(@) - Raf

Tutkulu bir şiir sever değilim fakat bazı şahsiyetlerin şiirlerini okumayı ayrıca severim. İşte bunlardan biri olan Fatih Sultan Mehmet Han.. Avnî mahlasıyla yazdığı şiirlerini okumayı veya dinlemeyi pek değerli bulduğum müthiş insan. Daha önce, yine şiirlerinden birini dinlerken aynı zamanda…devamıTutkulu bir şiir sever değilim fakat bazı şahsiyetlerin şiirlerini okumayı ayrıca severim. İşte bunlardan biri olan Fatih Sultan Mehmet Han.. Avnî mahlasıyla yazdığı şiirlerini okumayı veya dinlemeyi pek değerli bulduğum müthiş insan. Daha önce, yine şiirlerinden birini dinlerken aynı zamanda okuyabileceğim bir metinsel kaynak bulmak ümidiyle araştırmış, bu eseri bulmuş ve hemen edinmiştim. Kitapta hem Sultan Mehmed’in yazdığı orijinal dizeleri görebiliyor hem de bugünün diliyle "Burada aslında ne demek istemiş?" sorusunun cevabını uzman bir edebiyatçının yorumuyla okuyabiliyorsunuz. Bense düzenli bir okuma yapmıyorum, ara sıra açıp bir kaç sayfasını okumaktan daha çok keyif alıyorum. Fakat bu kitap oldukça minimal; asıl eserden ise çoğumuz bihaberiz. Fatih Sultan Mehmed’in günümüze ulaşan tek eseri olan ve içinde derin anlamlar barındıran birçok manzumesinin yer aldığı asıl kitabı 'Dîvân'ın ilk baskısının, 1904 yılında Berlin’de, Doğu Dili ve Edebiyatına ilgi duyan bir Alman profesör tarafından yapılmış olması gerçekten çok ilginçtir. Profesörün bu girişimi, Fatih'in şiirlerinde kullandığı terimlerden hareketle onun coğrafya, felsefe ve astronomi gibi ilimlerle yakından ilgilendiğini açıkça görmesinden kaynaklanır. Sultan'ın hem siyasi dehasını hem de edebi yönünü araştırmaya, şiirlerinin derinlerindeki manaları keşfetmeye değer bulan bu istek, nitekim o günden bugüne birçok akademik araştırmaya da konu olmuş. İşte tam burda bizlere haklı bir eleştiri doğuyor; bahsini ettiğim eserin, ülkemizde basımı için çok geç kalınması, eğitim içeriğine dahil edilmemesi ve divan şiiri kategorinde eksik değerlendirilmesi büyük bir kayıp. Bu durumun Divan Edebiyatına yönelik önyargılar ve siyasi nedenlerden kaynaklı olduğunu söyleyebiliriz. Klasik Türk Edebiyatı araştırmacılarımız da bu konuya temas eden tespitlerde bulunmuşlardır. Onlar, bu çalışma gibi Dîvân edebiyatı geleneğinden beslenen nice eserin gölgede kalmasını, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yeni rejimin ve sistemin kök salabilmesi için eskiye ait değerlerin bir dönem geri planda tutulması politikasına bağlarlar. Ancak bu devlet politikasının zamanla katı bir doğmaya ve bağnazlığa dönüştüğünü; okullarda onlarca yıl boyunca Dîvân edebiyatının halktan kopuk, sadece saraya hitap eden, dili ağır ve dalkavukça bir edebiyat olarak kötülenerek öğretildiğini ifade ederler. Geleneksel okul kitaplarında sadece "saraya hitap eden yüksek zümre edebiyatı" olarak anlatılsa da, aslında askeri yazışmalardan halkın dilindeki mevlide kadar hayatın içine sinmiş, estetik derinliği çok yüksek 700 yıllık muazzam bir klasik kültür mirasıdır, Dîvân Edebiyatı. Bu muazzam kültürel hazineyi yeniden canlandıracak nesiller elbet olacaktır inşallah. Bu durumun bir deliline de Diyarbakır gezim sırasında şahit oldum. Orada ziyaret ettiğim tarihi bir caminin kütüphanesinde, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı tarafından basılmış birçok nadide eser gördüm. Bunların arasından “Fâtih Dîvânı ve Şerhi” adlı esere de rastladım ve büyük bir mutlulukla satın aldım. Henüz cildini bile açmaya kıyamadığım 615 sayfalık bu dev eseri, hakkıyla okuyabilmek için doğru zamanı bekliyorum. Ayrıca kitap Raf’da bulunmadığı için eksik içerik olarak da bildirdim.

