(@) - Raf

arber 3 months ago

Ömer Seyfettin ismini duyduğumda, zihnim beni hemen çocukluğuma götürüyor. Okuduğum ve bugün yalnızca parça parça hatırladığım hikayeleri gözümün önünde canlanıyor ve istemsizce gülümsüyorum. Hikayelerinde kullandığı dil son derece sade ve herkesin rahatlıkla anlayabileceği bir anlatımı var. Bunun yanında eserlerinde millet,…devamı

arber 3 months ago

Yirminci Yüzyılda Paris

Jules Verne

1 Gönderi

Gelişim, ilerleme ve teknoloji… İnsanların bu üç kelime ışığında ilerlemeye devam etmesi kaçınılmaz bir gerçektir. Bu ilerlemenin önüne geçilmesi imkânsızdır. Sanatın, edebiyatın ve duygusal değerlerin tamamen rafa kaldırıldığı bir şehir… Evet, Jules Verne 20. Yüzyılda Paris’te bunun portresini biz okurlara…devamı

arber 3 months ago

Yaban Çilekleri

Ingmar Bergman

23 Gönderi

''İnsan, ancak ölümle yüzleştiğinde gerçekten yaşamaya başlar.'' Bir yolculuğa çıkacağınızı hayal edin. Ancak bu yolculuk, sizi bir başka yere değil vicdanınızın, belleğinizin ve yıllarca bastırdığınız duyguların içine götürsün. Geri dönüşü olmayan bu içsel seyahat, hayatınızın en çarpıcı duraklarında sizi durmaya,…devamı''İnsan, ancak ölümle yüzleştiğinde gerçekten yaşamaya başlar.'' Bir yolculuğa çıkacağınızı hayal edin. Ancak bu yolculuk, sizi bir başka yere değil vicdanınızın, belleğinizin ve yıllarca bastırdığınız duyguların içine götürsün. Geri dönüşü olmayan bu içsel seyahat, hayatınızın en çarpıcı duraklarında sizi durmaya, bakmaya ve hesap vermeye zorlasın. Ingmar Bergman'ın Yaban Çilekleri filmi bu yolculuğun tam olarak karşılığıdır. Film, yaşlı ve saygın bir profesör olan Isak Borg’un, kendisine verilecek onur ödülünü almak için çıktığı yolculuğu konu alır. Bu yolculuk sırasında Isak, rüyalar, anılar ve karşılaştığı insanlar aracılığıyla geçmişini, yaptığı hataları ve pişmanlıklarını sorgulamaya başlar. Yolculuğuna çıkmadan önce gördüğü kabus sahnesi içinde bolca anlam barındıran göndermeler içerir. Akrebi ve yelkovanı olmayan saatler, boş sokaklar ve Isak’ın kendi cesediyle karşılaşması, zamanın anlamını yitirdiği ve ölüm fikrinin kaçınılmaz olduğu bir dünyayı temsil eder. Toplumda belirli bir noktaya gelmiş olan İsak karakteri, saygındır ve ahlaklıdır. Dışşsal başarıları elde etmesine karşın içsel olgunluklardan yoksundur. Kötülük yapmayan bir insan olmasına rağmen onun en büyük sorunu sevgiyi ihmal etmesidir. İnsanlara karşı yargılayıcı ve soğuktur. Filme adını veren “yaban çilekleri” Isak’ın çocukluğunu ve ilk aşkını içeren hayat dönemini simgeler. Yolculuk sırasında karşılaşılan insanlar, İsak'ın farklı hayatlara sahip olabileceğine dair göndermelerdir. Gençler, onun yaşamadığı coşkuyu ve açıklığı temsil ederken sürekli kavga eden evli çift, sevgisizliğin nasıl nefrete dönüştüğünü gösterir. Oğlu ve geliniyle olan ilişki ise, duygusal soğukluğun kuşaktan kuşağa aktarıldığını ortaya koyar. Oğlu da tam olarak Isak gibidir. Filmde yaşlılık ve ölüm kavramları ön planda tutulsa da asıl mesele, geç kalmışlık duygusuyla yapılan bir yüzleşmedir. İnsan, belli bir noktadan sonra farkına varsa bile, geçmişte verilmemiş kararları telafi edemez. Geriye çoğu zaman yalnızca pişmanlık kalır. Zamanında yaşanmayan duygular ve ertelenen seçimler, daha sonra aynı mutluluğu sağlamaz. Bu yüzleşme anında Tanrı sessizdir ve insanı yargılayan tek şey kendi vicdanıdır. Geçen zaman içinde bunun farkına varmasa da insan, yavaş yavaş kendi ruhunun yabancısı haline gelir.

