obey ☪︎ (@obey)

obey 8 hours ago

ceyda düvenci: "yapay zekaya her soru sorduğunuzda yaklaşık 6 litre suyun buharlaşmasına neden oluyorsunuz. bu yüzden soru sormadan önce gerçekten gerekli olup olmadığını düşünmek gerekiyor." gerçek rakamlar ne? ai'nin su tüketimi esas olarak veri merkezlerindeki sunucuları soğutmak için kullanılan sudan…devamıceyda düvenci: "yapay zekaya her soru sorduğunuzda yaklaşık 6 litre suyun buharlaşmasına neden oluyorsunuz. bu yüzden soru sormadan önce gerçekten gerekli olup olmadığını düşünmek gerekiyor." gerçek rakamlar ne? ai'nin su tüketimi esas olarak veri merkezlerindeki sunucuları soğutmak için kullanılan sudan (evaporative cooling) geliyor. bu su buharlaşıp atmosfere karışıyor. • en yaygın referans (2023 ucr araştırması): bir chatgpt sohbeti (20-50 soru/sorgu) yaklaşık 500 ml (yarım litre) su tüketiyor. yani tek bir soru için ortalama 10-25 ml civarı. • daha yeni modeller (gpt-4o, gemini): google'ın kendi raporuna göre median bir gemini sorgusu 0.26 ml (yaklaşık 5 damla) su kullanıyor. openai'nin sam altman'ın belirttiği rakamlar da mililitre seviyesinde (0.3 ml civarı tek sorgu için). • daha yüksek tahminler: bazı hesaplamalarda (dolaylı elektrik üretimi suyu dahil) tek bir uzun sorgu 39 ml'ye kadar çıkabiliyor, ama 6 litre gibi bir rakam hiçbir güvenilir kaynakta yok. bu, belki bir sohbetin veya çok karmaşık bir işlemin yanlış çarpımı olabilir. kısaca: 6 litre değil, mililitre mertebesinde (birkaç damla ile yarım şişe arası, sorgunun uzunluğuna ve modele göre değişir). neden su tüketiliyor? veri merkezleri çok ısınıyor. soğutma için su buharlaştırılıyor. ayrıca ai'nin kullandığı elektriğin üretilmesi de (termik santrallerde) su harcıyor. toplam etki gerçek, ama kişisel kullanımda ihmal edilebilir seviyede. • karşılaştırma: bir fincan kahve yapmak veya 10 dakika duş almak çok daha fazla su harcar. • global ölçekte sorun: milyarlarca sorgu birikince veri merkezleri önemli miktarda su tüketiyor (2025 tahminleri yüz milyarlarca litre). özellikle kurak bölgelerde yerel su stresi yaratabiliyor. özet: ai'nin çevresel maliyeti var (su + elektrik + karbon). her sorguyu düşünerek sormak iyi bir alışkanlık, ama “her soru 6 litre su” iddiası yanlış ve panik yaratacak kadar şişirilmiş. gerçek rakamlar mililitre seviyesinde. kaynaklar da (ucr, google raporları, lawrence berkeley lab) bunu doğruluyor. `grok` ! #ceydaduvenci #aı #su