beyruha 3 weeks ago

10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az…devamı10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az rastlanır bir konu başlığı. Zaten bu çalışma, yapay zeka ve makine felsefesi üzerine Türkiye'de kaleme alınmış ilk ve en önemli yapı taşlarından biri. Ülkemizde bu tür başarılı şahsiyetlerden ve çalışmalarından haberdar olmak gerçekten kıymetli. PDF formatındaki tam makaleye internetten ulaşabilirsiniz. İlgililerine makalenin özetini buraya bırakıyorum: Cahit Arf’ın "Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?" başlıklı makalesi, onun 1959 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde verdiği bir popüler konferansın metnine dayanır. Alan Turing'in ünlü "Taklit Oyunu" (Turing Testi) makalesinden dokuz yıl sonra yazılan bu metinde Arf, bir matematikçi gözüyle "düşünme" eylemini mekanikleştirip otomatlara aktarıp aktaramayacağımızı tartışır. Cahit Arf bu makaleye, "düşünme" kavramını insan beyninin dış etkiler altında verdiği tepkiler ve yaptığı işler olarak mekanik bir çerçeveye oturtarak başlar. Arf, beyin fonksiyonlarını refleksler, mantıksal akıl yürütme ve sezgisel yaratıcılık olarak üç gruba ayırır ve o dönemin hesap makinelerinin (otomatların) sadece ilk iki grupta, yani kendilerine verilen sabit emirleri ve mantık silsilelerini çok hızlı uygulamakta başarılı olduğunu belirtir. Makinelerin gerçekten "nasıl" düşünebileceği sorusuna geldiğinde ise Arf, günümüzün yapay sinir ağları ve makine öğrenmesi teknolojilerini onlarca yıl öncesinden tahmin eden bir çözüm sunar: Bir makinenin düşünebilmesi için dış dünyayı algılayacak sensörlere sahip olması ve sabit kurallarla çalışmak yerine, belirli bir amaca ulaşırken hata yaparak, ödül ve ceza mekanizmalarıyla kendi programını kendi kendine güncelleyebilmesi gerekir. İnsan ile makine arasındaki en temel farkı "yaşama gayesi, istekler ve estetik hissi" gibi biyolojik ve duygusal motivasyonlarda gören Arf, makinelerin kendi kendilerine bir amaç var edemeyeceğini, ancak insanoğlu tarafından bir gaye ile programlanıp "tekâmül etme" (kendi kendine evrimleşip öğrenme) yeteneği kazandırıldığında, insanı hayrete düşürecek seviyede düşünebileceğini savunur.

