gelmiş seslerdeki saflık, ahenk ve kardeşçe oyunun cennetin kapısını aralayacağını tüm açıklığıyla anlatıp durmuyor mu?! Sonra, kendim nasıl onu bunu paylayıp azarlayabilir, ona buna kızıp içerleyebilirim? Kendim de, tüm iyi niyetime karşın, yaşamımdan bir ezgi kotarmasını, yaşamımı saf ve temiz bir müziğe dönüştürmesini becerememiş biri değil miyim! Ruhumun derinliklerinde beni uyaran o susturulmaz sesi duyuyorum kuşkusuz; saf, gönül okşayıcı, kendi içinde mutlu seslere ve bunların yankılanıp giderek işitilmez oluşuna yakıp kavurucu bir özlemle kucak açıyorum; ne var ki, günlerim rastlantılardan ve falsolu seslerden geçilmiyor, yüzümü nereye çevirsem, parmaklarımla nereyi tıklatsam, gür ve berrak bir sesin yankısını işitemiyorum.” s. 9 Edebiyat tarihinin gelmiş geçmiş en etkili yazarlarından biri olan Hermann Hesse’nin 1910 yılında yayımladığı üçüncü eseri. Benim kendisinden okuduğum sekizinci roman oldu.. Olağanüstü bir eser. Günümüz insan ilişkilerinin gözü olsa okumaya utanacağı bir hikaye.. “Kuhn” karakterinin ne kadar özel olduğunu hissettim, kendisiyle arkadaş olmayı çok isterdim. Yaptığı fedakarlıklar, çoğumuzun yapamayacağı kadar büyüktü.. Bedensel olarak kusurlu olmanın verdiği acı ile buna mukabil gelişen, aşk ve ilişkiler; Kuhn için toplumsal normların ve sıradan mutluluk yarışının dışında kalıyor. Varoluşsal sancıların hafif etkisini hissederken aslında karakterin bir “düşüş” yaşadığını, buna rağmen ona sıradan insanların asla erişemeyeceği saf bir sanatsal bakış ve estetik özgünlük kazandırdığını fark ediyoruz. Kitabın arkasında belirtilen “Apollon” ve “Dionysos”çu yaklaşmının harika bir örnek teşkil ettiğini fark ettim. Zira Apolloncu düşünce, tabiatın düzeni (bir anlamda aklı) simgelerken; Dionysosçu düşünce, tutku ve kaosu simgeliyor. Romanda bu unsurlar şu şu şekilde aktarılmış: İlk etapta Kuhn, yaşadığı sıkıntılar nedeniyle hayata karşı kabullenişi, sessiz, ölçülü ve iç gözlemci yapısı büyük ölçüde Apolloncu çizgide. O, hayatın acılarını kaos ile değil, “müzik”le ve içsel bir dinginlikle dengeler. Teiser’in (keman arkadaşı) sunduğu düzenli, huzurlu aile hayatı da bu akılcı ve sakin dünyanın bir parçası olarak görülüyor; akabinde gelişen olaylardan sonra Kuhn, “Heinrich Muoth” karakteriyle tam anlamıyla Dionysosçu evreye geçiş yapıyor. Kendisinin en büyük dönüm noktası olan bu karakter, sahnelerdeki büyüleyici ateşi, alkol bağımlılığı, sınır tanımayan arzuları ve kendi kendini tüketme pahasına yaşayan tutkulu hali bu unsurun somut halidir.. İnsan ilişkileri ve toplumsal yapı perspektifinde, Hesse’nin dönemin Alman burjuva toplumunun katı ahlak anlayışı ile sanatçı ruhun anarşist tabiatı arasındaki çatışmayı gözler önüne seriyor (bunu daha sonra ikinci dünya savaşı yazarları yapacak). Teiser ve kardeşinin temsil ettiği dünyada, arkadaşlık, aile, ve paylaşılan küçük mutluluklar; toplumsal huzurun ve bireyin aslında sığındığı -bir anlamda çaresiz diyebileceğimiz- bir alandır. Kuhn, bir dönem bu alana sığınmak ve sıradan bir hayatın sıcaklığına yaklaşmak isterken, ruhundaki sanatçı huzursuzluğu ve