Azim (@azce42)

Friedrich Dürrenmatt’ın orijinal "Der Richter und sein Henker" adlı eseri, adaleti sağlamak adına ne kadar ileri gidilebileceğini sorgulatan, modern Almanca klasiklerinden biridir. Cinayet romanları sevmeyen, daha doğrusu ilgi duymayan biri olarak zamanında okuduğumda çok etki bırakmamıştı. Ama aslında olayın sadece…devamı

azce42 3 weeks ago

Aşk ve Entrikalar

Friedrich Von Schiller

1 Gönderi

Friedrich Schiller, Goethe ile birlikte Alman edebiyatının en önemli isimlerinden biri ve bu eserinde hayatı boyunca tutkuyla savunduğu özgürlük, adalet ve otoriteye karşı olan duruşunu yansıtıyor. Orijinal "Kabale und Liebe" ismiyle bilinen bu eser, yaptığım araştırmalara göre Türkçede "Hile ve…devamıFriedrich Schiller, Goethe ile birlikte Alman edebiyatının en önemli isimlerinden biri ve bu eserinde hayatı boyunca tutkuyla savunduğu özgürlük, adalet ve otoriteye karşı olan duruşunu yansıtıyor. Orijinal "Kabale und Liebe" ismiyle bilinen bu eser, yaptığım araştırmalara göre Türkçede "Hile ve Sevgi", "Aşk ve Entrikalar" ve Osmanlı dönemindeki ilk çevirilerinde ise "Hüd’a ve Aşk" gibi farkli isimlerle yayınlandığını öğrendim. Aşk üzerinden başlayıp sınıf farklarına ve güç ilişkilerine kadar uzanan bu trajedi, insanların kendi hayatları hakkında karar verme özgürlüğü ellerinden alındığında ne kadar çaresiz kalabileceğini net bir şekilde gösteriyor. Bu yüzden yaşananların trajedisi de sadece birbirini seven iki insanın kavuşamamasından değil, içinde bulundukları düzenin onları savunmasız ve büyük bir kaos içinde bırakmasından kaynaklanıyor. Ferdinand ve Luise hikâyeye zaten birbirlerine aşık iki insan olarak giriyor. Bu yüzden eserde asıl mesele onların birbirlerini sevip sevmedikleri ya da nasil aşık oldukları değil, bu aşkın önüne çıkan engeller ve entrikalar. Birbirlerini gerçekten severken, etraflarındaki insanların neredeyse tamamı bu ilişkiye kendi çıkarları veya korkuları üzerinden yaklaşıyor. Bu yüzden karakterlerin çoğu tamamen iyi veya tamamen kötü olmaktan ziyade, içinde bulundukları düzenin onlara biçtiği role göre hareket ediyor. Bir karakter hariç, Wurm. Hani “götünde kurt mu var?” diye yerinde duramayan, sürekli hareket eden ve bir türlü sakinleşemeyen kişilere söylenen bir deyim var ya, işte Wurm karakteri tam olarak insanları o hâle getiren o deyimdeki kurt/kurtçuk. İsmi de boşuna Wurm değil, Almancada "kurt/kurtçuk" anlamına geliyor. Güzelim elmanın içine girip her şeyi içeriden kemiriyor, sonra da elmayı çürümeye bırakıyor. Schiller de, tabiri caizse, bu lavuğu öyle bir yazmış ki okurken adama uyuz olmamak elde değil. Genelinde okurken olayların nasıl geliştiğini sadece takip etmiyor, sanki sahnenin içindeymişsin gibi hissediyorsunuz. Karakterlerin ne hissettiğini, konuşurken nasıl bir ses tonuyla söylediklerini ve birbirlerine nasıl baktıklarını bile kafanızda kolayca canlandırabiliyorsunuz. Özellikle öfke, korku, çaresizlik veya kıskançlık gibi duyguların olduğu sahnelerde karakterlerin ne halde olduğunu anlamak için çok fazla uğraşmanıza gerek kalmıyor. Almanca versiyonunu okumak zor gelmedi. Dil eski ve fazlasıyla teatral olsa da özellikle diyaloglar sayesinde genel olarak akıcı gidiyor. Sadece bazı cümlelerde Schiller’in ne demek istediğini anlamak için bir kez daha okumak gerekiyor. Türkçe versiyonunun sadeleştirilmiş ve okumasının daha kolay olduğunu düşünüyorum. Trajedileri sevenlere ve Alman klasiklerine ya da edebiyata ilgi duyanlara kesinlikle tavsiye ederim.

azce42 1 month ago

İnsan Neyle Yaşar?