beyruha 3 weeks ago

Günah Kalbi Öldüren Zehir

Haifaa Younis

1 Gönderi

“Yavrum, Allah’ın kalbini nurla doldurduğunu görüyorum, bu nuru günahın karanlığıyla söndürme” Demişti İmam Mâlik henüz dokuz yaşında olan deha talebesi İmam Şafiî’ye. İlim, Allah’ın kalplerimize yerleştirdiği bir nurdur ancak günahlarımız bu nurun sönmesine neden olabilir; faydalı ilim bizden çekilip alınabilir.…devamı“Yavrum, Allah’ın kalbini nurla doldurduğunu görüyorum, bu nuru günahın karanlığıyla söndürme” Demişti İmam Mâlik henüz dokuz yaşında olan deha talebesi İmam Şafiî’ye. İlim, Allah’ın kalplerimize yerleştirdiği bir nurdur ancak günahlarımız bu nurun sönmesine neden olabilir; faydalı ilim bizden çekilip alınabilir. Allah hayrını murad ettiği kuluna bu zafiyetine karşın bazı işaretler gönderebilir. Mesela İmam Mâlik’e göre hafızamızın kötüleşmesi, unutkanlığın sıkça baş göstermesi bunlardan biridir. Yine misalen bize bir sorun hasebiyle müracat eden kişiye birikimimize rağmen yanıt vermekte güçlük çekmek de bu ilahi ikazlardandır. Halbuki meseleye dair kitaplar okumuş bir şeyler bildiğimize eminken lal olmamız, cümlelerimizin birbirine girmesi yahut muhatabımıza anlattıklarımıza rağmen etki edemeyişimiz; bir sebeple arkadaşımızla uzun süreli küs kalmamızdan veya dışarıda gezinirken harama yönelen bakışlarımızdan yahut basit görülen bir yalandan kaynaklı olabilir. Küçük günahların ardındaki gizli tahsilat tam olarak böyledir. Eğer binbir meşaaketle öğrendiğimiz ilmin kalıcı olmasını istiyorsak küçük-büyük her günahtan itinayla sakınmamız elzemdir. Filhakika Mü’minin gözü de kulağı da filtreli olmalı ki ilmini muhafazada muvaffak olsun. Kitap da bize İslami kaynaklarca günah kavramını ve büyük-küçük günahlar arasındaki farkları; manevi yanımızı nasıl cılızlaştırdığını nahifçe anlatıyor. Allah’ın kullarına olan şefkat ve bağışlamasını; kulun günahlarına rağmen tövbeyle tertemiz olacağını da unutmadan hoşça eklemiş. Zaten yazar hanımefendi de çok tatlı ve donanımlı birisi, kalemine bereket. Kitabın özeti mahiyetinde olan şu satırları da ekleyip bitireyim: “İbnü’l Kayyım rahimehullah şöyle demiştir: ‘Günah işlemememin nedeni dindar olmam değil, Allah’ın beni koruyor olmasıdır. Günah işlemeye başladığım an Allah korumasını benden çekmiş ve bunu yapmama izin vermiş demektir.’ Allah’ın çok merhametli ve bağışlayıcı olduğunu biliyoruz ancak imtihan gereği onun korumasını üzerimizden çekip istediğimizi yapmamıza izin verebileceğini de unutmamalıyız. İşlediğimiz her günah başkalarından veya şeytandan kaynaklanacak diye bir şey yoktur; bu bizim Allah ile olan bağımızla ilgilidir ve bu itaatsizliğe iten davranışlarda bulunduğumuzu bize gösterir."

beyruha 4 weeks ago

Neyi yargılamalı insan? Hep bir suçlu arar ya hani. Bilinmeyenin acziyeti mi yoksa öğrenilmiş çaresizlik miydi hayat serüvenini en iyi tanımlayan. Belkide hep bilmenin(!) verdiği boşvermişlikti onu yaşamını inşada bu derece dikkatsiz kılan. Bir sonun varlığını gidişatından okuyamayan, gittiği yolu…devamı

beyruha 1 month ago

Vakti Gelmedi mi?