obey 8 hours ago

5 nisan 2026 fenerbahçe'ye verilen penaltı bana göre penaltı, ama gri alan içeren, tartışmaya açık bir penaltı. neden penaltı diyorum? — agbadou topa ilk dokunuyor ama hemen ardından kayma hareketiyle nene'nin destek ayağını/dizini süpürüyor (ikinci temas). — bu müdahale reckless…devamı5 nisan 2026 fenerbahçe'ye verilen penaltı bana göre penaltı, ama gri alan içeren, tartışmaya açık bir penaltı. neden penaltı diyorum? — agbadou topa ilk dokunuyor ama hemen ardından kayma hareketiyle nene'nin destek ayağını/dizini süpürüyor (ikinci temas). — bu müdahale reckless (dikkatsiz ve tehlikeli) seviyede. topa dokunmak faulu otomatik temizlemez (ıfab kural 12). — temasın başlangıcı çizgi üstünde veya hemen dışında gibi dursa da, düşürme eylemi ve temasın tamamlanması ceza sahası içinde devam ediyor. kural burada “faulün nerede tamamlandığına” bakar. —nene'nin dengesi bozuluyor ve pozisyon clear goal-scoring opportunity'ye dönüşmek üzereydi. mark clattenburg'un dediği gibi: “temasın içeride olduğunu düşünüyorum, hakemin kararına katılıyorum.” bu, uluslararası standartta en güvenilir yorumlardan biri. neden gri alan? — bazı açılarda (özellikle yandan ve yukarıdan) agbadou'nun kayması dışarıda başlıyor gibi duruyor. — temas çok net ve sert değil, biraz “soft” görünebiliyor. — hakem yasin kol arkadan bakıyor, var da “bariz hata yok” dediği için müdahale etmiyor —bu da tartışmayı büyütüyor. özetle: kurallara göre doğru karar (penaltı + sarı kart agbadou'ya). ama derbi gerilimi + pozisyonun milimetrik doğası yüzünden beşiktaş tarafı çok haklı olarak kızıyor. eğer aynı pozisyon galatasaray'a veya başka bir takıma verilseydi, muhtemelen ben de “ağır karar” derdim. futbol bu; gri alanlar hep olacak ama bu net penaltı. beşiktaşlı nihat kahveci: “nene'ye net müdahale var. pozisyon penaltı. aynı pozisyon beşiktaş'a yapılmış olsa biz de burda penaltı beklerdik.” mark clattenburg: penaltı. bünyamin gezer: penaltı. bülent yıldırım: penaltı. deniz çoban: penaltı. bahattin duran: penaltı. fırat aydınus: penaltı değil. ahmet çakar: penaltı değil. mustafa çulcu: penaltı değil. erman toroğlu: penaltı değil. ertem şener : penaltı Sonuç olarak; bencede penaltı..

obey 13 hours ago

shaq o'neal, turkcell ile yaptığı reklam çekiminden 90.000.000 tl kazandı. (sözcü) “şaq'a verilen 90 milyon tl'yi bize dağıtsalar kişi başı 2,25 tl düşüyor. yani turkcell sana 'abi bu ay bizden bir sakız' dese aynı hesap.” yani sikti et !!

obey 13 hours ago

Devlet-i Aliyye - Klasik Dönem (1302-1606)

Halil İnalcık

5 Gönderi

osmanlı’da burjuva sınıfı neden yoktu diye soranlara kısa cevap: çünkü sistem “zengin ol ama fazla da büyüme, devleti rahatsız etme” diye tasarlanmıştı. osmanlı’da toprağın sahibi birey değil devletti. tımar sistemi dediğin şey, “sen kullan ama benim” kafası. yani adamın “ben…devamıosmanlı’da burjuva sınıfı neden yoktu diye soranlara kısa cevap: çünkü sistem “zengin ol ama fazla da büyüme, devleti rahatsız etme” diye tasarlanmıştı. osmanlı’da toprağın sahibi birey değil devletti. tımar sistemi dediğin şey, “sen kullan ama benim” kafası. yani adamın “ben büyüyeyim, fabrikalar kurayım, torunlarıma servet bırakayım” motivasyonu daha baştan törpüleniyor. çünkü mülkiyet yoksa kapitalizm de yok. avrupa’da ise işler başka türlü aktı. Sanayi Devrimi ile birlikte adamlar hem ticaretten hem üretimden zenginleşti. para → yatırım → daha fazla para döngüsü kuruldu. osmanlı’da ise para kazansan bile sistem seni “yavaş ol şampiyon” diye geri çekiyor. bir de lonca olayı var. bugünün “rekabet öldürür, kaliteyi düşürür” diyen esnaf odalarının atası gibi düşün. herkes aynı işi yapsın, aynı kazansın. kimse uçmasın. bu da doğal olarak “ben piyasayı ele geçireyim” diyen bir tüccar tipi çıkarmıyor. ticaret yok muydu? vardı. hatta baya vardı. ama büyük oyuncular genelde gayrimüslimlerdi (rum, ermeni, yahudi). müslüman elit ise ticaretten çok devlete kapağı atma derdindeydi. yani biri parayı yapıyor ama siyasi gücü yok, diğeri güce sahip ama ticarette yok. burjuva dediğin şey ise bu ikisini birleştiren tip. avrupa’da bu birleşim oldu ve patladı. mesela Fransız Devrimi dediğin şey, “biz parayı yapıyoruz, niye söz hakkımız yok?” diyen burjuvanın ayaklanmasıdır. osmanlı’da ise o seviyeye gelen bir sınıf hiç oluşamadı. çünkü en kritik fark şu: avrupa’da devletle burjuva kavga etti osmanlı’da devlet herkesi hizaya soktu yani mesele “osmanlı’da hiç zengin yoktu” değil. vardı. ama o zenginlik: • kalıcı değildi • bağımsız değildi • siyasal güce dönüşemiyordu özetle; osmanlı burjuva üretmedi çünkü: “serbest piyasa” yerine “devlet aklı” vardı “bireysel zenginleşme” yerine “denge” vardı “rekabet” yerine “düzen” vardı ve en önemlisi: devlet, kendine rakip olacak sınıfın doğmasına izin vermedi.