Gertrud’a duyduğu trajik ilginin çekim alanı onu bu sığ alandan uzaklaştırır. Gertrud ise ne bütünüyle burjuva düzenine aittir ne de tamamen bohem bir sanat hayatına; o, bu iki dünyanın arasında kalan, sessiz ve mesafeli duruşuyla neredeyse ulaşılamaz bir idealin, estetik bir nesnenin karşılığıdır. Onun evliliği ve hayatındaki trajediler, bireyin toplumsal roller ile kendi iç gerçekliği arasında sıkışıp kalmasının somut birer göstergesidir. İlk iki romanına (Peter Camenzind ve Çarklar Arasında) göre baktığımda Gertrud, Hesse’nin -bana göre- “ilk otör eseri”. Tam anlamıyla bir edebi düstur yakaladığını hissettiriyor, üstelik büyük doğu yolculuğuna başlamadan yazmış. Kendi yazdığını zor beğenen bir isim.. Bu eserden yola çıkarak sonraki yıllarda çıkacak olan eserlere de şaşırmamak gerekiyormuş. Adam bir dahi.. Hoşuma giden alıntılar: “Bir insanın yaşamında önemli olan, önüne geçilemeyecek şeyi bilinçli bir şekilde sineye çekmekse, iyinin de kötünün de gereği gibi tadını çıkarmak ve dış yazgıdan ayrı, daha gerçek, rastlantı karakteri taşımayan bir iç yazgıyı ele geçirmekse eğer, kendi yaşamım için yoksun ve kötüydü denemez.” s. 7 . . “Müzik gibisi var mıdır! Durup dururken bir melodi gelir aklına, söylemeye başlarsın, sessiz, içinden yalnızca, varlığını melodiyle içirip doyurursun, melodi tüm güçlerine ve devinimlerine el koyar - ve sende yaşadığı süre içindeki tesadüfi, kötü, kaba, kasvetli ne varsa silip atar, dünyayı da alır kapsamına, zoru kolaylaştırır, donup kalmış nesneleri kanatlandırır. Bir halk ezgisinin melodisi üstesinden gelebilir bütün bunların. Hele armoni! Katıksız bir uyumla bir araya getirilmiş seslerin kulağa hoş gelen ahengi, örneğin bir çan sesinde, insanın gönlünü tatlılık ve hazla besleyip doyurur; daha öncekilere gelip eklenecek her yeni sesle büyür, güçlenir bu ahenk, bazen insanın yüreğini öylesine yangına verir, hazla öylesine titretip ürpertir ki, bu kadarı başka hiçbir zevkin harcı değildir.” s. 8-9 . . “Ve daha o zamanlar şunu sezmiştim ki, doğru dürüst bir çalışma insanı yalnızlığa sürüklemekte ve bizden yaşamın rahatlığına sırt çevirmemizi istemekteydi.” s. 12 . . "Böyle bir şey istediğim de yok zaten," diye yanıtladım. "Güçsüzlük ve tutukluluktan başka üzerimden kaldırıp atmak istediğim hiçbir şey bilmiyorum. İstediğim şey, acı ve sevincin aynı kaynaktan çıkıp geldiğini, aynı gücün devinimleri, aynı müziğin ritmik dışavurumları olduğunu duyumsamaktır, her biri güzel, her biri de gerekli." s. 43 . . “İnsanoğlu acayip bir yaratık; yeni yaşamımın orta yerinde, isteklerim henüz gerçekleşmişken bazen ne tuhafsa öyle oluyordu ki, geçici, hafif, sanki tüller gerisinden duyumsanan bir özlem üzerime çullanıyor, yalnızlık, hatta can sıkıntısı ve boşluk içinde geçirilen günleri aramaya başlıyordum. Doğup büyüdüğüm kentte geçirdiğim ve sonunda kasvetli monotonluğundan kaçıp kurtularak Tanrıya şükrettiğim günler bana özlenmeye değer görünüyor, hele iki yıl önce dağlarda gezip dolaştığım haftalar gerçek bir nostalji duygusuyla hayalimde canlanıyordu. Rahatlık ve mutluluklar değil, güçsüzlükler ve yenik