(@) - Raf

"İnanılmaz bir şekilde aynı rüyayı görüp duruyorum. Beni keder dolu bir sevgiyle sevdiğim eve götürüyor." ●Zerkalo, Andrei Tarkovsky’nin en kişisel, en parçalı ve en “rüya gibi” filmi. Hatta birçok eleştirmen için bu film, onun sinemasının özü. 1. Film ne anlatıyor?…devamı"İnanılmaz bir şekilde aynı rüyayı görüp duruyorum. Beni keder dolu bir sevgiyle sevdiğim eve götürüyor." ●Zerkalo, Andrei Tarkovsky’nin en kişisel, en parçalı ve en “rüya gibi” filmi. Hatta birçok eleştirmen için bu film, onun sinemasının özü. 1. Film ne anlatıyor? (Ama klasik anlamda “konu” yok). Film aslında tek bir karakterin—adı bile net söylenmeyen, genelde Aleksey olarak kabul edilen bir adamın— çocukluğu, annesi, babası, savaş dönemi ve yetişkinliği üzerine hatırladıklarının parçaları. Ama bu hatırlama: kronolojik değil mantıklı bir sıraya bağlı değil rüya, anı, hayal ve gerçek iç içe Yani film, bir hikâye anlatmaz; bir zihnin içinden geçmeni sağlar. 2. Yapı: Hafızanın mantığı Film üç ana zaman düzleminde akar: Çocukluk (1930’lar) Savaş dönemi (1940’lar) Yetişkinlik (1970’ler) Ama bunlar lineer değildir. Bir sahne rüyaya dönüşür, rüya arşiv görüntüsüne bağlanır, sonra tekrar çocukluğa geçilir. Bu yapı aslında şunu taklit eder: İnsan hafızası Hafıza: sıralı değildir tetikleyicilerle çalışır (bir ses, bir rüzgâr, bir görüntü) geçmiş ve şimdi aynı anda yaşanır 3. Anne figürü (Filmin kalbi) Filmdeki en güçlü figür anne (Maria). İlginç bir şey: Aynı oyuncu hem anneyi hem de Aleksey’in karısını oynar Bu ne demek? Tarkovsky’nin bilinçaltında: anne sevgisi, kadınlarla kurulan ilişki, geçmiş ve şimdi birbirine karışmış durumda Anne: fedakâr ama kırılgan güçlü ama yalnız. Sevgi dolu ama ulaşılmaz Film aslında büyük ölçüde: anneye duyulan özlem ve suçluluk hissi 4. Baba figürü: Yokluk Baba fiziksel olarak neredeyse yoktur. Ama sesi vardır (şiirleriyle). Bu baba: uzakta, ulaşılmaz, idealize edilmiş Ve bu da şunu yaratır: Eksiklik duygusu Tarkovsky’nin kendi babası Arseny Tarkovsky’dir ve filmde onun şiirleri kullanılır. Bu yüzden film: sadece görsel değil aynı zamanda şiirsel bir deneyim 5. Doğa, su, rüzgâr: Tarkovsky dili Filmde sürekli şunları görürsün: yağmur, rüzgârda sallanan otlar, su damlaları, ateş Bunlar sadece estetik değil, anlam taşır: Su: hafıza, akış, zaman Rüzgâr: görünmeyen ama hissedilen şeyler bilinçaltı Ateş: dönüşüm, yıkım ve arınma Tarkovsky’nin sinemasında doğa: karakterlerin iç dünyasının dışa vurumudur 6. Zaman anlayışı Tarkovsky sinemayı şöyle tanımlar: “Zamanı yontmak” Zerkalo’da zaman: ilerlemez, katlanır, üst üste biner Geçmiş: bitmiş bir şey değildir hâlâ yaşanır Bu yüzden filmde: çocukluk sahneleri “anı” değil, şu anda oluyor gibi hissettirir 7. Belgesel görüntüler (Tarih ve birey) Filmde araya giren gerçek arşiv görüntüleri vardır: savaş, politik olaylar, göçler Bu ne yapar? Bireysel hafızayı kolektif hafızaya bağlar Yani: Aleksey’in hikâyesi = Sovyet tarihinin bir parçası 8. Neden bu kadar parçalı? Çünkü film şunu söylemeye çalışır: “Hayat anlamlı bir hikâye değildir.” Biz sonradan anlam yükleriz. Ama yaşarken: her şey dağınık, kopuk, yarım Film bu “dağınıklığı” olduğu gibi verir. 9. Temalar (Filmin özü) 1. Hafıza ne kadar güvenilir? Gerçek mi, yeniden yazılmış mı? 2. Suçluluk anneye karşı, geçmişe karşı, kaçırılan şeylere karşı 3. Özlem çocukluğa, saflığa, kaybedilmiş zamana 4. Kimlik “Ben kimim?” Geçmişim mi, şu anım mı? 10. Finali nasıl okumalı? Film klasik bir son vermez. Ama hissiyat olarak: Bir tür kabulleniş, geçmiş değiştirilemez, hatalar silinemez ama hatırlamak bir tür arınmadır Sonuç: Bu film neden zor ama önemli? Zerkalo: izlenmez → yaşanır anlaşılmaz → hissedilir Bu film: bir hikâye değil, bir bilinç deneyimi ☆Sonuç olarak biraz karışık ve anlaşılması hatta izlenmesi zor bir film ama güzeldi benim için. Belki bir gün tekrar izlerim.

zelda_ 3 months ago

Mustang

Deniz Gamze Ergüven

48 Gönderi

●Bir süre önce izledim bu filmi ve daha güzel, farklı bir şey sanmıştım. Genel olarak beğenmedim, en önemlisi kızlar arasındaki kardeşlik bağı çok zayıf ve saçmaydı. Pek bir şey diyemiyorum, sevemedim. Ama hoşuma giden daha doğrusu beni etkileyip hep aklımda…devamı

zelda_ 3 months ago

Delibal

Ali Bilgin

123 Gönderi

●Yıllar sonra izleyebildim. Geçen yaz. Fena değildi.

zelda_ 3 months ago

Zeytin Ağaçları Altında

Abbas Kiarostami

17 Gönderi

"Bilmek istiyorum kalbin benimle mi?