arber 3 months ago

Matmazel Noraliya'nın Koltuğu

Peyami Safa

6 Gönderi

İnsan ruhu mu, dediniz. Evet doğru eserdesiniz. Matmazel Noraliya’nın Koltuğu, Peyami Safa tarafından yazılan ve insan ruhunu merkezine alan mükemmel bir eserdir. İçeriğinde felsefe, psikoloji ve metafizik gibi kavramlar ustaca kullanılmıştır. Roman, tıp eğitimini yarıda bırakıp felsefeye yönelen Ferid’in iç…devamı

arber 3 months ago

Hacı Murat

Lev Nikolayeviç Tolstoy

15 Gönderi

Anlatı yazarın Kafkas topraklarında gezerken gördüğü ezilmiş devedikeni ile duyduğu ve tanık olduğu bir öykü ile başlıyor. Bu sahne, romanın ana karakteri olan Hacı Murat’ın kaderinin simgesel bir yansımasıdır. Devedikeni, her şeye rağmen ayakta kalmaya çalışan ama sonunda ezilen bir…devamıAnlatı yazarın Kafkas topraklarında gezerken gördüğü ezilmiş devedikeni ile duyduğu ve tanık olduğu bir öykü ile başlıyor. Bu sahne, romanın ana karakteri olan Hacı Murat’ın kaderinin simgesel bir yansımasıdır. Devedikeni, her şeye rağmen ayakta kalmaya çalışan ama sonunda ezilen bir direnişi temsil eder. Kitaba adını veren Hacı Murat, 19. yüzyılda Kafkasya’da Rus İmparatorluğu’na karşı verilen direnişin en önemli isimlerinden birisidir. Kendisi de Rus olan yazar, Hacı Murat'ın hayatını anlatırken taraf tutmadan, oldukça nesnel bir dil kullanmıştır. Kitap boyunca ana karakterimiz olan Hacı Murat ne tamamen yüceltilir ne de seytanlaştırılır, onun cesareti kadar kararsızlıkları, çıkarları ve insani zaafları da açıkça gösterilir. Bu kitabı klasik kahraman anlatılarından ayırır. Roman boyunca Kafkas halkının Rus ordusu karşısında yaşadığı zulüm ve yıkım çarpıcı sahnelerle aktarılır. Köylerin yakılması, masum insanların öldürülmesi ve savaşın sıradan insanlar üzerindeki etkileri, okuyucuya savaşın romantik değil yıkıcı bir olgu olduğunu hissettirir. Tolstoy, Rus askerlerini de tek boyutlu karakterler olarak sunmaz. Onların içki, kumar ve disiplinsizlik içindeki yaşamlarını anlatarak, imparatorluk düzeninin ahlaki çöküşünü gözler önüne serer. Eserde dönemin önemli tarihi figürlerinden Şeyh Şamil ve Çar I. Nikolay da yer alır. Şeyh Şamil, inancı ve liderliğiyle güçlü bir figür olarak çizilse de mutlak bir doğruluk sembolü değildir. Çar I. Nikolay ise kibirli, sert ve iktidar sarhoşu bir yönetici olarak tasvir edilir. Tolstoy iki figürü de eleştirerek, gücün insanları ne kadar yozlaştırabileceğini gösterir. Dikkat çeken noktalardan bir diğeri, yazar savaşın doğrudan ya da dolaylı olarak etkilediği pek çok yan karakterin hayatına değinir. Bu anlatım tekniği, savaşın yalnızca cephede değil, toplumun her kesiminde yarattığı travmayı gözler önüne serer. Sonuç olarak; Savaşın anlamsızlığı ve insanların çaresizliği...