düşmeler için yaratıldığıma, bu gölgeler ve bu özveriler olmadı mı içimdeki yaratıcılık pınarının bulanıp cılızaşacağına inanır gibiydim. Gerçekten de evimizdeki ilk zamanlar sessiz saatlerden ve yaratıcı çalışmalardan söz açılacak gibi değildi. Rahatım yerinde, varlıklı bir yaşam sürmeme karşın, adeta ruhumun derinliklerinde göçük altında kalmış bir pınarın usulcacık çağıldayarak sızlanıp yakındığını işitiyordum.” s. 63 . . “…bütün bu ateşli insanları görüyordum; sanki bir fırtınanın önüne katılmış yalpalayıp duruyor, bir belirsizlikten içeri savruluyorlardı. Erkekleri görüyordum; bugün arzuyla, yarın bıkkınlıkla kahroluyor, yana yakıla seviyor, sevgilere hoyratça son veriyor, hiçbir sevgiye güven beslemiyor, hiçbir sevgide mutluluğu bulamıyorlardı. Kadınları görüyordum sevgiden yanıp tutuşan; aşağılanmaları ve dayakları sineye çekiyor, sonunda kapı dışarı ediliyor, ama bağlandıkları erkekten yine de kopamıyor, kıskançlıkları ve horlanmış sevgileriyle onurları çiğnenmiş, köpeksi bir sadakat sergiliyorlardı. O gün uzun süredir ilk kez oturup ağladım. İçerleyerek, kızarak gözyaşları akıttım bu insanlar için; dostum Muoth için, yaşam ve sevgi için gözyaşları. Ayrıca kendim için daha bir sessiz, daha bir el altından gözyaşları döktüm; bir başka gezegende yaşar gibi bütün bu insanların arasında yaşayıp hayat denen şeye akıl erdiremeyen, sevgiye susamışlıktan ölen, ama sevgiden de korkmadan duramayan kendim için gözyaşları.” s. 68 . . “Beni tanıyor, beni izliyorlardı, bunun farkındaydım. Bütün şan ve şöhretler içinde en tatlısı, henüz büyük başarıların uzağındayken kavuşulmuş olanı, henüz başkalarında kıskançlık duyguları uyandırmayanı, henüz insanı başkalarından soyutlamayanıydı. Gözlerin üzerine çevrildiği, konuşmalarda isminin geçip övgü konusu yapıldığı duygusuyla sağda solda gezip dolaşır insan, dost simalara rastlar, değerini kanıtlamış kimseler tarafından bir baş eğişiyle, gençler tarafından saygıyla selamlandığını görür, en parlak başarıların kendisini henüz ilerideki günlerde beklediğine ilişkin bir duygu, bütün genç insanlar gibi gönlünden hiç eksik olmaz; ne var ki, bu gençler söz konusu günlerin gerilerde kaldığını görürler birden. İçimdeki rahatlık duygusunu en çok gölgeleyen şey, bana karşı açığa vurulan takdirde biraz da acıma duygusunun rol oynadığını sezinlememdi. Hatta çok vakit öyle sanıyordum ki, zavallı ve sakat biri olduğumu, sakat birinden de teselli sağlayacak bir şeyin esirgenmeyeceğini düşünerek beni kollayıp gözetiyor, bana güler yüzle davranıyorlardı.” s. 70-71 . . “Sık sık sahile inip denizin sesini dinledim, yıllar önce ilkgençlik dönemimdeki gibi yaşamın o hazin-budalaca karmaşasını düşündüm; sevginin bir yarar sağlamayabileceğini, birbirlerine karşı içlerinde iyi niyetler besleyen insanların yine de birbirlerinden habersiz kendi yazgılarını, her biri kendi akıl ermez yazgısını yaşadığını, karşısındakine ne kadar yardım elini uzatmak, ne kadar yakın olmak istese de insanın bunu bir türlü başaramayabileceğini, sanki anlamsız ve bulanık kâbuslar içinde hayret ve dehşetle düşünüp durdum.” s. 156