zelda_ 3 months ago

Ve Yaşam Sürüyor

Abbas Kiarostami

13 Gönderi

Spoiler içeriyor "Hayatta kalmaya devam etmek de bir sanattır. Sanırım her şeyin en yüce sanatı budur." ●ChatGBT'nin "Ve Yaşam Sürüyor" filmi ile "Zeytin Ağaçları Altında" filmini birlikte yorumlaması. Sadece buraya bırakıyorum ikisi için olan yorumu: Abbas Kiarostami’nin “deprem üçlemesi” içinde yer alan…devamı"Hayatta kalmaya devam etmek de bir sanattır. Sanırım her şeyin en yüce sanatı budur." ●ChatGBT'nin "Ve Yaşam Sürüyor" filmi ile "Zeytin Ağaçları Altında" filmini birlikte yorumlaması. Sadece buraya bırakıyorum ikisi için olan yorumu: Abbas Kiarostami’nin “deprem üçlemesi” içinde yer alan Ve Yaşam Sürüyor (Zendegi va digar hich) ve Zeytin Ağaçları Altında (Zire darakhatan zeyton), sinemada gerçeklik ile kurmaca arasındaki sınırları neredeyse tamamen eriten iki film. Bunları ayrı ayrı ama özellikle birbirine bağlı şekilde anlamak gerekiyor. 1. Ve Yaşam Sürüyor (1992) Hikâye (çok sade ama derin) Filmde bir yönetmen ve küçük oğlu, 1990’daki İran depremi 1990 sonrasında, daha önce çekilmiş olan Arkadaşımın Evi Nerede filmindeki çocuk oyuncuları bulmak için yola çıkar. Ama bu “arama hikâyesi” aslında bir bahanedir. Temalar Hayatın inadı: Yıkımın ortasında bile insanlar yaşamaya devam eder. Sıradanlığın gücü: Deprem olmuş ama insanlar hâlâ evleniyor, yemek yapıyor, çocuklar oyun oynuyor. Gerçek ile kurmaca: Yönetmen aslında Kiarostami’nin kendisine çok benzer. Biçim Belgesel gibi çekilmiş ama tamamen kurgu değil. Oyuncuların çoğu gerçek depremzedeler. Kamera çoğunlukla uzakta durur, müdahale etmez Bu film sana şunu hissettirir: “Hayat, trajedilerden daha büyük bir şeydir.” 2. Zeytin Ağaçları Altında (1994) Hikâye: Bu film, Ve Yaşam Sürüyor’un çekim sürecini anlatır. Yani: Önceki filmde gördüğümüz bazı sahnelerin nasıl çekildiğini izleriz Film içinde film vardır. Ama asıl merkezde: Hüseyin adlı genç bir oyuncunun, filmde partneri olan Tahereh’e gerçek hayatta da âşık olması vardır Temalar Karşılıksız aşk Sınıf farkı (Hüseyin fakir, Tahereh daha eğitimli) Sessizlik ve iletişimsizlik Gerçek ile oyun arasındaki çizgi Biçim Uzun planlar, tekrarlar Aynı sahnenin defalarca çekilmesi “Rol mü yapıyorlar yoksa gerçekten mi yaşıyorlar?” hissi Özellikle final sahnesi (zeytinlikte koşma sahnesi), Kiarostami sinemasının en açık uçlu anlarından biridir. İki Film Arasındaki Bağlantı Bu iki film arasındaki ilişki çok katmanlıdır: 1. Film içinde film yapısı Ve Yaşam Sürüyor → bir yolculuk filmi Zeytin Ağaçları Altında → o yolculuk filminde gördüğümüz insanların hikâyesi Yani ikinci film, birincinin “arka planını” açar. 2. Gerçeklik katmanları Üçleme aslında şöyle ilerler: Arkadaşımın Evi Nerede → saf kurmaca Ve Yaşam Sürüyor → kurmaca + gerçeklik karışımı Zeytin Ağaçları Altında → kurmacanın içinde kurmaca Her film, bir öncekini “gerçeklik açısından sorgular”. 3. Aynı olayın farklı perspektifleri İlk filmde bir hikâye izleriz İkincide o hikâyenin izlerini süreriz Üçüncüde o hikâyenin nasıl üretildiğini görürüz Bu, sinemanın kendisi üzerine bir düşünmedir. 4. İnsan hikâyelerinin sürekliliği Deprem olur → insanlar ölür Ama aynı zamanda: Aşk başlar Hayat devam eder Hikâyeler çoğalır Kiarostami’nin en temel fikri: “Hayat kesintiye uğramaz, sadece biçim değiştirir.” Bu iki film birlikte şunu yapıyor: 1. Sinemanın yalanını açığa çıkarıyor Ama bunu eleştirmek için değil, göstermek için. Kamera var → gerçek değişir Oyuncular var → ama gerçek insanlar Hikâye var → ama yarım kalıyor 2. Küçük anları büyütüyor Bir konuşma Bir bakış Bir yürüyüş Bunlar Kiarostami’de “olay” haline gelir. 3. Açık uçluluk Özellikle Zeytin Ağaçları Altında’nın sonu: Hüseyin’in aşkı karşılık buluyor mu? Bilmiyoruz. Ama önemli olan cevap değil: O koşunun kendisi. Kısa Özet Ve Yaşam Sürüyor → Hayatın yıkım karşısındaki direnci Zeytin Ağaçları Altında → Bu hayatın içindeki bireysel hikâyeler ve sinemanın kendisi Birlikte: Gerçeklik, kurmaca ve yaşamın iç içe geçtiği bir sinema deneyimi Zeytin Ağaçları Altında Final sahnesi: Zeytinlikte geçen o meşhur sahne: Hüseyin, Tahereh’in peşinden gider Uzaktan görürüz (kamera çok uzaktadır) Konuşmayı duymayız Sonra: Hüseyin geri döner Koşar Ama… Cevabı bilmiyoruz Tahereh kabul etti mi? Etmedi mi? Bu belirsizlik ne anlatır? Kiarostami burada şunu yapar: Hikâyeyi çözmez. Ama duyguyu bırakır Sen şunu yaşarsın: Umut var Ama kesinlik yok Büyük resim: Bu ilişki neyi temsil ediyor? Hüseyin – Tahereh ilişkisi aslında: 1. Gerçek ile kurmaca arasındaki sınır Rol yapıyorlar → ama gerçek duygular var Gerçek konuşuyorlar → ama kamera var 2. İletişimsizlik Konuşan: Hüseyin Susan: Tahereh Ama gerçek, ikisinin arasında bir yerde 3. Hayatın devam etmesi Deprem olmuş, insanlar ölmüş… Ama: Aşk hâlâ var, arzu hâlâ var Reddedilme hâlâ var Yani hayat, en kişisel düzeyde bile sürüyor. Her iki filmde de bu gösteriliyor yani yıkıma rağmen yaşam... Çok kısa ama güçlü bir yorum Bence Kiarostami burada şunu söylüyor: “Birini sevdiğinde, aslında onun gerçeğini değil, kendi kurduğun hikâyeyi yaşarsın.” Hüseyin: Tahereh’i seviyor Ama belki de onun gerçek halini hiç bilmiyor Ve Yaşam Sürüyor’un finali, Abbas Kiarostami sinemasının en sade ama en güçlü anlarından biri. İlk bakışta “bir araba sahnesi” gibi durur ama aslında filmin bütün fikrini özetler. Finalde ne oluyor? Yönetmen ve oğlu arabayla yoldadır Zor bir yokuştan çıkmaya çalışırlar Araba zorlanır hatta neredeyse çıkamayacak gibidir. Ama sonra… yavaş yavaş devam eder Büyük bir dramatik çözüm yok Kaybolan çocukları bulma hikâyesi de tam kapanmaz 1. En temel anlam: Hayat devam eder Bu sahne aslında filmin adının kendisi: “Ve yaşam sürüyor” Deprem olmuş, insanlar ölmüş, her şey yıkılmış. Ama: Araba hâlâ gidiyor Yol devam ediyor Yani: Hayat, bütün kırılmalara rağmen akmayı sürdürür 2. Yokuş metaforu O yokuş çok önemli: Zor, engelli, xorucu Depremin kendisini temsil eder gibi Arabanın çıkmaya çalışması ise: İnsanların hayata tutunma çabası Hızlı değil, kolay değil ama mümkün 3. Sonucun belirsizliği Film sana şunu vermez: “Her şey düzeldi” “Mutlu son” Bunun yerine: Devam eden bir hareket verir Yani bir “süreç” Bu çok önemli çünkü: Kiarostami için hayat bir sonuç değil, bir akıştır 4. Kameranın mesafesi Kamera uzaktadır: O anı dramatize etmez. Müdahale etmez. Sadece izler Bu da şunu hissettirir: Hayat, sen izlesen de izlemesen de devam eder 5. Daha derin okuma Bu final aslında üç şeyi aynı anda söyler: 1. Umut Araba çıkıyor → demek ki devam mümkün 2. Gerçekçilik Zorlanıyor → hayat kolay değil 3. Kabulleniş Yol bitmiyor → mücadele sürekli Ve Yaşam Sürüyor → fiziksel yolculuk (araba) Zeytin Ağaçları Altında → duygusal yolculuk (Hüseyin’in koşusu) İkisinde de: Bir hareket var Ama kesin bir sonuç yok Kısa ama güçlü yorum Bence bu finalin özü şu: “Hayat, çözülmesi gereken bir problem değil; sürdürülmesi gereken bir harekettir.” ☆Köker Üçlemesinin ilk filmi olan "Arkadaşımın Evi Nerede?" Filmini çok beğendim, üçüncü film olan "Zeytin Ağaçları Altında" da çok hoşuma gitmişti ama açıkçası bu ikinci filmi pek beğendiğimi söyleyemem. Fazla durağan ve yer yer sıkıcıydı ama depremi görmüş, yaşamış biri olarak o anlamda beni etkiledi, üzdü biraz. Ayrıca yıkımın içinde devam eden hayat beni hep çok etkileyen şeylerden biri. Hem hayat hem de doğa devam ediyor bütün yıkımlara rağmen... Üçlemeye dair genel bilgi yorumda.

