(@) - Raf

arber 6 months ago

Anlatı yazarın Kafkas topraklarında gezerken gördüğü ezilmiş devedikeni ile duyduğu ve tanık olduğu bir öykü ile başlıyor. Bu sahne, romanın ana karakteri olan Hacı Murat’ın kaderinin simgesel bir yansımasıdır. Devedikeni, her şeye rağmen ayakta kalmaya çalışan ama sonunda ezilen bir…devamıAnlatı yazarın Kafkas topraklarında gezerken gördüğü ezilmiş devedikeni ile duyduğu ve tanık olduğu bir öykü ile başlıyor. Bu sahne, romanın ana karakteri olan Hacı Murat’ın kaderinin simgesel bir yansımasıdır. Devedikeni, her şeye rağmen ayakta kalmaya çalışan ama sonunda ezilen bir direnişi temsil eder. Kitaba adını veren Hacı Murat, 19. yüzyılda Kafkasya’da Rus İmparatorluğu’na karşı verilen direnişin en önemli isimlerinden birisidir. Kendisi de Rus olan yazar, Hacı Murat'ın hayatını anlatırken taraf tutmadan, oldukça nesnel bir dil kullanmıştır. Kitap boyunca ana karakterimiz olan Hacı Murat ne tamamen yüceltilir ne de seytanlaştırılır, onun cesareti kadar kararsızlıkları, çıkarları ve insani zaafları da açıkça gösterilir. Bu kitabı klasik kahraman anlatılarından ayırır. Roman boyunca Kafkas halkının Rus ordusu karşısında yaşadığı zulüm ve yıkım çarpıcı sahnelerle aktarılır. Köylerin yakılması, masum insanların öldürülmesi ve savaşın sıradan insanlar üzerindeki etkileri, okuyucuya savaşın romantik değil yıkıcı bir olgu olduğunu hissettirir. Tolstoy, Rus askerlerini de tek boyutlu karakterler olarak sunmaz. Onların içki, kumar ve disiplinsizlik içindeki yaşamlarını anlatarak, imparatorluk düzeninin ahlaki çöküşünü gözler önüne serer. Eserde dönemin önemli tarihi figürlerinden Şeyh Şamil ve Çar I. Nikolay da yer alır. Şeyh Şamil, inancı ve liderliğiyle güçlü bir figür olarak çizilse de mutlak bir doğruluk sembolü değildir. Çar I. Nikolay ise kibirli, sert ve iktidar sarhoşu bir yönetici olarak tasvir edilir. Tolstoy iki figürü de eleştirerek, gücün insanları ne kadar yozlaştırabileceğini gösterir. Dikkat çeken noktalardan bir diğeri, yazar savaşın doğrudan ya da dolaylı olarak etkilediği pek çok yan karakterin hayatına değinir. Bu anlatım tekniği, savaşın yalnızca cephede değil, toplumun her kesiminde yarattığı travmayı gözler önüne serer. Sonuç olarak; Savaşın anlamsızlığı ve insanların çaresizliği...

arber 6 months ago

Üç Kız Kardeş

Anton Çehov

7 Gönderi

Spoiler içeriyor Anton Çehov’un Üç Kız Kardeş adlı eseri, taşrada yaşayan üç kız kardeşin Moskova’ya dönme umutları etrafında şekillenen, dört perdelik bir oyundur. Ancak bu umut, hareketten çok bekleyişle, eylemden çok özlemle beslenir. Olaylar, kız kardeşlerin evinde, askeri çevreden gelen misafirler etrafında…devamı