arber 4 months ago

Üç Kız Kardeş

Anton Çehov

7 Gönderi

Spoiler içeriyor Anton Çehov’un Üç Kız Kardeş adlı eseri, taşrada yaşayan üç kız kardeşin Moskova’ya dönme umutları etrafında şekillenen, dört perdelik bir oyundur. Ancak bu umut, hareketten çok bekleyişle, eylemden çok özlemle beslenir. Olaylar, kız kardeşlerin evinde, askeri çevreden gelen misafirler etrafında…devamı

arber 4 months ago

Hayvan Çiftliği

George Orwell

361 Gönderi

İnsanların kurdukları düzene ve uyguladıkları zulme isyan eden çiftlik hayvanlarının, yönetimi ele geçirip insanları çiftlikten kovmalarıyla başlayan Hayvan Çiftliği, distopik olduğu kadar politik bir alegoridir. George Orwell, bu kısa romanda iktidar, devrim ve yozlaşma kavramlarını son derece sade bir anlatımla…devamıİnsanların kurdukları düzene ve uyguladıkları zulme isyan eden çiftlik hayvanlarının, yönetimi ele geçirip insanları çiftlikten kovmalarıyla başlayan Hayvan Çiftliği, distopik olduğu kadar politik bir alegoridir. George Orwell, bu kısa romanda iktidar, devrim ve yozlaşma kavramlarını son derece sade bir anlatımla gözler önüne serer. Koca Reis adı verilen lider domuz, eşitlik, hak ve adalet gibi kavramları kullanarak hayvanları ortak bir doktrin altında toplar. Ortak düşman her zaman insandır. Koca Reis’in ölümüyle birlikte fikirleri animalizm adı altında sistemleştirilir. Ancak asıl kırılma noktası, devrimden sonraki süreçte yaşanır. Yönetimi ele geçiren domuzlar, zamanla devrimin ideallerinden uzaklaşır ve iktidarı kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya başlar. Başlangıçta herkesin eşit olduğu iddia edilirken, süreç ilerledikçe eşitliğin yalnızca bir söylemden ibaret olduğu ortaya çıkar. Zeki ve kurnaz olan domuzlar, eski idealleri sadece diğer hayvanları motive etmek ve kontrol altında tutmak için kullanır. Kendilerine her türlü ayrıcalığı tanırken, diğer hayvanlar giderek daha fazla çalışmaya zorlanır. Eninde sonunda nefret ettikleri insanlara benzemeye başlamaları, romanın en çarpıcı ironisidir. Kitabı okurken, bir devrimci ruh etrafında toplanıp sisteme ve haksızlıklara karşı “artık yeter” diyen insanların mücadelesi canlanır gözünüzde. Ancak devrimden sonraki süreçte, fikir ayrılıkları baş gösterir. Güçlü olanın zayıf olanı sindirdiği, siyasetin bir manipülasyon aracına dönüştüğü bir düzen kurulur. Yapılan tüm yanlışlar ve hatalar, ortada olmayan ya da ölmüş bir figüre yüklenerek meşrulaştırılır. Bu durum, iktidarın sorumluluktan nasıl kaçtığını ve gerçeği nasıl yeniden yazdığını acı bir biçimde gösterir. Her zaman olduğu gibi, çalışan kesim başkalarının refahı için emek verirken, bu sömürü mutluluk ve özgürlük söylemleriyle süslenir. Hayvan Çiftliği, bu yönüyle yalnızca belirli bir tarihsel dönemi değil, iktidarın doğasını, insan zaaflarını ve gücün yozlaştırıcı etkisini anlatan evrensel bir metne dönüşür.