saburo 4 days ago

Kırmızının Otobiyografisi

Anne Carson

2 Gönderi

Türk okurunun muhtemelen hiçbir zaman sevemeyeceği bir eser/yazar.. Okunması kadar, anlaşılması (ve hazmedilmesi) zor bir kitap. Mitsel yönü acayip güçlü. Kanada’dan böylesine ilginç bir yazarın çıkmış olması şaşırtıcı. Kitabı nasıl özetleyeceğimi bilmiyorum; ferit edgü gibi yazıyor, leyla erbil gibi anlatıyor,…devamıTürk okurunun muhtemelen hiçbir zaman sevemeyeceği bir eser/yazar.. Okunması kadar, anlaşılması (ve hazmedilmesi) zor bir kitap. Mitsel yönü acayip güçlü. Kanada’dan böylesine ilginç bir yazarın çıkmış olması şaşırtıcı. Kitabı nasıl özetleyeceğimi bilmiyorum; ferit edgü gibi yazıyor, leyla erbil gibi anlatıyor, arada henry miller cesareti sezdim, bir de sevim burak gibi fazla metafor kullanıyor.. okuduğum en ilginç yazarlardan biri oldu. Muhtemelen sizler için hayal kırıklığı olacaktır. “Dolunay hızlı bulutlar yolluyordu soğuk gökyüzüne. Geri döndüklerinde kavga ediyorlardı. Seni rahatsız eden fotoğraf değil fotoğrafçılığın ne olduğunu anlamamak. Fotoğrafçılık rahatsız edici, dedi Geryon. Fotoğrafçılık algısal ilişkilerle oynamanın bir yoludur. Aynen öyle. Ama bunun için fotoğraf makinesi şart değil. Yıldızlar yok mu? O yıldızların hiçbiri aslında orada değil mi diyeceksin bana? Bazıları orada ama bazıları on bin yıl önce yandı bitti. Buna inanmıyorum. Nasıl inanmazsın, kanıtlanmış bir gerçek bu. Ama onları görebiliyorum. Anılarını görüyorsun. Bu konuşmayı daha önce yapmamış mıydık? Geryon, Herkül'ün peşinden arka balkona çıktı. Divanın iki ucuna oturdular. O yıldızlardan bazıları ne kadar uzakta biliyor musun? Yine de inanmıyorum. Birisi yıldıza dokunup yanmasın da görelim. Parmağını uzatsın Anı yanığı! desin o zaman inanırım. Tamam yıldızları boşver sese ne diyeceksin, ormanda ağaç kesen adamları seyretmişsindir. Ben ormanda adam filan seyretmem. Pes. Çok soğuk olur. Ne? Çok soğuk olur, diye tekrarladı büyükanne balkon salıncağından. Ormanlarda adamları seyretmek mi? Anı yanığı. Ha. Haklı. Evet bir keresinde ciğerinde yanık oluşmuş ve soğuk bir his veriyordu ve benden yokmuşum gibi bahsetme. Pardon. Hades'te ciğerleri yanar mı insanın? Hayır Pireneler'de yaktım ciğerlerimi kayakçıların fotoğrafını çekmek için St. Croix'ya gitmiştim 1936 Kış Olimpiyatları Grushenk yarışıyordu bilir misiniz Grushenk i? Neyse çok hızlıydı o acayip kırmızı kayak pantolonuyla çektığım resmini bin dolara satmıştım Life dergisine. 1936 'da çok iyi paraydı. Bize hava atma hâlâ çok iyi para - bir fotoğraf için. Herkül'ün babası (elini divana doğru salladı ama Herkül eve girmişti) "Kırmızı Sabır" için bu paranın yarısından bile daha az verdi - "Kırmızı Sabır", gördün değil mi? Keşke mutfağa asmasaydı orası çok karanlık herkes siyah beyaz zannediyor tabii kimse bilmiyor bir fotoğrafa nasıl bakılacağını bugünlerde. Hayır lavları gördüm, onlar lav değil mi? Tabii ki koninin tepesindekileri diyorsun. Hayır fotoğrafın dibini diyorum çam ağaçlarından birinin dallarında kan gibi küçük damlalar. Evet çok güzel küçük kırmızı damlalar benim imzam. Insanı rahatsız eden bir fotoğraf. Evet. Ama neden? "Bütün o dehșeti bozan neşe." Bunu kim demiş? Yeats. Yeats nerede volkan görmüș? Galiba siyasetten bahsediyormuş. Hayır söylemek istediğim bu değil sanırım. Sessizlik mi. Ama bütün fotoğraflar sessizdir. Bu kadar yüzeysel olma bütün annelerin kadın olduğunu da söyleyebilirsin. Değiller mi? Elbette ama manası yok. Asıl mesele bunu nasıl kullandıkları-biçimin sınırları dahilinde- Annen adada mı oturuyor? Annemden bahsetmek istemiyorum. Peki. Sessizlik öyleyse. Herkül mutfak kapısından çıktı. Divanın sırtlıgına tırmandı ve uzunlamasına yattı. Büyükannen bana sessizliğin değerini öğretiyor, dedi Geryon. Bilirim, dedi Herkül. Geç oldu nine yatmayacak mısın? Uyuyamıyorum meleğim, dedi büyükanne. Bacağın mı ağrıyor? Bileklerini ovayım istersen. Gel seni yukarıya çıkarayım. Herkül büyükannesinin karşısına geçmişti onukar gibi kaldırdı, Geryon kadının bacaklarının asimetrik olduğunu gördü birisi yukarı bakıyordu öteki aşagıya ve arkaya. lyi geceler çocuklar, dedi eski kömür sesiyle. Tanrı size rüyalar nasip etsin.” s. 72-74

saburo 5 days ago

“Aradığım kadın Benden daha yakın bana Ayak seslerini işitiyor gibiyim Tutkumun ateşi içinde. Dinmeyen susuzluğuyla bülbül gibi Gönlümün kurumuş havasında Eriyip gidiyor bir damla su için. Usuldan usuldan giriyor düşüme Ilık gecede ay ışığı altında. Canevimin yeşeren yaprakları içinde Gördüğüm…devamı