arber 6 months ago

Hayvan Çiftliği

George Orwell

371 Gönderi

İnsanların kurdukları düzene ve uyguladıkları zulme isyan eden çiftlik hayvanlarının, yönetimi ele geçirip insanları çiftlikten kovmalarıyla başlayan Hayvan Çiftliği, distopik olduğu kadar politik bir alegoridir. George Orwell, bu kısa romanda iktidar, devrim ve yozlaşma kavramlarını son derece sade bir anlatımla…devamıİnsanların kurdukları düzene ve uyguladıkları zulme isyan eden çiftlik hayvanlarının, yönetimi ele geçirip insanları çiftlikten kovmalarıyla başlayan Hayvan Çiftliği, distopik olduğu kadar politik bir alegoridir. George Orwell, bu kısa romanda iktidar, devrim ve yozlaşma kavramlarını son derece sade bir anlatımla gözler önüne serer. Koca Reis adı verilen lider domuz, eşitlik, hak ve adalet gibi kavramları kullanarak hayvanları ortak bir doktrin altında toplar. Ortak düşman her zaman insandır. Koca Reis’in ölümüyle birlikte fikirleri animalizm adı altında sistemleştirilir. Ancak asıl kırılma noktası, devrimden sonraki süreçte yaşanır. Yönetimi ele geçiren domuzlar, zamanla devrimin ideallerinden uzaklaşır ve iktidarı kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya başlar. Başlangıçta herkesin eşit olduğu iddia edilirken, süreç ilerledikçe eşitliğin yalnızca bir söylemden ibaret olduğu ortaya çıkar. Zeki ve kurnaz olan domuzlar, eski idealleri sadece diğer hayvanları motive etmek ve kontrol altında tutmak için kullanır. Kendilerine her türlü ayrıcalığı tanırken, diğer hayvanlar giderek daha fazla çalışmaya zorlanır. Eninde sonunda nefret ettikleri insanlara benzemeye başlamaları, romanın en çarpıcı ironisidir. Kitabı okurken, bir devrimci ruh etrafında toplanıp sisteme ve haksızlıklara karşı “artık yeter” diyen insanların mücadelesi canlanır gözünüzde. Ancak devrimden sonraki süreçte, fikir ayrılıkları baş gösterir. Güçlü olanın zayıf olanı sindirdiği, siyasetin bir manipülasyon aracına dönüştüğü bir düzen kurulur. Yapılan tüm yanlışlar ve hatalar, ortada olmayan ya da ölmüş bir figüre yüklenerek meşrulaştırılır. Bu durum, iktidarın sorumluluktan nasıl kaçtığını ve gerçeği nasıl yeniden yazdığını acı bir biçimde gösterir. Her zaman olduğu gibi, çalışan kesim başkalarının refahı için emek verirken, bu sömürü mutluluk ve özgürlük söylemleriyle süslenir. Hayvan Çiftliği, bu yönüyle yalnızca belirli bir tarihsel dönemi değil, iktidarın doğasını, insan zaaflarını ve gücün yozlaştırıcı etkisini anlatan evrensel bir metne dönüşür.

arber 6 months ago

Cimri

Molière

37 Gönderi

Uzun zamandır teatral tarzda bir eser okumuyordum. Bu beş perdelik oyun adeta ilaç gibi geldi diyebilirim. Konu, adından da anlaşılacağı üzere cimrilik üzerine kuruludur. Kitabın başında, Moliere’in kısa bir hayat öyküsü ve esere dair genel bir tanıtım yazısı yer alır.…devamı