arber 4 months ago

Cimri

Molière

34 Gönderi

Uzun zamandır teatral tarzda bir eser okumuyordum. Bu beş perdelik oyun adeta ilaç gibi geldi diyebilirim. Konu, adından da anlaşılacağı üzere cimrilik üzerine kuruludur. Kitabın başında, Moliere’in kısa bir hayat öyküsü ve esere dair genel bir tanıtım yazısı yer alır.…devamı

arber 4 months ago

Beyaz Kalp

Javier Marias

2 Gönderi

Javier Marias, 1951’de Madrid’de doğmuş, çağdaş İspanyol edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Filozof Julian Marias’ın oğlu olan yazar, çocukluğunun bir bölümünü ABD’de geçirmiştir. Bu deneyim, eserlerindeki düşünsel derinliği ve dil hassasiyetini belirgin biçimde etkilemiştir. Felsefe ve edebiyat eğitimi alan Marias,…devamıJavier Marias, 1951’de Madrid’de doğmuş, çağdaş İspanyol edebiyatının en önemli yazarlarından biridir. Filozof Julian Marias’ın oğlu olan yazar, çocukluğunun bir bölümünü ABD’de geçirmiştir. Bu deneyim, eserlerindeki düşünsel derinliği ve dil hassasiyetini belirgin biçimde etkilemiştir. Felsefe ve edebiyat eğitimi alan Marias, uzun yıllar çevirmenlik yapmış, Shakespeare, Faulkner ve Nabokov gibi yazarları İspanyolcaya kazandırmıştır. Beyaz Kalp, onun en bilinen ve en çok ses getiren eserlerinden biridir. Kitaba adını veren “beyaz kalp” ifadesi, masumiyetin, bilinmezliğin ve suçtan önceki halin metaforu olarak kullanılır. Ancak Marias’a göre masumiyet kalıcı değildir. İnsan bildikçe değişir, ağırlaşır ve dönüşür. Bilgi, bir kurtuluş değil, çoğu zaman bir yüktür. Roman, genç bir kadının banyoya girip kendisini öldürmesiyle açılır. Bu ölüm, romanın merkezinde yer almasına rağmen uzun süre doğrudan ele alınmaz; okurun zihninde bir gölge gibi dolaşır. Hikaye, ana karakter Juan üzerinden ilerler. Juan bir tercümandır; mesleği gereği başkalarının sözlerini aktarır, fakat kendi hayatında konuşulmayan, bastırılan gerçeklerle çevrilidir. Yeni evliliği, babasının geçmişi ve annesiyle ilgili sezgileri onu sürekli bir sorgulama haline iter. Roman boyunca temel soru şudur. İnsan her gerçeği bilmek zorunda mıdır, yoksa bazı hakikatler bilinmediğinde mi hayat sürdürülebilir olur? Anlatı, çoğu zaman olaydan çok düşünceye yaslanır; iç monologlar, uzun çözümlemeler ve tekrarlar kitabın ayırt edici özelliklerindendir. Karakterlerin tamamında belirgin bir belirsizlik hakimdir. İlişkiler güven üzerine değil, sezgi, şüphe ve suskunluk üzerine kuruludur. Beyaz Kalp, evlilik, sadakat ve aşk kavramlarını romantize etmek yerine, onların içindeki kırılganlığı, korkuyu ve saklanan gerçekleri görünür kılar. Marias, okuru kesin cevaplara değil, rahatsız edici sorulara sürükler. Kitap, olaydan çok düşünceyi vicdan bağlamında anlatır. Aşk, evlilik, sadakat ve sır kavramlarını kesin doğrularla değil, gri alanlara bırakır. Uzun uzun cümleler okumak ve kelimelerin lezzetine varmak istiyorsanız bu kitap tam size göre.