obey 14 hours ago

Yen Beşiktaş’ı, şampiyon ol. FB&BJK #FenerinMaçıVar

obey 14 hours ago

yurt dışına çıkarken bu uygulamalar hayat kurtarıyor! seyahatinizi kolaylaştıracak en iyi uygulamaları 1. `aroundme`: en yakın oteller, hastaneler ve acil ihtiyaçlar 2. `jiwire` – ücretli/ücretsiz en yakın wifi noktaları 3. `localeats`: en iyi yerel restoranları keşfedin 4. `moovit`: toplu taşıma…devamı

obey 1 day ago

the walking dead // tutarsızlık içinde ki dahi kafası 11 sezonluk devasa külliyatın özeti şudur: bir sahnede "adamlar ince işçilik yapmış" diye şapka çıkartırken, on dakika sonra "bu senaryoyu ilkokul terk birine mi yazdırdınız?" diye kumandayı duvara fırlatmak. dizi değil,…devamıthe walking dead // tutarsızlık içinde ki dahi kafası 11 sezonluk devasa külliyatın özeti şudur: bir sahnede "adamlar ince işçilik yapmış" diye şapka çıkartırken, on dakika sonra "bu senaryoyu ilkokul terk birine mi yazdırdınız?" diye kumandayı duvara fırlatmak. dizi değil, iki uçlu bir sinir harbi. — öncelikle o meşhur tutarsızlık: ilk sezonlarda kapı kolu çeviren, taşla cam kıran, hafiften depar atan zombiler; üçüncü sezonla beraber birden bire "güncelleme" yiyip zekası oda sıcaklığının altına düşmüş boş tenekelere dönüştü. evrim değil, dümdüz geçmişi silip atma. açıklaması yok, "izleyici anlamaz" mantığı. — ama öte yandan dale'in o meşhur saat nutuğuna selam çakıp, yıllar sonra bölüm isimlerini o konuşmadaki kelimelerden seçen bir deha da o yazar odasında bir yerlerde oturuyor. muhtemelen ya ağır takıntılı ya da hayatsız bir dahi. -— gizli referans meselesine girmiyorum bile, breaking bad ile olan flörtleşme artık göz kırpma seviyesini geçti: daryl'ın motorundaki mavi uyuşturucu, merle'ün jesse pinkman tarifleri derken "aynı evrende miyiz lan?" diye adamı şüpheye düşürürler. --. önceden verilen ipuçları konusunda hakkını yemeyelim; morgan'ın beşinci sezonda "ölülerin yüzünü giyen insanlar" lafını öylesine bir delirme belirtisi sanmıştık, seneler sonra fısıldayanlar olarak kucağımıza düştü. beth'in bulduğu dikenli beyzbol sopası ise negan daha piyasada yokken atılmış en şık "yerimi ayırtın" mesajıydı. -- gelelim fizik kurallarının helvasının kavrulduğu o anlara: hershel'ın pompalısı... 17 mermi aralıksız ateş, sıfır şarjör tazeleme, sonsuz mermi hilesi. dizi o an zombi dramasından çıkıp gta kaosuna bağlamıştı. — karakter zekâsı meselesi: bir bölümde rick grimes satranç ustası gibi 4 hamle sonrasını hesaplayan lider, iki bölüm sonra kapıyı açık bırakıp sürüyü içeri alan mahalle muhtarı. aynı evrende iki farklı iq seviyesiyle yaşayan adam. bu sadece rick'te değil; carol peletier bir gün “terminator teyze”, ertesi gün “ben kimseyi incitmek istemiyorum” modunda. karakter gelişimi değil, karakter piyangosu. — silah sesi fiziği: bazen bir