arber 6 months ago

Beyaz Kalp

Javier Marias

2 Gönderi

Javier Marias, 1951’de Madrid’de doğmuş, çağdaş İspanyol edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Filozof Julian Marias’ın oğlu olan yazar, çocukluğunun bir bölümünü ABD’de geçirmiştir. Bu deneyim, eserlerindeki düşünsel derinliği ve dil hassasiyetini belirgin biçimde etkilemiştir. Felsefe ve edebiyat eğitimi alan Marias,…devamıJavier Marias, 1951’de Madrid’de doğmuş, çağdaş İspanyol edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Filozof Julian Marias’ın oğlu olan yazar, çocukluğunun bir bölümünü ABD’de geçirmiştir. Bu deneyim, eserlerindeki düşünsel derinliği ve dil hassasiyetini belirgin biçimde etkilemiştir. Felsefe ve edebiyat eğitimi alan Marias, uzun yıllar çevirmenlik yapmış, Shakespeare, Faulkner ve Nabokov gibi yazarları İspanyolcaya kazandırmıştır. Beyaz Kalp, onun en bilinen ve en çok ses getiren eserlerinden biridir. Kitaba adını veren “beyaz kalp” ifadesi, masumiyetin, bilinmezliğin ve suçtan önceki halin metaforu olarak kullanılır. Ancak Marias’a göre masumiyet kalıcı değildir. İnsan bildikçe değişir, ağırlaşır ve dönüşür. Bilgi, bir kurtuluş değil, çoğu zaman bir yüktür. Roman, genç bir kadının banyoya girip kendisini öldürmesiyle açılır. Bu ölüm, romanın merkezinde yer almasına rağmen uzun süre doğrudan ele alınmaz; okurun zihninde bir gölge gibi dolaşır. Hikaye, ana karakter Juan üzerinden ilerler. Juan bir tercümandır; mesleği gereği başkalarının sözlerini aktarır, fakat kendi hayatında konuşulmayan, bastırılan gerçeklerle çevrilidir. Yeni evliliği, babasının geçmişi ve annesiyle ilgili sezgileri onu sürekli bir sorgulama haline iter. Roman boyunca temel soru şudur. İnsan her gerçeği bilmek zorunda mıdır, yoksa bazı hakikatler bilinmediğinde mi hayat sürdürülebilir olur? Anlatı, çoğu zaman olaydan çok düşünceye yaslanır; iç monologlar, uzun çözümlemeler ve tekrarlar kitabın ayırt edici özelliklerindendir. Karakterlerin tamamında belirgin bir belirsizlik hakimdir. İlişkiler güven üzerine değil, sezgi, şüphe ve suskunluk üzerine kuruludur. Beyaz Kalp, evlilik, sadakat ve aşk kavramlarını romantize etmek yerine, onların içindeki kırılganlığı, korkuyu ve saklanan gerçekleri görünür kılar. Marias, okuru kesin cevaplara değil, rahatsız edici sorulara sürükler. Kitap, olaydan çok düşünceyi vicdan bağlamında anlatır. Aşk, evlilik, sadakat ve sır kavramlarını kesin doğrularla değil, gri alanlara bırakır. Uzun uzun cümleler okumak ve kelimelerin lezzetine varmak istiyorsanız bu kitap tam size göre.