Burhan İşliyen

1 Gönderi

Eser, Hadîd Suresi 16. Ayetten ilhamla hayatımızda yaratılışımıza dair ötelediğimiz veyahut ertelediklerimize binaen “Vakti gelmedi mi?” sorusuyla bir çağrıda bulunuyor. Nefsin bitmek bilmeyen arzuları ve dünyanın ışıltılı hengamesi çoğu zaman hakikatin önüne bir perde çeker. Hal böyleyken geçici olanın cazibesine…devamıEser, Hadîd Suresi 16. Ayetten ilhamla hayatımızda yaratılışımıza dair ötelediğimiz veyahut ertelediklerimize binaen “Vakti gelmedi mi?” sorusuyla bir çağrıda bulunuyor. Nefsin bitmek bilmeyen arzuları ve dünyanın ışıltılı hengamesi çoğu zaman hakikatin önüne bir perde çeker. Hal böyleyken geçici olanın cazibesine kapılıp ebedi olanı ihmal etmek, insanın kendi yolculuğundaki en büyük yanılgısı oluyor. Bir vakit içimizde oluşan tanımlayamadığımız bazen minimal bazen devasal obruklar hep bu gizli manevi erimenin neticesidir. Ol sebepten, bize asıl dünyamızı hatırlatma gayretinde olan bu kitap, sadece dindar kesime değil, hayatın hızından yorulmuş ve içsel bir boşluk hisseden her kesimden okura hitap ediyor. Benim için de kitap; bildiklerimi uygulamadaki heyecan ve refleksime dair test ettiğim hızlı bir check-up niteliğinde oldu. Yine insanın iyiliği, ibadeti, tövbeyi ve sevgiyi sürekli bir gelecek zamana hapsetmesi kitabın en önemli eleştirisi. Buna paralel yazar teşhisi koymuş: Modern dünya bizi uyuşturuyor. Tedavi ise bellidir: Uyanmak ve hemen şimdi harekete geçmek. Son olarak bu meseleye dair İmam Gazalî’nin (rahimehullâh) çok güzel bir tespitini yazmak istiyorum. Der ki "Ey oğul! Farz et ki bugün öldün. Hayata geri dönmek için ne kadar yalvaracağını bir düşün. O halde bugün, o yalvarıp istediğin 'ikinci şans' günüdür. Vaktini ziyan etme." Yine Hasan-ı Basrî rahimehullâh da der ki “Ey Ademoğlu! Sen günlerden ibaretsin. Bir gün geçince senin de bir parçan gidiyor demektir. Giden parçan geri gelmeyeceğine göre, uyanmak için daha neyi beklersin?" Sahi vakti gelmedi mi? "İman edenlerin, Allah’ı anmak ve O’ndan inen gerçek (Kur’an) sebebiyle kalplerinin ürpermesi vakti gelmedi mi? Onlar daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar. Onların üzerinden uzun zaman geçmiş de kalpleri katılaşmıştı. Onlardan birçoğu da yoldan çıkmış kimselerdir." (Hadîd Suresi/ 16)

beyruha 1 month ago

Görebildiğim en güzel ikinci manzara, her rafı binlerce dünyaya açılan kütüphanemdi. Ona şöyle bir baktığımda ormanda derin bir nefes alır gibi açılır içim, soluklanır kalbim. Kitaplara sahip olmak bir nimet, okumayı sevmek ise başka bir hikmetti. Aslında ben onlara değil…devamı

beyruha 1 month ago

Siyer-i Nebi: Çağdaş ve Orijinal Bir Tahlil

Yasir Qadhi

1 Gönderi

Bu zamana kadar okuduğum en iyi siyerlerden biriydi. Müellif hem akademik bir titizlik hem de analitik bir tahlil neticesinde çok güzel bir eser çıkarmış meydana. Okurken yeni şeyler öğrendiğim gibi çoğu kez duygulandım. İçimdeki Resul ve ashab sevgisi, hayranlığı sanki…devamı