arber 4 months ago

Yedinci Mühür

Ingmar Bergman

123 Gönderi

“Tanrı’yı duyularımızla kavramak bu kadar akıl almaz bir şey mi? Neden kendini yarım yamalak vaatler ve görünmeyen mucizeler sisinin içinde gizlesin ki? Kendimize inanmadığımız halde inananlara nasıl inanacağız? İnanmak isteyen ama inanamayan bizlerin hali ne olacak? Ya inanmak istemeyen ve…devamı“Tanrı’yı duyularımızla kavramak bu kadar akıl almaz bir şey mi? Neden kendini yarım yamalak vaatler ve görünmeyen mucizeler sisinin içinde gizlesin ki? Kendimize inanmadığımız halde inananlara nasıl inanacağız? İnanmak isteyen ama inanamayan bizlerin hali ne olacak? Ya inanmak istemeyen ve inanamayanların hali ne olacak? Neden içimdeki Tanrı’yı öldüremiyorum? Neden O’na lanet okuyup kalbimden söküp atmak istesem de, acı verici ve aşağılayıcı bir şekilde içimde yaşamaya devam ediyor? Neden kurtulamadığım hain bir gerçeklik olarak kalıyor?” Ölüm, her insanın hayatında bir kez tadacağı ve kaçamayacağı bir gerçekliktir. Bu gerçekliğin bir anlığına sizi almaya geldiğini düşünün. Ona ne söylerdiniz? Yaşamak için biraz daha süre mi isterdiniz, yoksa yalvarır mıydınız? Belki de daha yapacak çok şeyiniz olduğunu, sizi seven insanların ve sizin sevdiklerinizin olduğunu anlatırdınız. Ingmar Bergman, Yedinci Mühür filminde bu soruya kesin bir cevap vermek yerine Tanrı’yı aramayı seçer ve izleyiciyi içsel sorgulamaların zirveye çıktığı bir anlatının içine çeker. Ingmar Bergman’ın bu temalara yönelmesinde, çocukluğunda yaşadığı deneyimlerin büyük payı vardır. 14 Temmuz 1918’de İsveç’in Uppsala kentinde doğan Bergman’ın babası, katı disiplinli bir Lüteryan rahipti. Baskıcı ve otoriter bir aile ortamında büyümesi, yönetmenin filmlerinde sıkça karşılaşılan Tanrı, suçluluk, korku, ölüm, sessizlik ve inanç sorgulamalarının temelini oluşturur. Yedinci Mühür filminde, vebanın kol gezdiği Orta Çağ’da Haçlı Seferleri’nden dönen şövalye Antonius Block, Ölüm ile karşı karşıya gelir. Ölümle yüzleştiğinde ondan biraz zaman kazanmak için satranç oynamayı teklif eder. Ancak bu teklif, yaşamını uzatmak için değil, Tanrı’nın varlığına dair bir cevap alabilmek içindir. Satranç oyunu, insanın ölüm karşısındaki çaresiz mücadelesinin güçlü bir sembolü haline gelir. Bu oyun sürerken Block ve yaveri Jöns, veba, korku ve çaresizlikle çevrili bir dünyada yolculuk ederler. Karşılaştıkları her insan, hayata, inanca ve ölüme dair farklı bir bakış açısını temsil eder. Filmin adı, İncil’in Yeni Ahit bölümünde yer alan Vahiy Kitabı’ndaki “yedi mühür” kavramına doğrudan gönderme yapar. Vahiy’de bu mühürler açıldıkça savaş, hastalık, kıtlık ve ölüm gibi kıyamet alametleri ortaya çıkar. Yedinci mühür açıldığında ise gökte derin bir sessizlik hakim olur. Bergman bu sessizliği, Tanrı’nın yokluğu ya da suskunluğu olarak yorumlar. Filmde veba salgınıyla kuşatılmış dünya, ölümle yüz yüze gelen insanlar ve Tanrı’ya yöneltilen cevapsız sorular, bu sembolik yapıyı destekler. Böylece Bergman, İncil’deki dini bir metaforu birebir aktarmak yerine, insanın inanç krizi, anlam arayışı ve Tanrı’nın sessizliği üzerine felsefi bir sorgulamaya dönüştürür. Filmde, veba karşısında çaresiz kalan insanların Tanrı’ya sevgiyle değil korkuyla yönelmesi ve Kilise’nin insanları cadı ilan ederek Tanrı adına yakması, inancın merhametten uzaklaşıp insanlık dışı bir baskı aracına dönüşmesini gözler önüne serer. Bergman, bu sahneler aracılığıyla Kilise’nin insanları kurtarmak yerine korkuyla kontrol eden bir düzen haline gelişini sorgular ve dinin insanı özgürleştirmesi gerekirken nasıl zalimleşebildiğine dikkat çeker. Ne kadar izlersem izleyeyim; etkisinden çıkmadığım dakikalar ile başbaşa kalıyorum. Sessizlik, gerçekten insanın canını sıkan cinsten. Sessizlik, gerçekten insanın canını sıkan cinsten. Tanrı bazı sorulara cevap verse, bu sessizliği bir anlığına da olsa bozsa, belki de duyulan bu derin huzursuzluk tamamen dinerdi.