saburo 1 week ago

Digger

Alejandro G. Iñárritu

3 Gönderi

Spoiler içeriyor 5 oscar sahibi Meksikalı yönetmen Alejandro Gonzalez Inarrutu’nun dört yıl aradan sonra çektiği yeni filmi. Bolca Amerika ve kapitalizm eleştirisi içeren film; sahte liberal zenginlerin (bir açıdan “Nouveau riche”), fosil yakıt (petrol) hegemonyasının ve emperyalist sistemin menfaatler doğrultusunda sermayelerini nasıl…devamı5 oscar sahibi Meksikalı yönetmen Alejandro Gonzalez Inarrutu’nun dört yıl aradan sonra çektiği yeni filmi. Bolca Amerika ve kapitalizm eleştirisi içeren film; sahte liberal zenginlerin (bir açıdan “Nouveau riche”), fosil yakıt (petrol) hegemonyasının ve emperyalist sistemin menfaatler doğrultusunda sermayelerini nasıl hayasızca ve bencilce kullanabileceklerini, bunun sonucunda da hiçbir pişmanlık duymayacaklarını gözler önüne seriyor. Kara komedinin sınırlarını aşan, bu yönüyle de muhtemelen seyirciyi ikiye bölecek bir yapıya sahip. Inarritu’nun otör biçimi baştan sona etkin. Bir önceki filmi “Bardo (2022)”daki kaotik yapı bu filmde de -konuya göre- kendini hissettirdi. Klişe olarak görülen iş adamı figürü, zenginliğin doruğundaki bencil adama dönüşüyor. Petrol patronu olan “Digger Rockwell” her şeyi kontrol edebileceğini sanan kibirli egosu ile, dünyayı ve doğayı öyle bir noktaya getirir ki artık ekolojik denge bozulur ve bu zarar asla düzeltilemez bir boyuta ulaşır. Digger kapitalizmin (kendi gücünün), doğa (filmde yer alan buzul parça) karşısında nasıl yıkılabileceğini açık bir biçimde gösterir. Amerikan rüyası etrafında şekillenen petrol kralı, endüstriyel boyutta tezahürü olarak görülmekte.. Burada doğrudan bir tür “Petro-ekonomi” algılanmamalı; kanımca Digger karakterinin altında daha çok, kapital dünyanın saf ve acımasız aç gözlülüğü yatmakta. Özellikle mahkemevari salonda yaptığı basın açıklamasında, liberal zenginliğin sadece bir enerji bağımlılığı olmadığı, akisne doğanın tahakküm altına alınmasını ve sömürülmesini meşrulaştıran “gizli” neo-liberal bir ideoloji olduğu vurgusunu yapar. Digger, sinematografik biçimin sarsıcı kılan en temel kırılmayı, anlatının ilk çeyreğinden sonra seyirciye dayattığı ontolojik ikilemle gerçekleştirir. Film ilerledikçe, ekrana yansıyan bu grotesk kapitalist tablonun mutlak bir gerçeklikten ziyade, ekolojik olarak çökmüş kıyamet sonrası (kesinlikle post-apokaliptik diyebileceğimiz -ama garip şekilde sadece sonlara doğru hissettiğimiz-) bir gelecekte var olma mücadelesi veren topluluklar tarafından sahnelenen “Fossil Fools” (yanlış hatırlamıyorsam adı böyleydi) adlı bir tiyatro oyununun sinematik versiyonu olduğu anlaşılır. Daha önce “Birdman” filminde karşımıza çıkan “metatiyatro” (film içerisinde yer alan hikayeden bağımsız kurmaca -oyun-) bu filmde de karşımıza çıkıyor. Bu iç içe geçen anlatı evreni vasıtasıyla; Amerika başkanının sergilediği nükleer tetikçilik refleksleri ve paranoyalar üzerinden Rusya ve Çin (Amerikanın kendisine rakip gördüğü en güçlü iki ülke) eksenindeki küresel hegemonya savaşları ile emperyalist güç çatışmalarının dünyayı sürüklediği uçurumu gözler önüne serer. Inarritu, Trump dönemi Amerika’sının popülist ve performatif (aynı zamanda serbest siyaset) mekanizmalarına ve bu mekanizmaların iklim krizini inkar eden görüşüne eleştiride bulunur. Ham petrolün ve endüstriyel gücün, küresel ölçekte nasıl bir yıkım üretebileceğini görsel bir ihtişamla fakat grotesk (burada bir parantez açmak gerekir, zira bu grotesk mizansen ilginç bir şekilde -neredeyse tamamı- iç mekan üzerinden oluşturulmuş. Tabi hikayesi gereği normal gelebilir ancak tipik bir inarritu filminde pek göremeyeceğimiz bir tercih.) bir tonla işler. Digger’ın yarattığı kaosu (mecburiyetten dolayı) kendi elleriyle “kurtarmaya” kalkışması, kapitalist sistemin krizleri kendi ürettiği araçlarla çözme illüzyonunun (solutionism -çözümcülük-) ironik ve eleştirel bir dışavurumudur. Yönetmen Inarritu, söz konusu katmanlı kurguyu oluştururken “klasik Hollywood” dramaturjisinin kalıplarını bilinçli olarak yıkarak yapısöküme uğratır. İzleyici olarak alışık olduğumuz “güvenli alan”dan uzaklaştırarak, “oyun içinde oyun” tercihi ile, keskin bir kutuplaşma yaratır. Meksikan stili anlatımdan hollywood’a, ardından Postmodern anlatıma kayan tarzı dikkat çekiyor. Kim inanır ki bu filmin yönetmeni “Amores Perros”u çekti. Sonunda gördüğümüz final, kibrin vücut bulmuş hali Digger’ın dünyayı kurtarışını izlediğini zannederken, aslında çoktan gerçekleşmiş olan ekolojik felaketin enkazında, geçmişin travmalarını sahneyle yüzleştiren kurbanların acılı performansına ortak olduğunu fark ederek derin bir sarsıntı yaşar. Burada komik olan seyircinin alkış ve tezahüratlarının tamamen “öfke ve nefret” üzerinden gerçekleştirmesidir. Bütün bu anlattıklarıma rağmen, bana göre Inarrutu’nun en zayıf filmi. Kara komediden uzak sert bir suç filmi görmeyi tercih ederdim. Zaten tarzının bu yöne kayması, Bardo’dan belliydi. Oscar ve Altın küre’de adaylıklar alacağı kesin ama şahsi olarak kazanır mı sanmıyorum.. başta söyleceğimi şimdi söylüyorum: Tom Cruise ilk oscarını alabilir. Ödül dünyasında yılın en çok konuşulan oyuncusu John Malkovich olsa da bu filmdeki karakter ve performans tam Oscarın tarzına uyuyor, bu noktada Cruise’un şansının yüksek olduğunu düşünüyorum. Inarritu Sıralamam: 1- Birdman (9.4/10) 2- The Revenant (9.2/10) 3- Biutiful (9/10) 4- 21 Grams (8.5/10) 5- Amores Perros (8.2/10) 6- Babel (8/10) 7- Bardo (7.8/10) 8- Digger (6/10)