beyruha 1 month ago

Günahlardan Nasıl Korunabilirim? 2

İbn Kayyim el-Cevziyye

1 Gönderi

Yazarın üç bölümden oluşan “el Cevabü’l Kafi” adlı eserinin ikinci bölümüdür. Eserde bazı günah çeşitlerinin şer’i hukuka göre hükümleri ve bu hükümlerin hikmetleri açıklanmakta. Aynı zamanda insanın iç dünyasındaki fücur ve takva mücadelesinin aktörlerinden olan günahlara gidiş yolları teşhir edildiği…devamıYazarın üç bölümden oluşan “el Cevabü’l Kafi” adlı eserinin ikinci bölümüdür. Eserde bazı günah çeşitlerinin şer’i hukuka göre hükümleri ve bu hükümlerin hikmetleri açıklanmakta. Aynı zamanda insanın iç dünyasındaki fücur ve takva mücadelesinin aktörlerinden olan günahlara gidiş yolları teşhir edildiği gibi onlardan nasıl korunulabileceği anlatılmaktadır. İnsanın Allah’a asi olduğu davranışları paralelinde ceza maddeleriyle ürkütüleceği sanılan bir kitap gibi görülse de aksine okudukça Rabbimizin merhametinin sonsuzluğu ve kullarının haklarına dair hassaslığı aklınızda daha sağlam yerleşeceği kanaatindeyim. Çünkü gaye günahkarı değil, her daim günahı hedef alan kaide etrafında şekillenmekte hatta bu teknik, kullara da öğütlemektedir. Bu sayede birey, pişmanlık ve ümidi kalbinde buluşturarak tövbe etmeyi geciktirmeyip hatalarını bertarafta daha marifetli olabilmektedir. “Ceza, amelin cinsindendir.” Yani her hatanın bedeli yine o yanlışın acısıyla ödenir. Bir insan dünyada yaptığı bir hatanın karşılığını fıtri şeriat kanunlara göre alıyorsa Allah onu temizlemek istediğindendir. O kulundan vazgeçmediğinin alametidir. “Kainatta her şey zıddıyla bilinir.” Hikmetiyle düşününce adaletin ancak adaletsizlikle bilineceğine dair şu sıralar daha çok misal görmekteyiz. Şimdilerde nihayet maskesi düşen, karar mekanizması eleştirilen BM muhakemesi kıyasında İslam hukukunun dogmatik bir sistem olmadığını, akla ve yaratılışla aykırı iş yapmadığını; aksine anayasal medeniyetin vadettiği yargı ve adaletten öte bireysel, toplumsal menfaat ve nizam üzerine gerçekçi hüküm ile ıslahatlar barındırdığını gözlemlemek, teğet etmek artık pek daha kolay. İnancımızın, bilimle çelişmediği gibi medeni hukukun da yalnız ondan türeyebileceğini pekala tefekkür edebilirsiniz. Bu kısa çalışma da konu için esaslı bir delil olmuş diyebilirim. Aynı zamanda okumak isteyenlerin ilk olarak günahların kalpteki etki ve zararlarının daha kapsamlı anlatıldığı serinin birinci kitabıyla başlamasını öneririm. Kitabın tahlilini yaparken beraberinde düşünce alemimdeki yankılarını da yazınca satırlar epey uzuyor. Benim için keyifli olan bu sürecin sizin için de istifadeli olmasını ümit ediyorum. Son olarak kitapta altını çizdiğim bazı kısımlar: • Okumak ayetleri anlamın bir vesilesidir. Seleften biri şöyle demiştir: ‘Kur’an kendisiyle amel edilsin diye indirilmiştir. Öyleyse okumayı amel etmek için yapın.’ •Bazen günahın zararı hemen gelebilir, bazen de az veya çok gecikebilir. Nasıl ki hastalıkta bazen sebebiyle beraber bazen de sonrasında meydana geliyor. İşte bu noktada kulun genellikle yanlışa düştüğü noktadır. Şöyle ki günah işlerde hemen arkasında günahın her hangi bir etkisini görmez. Oysa kul bilmez ki o günah tesirini zaman içerisinde yavaş yavaş gösterecektir. Nitekim zehir ve zararlı şeylerde etkilerini aynı şekilde yavaş yavaş yaparlar. Şayet bu sırada kul, ilaçlarla, zararlı atıkları vücudundan atmakla ve panzehirle tedavi olursa ne ala, aksi halde bunlar onu ölüme götürür. Evet durum böyledir. Tek bir günahın dahi etkisi giderilmezse kişiyi helaka götürür. Peki her