arber 6 months ago

Yedinci Mühür

Ingmar Bergman

127 Gönderi

“Tanrı’yı duyularımızla kavramak bu kadar akıl almaz bir şey mi? Neden kendini yarım yamalak vaatler ve görünmeyen mucizeler sisinin içinde gizlesin ki? Kendimize inanmadığımız halde inananlara nasıl inanacağız? İnanmak isteyen ama inanamayan bizlerin hali ne olacak? Ya inanmak istemeyen ve…devamı“Tanrı’yı duyularımızla kavramak bu kadar akıl almaz bir şey mi? Neden kendini yarım yamalak vaatler ve görünmeyen mucizeler sisinin içinde gizlesin ki? Kendimize inanmadığımız halde inananlara nasıl inanacağız? İnanmak isteyen ama inanamayan bizlerin hali ne olacak? Ya inanmak istemeyen ve inanamayanların hali ne olacak? Neden içimdeki Tanrı’yı öldüremiyorum? Neden O’na lanet okuyup kalbimden söküp atmak istesem de, acı verici ve aşağılayıcı bir şekilde içimde yaşamaya devam ediyor? Neden kurtulamadığım hain bir gerçeklik olarak kalıyor?” Ölüm, her insanın hayatında bir kez tadacağı ve kaçamayacağı bir gerçekliktir. Bu gerçekliğin bir anlığına sizi almaya geldiğini düşünün. Ona ne söylerdiniz? Yaşamak için biraz daha süre mi isterdiniz, yoksa yalvarır mıydınız? Belki de daha yapacak çok şeyiniz olduğunu, sizi seven insanların ve sizin sevdiklerinizin olduğunu anlatırdınız. Ingmar Bergman, Yedinci Mühür filminde bu soruya kesin bir cevap vermek yerine Tanrı’yı aramayı seçer ve izleyiciyi içsel sorgulamaların zirveye çıktığı bir anlatının içine çeker. Ingmar Bergman’ın bu temalara yönelmesinde, çocukluğunda yaşadığı deneyimlerin büyük payı vardır. 14 Temmuz 1918’de İsveç’in Uppsala kentinde doğan Bergman’ın babası, katı disiplinli bir Lüteryan rahipti. Baskıcı ve otoriter bir aile ortamında büyümesi, yönetmenin filmlerinde sıkça karşılaşılan Tanrı, suçluluk, korku, ölüm, sessizlik ve inanç sorgulamalarının temelini oluşturur. Yedinci Mühür filminde, vebanın kol gezdiği Orta Çağ’da Haçlı Seferleri’nden dönen şövalye Antonius Block, Ölüm ile karşı karşıya gelir. Ölümle yüzleştiğinde ondan biraz zaman kazanmak için satranç oynamayı teklif eder. Ancak bu teklif, yaşamını uzatmak için değil, Tanrı’nın varlığına dair bir cevap alabilmek içindir. Satranç oyunu, insanın ölüm karşısındaki çaresiz mücadelesinin güçlü bir sembolü haline gelir. Bu oyun sürerken Block ve yaveri Jöns, veba, korku ve çaresizlikle çevrili bir dünyada yolculuk ederler. Karşılaştıkları her insan, hayata, inanca ve ölüme dair farklı bir bakış açısını temsil eder. Filmin adı, İncil’in Yeni Ahit bölümünde yer alan Vahiy Kitabı’ndaki “yedi mühür” kavramına doğrudan gönderme yapar. Vahiy’de bu mühürler açıldıkça savaş, hastalık, kıtlık ve ölüm gibi kıyamet alametleri ortaya çıkar. Yedinci mühür açıldığında ise gökte derin bir sessizlik hakim olur. Bergman bu sessizliği, Tanrı’nın yokluğu ya da suskunluğu olarak yorumlar. Filmde veba salgınıyla kuşatılmış dünya, ölümle yüz yüze gelen insanlar ve Tanrı’ya yöneltilen cevapsız sorular, bu sembolik yapıyı destekler. Böylece Bergman, İncil’deki dini bir metaforu birebir aktarmak yerine, insanın inanç krizi, anlam arayışı ve Tanrı’nın sessizliği üzerine felsefi bir sorgulamaya dönüştürür. Filmde, veba karşısında çaresiz kalan insanların Tanrı’ya sevgiyle değil korkuyla yönelmesi ve Kilise’nin insanları cadı ilan ederek Tanrı adına yakması, inancın merhametten uzaklaşıp insanlık dışı bir baskı aracına dönüşmesini gözler önüne serer. Bergman, bu sahneler aracılığıyla Kilise’nin insanları kurtarmak yerine korkuyla kontrol eden bir düzen haline gelişini sorgular ve dinin insanı özgürleştirmesi gerekirken nasıl zalimleşebildiğine dikkat çeker. Ne kadar izlersem izleyeyim; etkisinden çıkmadığım dakikalar ile başbaşa kalıyorum. Sessizlik, gerçekten insanın canını sıkan cinsten. Sessizlik, gerçekten insanın canını sıkan cinsten. Tanrı bazı sorulara cevap verse, bu sessizliği bir anlığına da olsa bozsa, belki de duyulan bu derin huzursuzluk tamamen dinerdi.