tabanca sesi 3 kilometreden sürü topluyor, bazen daracık koridorda pompalı sıkılıyor, zombiler “herhalde rüzgârdır” deyip oralı olmuyor. dizide ses mühendisliği tamamen “gerilim lazım mı?” sorusuna göre çalışıyor. — mesafe kavramı: bir sahnede iki yer arası günler sürüyor, ertesi bölüm aynı mesafe yürüyerek öğle tatilinde hallediliyor. özellikle daryl dixon bu konuda fast travel açmış gibi. at yok, araba yok, ama adam haritada ışınlanıyor. — ölüm ekonomisi: dizide bazı karakterler için ölüm çok pahalı, bazıları için indirimli reyon. ana karakterler 50 aylak arasından sıyrılırken, yan karakter çit kenarında takılıp ölüyor. bu da “gerçekçilik” iddiasını arada sabote ediyor. — negan fenomeni: adamın gelişiyle dizi bir anda seviye atladı, kabul. ama aynı adamın etrafındaki “herkesi korkutan karizma” bazen o kadar abartılıyor ki, koskoca toplulukların “ya bu adama iki kişi dalsak?” dememesi için senaristlerin ekstra çaba sarf ettiği hissediliyor. — teknoloji unutkanlığı: dünya çöktü tamam da, herkes aynı anda mühendislik bilgisini mi kaybetti? ilk sezonlarda daha yaratıcı çözümler varken ilerleyen sezonlarda “çit yapalım, dua edelim” seviyesine düşüş var. halbuki the walking dead evreni biraz kurcalasanız medeniyet kırıntılarıyla mini devlet kurarsınız. — psikoloji yazımı: travma var ama seçmeli ders gibi. biri 10 sezon boyunca gördüğü katliamları sindirip devam ederken, diğeri bir olay sonrası 3 bölüm boyunca varoluş krizi yaşıyor. hangisinin ne kadar etkileneceği tamamen bölüm süresine bağlı. — ama hakkını verelim, o “anlar” yok mu: shane walsh ile rick'in yüzleşmesi, glenn rhee sahnesi, negan'ın ilk çıkışı… işte o anlar diziyi tekrar “lan galiba bu adamlar biliyor bu işi” noktasına çekiyor. izleyiciyi sinir edip sonra ödüllendiren toksik bir ilişki gibi. -- dokuzuncu ve onuncu sezon civarı "detay yakalayan kazansın" kafasına girdiler: enid'in kaplumbağa yemesiyle dalga geçer gibi eastman'ın "kaplumbağaları koru" tişörtü giymesi, ilk zombi kızın yıllar sonra aynı yara iziyle (ama haliyle yaşlanmış halde) geri dönmesi falan hep ince görmeler. bu dizi mantık hatalarıyla değil, o hatalara rağmen kurduğu bağımlılıkla efsane. çünkü her saçmalığın arasında “ulan bu sahne baya iyiydi” dedirten bir şey sıkıştırıyor. — hastalık/virüs tutarsızlığı: the walking dead evreninde herkes zaten enfekte (ölünce dönüyorsun), ama kan, tükürük, temas mevzusu tam bir yazı-tura. bir sahnede minicik bir kesik zombiye dönüşün bileti, başka sahnede millet üstüne başına leş sürüp geziyor hiçbir şey olmuyor. bu artık bilim değil, senarist mood'u. — “temizlik” konusu: karakterler günlerce kan içinde dolaşıyor, sonra bir bakıyorsun saç sakal jilet gibi, dişler colgate reklamı. özellikle michonne ve maggie greene bazen kıyamet değil spa tatilinden