Lev Nikolayeviç Tolstoy

196 Gönderi

Bu hikâyeleri değerlendirirken, Tolstoy’un asıl amacı ve kime hangi niyetle yazdığı göz önünde bulundurulmalıdır. Kitabı edebi anlamda fazla basit ya da gereksiz bulanlar, Tolstoy’un bunu bilerek yaptığını gözden kaçırıyorlar! Yaşadığı zihinsel ve ruhsal krizin ardından aristokrat yaşam tarzını bırakan Tolstoy;…devamıBu hikâyeleri değerlendirirken, Tolstoy’un asıl amacı ve kime hangi niyetle yazdığı göz önünde bulundurulmalıdır. Kitabı edebi anlamda fazla basit ya da gereksiz bulanlar, Tolstoy’un bunu bilerek yaptığını gözden kaçırıyorlar! Yaşadığı zihinsel ve ruhsal krizin ardından aristokrat yaşam tarzını bırakan Tolstoy; halka, din ahlakına ve toplumsal eleştiriye yönelmiştir. Bu yüzden bu kısa hikâyeleri, eğitimsiz köylülerden çocuklara kadar herkesin rahatça anlayabileceği bir şekilde yazmıştır ve zor dini fikirleri basit hikâyelerle anlatmak istemiştir. Amacı sadece toplumun her kesimine ulaşmak ve insanlara kendince doğru yolu göstermektir. Hikâyeler son derece sade ve akıcı bir dile sahiptir. Bu yüzden "Tolstoy okumak istiyorum" diyorsanız, ilk adımı atmak için iyi bir seçimdir ama tabii ki Tolstoy’un diğer romanlarındaki ağırlığı ve edebiyat gücünü bu kitapta beklememek ve bu kitaptan yola çıkarak Tolstoy hakkında genel bir yanılgıya düşmemek gerekir. Kitap güzel mesajlar ve fikirler taşısa da öğretici ve dini tonu herkesin hoşuna gitmeyebilir ve hikâyeler basit gelebilir, fakat amaç zaten o olduğu için bunun eleştirilmesi doğru olmaz. Sadece bazı hikâyeler ve karakterler mesajı vermek için mantık sınırlarını aşırı zorluyor. Ayrıca Tolstoy, ağır haksızlığa karşı pasif kalmayı ve adaleti Tanrı'ya bırakmayı yani adalet arayışı açısından oldukça tartışmalı bir aşırı pasifist düşünceyi savunuyor. Maalesef bu dünyada kötüler her zaman hak ettikleri cezayı bulmuyor! Hikâyelerin zamanın Rusya’sında insanlar için yazılmış olmasına rağmen, yıllar önce ele aldığı duyguların ve sorunların günümüz Türkiye’sinde de hâlâ geçerli olması dikkatimi çekti. Toplumsal ilgisizliği, empati eksikliğini, küçük meseleleri büyüten öfke ve intikam kültürünü eleştirir. Haksızlık karşısındaki sessizliğe, yetişkinlerin anlamsız inatlaşmalarına, bitmek bilmeyen tüketim hırsına ve mutluluğu yalnızca maddi başarıda arayan sığ anlayışa dikkat çekmesi, kitabı günümüzde de anlamlı kılıyor. Okullarda tüm çocuklarla incelenmesi için verilse, 1% bile olsa bu sığ anlayışı kırmak ve daha duyarlı bir toplum inşa etmek adına bir adım olabilir. Belki tüm dünyayı değiştiremez, ama tek bir çocuğun bile doğru yolda kalmasını sağlamak, gelecekte sayısız insana iyilik olarak geri dönecektir.