saburo 1 week ago

“Bu aydın gecede öyle mutluyum ki; Sonsuz bir hazzın yatağında saadetin Kaç kelime konuşulur bilmem, şamdanlar altında, Ama bir boğuşmadır başlar ışıklar kararınca Şimdi üzerime geliyor çıplak göğüsleriyle, Bir yanda sereserpe geceliği; Uyuyan gözkapaklarıma dayıyor dudaklarını, Aralık ağzından duyuyorum "uyuşuk"…devamı

saburo 2 weeks ago

“Gül rengi bulutlardan Başında nemli bir tül. Sisten eteklerini Yerlere sermiş Eylül... Boş ve tenha yolların Ölü yapraklar süsü. Rüzgârın dudağında Bir kuğunun türküsü. Her yaprağın üstünde Titreyen bir damla su.. Topraktan yükseliyor Sonbaharın kokusu... Güneşin içinde, bir Hasta yüz…devamı

saburo 4 weeks ago

Ne Kitapsız Ne Kedisiz

Bilge Karasu

4 Gönderi

“Anıların yardımıyla ayakta duruyormuşçasına yaşamak, ulaştığımız bu ânın bütün bir yaşam içindeki yerini düşünerek yaşamak, ulaştığımız bu ânı geçmişe yansıtıp yaşamak, yanlış bir iş, der oldu Karasu. Dünyayla, bu anla, artık ilişkisi kalmayan, dünyayı yalnız geçmişinin korkuları içerisinden algılayan bir…devamı“Anıların yardımıyla ayakta duruyormuşçasına yaşamak, ulaştığımız bu ânın bütün bir yaşam içindeki yerini düşünerek yaşamak, ulaştığımız bu ânı geçmişe yansıtıp yaşamak, yanlış bir iş, der oldu Karasu. Dünyayla, bu anla, artık ilişkisi kalmayan, dünyayı yalnız geçmişinin korkuları içerisinden algılayan bir yaşlının ancak anılarıyla ayakta durabildiğini (dahası, durmasına yardım edilmesi gerektiğini) gördükten sonra... Geçmişimizi özümlemesini öğrenirsek, andaçları savurabilir, anıları bir kıyıya itebilir, ilişkileri -gerektiğinde- koparabiliriz; yaşam yoksullaşırmış, çevremiz genişlemez, daralırmış, dahası, cenazemizin arkasından yürüyecek olanların sayısı... Varsın olsun. Olacaksa, o da. Yaşamayı öğrenmek gerek... Bu hesaplar yararsız.” s. 102-103 Okur olarak bizler, sürekli olarak yeni yazarlar keşfederiz ve bu yazarlardan bazıları, yaşamımıza doğrudan bir iz bırakır; benim için son zamanlarda bu isim “Bilge Karasu” oldu. Çok kötü bir yıl başlangıcı yaptığım için iyi bir okuma süreci geçirmedim. Bundan dolayı okumalarım zayıf oldu. Ancak karasu “Gece”siyle birlikte beni hayata -normale göre- hızlı döndürmüştü, şimdi de bunu bu kitabıyla başardı. Bu tabiri kullanmayı sevmiyorum ancak söylemem gerekiyor; karasu’nun eserleri “başucu” niteliğinde -en azından benim için. Kurduğu cümleler, cümle içindeki kısa cümleleri, parantezleri ve daha önce hiç duymadığım kelimeleri… o bir deha ve ben kendisini çok sevdim. Onu ve eserlerini sadece “postmodern” olarak anmak yakışıksız bir durum. İnsanın ruhuna odaklanan - bunu başaran- bir düşünce dünyasına sahip, ve sorarım sizlere; “böyle kaç yazarımız var?”