zelda_ 3 months ago

Dünyanın En Kötü İnsanı

Joachim Trier

76 Gönderi

Spoiler içeriyor "Kendimi, kendi hayatımın seyircisi gibi hissediyorum. Sanki kendi hayatımın yardımcı oyuncusuyum." ●ChatGBT'nin Yorumu: Verdens verste menneske (Dünyanın En Kötü İnsanı diye geçiyor filmin adı Türkçede ama garip yani tam bağdaştıramadım bu adı filmle?..) Joachim Trier’in yönettiği, modern ilişkiler, kimlik arayışı…devamı"Kendimi, kendi hayatımın seyircisi gibi hissediyorum. Sanki kendi hayatımın yardımcı oyuncusuyum." ●ChatGBT'nin Yorumu: Verdens verste menneske (Dünyanın En Kötü İnsanı diye geçiyor filmin adı Türkçede ama garip yani tam bağdaştıramadım bu adı filmle?..) Joachim Trier’in yönettiği, modern ilişkiler, kimlik arayışı ve zamanın akışı üzerine kurulu oldukça samimi ve katmanlı bir film. 1. Hikâye (ama klasik bir hikâye değil) Film, Julie adlı genç bir kadının 20’li yaşlarının sonu ile 30’larının başı arasındaki hayatını takip ediyor. Julie: Sürekli meslek değiştiriyor (tıp, psikoloji, fotoğrafçılık…) Ne istediğini tam bilmiyor. İlişkilerinde kararsız ve dalgalı Hayatına iki önemli erkek giriyor: Aksel: Daha olgun, entelektüel, düzenli bir hayatı olan biri Eivind: Daha spontane, daha “anı yaşayan” biri Ama film aslında “hangi erkeği seçecek?” filmi değil. Daha çok şu soru var: Julie kim olmak istiyor? 2. Yapı: 12 bölüm + prolog + epilog Film bölümlere ayrılmış. Bu önemli çünkü: Her bölüm Julie’nin hayatındaki bir “duygu evresini” temsil ediyor. Roman gibi ilerliyor Ama klasik dramatik yükselme yerine parçalı bir yaşam hissi veriyor Yani hayat gibi: kopuk, kararsız, bazen anlamsız görünen ama içten içe anlamlı. 3. Ana Temalar Zaman ve geç kalmışlık hissi Julie sürekli bir şeylere “geç kaldığını” hissediyor: Kariyer, aşk, anne olmak... Bu, modern insanın en büyük kaygılarından biri: “Doğru hayatı mı yaşıyorum?” Kimlik krizi Julie sabit bir kimlik kuramıyor. Bu bir zayıflık gibi görünse de film bunu yargılamıyor: Denemek = yaşamak Kararsızlık = özgürlüğün bir bedeli Aşkın gerçekliği vs romantik hayal Aksel ile ilişki: Güvenli ama ağır Eivind ile ilişki: Heyecanlı ama belirsiz Film şunu söylüyor: Aşk sadece “doğru kişi” değil, aynı zamanda “doğru zaman” meselesi. 4. En ikonik sahne: Zamanın durduğu an Julie’nin şehirde koştuğu sahne var ya… Her şey donuyor. Sadece Julie hareket ediyor. Eivind’e doğru gidiyor Bu sahne: “Hayatın akışını durdurup farklı bir seçim yapma arzusu” Ama bu bir fantazi. Gerçek hayatta zaman durmuyor. 5. Aksel karakteri (çok önemli) Aksel sadece bir sevgili değil: Eski dünyanın temsilcisi. Daha net, daha kararlı bir hayatın simgesi Onunla ilgili sahneler özellikle çok ağır ve gerçekçi. Aksel üzerinden film şunu sorguluyor: “Modern dünya eski anlamları öldürdü mü?” 6. Neden bu kadar etkileyici? Çünkü film: Büyük olaylar anlatmıyor “Sıradan” bir hayatı anlatıyor Ama tam da bu yüzden: Kendini izliyormuşsun gibi hissediyorsun Julie: Kötü biri değil Ama “en iyi versiyonu” da değil Zaten filmin adı da buradan geliyor: “Dünyanın en kötü insanı” aslında kim? Cevap: Hiç kimse… ya da hepimiz biraz. 7. Filmin söylediği şey (en sade haliyle) Hayat lineer değil. Doğru seçim diye bir şey olmayabilir. Pişmanlık kaçınılmaz Ama yine de yaşamaya devam edersin FİNAL (SPOILER) Filmin sonlarına doğru en sarsıcı şeylerden biri oluyor: Aksel ağır bir şekilde hastalanıyor (kanser) ve ölüm sürecine giriyor. Julie onunla tekrar karşılaşıyor ve konuşuyorlar. Bu sahneler filmin en gerçek, en çıplak anları. Aksel: Artık ölümü kabullenmiş Hayatın anlamını sorgulamış Ve bir şekilde Julie’den daha “net” bir noktaya ulaşmış Julie ise: Hâlâ arayışta, hâlâ dağınık Hâlâ “tam olmamış” Bu karşılaşma çok acı bir şeyi gösteriyor: Hayat bazen seni olgunlaştırmadan önce başkalarını alıp götürüyor. Aksel’in ölümü neyi temsil ediyor? Aksel’in ölümü sadece bir karakterin vedası değil: Bir yaşam biçiminin sonu Aksel: Daha klasik bir hayatı temsil ediyordu. Bağlanmayı, üretmeyi, kök salmayı Onun ölmesi: Julie’nin tutunabileceği “netlik”in de yok olması Kaçırılmış ihtimaller Julie ve Aksel arasında hep şu his var: Belki doğru zamanda olsalardı olurdu Ama olmadı. Film burada çok sert bir şey söylüyor: Bazı ihtimaller sadece ihtimal olarak kalır. Julie’nin finaldeki hali Filmin en son sahnelerinde Julie’yi görüyoruz: Fotoğrafçılık yapıyor Tek başına. Daha sakin ama hâlâ tam “yerleşmiş” değil Eivind’in hayatına da uzaktan bakıyoruz: O artık başka bir hayat kurmuş (çocuklu vs.) Julie o hayatın dışında kalmış Finalin anlamı Julie: “Kazanmıyor” “Kaybetmiyor” da Ama şunu yaşıyor: Hayat devam ediyor. Bu çok önemli çünkü klasik filmlerde: Ya doğru kişi seçilir ya bir sonuç olur Ama burada: Hiçbir şey tam çözülmüyor Filmin en acı gerçeği Final bize şunu söylüyor: Doğru zaman diye bir şey var Ve onu kaçırabilirsin. Ve geri gelmez Ama buna rağmen: yaşamaya devam edersin Son cümle gibi düşünebileceğin şey Julie en sonunda şunu kabulleniyor gibi: “Ben mükemmel bir hayat yaşayamayacağım… ama bu hayat yine de benim hayatım.” ☆Ben filmin sonunda Julie ile Eivind birlikte oldular ve onların çocuğu oldu diye hatırlıyordum ama yanlış hatırlıyormuşum. Bu yüzden bunu da ChatGBT'ye sordum ve filmin son sahnesine de baktım: Julie ile Eivind’in ilişkisi bir noktadan sonra bitiyor. Sebep de çok net aslında: Eivind daha “yerleşik” bir hayat istiyor (özellikle çocuk meselesi) Julie ise buna hazır değil Yani ayrılık dramatik bir patlama değil, uyuşmazlık ve zaman meselesi Çocuk meselesi (en çok karıştırılan yer) Filmin sonlarına doğru: Eivind’i başka bir kadınla görüyoruz Ve onların bir çocuğu var Julie ise: Onları uzaktan görüyor O hayatın dışında kalmış biri konumunda Bu yüzden birçok kişi “acaba Julie’nin mi çocuğu?” diye düşünüyor ama değil. Neden böyle hissettiriyor? Çünkü film şunu çok ustaca yapıyor: Julie’nin yaşayabileceği bir “alternatif hayatı” gösteriyor. Ama onu gerçekleştirmiyor. Julie bir hayatı kaçırmış gibi Ama bu “yanlış seçim” değil, sadece bir seçim. Film burada şunu söylüyor: Her şeyi aynı anda yaşayamazsın. ☆Julie ile Eivind'in partideki sigara sahnesi yanılmıyorsam Ağır Roman filminden alınmış. İkisi de çok güzeldi bence. Yalnız burda film için olan yani gösterilen kapak bana sanki filmden değilmiş gibi geldi ama?..