çıkmış gibi. — çocukların evrimsel upgrade'i: judith grimes 8 yaşında ama 25 yaşında hayatta kalma refleksi, nişancılık, liderlik… normalde çocuk karakter yazmak zor, burada direkt “küçük yetişkin” yapıp geçiyorlar. — tarım ve ekonomi masalı: sezonlar ilerledikçe topluluklar tarım yapıyor, hayvancılık var falan ama kim ekiyor, kim biçiyor, kim dağıtıyor belli değil. stok var ama lojistik yok. kıyamet sonrası ekonomi “arka planda npc'ler hallediyor” gibi. — yakıt ve araç saçmalığı: yıllar geçmiş, benzin bozulur, motorlar bakımsızlıktan dağılır… ama daryl dixon motoru sanki dün servisten çıkmış gibi çalışıyor. bu noktada dizideki en sağlam karakter zombiler değil, içten yanmalı motorlar. — sessizlik/gerilim ayarı: karakterler bazen ormanda fısıldaşırken arkalarına 200 walker ışınlanıyor, bazen bağır çağır kavga ediyorlar tek bir zombi yok. bu da “gerilim lazım - spawn aç” mantığı. — grup içi ihanet döngüsü: her yeni toplulukta aynı hikâye: önce güven, sonra hafif huzursuzluk, sonra içerden biri saçmalıyor, sonra kaos. bu döngü o kadar tekrar ediyor ki artık izleyici “tamam bu adam 3 bölüme hain olur” diye önceden tahmin ediyor. — zaman sıçramaları: bir anda yıllar atlanıyor, ama bazı karakterler neredeyse hiç değişmiyor, bazıları evrim geçiriyor. yaşlanma bile seçmeli ders. — walker anatomisi: ilk sezonlarda zombiler daha “taze”, hareketli, hatta biraz tehlikeli. ilerleyen sezonlarda çürümüş, kas yok, bağ yok ama hâlâ yürüyüp saldırıyor. yani biyolojiye göre değil, sahne ihtiyacına göre çalışıyorlar. — ama yine o lanet ince detaylar: mesela morgan jones'un “clear” takıntısının yıllar sonra farklı bir felsefeye dönüşmesi ya da küçük arka plan objeleriyle yapılan göndermeler… biri oturup gerçekten bu evrene kafayı takmış belli. — ve en ironik olan: dizinin en tutarlı şeyi aslında insan doğası. güç bulan yozlaşıyor, korkan radikalleşiyor, kaybeden kırılıyor. zombiler değil, insanlar predictable. --. final sezonları ise tam bir süreklilik mezarlığı: zombi kanı bazen öldürüyor bazen şerbet; benzin bitmek bilmiyor; michonne'un evcil zombileri fotosentez yapıyor sanırım, asla ölmüyorlar. judith'in büyüme hızı ise tamamen senaryonun o anki acelesine göre ayarlı. `özetle`; bu diziyi izlemek sadece bir hikayeyi takip etmek değil, bir nevi "senarist neyin kafasını yaşamış" analizi yapmaktır. bazen bir başyapıt kadar derin, bazen ucuz bir mahalle dizisi kadar rüküş. ama her halükarda, o arka plandaki deliliği ve detaylardaki saplantıyı fark ettiğinde kopamıyorsun. bu dizi ya bir grup dâhinin kontrolsüz yaratıcılığı ya da onlarca yazarın birbirinden habersiz attığı zarların toplamı. ortası yok. asıl soru şu: sen 11 sezon boyunca hikayeyi mi izledin, yoksa bu kaotik detaylar arasında kaybolup dizinin kendisiyle mi dalga geçtin?