azce42 1 month ago

Dönüşüm

Franz Kafka

271 Gönderi

Absürt bir olayla başlayıp ilerleyen bu kısa hikâye, insan ilişkilerinin soğuk gerçekliğini ve bazen ne kadar kırılgan olabildiğini önümüze seriyor. Bir insanın işe yaramaz görüldüğü an ne kadar çabuk değersizleşebildiğini ve yok sayılabildiğini güzelce anlatıyor. Her şey yolundayken, bir hastalık…devamıAbsürt bir olayla başlayıp ilerleyen bu kısa hikâye, insan ilişkilerinin soğuk gerçekliğini ve bazen ne kadar kırılgan olabildiğini önümüze seriyor. Bir insanın işe yaramaz görüldüğü an ne kadar çabuk değersizleşebildiğini ve yok sayılabildiğini güzelce anlatıyor. Her şey yolundayken, bir hastalık veya çaresizlik anında sistemden koptuğunuzda, en yakınlarınızın bile iç dünyanızla ilgilenmediğini, empati yapmayı akıllarından geçirmediklerini ve sadece kendi konforlarını düşünüp sizi bir köşede unuttuğunu düşünün. İşte Gregor'un başina bu geliyor. Gregor fedakarlık yapıp ailenin direği haline gelmişken, artık sadece gizlenmesi gereken bir utanç kaynağına dönüşüyor. Bir yerden sonra ailenin Gregor’suz bir hayata alışması ve hatta onun yokluğunu bir "kurtuluş" olarak görmeye başlaması son derece ağır. Borçların yükünü taşırken kendi hayatını hiçe sayan fedakar bir evlat, kız kardeşine her zaman destek olmaya çalışan iyi bir abiydi, fakat işe yaramaz bir böceğe dönüştüğü an her şey unutuluyor. Ne hissettiğini sormak bir yana, içeride hâlâ insanca düşünen biri olabileceğini akıllarına bile getirmiyorlar. İnsanların sevgisinin bazen ne kadar koşullu olduğunu görmek üzücü ve insanı düşündürmüyor değil. Absürtlüğü beğendim mi yoksa sorgulamalı mıyım hâlâ tam emin değilim. Okurken gerçekten absürt ve mantıksız gelen taraflar var. Mesela kimsenin işin mantığını sorgulamaması gibi detaylar herkesin hoşuna gitmeyebilir, ama Kafka’nın amacı da zaten gerçekçi bir hikâye anlatmak değil. Absürtlükle olayı daha da etkileyici hale getirip, okuyucunun o böceğin yerine yatağa düşmüş, çaresiz ve bakıma muhtaç bir hastayı ya da sistemin dışına itilmiş herhangi bir insanı hayal edebilmesini istemiş olabilir diye düşünüyorum. Hikâye su gibi akıp gidiyor ve hiç yormuyor. Aradan yüzyıl geçmesine rağmen günümüz insanının yalnızlığını ve ilişkilerin kırılganlığını hâlâ bu kadar net yansıtması da kitabın ne kadar zamansız bir klasik olduğunu gösteriyor. İnsanları düşündürmeye devam ettiği ve o böceğin yerine birini hayal etmenizi sağladığı sürece de zamansız bir klasik kalmaya devam edecek. Sonda bir fun fact: Zamanında Kafka kapağa böcek konulmasını hiç istememişti. Adama inat bugün dünyadaki baskıların çoğuna dev böcek koyuyorlar.

azce42 1 month ago

İvan İlyiç'in Ölümü

Lev Nikolayeviç Tolstoy

94 Gönderi

Ölüm ve hayatın anlamı üzerine düşündüren kısa, ama bana göre gayet etkileyici bir kısa hikâye. Hikâye, insanın hayatını toplumun beklentilerine ve başkalarının düşüncelerine göre yaşaması üzerine düşündürüyor. İnsanlar günlük hayatlarında iş, para, kariyer veya toplumun onlar hakkında ne düşündüğü gibi…devamıÖlüm ve hayatın anlamı üzerine düşündüren kısa, ama bana göre gayet etkileyici bir kısa hikâye. Hikâye, insanın hayatını toplumun beklentilerine ve başkalarının düşüncelerine göre yaşaması üzerine düşündürüyor. İnsanlar günlük hayatlarında iş, para, kariyer veya toplumun onlar hakkında ne düşündüğü gibi şeylere çok fazla önem verebiliyor. Ancak ölüm gerçeğiyle karşılaştığımızda hayatımıza ve önem verdiğimiz şeylere farklı bir gözle bakmaya başlayabiliyoruz. İnsanların birbirleriyle olan ilişkileri ve özellikle zor zamanlarda birbirlerine nasıl davrandıkları gayet iyi işlenmiş (İvan dahil). İnsan bazen en yakınındaki insanların yanında bile kendini yalnız ve anlaşılmamiş hissedebilir. Bazen de çok kötü bir döneminde hiç beklemediği bir insanın samimi yaklaşımı ona çok iyi gelebilir. Bazen de kendi acısına o kadar odaklanır ki, sadece kendi derdini dünyanın merkezine koyup etrafındakilerin ne hissettiğine körleşebilir. Bu durum, bir insanın karşısındakinin yaşadığı zorlukları gerçekten anlamasının ve yanında olmasının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Hikâyenin bir diğer önemli noktası da insanın kendi hayatını sorgulaması. Hepimiz günlük hayatımızda birçok şeyi normal kabul ediyoruz ve bazı şeylerin önemini ancak onları kaybetme ihtimali ortaya çıktığında düşünüyoruz. Kitap, insanın sadece başkalarını memnun etmek veya toplumun beklentilerine uymak için değil, kendi hayatından gerçekten memnun olup olmadığını ve kaybetmekten korktuğu şeylerin değerini henüz geç kalmadan kavraması gerektiğini hatırlatıyor. Kısa olması da hikayeyi daha etkileyici yapıyor. Tolstoy çok uzun bir anlatıma ihtiyaç duymadan okuyucuyu ölüm, yalnızlık ve hayatın anlamı gibi konular hakkında düşündürebiliyor. Bazı bölümlerde insan ister istemez kendi hayatını ve önem verdiği şeyleri düşünüyor. Hikâyeyi okurken büyük bir “Wow” etkisi yaratmıyor, fakat yıllar önce yazılmış olmasına rağmen ele aldığı duyguların ve sorunların günümüzde de hâlâ geçerli olması bu hikâyeyi bana göre daha değerli ve zamansiz kılıyor.