an ve her gün günah üstüne günah işleyenin hali nice olur? Yardım istenen Allah’tır. • Fesubhanallah! Nice tersine dönmüş, şekil değiştirmiş ve batırılmış olan kalpler vardır ki sahibi farkında değildir. Nice insanların övmesine kanan, Allah’ın örtmesine aldanan, Allah’ın nimetleri ile istidrac (yavaş yavaş azaba) edilenler vardır. Tüm bunlar cezalar ve ihanetlerdir. Oysaki cahil onları keramet zannetmektedir. • Allah Teala şöyle der: “Ama gerçek şu ki, gözler kör olmaz; lâkin göğüsler içindeki kalpler kör olur.” (Hac Suresi/46) • Kalpteki büyük günahlar: Allah’a ortak koşmak, günahta ısrar etmek, Allah’ın rahmetinden ümit kesmek ve kendini Allah’ın mekrinden (tuzağından) güvende hissetmek. • Gerçektende dünyada ahirette ki cennet gibi bir cennet vardır. Her kim o cennete girememişse ahiretin cennetine de giremez. • Öyleyse kul, haddi zatında günahın büyüklük ve küçüklüğüne bakmasın. Fakat asi olduğu zatın azametine, kadrine ve günah işlemekle saygınlığını çiğnemesine baksın. • Bakış insanın başına gelen bela ve musibetlerin çoğunun da kaynağıdır. Çünkü bakış zihinde hayali doğurur, sonra hayal fikri, fikir şehveti sonra şehvette iradeyi doğurur sonra bu kuvvetlenir nihayet kesin bir azime döner. Netice de bir engel olmadıkça, fiil kaçınılmaz olur. Bu konuda şöyle denilmiştir: “Gözü yummaya sabretmek baktıktan sonraki acıya sabretmekten daha kolaydır.” • İmam Şafiî der ki: Vakit kılıçtır. Sen onu kesmezsen o seni keser. Nefsini hak ile meşgul etmezsen seni batıl ile meşgul eder. • Kalp düşük hatıralardan boşaltılmadıkça o kalpte faydalı hatıralar yerleşemezler. Çünkü o faydalı duygular, hatıralar ancak boş bir yerde yerleşir. Nitekim şairin dediği gibi: Ben aşkı tanımadan önce onun aşkı bana geldi Boş kalbe rastladı da iyice yerleşti • Neticede şeytan, kulun, salah ve felahının ancak kalbini istila etmesi gereken bu iradelerden alıkoyarak onu sadece iredesizlik ve boş kalmayla meşgul edip oyalar. • Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem şöyle der: ‘Kulun kalbi düzgün olmadıkça imanı düzgün olmaz, dili düzgün olmadıkça da kalbi düzgün olmaz. (Müsned) Başka bir hadiste: ’Sabah olduğu zaman bütün organlar dile yalvararak şöyle derler: Allah’tan kork, biz seninle ayaktayız sen doğru olursan bizde doğru oluruz sen eğilirsen bizde eğiliriz. (Müsned, Tirmizi) • Söz senin esirindir. Ağzından çıkınca sen onun esiri olursun. • İşte bu en büyük fıkıhtır. Yani kişinin işlediği günahların kendisine ihanet edipte kendisiyle güzel ölümün arasına girmesinde korkması en büyük anlayıştır. “De ki: “Ey kendilerinin aleyhinde (günahta) aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Şüphesiz Allah, bütün günahları affeder. Çünkü O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Zümer Suresi/ 53)

beyruha 1 month ago

Yoksulluk İçimizde

Mustafa Kutlu

13 Gönderi

“Taleb şan değildir. Razı ol şan da senin, nam da senin. Varlığını bilinmezlik toprağına göm. Gömülmeyen şey nabit olmaz. Dünya sûretlerinin bulaştığı ayna nasıl parlar? Huzura girmeden önce tevbe sularında yıkan. Kader teneffüs ettiğin her nefeste seninle. Eşyadan eşyaya seyahat…devamı

beyruha 1 month ago

İzzetli ve Korkusuzca Yaşamak

Muhammed Emin El-Mısri

1 Gönderi

Bir dönem her insanın hayatında, okuyunca çok etkilendiği ve ciddi bir takım kararlar almasına vesile olan kitaplar olmuştur. Bu kitap da benim için onlardan biri. Yıllar önce ilk okuduğumda üzerimde büyük bir tesir bırakmıştı. Vurguladığı hakikat, toy bünyemdeki sendeyelen fikir…devamı