. Onun dilinden her türlü konuyu okumak istiyorum. Her konuda okurun yaşamını, zihnini, hal ve hareketlerini etkileyecek şekilde “çok düşünsel” bir hareketle yazıyor, sanki okuruyla sohbet edercesine. Gerek bu yönü, gerek üslûp gerekse de konu itibarıyla kendime en yakın bulduğum birkaç yazardan biri oldu. Değeri bilinmemiş -amerikalılar hariç, onlar bilmiş- bir yazar. Onun bütün kitaplarını okumak istiyorum, keşke çok vaktim olsa... Çoğu okur için anlamsız ve boş geleceğinin farkındayım ama yine de önermek istiyorum; “karasu”yu okuyun.. “HANGİ YAZAR -okumayı yaşamının bir parçası saymışsa-kitap üzerine, kitaplarla ilişkileri üzerine bir şeyler yazmamış?” s. 9 . . “Oysa nesne-kitaptan kopabilmek gerek. Metinden ya da öğreniden söz edilecek olursa diyeceğim ki, o metin sizi uzun ya da kısa süre besleyip yaşattıysa, ondan da kopmasını öğrenmek gerek. Özümlediğinizle yetinebilirsiniz. Vazgeçilmez metinler yok mu? Elbette var; ama ne kadar az! Onları mezarımıza taşımayacaklardır gene de, cenazemizi kaldıranlar.” s. 12 . . “Bir imgeden yararlanarak üretebileceklerimiz, ya da, bu imgenin "içine" yerleştirip doldurabileceklerimiz, bu imge yardımıyla kavrayıp yorumlayabileceklerimiz tükenmez, tüketilemez. Öyle sanıyorum.” s. 18 . . “Bu özümleme ile uyarlanma işlemlerinin, bilginin yapılarından söz edilirken düşünülen özümleme ile uyarlanma iş-emlerine benzediğini sanıyorum. İmgelerimizi uyarladığımızda bizi zorlayan “gerçeklik” ise, “dış dünya” da olabilir, başka bir imge de olabilir. “Gerçeklik” dediğimiz, her birimiz için, imgelerimizden başka bir şey değildir bir bakıma. İmgelerimizi sürekli olarak bozup düzelterek, yeniden kurarak, onlara bu özümleme ile uyarlanma işlemlerini uygulayarak, kendimizi, kendimizin dışında kalanı, anlamlı tutmağa çalışırız.” s. 21-22 . . “Roman, katmerli bir imge üretecidir. Hem de iki düzeyde: Bilerek, isteyerek türettiği imgeler vardır, her yazarın. Bunların harcı, varolan, çevresinde, kültüründe dolaşan imgelerden, okuduğu yazarların türettiklerinden karılmıştır. Ama yazarın, farkına varmaksızın, içinde yaşadığı dünyadan alıp kullanarak yazılı dolaşıma ilk kez (ya da, yeniden) soktuğu, kattığı imgeler vardır. Bunlar yeniden üreyecek, başka tüketimlere kaynaklık edecektir.” s. 24 . . “Dili, durmadan, kurmak zorundayız. Yaşamla, düşünceyle sürekli bir etkileşim içinde olan, var ettiğimiz, bizi var eden bu aracı, durgu durak bilmeden kurmak zorundayız. Bilmek ile yetinemememiz de bundan.” s. 34 . . “Yaratımın payından söz ediyoruz. Her şeyin her zaman aynı biçimde görüleceği, algılanacağı, yorumlanıp anlaşılacağı, her zaman aynı dilsel kalıplar içerisinde dile getirileceği, herhangi bir şeyin değişmeyeceği düşüncesinde değilseniz, iletişimin her zaman kolay olacağı beklentisiyle yaşamağa da kalkışamazsınız.” s. 37 . . “İlk sorumuz şu olmalı: İnsanlar, şehirlerinde rahat etmek için dirim ortaklarını teker teker yok etmenin ne kadar ilkel bir "çözüm" olduğunu, iş işten geçmeden anlayabilecekler mi? (Pencereyi gölgede mi bırakıyor? Kökler betona mı dayandı? Ağaçlar kesiliverir. Kuduz tehlikesi artar gibi mi? Kediler köpekler fırında yakılıverir.) Karşıdan bakanlar için şehir yaşamı bir "kolaylıklar cenneti"dir; şehirliler, zahmetsizliğin ancak zahmetle elde edilebileceğini unutuyor mu? Öldürmekten, yok etmekten azıcık daha zahmetli çıkar yollar aramamak, uygarlığın övüncü haline mi gelecek?” s. 59-60 . . “Av, kendi canınızı tehlikeye atmıyorsanız, türlü zahmetlere katlanmıyorsanız, çirkinleşir. Karın doyurma çabalarının, çeşitli üretim-tüketim kuralları çerçevesini aşmaması