obey 1 day ago

mide spazmı — halk arasında “bir anda saplandı, kasıldı, öldüm galiba” hissinin adı. tıbbi olarak çoğu zaman tek başına bir hastalık değil; gastrit, gastroözofageal reflü hastalığı ya da irritabl bağırsak sendromu gibi durumların sahneye dramatik çıkışı. — olayın özü: mide…devamımide spazmı — halk arasında “bir anda saplandı, kasıldı, öldüm galiba” hissinin adı. tıbbi olarak çoğu zaman tek başına bir hastalık değil; gastrit, gastroözofageal reflü hastalığı ya da irritabl bağırsak sendromu gibi durumların sahneye dramatik çıkışı. — olayın özü: mide kasları anlık ve sert şekilde kasılır → sen de bunu “spazm” diye hissedersin. bazen 5 dakika, bazen saatler. arada “acaba kalp mi?” paranoyası bonus. belirtiler (klasik paket): • mide üstünde bıçak saplanır gibi ağrı • kasılma / sıkışma hissi • yanma (çoğu zaman gastroözofageal reflü hastalığı ile kardeş) • bulantı, bazen kusma • şişkinlik + gaz (olayın arka plan oyuncusu) burada twist geliyor: mide spazmı çoğu zaman yalnız değil — çoğu kişi “spazm geçirdim” diyor ama aslında öncesinde sağlam bir mide şişmesi yaşıyor. gaz birikiyor → mide geriliyor → kaslar kasılıyor → boom: spazm hissi. — yani şişkinlik = fragman, spazm = film. neden olur? (suçlular listesi): • hızlı yemek → hava yut + mideyi şişir • gazlı içecek → direkt basınç yükle • aşırı yemek → mideyi limit testine sok • yağlı / ağır yemek → sindirim yavaşlar • stres → bağırsak-mide hattı “error verir” • hassasiyetler → özellikle laktoz intoleransı varsa süt sonrası hem şişkinlik hem spazm anlık rahatlama (kriz anı): • yürüyüş → gaz hareket eder, basınç azalır • sıcak su torbası → kas gevşetir • ılık su → mideyi sakinleştirir • sol tarafa yatmak → gaz çıkışı kolaylaşır destekleyici şeyler: • rezene → gazı azaltır • nane → spazm çözer • zencefil → sindirimi hızlandırır (anne yöntemi ama çoğu zaman çalışıyor) işin psikolojik tarafı (önemli): — mide ile beyin arasında direkt hat var. stresliysen mide kasılır. o yüzden bazı spazmlar aslında mini bir anksiyete bozukluğu yansımasıdır. uzun vadeli çözüm (esas mesele): • yavaş ye → hava yutmayı kes • iyi çiğne → mideyi yorma • porsiyon küçült → taşırma • tetikleyici gıdayı bul → herkeste farklı ne zaman “spazm” deyip geçme? • ağrı sürekli hale geldiyse • kilo kaybı varsa • yutma güçlüğü başladıysa • siyah dışkı / kanlı kusma varsa → bu noktada olay basit spazm değildir; ülser gibi daha ciddi durumlar olabilir. özet: mide spazmı çoğu zaman tek başına bir olay değil; şişkinlik + stres + kötü yeme alışkanlığının birleşip attığı “sert uyarı mesajı”. önce mide şişer, sonra kasılır. yani mesele spazm değil, onu hazırlayan sahne.

obey 1 day ago

Kendi olarak, sana gelen sana gereksinimi olmadan, seni isteyen sensiz de olabilecekken, senin ile olmayı seçen kendi olmasını, seninle olmaya bağlayan O, işte... Oruç Aruoba

obey 1 day ago

Büyüklük: 5.2 🚧 Derinlik: 7.0 km 🗓 Tarih: 04.04.2026 ⏰ Saat: 08:52:42 📍 Merkez Üssü: Van/Tuşba 🔭 Kaynak: AFAD