zelda_ 3 months ago

Sevginin Gücü

Luc Besson

284 Gönderi

Spoiler içeriyor "-Bitkini çok seviyorsun değil mi? -En iyi arkadaşımdır. Hep mutludur. Soru sormaz ve bana benzer, kökleri yok." ●Léon: The Professional (Türkiye’de bilinen adıyla Sevginin Gücü), Luc Besson’un en ikonik filmlerinden biri. Hem sert bir suç hikâyesi hem de çok hassas,…devamı"-Bitkini çok seviyorsun değil mi? -En iyi arkadaşımdır. Hep mutludur. Soru sormaz ve bana benzer, kökleri yok." ●Léon: The Professional (Türkiye’de bilinen adıyla Sevginin Gücü), Luc Besson’un en ikonik filmlerinden biri. Hem sert bir suç hikâyesi hem de çok hassas, tuhaf bir sevgi anlatısıdır. 1. Hikâye (kısa ama net) New York’ta yaşayan Léon (Jean Reno), yalnız bir “temizlikçi”dir — yani kiralık katil. Hayatı rutindir: süt içer, bitkisini sular ve kimseyle bağ kurmaz. Bir gün komşusu Mathilda (Natalie Portman), ailesi yozlaşmış bir polis tarafından öldürülünce Léon’a sığınır. O polis de filmin en unutulmaz karakterlerinden biri olan Stansfield’dır (Gary Oldman). Mathilda, Léon’dan intikam almayı öğrenmek ister. Léon ise istemeden bir tür “baba figürü”ne dönüşür. Aralarında alışılmadık, sınırları belirsiz ama derin bir bağ oluşur. 2. Karakterler ve psikoloji Léon duygusal olarak çocuk kalmış bir adam. Okuma yazması bile yok; dünyayı basitçe algılıyor. Bitkisi aslında onun kendisi: köksüz, taşınabilir, yalnız. Mathilda yaşına göre aşırı erken büyümüş bir çocuk. Ailesiz kalınca sevgiye açlığı daha da görünür hale geliyor. Léon’a hem baba hem de (tartışmalı biçimde) “aşk nesnesi” gibi yaklaşması filmin en rahatsız edici ama güçlü yanlarından biri. Stansfield saf kaos. Mantıklı bir kötü değil, dürtüsel ve sadist. Beethoven dinleyip insan öldüren bir figür — estetik ile vahşetin birleşimi. 3. Temalar Film aslında şunu soruyor: Sevgi romantik mi olmak zorunda? Yoksa iki yalnız insanın birbirine tutunması da sevgi midir? Masumiyet ve şiddet Mathilda bir çocuk ama intikam istiyor. Léon bir katil ama masum. Bu terslik filmin kalbinde duruyor. İki karakter de toplum dışı. Birbirlerini bulmaları bir tesadüf değil, bir zorunluluk gibi. 4. Finalin anlamı (spoiler) Léon, Mathilda’yı kurtarmak için kendini feda eder. Stansfield’ı öldürmeden önce ona “hediyesini” verir: bombalar. Bu sahne birkaç şeyi anlatır: Léon ilk kez bir amaç için yaşıyor ve ölüyor. Mathilda’ya “kök salma” şansı bırakıyor (okula gitmesi vs.). Bitki metaforu: Léon ölür ama Mathilda onun köklerini toprağa diker. 5. Filmin rahatsız edici tarafı Bu film çok sevilir ama aynı zamanda tartışmalıdır: Mathilda’nın Léon’a karşı duyguları bazı izleyiciler için problemli. Léon: The Professional aslında yüzeyde bir suç hikâyesi gibi görünse de, alt katmanda tamamen sembollerle konuşan bir film. 1. Bitki (en önemli sembol) Léon’un sürekli yanında taşıdığı saksı bitkisi: Kökü yok → Léon’un da geçmişi, ailesi, aidiyeti yok. Taşınabilir → Sürekli yer değiştiriyor, hiçbir yere ait değil. Bakım ister → Léon’un içindeki bastırılmış şefkat ihtiyacı. Filmin sonunda Mathilda’nın bitkiyi toprağa dikmesi çok kritik: Léon’un yapamadığını Mathilda yapar: kök salmak. Bu, Léon’un “insanlaşmasının” Mathilda üzerinden devam etmesi demek. 2. Süt Léon sürekli süt içer. Bu detay çok bilinçli: Çocukluk / masumiyet sembolü Bir yetişkinin alkol yerine süt tercih etmesi → duygusal olarak gelişmemiş olduğunu gösterir. Şiddet dolu hayatına rağmen iç dünyasında hâlâ “temiz” bir taraf var. Bu yüzden Léon bir çelişkidir: Bir katil ama aynı zamanda bir çocuk. 3. Işık ve güneş Film boyunca ışık kullanımı dikkat çekicidir: Léon genelde karanlık, kapalı alanlarda Mathilda geldikten sonra ışık artar Bu ne demek? Mathilda, Léon’un hayatına “aydınlık” getirir. Ama bu ışık geçicidir → çünkü bu dünya onların yaşayabileceği bir yer değildir. 4. Kapı ve eşik sahneleri Filmde çok fazla “kapı” sahnesi vardır: Mathilda’nın Léon’un kapısını çaldığı an → bir yeniden doğum anı Léon’un kapıyı açıp açmama kararı → “insan olup olmama” kararı Kapı burada: İç dünya ile dış dünya arasındaki sınır Yalnızlık ile bağ kurma arasındaki eşik 5. Silahlar Silahlar sadece araç değil, karakterlerin uzantısıdır: Léon için: iş, rutin, mekanik bir yaşam Mathilda için: güç kazanma aracı Ama önemli fark: Léon öldürmeyi duygusuzca yapar. Mathilda ise duygusal sebeplerle ister (intikam) Bu da şunu gösterir: Şiddet, niyete göre anlam değiştirir. 6. Müzik (özellikle klasik müzik) Stansfield’ın Gary Oldman tarafından canlandırılan karakteri klasik müzik dinlerken şiddet uygular: Beethoven dinlerken cinayet işlemesi → estetik ile vahşetin birleşimi Bu, kötülüğün her zaman “çirkin” görünmediğini anlatır. 7. Çocukluk / yetişkinlik çatışması Film boyunca sürekli bir terslik var: Léon → yetişkin ama çocuk gibi Mathilda → çocuk ama yetişkin gibi Bu da şu sembolik durumu yaratır: İkisi birlikte “tam bir insan” eder. 8. Finaldeki “hediye” Léon’un Stansfield’a verdiği bomba: Dışarıdan bakınca bir intikam Ama aslında: Léon’un hayatındaki tek “anlamlı eylem” Bu sahne: Léon’un ilk kez birine gerçekten bağlandığını ve bu bağ için kendini feda ettiğini gösterir Luc Besson bu filmde sembollerle şunu anlatıyor: İnsan, bağ kurmadan yaşayabilir ama “yaşamak” ile “var olmak” aynı şey değildir. Léon başta sadece “var”dır. Mathilda sayesinde ilk kez “yaşar”. ☆Benim için hep ayrı bir yeri olan çok güzel ve özel bir film♡