beklenir. "Sınır nereden geçer?" türünden çok ince bir sorunun tartışılması ne bu yazı içerisinde girişilebilecek bir iştir, ne de ben kendimi bu konuda yetkeli görürüm. Ama bir canlının dirimini ortadan kaldırmakta kendini özgür duymak, "ben insanım, herhangi bir hayvanı istediğim gibi, istediğim zaman öldürebilirim, herhangi bir bitkiyi koparır, kökünü sökerim" demek, tehlikeli bir yamılsamadır; kötü bir yanılgıdır; araba sürenin, elinde bulundurduğu (elinin altında tuttuğu) güce aldanarak her yolun öncelikle kendinin olduğunu, ancak araba süren başka insanlarla bir ortaklığı bulunabileceğini, daha değersiz bir soy oluşturan yayaların başlarının çaresine bakmak durumunda olduklarını sanması gibi...” s. 63-64 . . “Bir "insanlık" belirtisi, olsa olsa, "yakıyorum ama önce uyuşturuyorum" denmiş olmasında görülebilir. ("İstesek onu da yapmayız ya... İnsanız ne de olsa...") Gelgelelim, uyuşturmak, diri diri yakılan bir memeliyi (amaç buysa) acı çekmekten ne kadar korur? Pek iyi bildiğimiz bir şey olmasa gerek... "Acı çığlıklar" (haberi veren gazetecinin kullandığı deyim) işitildiğine göre "uyuşturma" denen iş, yararını, ancak firının dışındakilere sağlıyor besbelli. Neresinden bakılırsa ürkütücü, tiksinç bir iş bu.” s. 65 . . “Oysa hiç kimse, kendini zaten içinde bulduğu "dünya"ların, çevrelerin dışından gelen biriyle ilişki kurmak zorunda değildir. Böyle bir ilişkiyi, onu göze alan kurar; böyle bir ilişkiye, onu göze alan girer. "Eve kedi aldık" deyimi bir "cahillik" belirtisidir. Bu cahillikten zamanla kurtulursanız, ne mutlu size! Yok, sürdürürseniz... Yaşamınızın hangi başka ilişkisinde "cahillik" saygın bir durum olarak görülür, söyler misiniz? Genellikle, öğrenilen bir şeydir: "Cahillik"in cezası hemen gelir bulur sizi!” s. 74 . . “Pek az okura ilginç görüneceğini sandığım bu "giriş"i niye gerekli gördüm ki? Gerçekte, "giriş" dediğim bölüm, iki katlı: Metinle dipnotlarını birbirinden ayırmadığımı okur fark etmiş olsa gerek. Şu anda da bu ayırmama işlemini sürdürüyorum, besbelli. Her dipnotu, dipnotun dipnotunu, her söylediğimi açımlamanın aracı olarak kullanmağa karar verirsem, okur (bu notların yerleştiriliş, diziliş biçimlerine göre) gözünü, durmadan, bir sağa bir sola, bir aşağıya bir yukarıya kaydırmağa katlanacak mı? Bol dipnotlu bir yazı olarak tasarladığım bu yazıyı elden geldiğince dipnot düşmeden yazmağa karar veriyorum. Bu da bir deney işte!” s. 78-79

saburo 4 weeks ago

Dört Mevsim Satıcısı

Rainer Werner Fassbinder

1 Gönderi

İlginç bir şekilde, ikinci el bir kitabın son sayfalarında -öneri niyetine yazılmış- görünce, adını zikretmek gerektiğini düşündüğüm, Alman ekolünün (herzog ve wenders gibi isimlerinden önce) büyük yönetmeni Rainer Werner Fassbinder’ın 1972 yılında yayımladığı dram filmi. Yanlış hatırlamıyorsam deprem yılı izlemiştim.…devamı

saburo 1 month ago

“Ölümle Sayrılık hep çevirir küle Her ateşi, ki tutuşur bizim için. O ağızdan, boğulduğu yüreğimin, O gözlerden, iri, tutkun, tadı öyle, Merhem gibi güçlü o öpücüklerden, Işınlardan canlı coşkulardan, nedir Artakalan? Ah korkunç bu, ruhum! Bir Soluk mu soluk, karalama…devamı