arber 6 months ago

Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği

Peter Jackson

156 Gönderi

IMDb listesinde üst sıralarda yer alan Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği (2001), Peter Jackson'ın yönettiği ve J.R.R. Tolkien'in aynı adlı eserinden uyarlanan üçlemenin ilk filmidir. Orta Dünya evreninde geçen, iyiliğin ve kötülüğün savaşında maceraya giriş niteliğindedir. Film, Orta Dünya'nın kaderini belirleyen…devamı

arber 6 months ago

Başlangıç

Christopher Nolan

386 Gönderi

IMDb listesinde 10. sırada yer alan Inception (2010), Christopher Nolan’ın yazıp yönettiği, modern sinemanın en özgün ve etkileyici yapımlarından biridir. Bilinçaltı, rüya ve gerçeklik kavramlarını merkezine alan film, yakın geleceğe göz kırpan temalarıyla dikkat çeker. Filmin değerlendirmesine ve özetine geçmeden…devamıIMDb listesinde 10. sırada yer alan Inception (2010), Christopher Nolan’ın yazıp yönettiği, modern sinemanın en özgün ve etkileyici yapımlarından biridir. Bilinçaltı, rüya ve gerçeklik kavramlarını merkezine alan film, yakın geleceğe göz kırpan temalarıyla dikkat çeker. Filmin değerlendirmesine ve özetine geçmeden önce Christopher Nolan hakkında kısaca değinmek istiyorum. Kendisiyle ''Memento'' filmi sayesinde tanışmıştım. Filmi ilk izlediğimde ne kadar karmaşık olduğunu düşünüp epey zorlandığımı hatırlıyorum. Hikayeyi tam anlamıyla kavrayabilmek için filmi iki-üç kez daha izlemem gerekmişti. Daha sonrasında diğer yapımlarını izledikçe, Nolan’ın kendine has bir anlatım dili olması ve neredeyse hiç kötü filminin bulunmaması ona hayran olmam için yeterli oldu. Başlarda filmlerinde karmaşık anlatımı ön planda tutsa da, zamanla bu dili daha dengeli hâle getirdiğini söylemek mümkün. Filmlerinin bu denli başarılı olmasında Nolan’ın çok yönlü bir sinemacı olmasının da büyük payı vardır. Kendisi senaristlikten yapımcılığa, kurgu ve sinematografi süreçlerine kadar pek çok alanda söz sahibidir. Bu da ortaya çıkan işlerin kalitesini doğrudan etkiler. Nitekim Nolan’ın filmlerinin büyük bir kısmını IMDb’nin en iyi filmler listesinde görmek mümkündür. Gelelim Inception filmine… Film, insanların rüyalara girebildiği bir zaman diliminde geçer; bunu yakın gelecek olarak değerlendirmek mümkündür. Bu konuda uzman kişiler, başkalarının rüyalarına girerek bilinçaltındaki fikirleri çalar ve bu fikirleri belirli amaçlar doğrultusunda kullanan kişi ya da kurumlar adına çalışırlar. Bu alanda en yetenekli isimlerden biri Dom Cobb’dur(Leonardo Di Caprio). Cobb, rüyalar aracılığıyla yapılan bu çıkarma işinde son derece profesyonel olmasına rağmen, geçmişte yaşadığı travmalar ve suçluluk duygusu nedeniyle içsel bir mücadele içindedir. Eşinin ölümünden dolayı yaşadığı ülkeye gittiği an yakalanma durumu olacağı için bir arayış içindedir. Bu nedenle çocuklarına kavuşabilmesinin tek yolu, kendisine teklif edilen son ve en zor görevi kabul etmesidir. Bu görev, şimdiye kadar yapılanlardan çok daha farklıdır. Amaç bir fikri çalmak değil, bir fikri bilinçaltına yerleştirmektir. Yani imkansız olduğu düşünülen “inception” fikrini gerçekleştirmek. Cobb, bu görev için topladığı ekibiyle, rüyalar içinde rüyalarla örülü çok katmanlı yapıda başarmak zorundadır. Klasik bilim kurgu filmlerinin aksine Inception, gerçeklik algısını son derece güçlü bir biçimde ele alır. Film, yaşadığımız dünyanın ne kadarının gerçek, ne kadarının zihnimizin bir ürünü olabileceğini sorgulatır. Uyandığımızda etkisinden uzun süre çıkamadığımız rüyalar ve bu rüyaların başlangıç anlarını hatırlayamamamız gibi durumlar, rüya ile gerçek arasında sıkışıp kaldığımız anlara dikkat çeker. Bastırdığımız duygular ve hatıraların, bilinçaltında ne denli güçlü bir etkiye sahip olduğunu görmemiz filmin çarpıcı yönlerindendir. Ne kadar rüya da olsa bu duygular rüyamızda bile karşımıza cıkıp bize kaçmanın mümkün olmadığını gösterir. Film aynı zamanda zaman kavramını ve fikirleri alışılmışın dışında ele alır. Rüya katmanları derinleştikçe zamanın farklı hızlarda akması, izleyiciye zamanın mutlak değil, algısal bir olgu olduğunu hissettirir. Fikirler ise en tehlikeli ve en güçlü virüsler olarak tanımlanır. Bir fikrin insan zihnine yerleştirilmesi, bireyin özgür iradesini ve kararlarının ne kadar kendisine ait olduğunu sorgulatır.

arber 6 months ago

Ucuz Roman

Quentin Tarantino

155 Gönderi

IMDb listesinde 9. sırada yer alan Quentin Tarantino’nun 1994 yapımı Ucuz Roman (Pulp Fiction) türünün ilk ve en iyi örneklerinden biridir. Özellikle doğrusal olmayan hikaye anlatısı, keskin diyalogları ve karakterleriyle tam bir başyapıttır. (Filmde oynayan kişileri değiştirseniz bu film olmazdı…devamı

arber 6 months ago

Lüzumsuz Adam

Sait Faik Abasıyanık

9 Gönderi

Kitap, birbirinden içten ve samimi on dört hikayeyle karşılar okuru. Okurken sanki mahallenizden bir insanla sohbet ediyormuş hissine kapılırsınız. Dili son derece sade, gösterişten ve yapaylıktan uzaktır. Bu yalınlık da metnin insanda kalıcı bir tat bırakmasını sağlar. Sait Faik, kendisini…devamı