zelda_ 3 months ago

Göz

Mike Cahill

144 Gönderi

Spoiler içeriyor "Benim atomlarım ve senin atomların kesinlikle birlikteydi. Kim bilir, 13.7 milyar yıl içinde kaç defa daha bir araya gelmişlerdir. Benim atomlarım senin atomlarını tanıyor. Atomlarım atomlarını hep sevdi." ●ChatGBT'nin Yorumu: I Origins, Mike Cahill’in sinemasında en belirgin temayı çok net…devamı"Benim atomlarım ve senin atomların kesinlikle birlikteydi. Kim bilir, 13.7 milyar yıl içinde kaç defa daha bir araya gelmişlerdir. Benim atomlarım senin atomlarını tanıyor. Atomlarım atomlarını hep sevdi." ●ChatGBT'nin Yorumu: I Origins, Mike Cahill’in sinemasında en belirgin temayı çok net kuran bir film: bilim ile inanç arasındaki gerilim. 1. Temel hikâye (ama aslında sadece yüzey) Film, gözün evrimini kanıtlamaya çalışan bilim insanı Ian Gray’in hikâyesiyle başlar. Tam anlamıyla katı rasyonalist bir karakterdir. Ama Sofi ile tanışmasıyla her şey kırılır: Sofi = sezgi, ruh, kader Ian = bilim, veri, kanıt Bu iki kutup aslında filmin ana çatışmasıdır. Sofi’nin trajik ölümü (asansör sahnesi) ise filmin kırılma noktasıdır. Sonrasında film 7 yıl ileri atlar ve bilimsel bir keşif, Ian’ı tekrar Sofi’ye götürür… ama bu sefer bilim yoluyla. 2. Filmin ana fikri: Bilim vs. İnanç değil → Bilim + İnanç Film aslında klasik bir karşıtlık kurmaz. Şunu söyler: Bilim ve inanç birbirinin zıttı değil, farklı yolları olabilir. Ian başta şuna inanır: “Göz evrimleşmiştir, anlamı yoktur.” Ama film ilerledikçe: Göz = kimlik Göz = ruhun izi Göz = tekrar eden bir şey (reenkarnasyon fikri) Filmde iris veritabanı üzerinden yapılan keşif, bilimsel bir araçla metafizik bir sonuca ulaşılmasıdır. Film, bilimin bile bazen açıklayamadığı şeylere kapı aralayabileceğini söylüyor. 3. Göz metaforu: Filmin kalbi Filmde göz sadece bir organ değil: Kimliğin parmak izi Ruhun izi Hatıraların taşıyıcısı Sofi’nin gözleri Ian’ı sürekli “bulur”. Bu tesadüfler (11 sayısı gibi) aslında: “Kaderin görünmez dili” olarak kullanılır. 4. Aşkın doğası: Fiziksel mi, zamansız mı? Ian’ın Sofi’ye söylediği o cümle çok kritik: “Atomlarım hep seninkileri sevdi.” Bu, aşkı şöyle tanımlar: Bedensel değil. Zamansız Yeniden doğabilen bir şey Film bu yüzden romantik ama klasik bir aşk hikâyesi değil. “Aşk = biyolojik bağ mı yoksa ruhsal bir tekrar mı?” sorusunu soruyor. 5. Reenkarnasyon meselesi (ama bilimsel twist ile) Film açık açık şunu ima eder: İnsanlar tekrar doğabilir Gözler bu döngünün kanıtı olabilir Ama bunu spiritüel bir hikâye gibi değil, veriyle anlatır. Bu yüzden film: Ne tam bilim kurgu Ne tam metafizik İkisi arasında tuhaf, gri bir yerde durur. 6. Neden bazılarına “boş” geliyor? Film eleştirilerde “dengesiz” bulunmuştu. Sebebi şu: İlk yarı = romantik ve duygusal İkinci yarı = soğuk, bilimsel, araştırma odaklı Bu kırılma bilinçli ama herkes için çalışmıyor. Bazıları için: “Çok derin” Bazıları için: “Yarım kalmış fikir” 7. Ian karakteri: Bir dönüşüm hikâyesi Ian aslında klasik bir karakter arkı yaşar: Başlangıç: Her şey ölçülebilir Ruh yoktur Son: Ölçemediği şeylerin de gerçek olabileceğini kabul eder Ama dikkat: Film Ian’ı tamamen “inançlı” yapmaz. Onu şüphe içinde bırakır Ve asıl güçlü olan da bu. 8. Finalin anlamı (en kritik yer) Hindistan’daki kız (Salomina) sahnesi: Ian bilimsel olarak Sofi’ye ulaşır Ama kız asansörden korkar Bu detay çok önemli: Travma = ruhsal devamlılık Finalde Ian ağlar çünkü: Artık inanmak ister Ama kesin kanıt hâlâ yoktur Yani film şu noktada biter: “Belki de doğru cevap, kesinlik değil.” 9. Filmin özü (kısa ama net) I Origins şunu soruyor: İnsan sadece biyoloji mi? Yoksa tekrar eden bir “şey” var mı? Bilim her şeyi açıklayabilir mi? Ve cevap vermiyor. Sadece seni o sorunun içinde bırakıyor. 1. Final sahnesi: Asansör, korku ve gözyaşı Finalde I Origins bize çok basit görünen ama aslında çok yoğun bir sahne verir: Ian küçük kız (Salomina) ile asansöre girer Kız panik olur. Asansörden korkar Ian ağlamaya başlar Bu sahne yüzeyde şu gibi durur: “Demek ki Sofi yeniden doğmuş.” Ama film bundan çok daha karmaşık bir şey yapıyor. A. Bilimsel kanıt var mı? Ian’ın elinde şunlar var: Aynı iris (göz verisi) Aynı korku (asansör travması) Bunlar bilimsel olarak imkânsıza yakın bir tesadüf. Ama yine de: %100 kanıt değil. Film burada bilinçli olarak boşluk bırakır: Bu gerçekten reenkarnasyon mu? Yoksa insan zihninin anlam yaratma ihtiyacı mı? B. Ian neden ağlıyor? Bu çok kritik. Ian’ın ağlaması: “Kanıt buldum!” sevinci değil “Artık inanıyorum” rahatlığı değil Tam tersine: İnanmak ile bilememek arasında sıkışma Çünkü: Bilim insanı tarafı hâlâ şüpheli Ama duygusal tarafı artık direnemiyor Bu yüzden o gözyaşı: Bir keşfin değil, bir teslimiyetin gözyaşı. C. Asansör neden önemli? Asansör = filmin travmatik merkezi Sofi’nin ölüm şekli: Asansörde panik Kaçış. Ölüm Salomina: Aynı korku. Aynı panik Bu şunu ima eder: Ruh sadece “bilgi” değil, duygu da taşır Yani film şunu önerir: Eğer reenkarnasyon varsa sadece anılar değil, travmalar da aktarılır. Bu çok güçlü ve rahatsız edici bir fikir. D. Finalin gerçek cümlesi ne? Film aslında şunu söylüyor: “Bilim seni bir yere kadar getirir. Ama bazı şeyleri anlamak için hissetmek zorundasın.” Ian’ın gözyaşı: Bilimden inanca geçiş değil Kesinlikten belirsizliğe geçiş 2. Sofi karakteri: Bir insan mı, bir fikir mi? Sofi’yi sadece “aşk” olarak okumak filmi küçültür. Sofi aslında sembolik bir karakter. A. Sofi = İnanç / sezgi / teslimiyet Sofi’nin özellikleri: Tesadüflere inanır Sayılara anlam yükler (11:11) Evrenle bağlantı hisseder Ian’ın tam zıttı. Ama Sofi’nin en önemli özelliği şu: Kanıt aramaz, hisseder B. Sofi neden “ölmek zorunda”? Çünkü Sofi bir karakterden çok bir fikir. Eğer Sofi yaşasaydı: Film sadece bir aşk hikâyesi olurdu Ama ölünce: Sofi bir “soruya” dönüşür Ian için: Artık Sofi = araştırılması gereken bir şey Yani: Aşk → obsesyona İnsan → probleme dönüşür C. Sofi’nin yeniden doğması ne demek? Salomina, Sofi’nin birebir aynısı değil. Bu çok önemli. Film şunu söylemez: “Sofi geri geldi” Şunu ima eder: “Sofi’nin özü devam ediyor olabilir” Yani: Kimlik ≠ beden. Kimlik ≠ hafıza Belki de: Kimlik = tekrar eden bir desen D. Sofi aslında neyi temsil ediyor? Daha derin okuma yaparsak: Sofi = Bilimin açıklayamadığı alan İnsan aklının sınırı “Bilinmeyen” Ian’ın yolculuğu da şu: Sofi’yi anlamaya çalışırken aslında evrenin bilinmeyen tarafına yaklaşır 3. İkisini birleştirirsek (asıl büyük fikir) Final sahnesi + Sofi karakteri birleşince film şunu kurar: Sofi = inanç Ian = bilim Salomina = ikisinin kesişimi Ve finalde: Ian artık sadece bilim insanı değildir. Ama tamamen inançlı da değildir O artık: İkisinin arasında yaşayan bir insan 4. Filmin en derin cümlesi (özet) I Origins aslında şunu söylüyor: “Gerçeklik sadece kanıtladığın şeylerden ibaret değil. Ama hissettiklerin de her zaman doğru değil.” Ve seni burada bırakır: İnanmak mı daha doğru, yoksa bilmemek mi? I Origins aslında en çok semboller üzerinden konuşan bir film. Hikâye görünen kısmı; asıl derinlik bu tekrar eden küçük detaylarda saklı. 11:11 – göz – tekrar/motif döngüsü 1. 11:11: Tesadüf mü, çağrı mı? Filmde 11:11 sürekli karşımıza çıkar. Bu sadece estetik bir detay değil. A. Bilimsel açıdan Lan gibi bakarsak: 11:11’i görmek = tamamen tesadüf İnsan beyni pattern (örüntü) arar Anlam yüklemek = zihinsel bir yanılsama Yani: “Sen fark ettiğin için var.” B. Sofi açısından Sofi’ye göre: 11:11 = evrenin sinyali Bir tür “uyan” çağrısı Senin doğru yolda olduğunu gösteren işaret. Yani: “Sen fark ettiğin için değil, o seni bulduğu için var.” C. Filmin yaptığı şey Film iki yorumu da eşit derecede geçerli bırakır.. Ama daha derin bir okuma: 11:11 = anlam arayan insan zihni ile anlam üreten evren arasındaki gri alan D. En kritik nokta Ian, Sofi öldükten sonra da 11:11 görmeye devam eder. Bu ne demek? Ya Sofi “devam ediyordur” Ya da Ian artık Sofi gibi düşünmeye başlamıştır Yani 11:11 dış dünyadan mı geliyor, yoksa Ian’ın içinden mi? Film bunu özellikle cevaplamaz. 2. Göz: Kimlik mi, ruh mu? Filmde göz = en merkezi sembol. A. Bilimsel anlamı Her insanın iris yapısı eşsizdir Parmak izi gibi kimlik belirler Ian’ın çalışması: “Göz = biyolojik veri” B. Metafizik anlamı Film yavaş yavaş şunu ima eder: Göz sadece “bedensel” değil Belki de “ruhsal bir imza” Yani: Aynı göz → aynı kişi mi? Yoksa sadece bir benzerlik mi? C. Kritik kırılma Veritabanında: Aynı iris başka bir çocukta çıkar Bu an: Bilimin metafiziğe çarptığı an Çünkü: Bu durum bilimsel olarak açıklanamaz. Ama tamamen reddedilemez de D. Daha derin okuma Göz aslında şunu temsil ediyor: “İnsan değişse bile, içinde sabit kalan bir şey var mı?” Film buna cevap vermez ama şunu sorar: “Sen kimliğini neye borçlusun?” 3. Tekrar ve döngü: Her şey geri mi geliyor? Filmde sürekli tekrar eden şeyler var: Aynı göz Aynı korku Aynı sayılar Aynı duygular Bu rastgele değil. A. Döngü fikri Film şunu ima eder: Hayat doğrusal değil, döngüsel olabilir Yani: Başlangıç → son → yeniden başlangıç B. Travmanın taşınması En çarpıcı tekrar: Sofi → asansör korkusu Salomina → aynı korku Bu çok önemli: Eğer bir şey tekrar ediyorsa sadece “iyi” şeyler değil Acı da tekrar eder C. Psikolojik okuma (çok önemli) Bu sahneleri şöyle de okuyabilirsin: Salomina gerçekten Sofi değil Ian, Sofi’yi onda görmek istiyor Yani: Tekrar = dış gerçeklik değil İçsel yansıtma olabilir Film bu ihtimali de açık bırakır. 4. Üç sembol birleşince Şimdi hepsini birleştirelim: 11:11 → anlam arayışı Göz → kimlik arayışı Tekrar → varoluş arayışı Bu üçü birlikte şunu oluşturur: İnsan, evrende rastgele bir varlık mı yoksa bir düzenin parçası mı? 5. Filmin gizli sorusu Film aslında şunu soruyor: “Anlamı sen mi yaratıyorsun?” “Yoksa anlam zaten var mı?” Ve en rahatsız edici ihtimal: İkisi aynı anda doğru olabilir. 6. Son bir derin yorum Ian’ın yolculuğu aslında şuna dönüşür: Başta: “Her şey açıklanabilir” Sonda: “Her şey hissedilebilir ama açıklanamayabilir” Ve semboller şunu gösterir: Gerçeklik = sadece dış dünya değil Gerçeklik = senin onu nasıl gördüğün

zelda_ 3 months ago

Riders of Justice

Anders Thomas Jensen

10 Gönderi

Spoiler içeriyor "İnsan öldürmek zordur. Özellikle ilk seferinde." ●Riders of Justice hem intikam filmi gibi başlayıp hem de insan zihninin “anlam arama takıntısını” parçalayan çok katmanlı bir hikâye. Film aslında çok basit bir yerden başlıyor: Markus Hansen asker, sert, duygularını bastırmış bir…devamı"İnsan öldürmek zordur. Özellikle ilk seferinde." ●Riders of Justice hem intikam filmi gibi başlayıp hem de insan zihninin “anlam arama takıntısını” parçalayan çok katmanlı bir hikâye. Film aslında çok basit bir yerden başlıyor: Markus Hansen asker, sert, duygularını bastırmış bir adam Karısı tren kazasında ölüyor Kızı Mathilde ile yalnız kalıyor. Sonra Kadına trende yerini veren Otto devreye giriyor. Kazanın aslında planlı bir saldırı olabileceğini söylüyor Ve film tam burada yön değiştiriyor. FİLMİN ASIL KONUSU: “ANLAM ARAMAK” Film yüzeyde intikam hikâyesi gibi görünse de aslında şunu anlatıyor: İnsan rastgeleliği kaldıramaz → her şeye anlam yükler Otto ve arkadaşları: Veriler topluyor Olasılık hesapları yapıyor Her detayı bir sebep-sonuç zincirine bağlıyor Ama bu süreçte: Gerçeklikten çok hikâye kurmaya başlıyorlar KARAKTERLERİN İÇ DÜNYASI Markus (Travmanın Bedeni) Markus Hansen duygularını ifade edemeyen bir asker Karısının ölümünü kabullenemiyor Kızına sevgi gösteremiyor Onun için “intikam” aslında: Acıyı anlamlandırmanın bir yolu Yani Markus şunu demek istiyor: “Bu bir kaza olamaz. Yoksa bu acının hiçbir anlamı yok.” Otto (Zihnin Krizi) Otto İstatistikçi, her şeyi sayılarla açıklayan biri. Tesadüfe tahammülü yok Ama film boyunca: Kurduğu sistem çöküyor. Kendi teorisinin insanları ölüme götürdüğünü görüyor O yüzden onun hikâyesi: Akılcılığın çöküşü Mathilde (Gerçek Yas) Mathilde ünnesini kaybetmiş bir genç Yasını yaşamaya çalışıyor Ama çevresindeki erkekler: Yas yerine şiddet ve teori üretiyor Mathilde ise: Gerçekliği temsil ediyor Olanı olduğu gibi kabul etmeye en yakın kişi Lennart & Emmenthaler (Kırılmış Erkekler) Travma, istismar, yalnızlık yaşamış karakterler. Toplumdan dışlanmışlar Onlar için bu “intikam ekibi”: İlk defa bir aidiyet duygusu KARA MİZAH + TRAVMA Film çok ilginç bir ton kuruyor: Bir yandan aşırı sert ve şiddet dolu Diğer yandan absürt derecede komik Bu tarz, yönetmen Anders Thomas Jensen’in imzası: Trajediyi komediyle kırar Ama o komedi aslında daha da rahatsız edicidir GERÇEK Mİ TESADÜF MÜ? Filmin en kritik sorusu: Tren kazası gerçekten bir saldırı mıydı? Cevap: Film bunu bilinçli olarak belirsiz bırakır. Ama önemli olan şu: Karakterler buna “inanmak zorunda” Çünkü aksi halde acı anlamsız kalır ŞİDDETİN ELEŞTİRİSİ Film klasik intikam filmlerini ters yüz eder: Normalde seyirci “intikam alınca rahatlar” Ama burada rahatsız olursun Çünkü: Öldürülen insanların suçlu olup olmadığından bile emin değilsin (ki bence vardı yani yanlış kişileri öldürdüler ama bir yandan da ne kadar yanlıştı diye soruyor insan çünkü o kişiler de başkalarına zarar vermişlerdi ve birilerinin yanlışlıkla da olsa onları yok etmeleri iyiydi.) FİNAL: SAHTE Mİ GERÇEK Mİ? Finalde: Hepsi bir araya geliyor Noel kutluyorlar. Ama bu sahne iki şekilde okunur: 1. Umutlu okuma: Yalnız insanlar bir aile oldu. Markus duygusal olarak açılmaya başladı 2. Karanlık okuma: Hepsi bir yanılsama içinde yaşıyor. Kurdukları bağ, şiddetin üzerine kurulu FİLMİN ANA FİKRİ Film aslında şunu söylüyor: “Hayat kaotik olabilir. Ama insan buna dayanamaz.. Bu yüzden anlam uydurur. Ve bazen o anlam öldürür.” KISA AMA DERİN ÖZET Bir adam karısını kaybeder Bir grup insan bu kaybı “anlamlı” hale getirmeye çalışır. Bu süreçte şiddet üretirler Gerçek belirsiz kalır. Ama sonuçlar çok gerçektir ☆Bilim her zaman doğruyu sana vermeyebilir ve herkesin acı ile baş etmenin yolu başka oluyor. Bunu anladım bu filmde

zelda_ 3 months ago

Tabu

Miguel Gomes

2 Gönderi

Spoiler içeriyor "Zamanın bütün yaraları iyileştirdiğini söyleyenler, benim kadar sevmemiştir." ●ChatGBT'nin Yorumu: Tabu, modern sinemanın geçmişle kurduğu en şiirsel ve en tuhaf ilişkilerden birini kuran filmlerden biri. Hem biçimsel olarak deneysel hem de duygusal olarak oldukça melankolik bir yapıya sahip. 1. Genel…devamı"Zamanın bütün yaraları iyileştirdiğini söyleyenler, benim kadar sevmemiştir." ●ChatGBT'nin Yorumu: Tabu, modern sinemanın geçmişle kurduğu en şiirsel ve en tuhaf ilişkilerden birini kuran filmlerden biri. Hem biçimsel olarak deneysel hem de duygusal olarak oldukça melankolik bir yapıya sahip. 1. Genel yapı: İkiye bölünmüş bir film Film üç parçalı gibi görünse de aslında iki ana bölüm üzerine kurulu: “Paradise Lost” (Kayıp Cennet) Günümüz Lizbon’unda geçer Yaşlı Aurora, hizmetçisi Santa ve komşuları Pilar üzerinden ilerler Yavaş, mesafeli, biraz “boşluk hissi” taşıyan bir anlatım vardır “Paradise” (Cennet) 1960’larda Portekiz sömürgesi Afrika’da geçer. Aurora’nın gençliğinde yaşadığı yasak aşk anlatılır. Neredeyse sessiz sinema gibi işlenir (diyalog yok, sadece anlatıcı var) Bu iki bölüm arasında keskin bir kopuş vardır. Bu kopuş aslında filmin en önemli meselesidir. 2. Konu (yüzeyde) Film basitçe şunu anlatıyor: Yaşlı bir kadının ölümünden sonra geçmişi ortaya çıkar. Gençliğinde Afrika’da yaşadığı yasak aşk. Bu aşkın trajik sonuçları Ama mesele “aşk hikayesi” değil. Bu sadece bir kabuk. 3. Temalar a) Hafıza ve nostalji Film aslında geçmişi gerçek haliyle değil, hatırlandığı haliyle gösterir. İkinci bölüm daha romantik, daha “güzel” görünür Ama bu güzellik güvenilmezdir Çünkü bu bir anıdır, gerçek değil. Yani: Geçmiş = Gerçek değil, anlatılan bir hikâye b) Sömürgecilik (çok kritik) Film açık açık politik görünmez ama çok derin bir eleştiri taşır. Afrika’daki beyaz karakterlerin dünyası estetize edilir Yerli halk neredeyse görünmez ya da arka plandadır. Bu aslında bilinçli bir tercih. Çünkü film şunu ima eder: “Bu romantik aşk hikayesi, aslında sömürgeciliğin körlüğü içinde yaşanıyor.” Yani: Aşk var. Ama bu aşk, adaletsiz bir dünyanın içinde var Bu da hikâyeyi rahatsız edici yapar. c) Timsah metaforu Filmde sürekli geçen timsah çok önemli bir simgedir. Geçmişin hayaleti gibi Unutulmayan suçluluk gibi Kolonyal geçmişin sessiz tanığı gibi Bazı yorumlara göre: Timsah = Bastırılmış tarih d) Aşkın romantize edilmesi İkinci bölüm bir aşk hikayesi gibi görünür ama aslında: Fazla güzel. Fazla melodramatik. Fazla “film gibi” Bu kasıtlıdır. Çünkü film şunu sorar: “Gerçekten böyle mi oldu, yoksa biz mi böyle hatırlamak istiyoruz?” 4. Biçim (çok önemli) Siyah-beyaz kullanım Zamansızlık hissi verir Geçmişi “gerçek dışı” kılar Sessiz sinema estetiği İkinci bölümde: Diyalog yok Sesler var ama konuşma yok Anlatıcı her şeyi dışarıdan anlatır Bu da şunu yaratır: Olaylara duygusal değil, mesafeli bakarız Kopuk anlatım İlk bölüm: Dağınık, yavaş, biraz sıkıcı bile olabilir İkinci bölüm: Daha akıcı, daha “hikâye gibi” Bu fark bilinçli: Gerçek hayat sıkıcıdır, anılar ise dramatiktir 5. Filmin esas meselesi Film aslında şunu anlatır: İnsanlar geçmişi olduğu gibi değil, katlanabilecekleri şekilde hatırlar. Ve daha da sert bir okuma: Güzel görünen hikâyelerin arkasında çoğu zaman görünmeyen bir şiddet vardır. 7. Kısa sonuç Tabu: Bir aşk filmi gibi görünür Ama aslında hafıza, sömürgecilik ve sinemanın kendisi üzerine bir film Hem romantik hem ironik Hem güzel hem rahatsız edici Tabu’nun “Paradise” bölümünde izlediğimiz aşk ilk bakışta: Tutkulu. Kader gibi Şiirsel, unutulmaz görünüyor. Ama aslında bu aşkın “sahte” hissi yaratmasının birkaç çok önemli nedeni var: 1. Bu bir anı, gerçeklik değil Bu bölüm bize doğrudan yaşanmıyor. Bir adamın (Ventura’nın) yıllar sonra anlattığı bir hikâyeyi izliyoruz. Yani: Olaylar filtrelenmiş Duygular abartılmış. Kusurlar silinmiş Bu yüzden aşk: Gerçek bir ilişki değil, hatırlanmak istenen versiyonu 2. Aşırı “film gibi” olması Her şey fazla kusursuz: Bakışmalar → çok anlamlı Müzik → çok uyumlu Olaylar → dramatik zirvelerle dolu Bu bilinçli bir stil. Çünkü Miguel Gomes burada adeta şunu yapıyor: “Bakın, bu bir film gibi. Hatta fazla film gibi.” Yani aşk: Gerçek değil, sinemanın öğrettiği bir aşk formu 3. Diyalogların olmaması En kritik noktalardan biri bu. Karakterler konuşmaz. Biz onların gerçek düşüncelerini duymayız. Sadece dış ses anlatır Bu ne yaratır? Aşkın içi boşalır Sadece “görüntü” kalır Yani: His var gibi görünür Ama aslında bize hissettirilen şey başkasının anlatımıdır 4. Suçluluk ve bastırma Bu ilişki: Yasak (Aurora evli) Tehlikeli. Sonu trajik Ama anlatımda bu karanlık taraflar neredeyse romantize edilir. Çünkü anlatan kişi muhtemelen: Kendini affetmek istiyor Ya da yaşananları “güzel bir anıya” dönüştürüyor Yani aşk: Bir tür vicdan temizleme hikâyesi 5. Sömürge bağlamı her şeyi “kirletiyor” En sert nokta burası. Bu aşkın yaşandığı yer: Afrika Sömürge dönemi. Büyük bir eşitsizlik ve görünmez şiddet ortamı Ama filmde: Yerli halk neredeyse yok Arka planda kalıyor Bu ne demek? Bu aşk: Başkalarının acısı üzerine kurulmuş bir “güzellik” Yani ne kadar romantik görünürse görünsün: Temeli problemli bir dünyaya dayanıyor 6. Timsahın sessizliği Timsah burada yine devreye giriyor. Olan biteni “izleyen” bir varlık Ama konuşmuyor. Müdahale etmiyor Bu da şu hissi verir: Bu hikâyede anlatılmayan çok şey var Yani aşk: Görünen kısmı kadar değil, saklanan kısmıyla anlamlı Sonuç (en net haliyle) Bu aşk aslında: Gerçek bir ilişki değil Bir hafıza inşası. Bir kendini kandırma biçimi Ve biraz da sinemanın yarattığı bir illüzyon Bu yüzden izlerken hem etkilenirsin Hem de içten içe bir tuhaflık hissedersin Çünkü: Film sana duyguyu verir ama aynı anda o duyguya güvenmaman gerektiğini de söyler.