(@) - Raf

Bunlar (yâni Kur’an’dakiler) gerçekleri açıklayan kitabın âyetleridir. (Yâni Kur’an’ın söyledikleri, bildirmiş oldukları). Biz onu akıl erdirebilirsiniz diye ARAPÇA bir Kur’an olarak indirdik.”Ben, yirminci yüzyılın en büyük din bilgini, müctehid (Kur’an’ı yorumlama, açıklama hakkı olan bilgin) rahmetli Musa Carullah Bigi’ye 1948…devamıBunlar (yâni Kur’an’dakiler) gerçekleri açıklayan kitabın âyetleridir. (Yâni Kur’an’ın söyledikleri, bildirmiş oldukları). Biz onu akıl erdirebilirsiniz diye ARAPÇA bir Kur’an olarak indirdik.”Ben, yirminci yüzyılın en büyük din bilgini, müctehid (Kur’an’ı yorumlama, açıklama hakkı olan bilgin) rahmetli Musa Carullah Bigi’ye 1948 senesi 10 Kasım günü, eseri Türkçe Kur’an’ı yayınlama hakkını bana emânet noter belgesini düzenlememizden sonra MİLLET ve HAKKA DOĞRU dergilerimin idarehanesinde şu suali sormuştum:“— Üstadım... Diyelim ki Kur’an-ı Kerîm Arabistan’da Araplar’a değil de Türkistan’da biz Türkler’e inzâl edilecekti. Metni Türkçe mi olacaktı?”Tereddütsüz şu cevabı vermişti:“— Hiç şüphe etmeyiniz ki evet... Üç Semavî kitaptan Tevrat Musevîlere hitap etmiştir, bu sebeple lisan, onların anladıkları İbranice’dir. Bilinir ki İncil, Hazret-i İsa’nın ölümünden çok sonra havarîleri tarafından derlenmiştir, Lâtince ve Yunanca’dır. Dört muteber İNCİL’den birisinde bunlara ilâveten Arapça tâbir ve cümleler de vardır. Bu tercih, kitapların hitap ettikleri kavimlerin dilleri üzerinde olması tabiî ve zururîdir.Kur’an-ı Mübîn’in ARAPÇA olması, muhtevâsının Arap ümmetine tebliği, CAHİLİYYE Devri’nin felâketlerinden, irtidad ve inkârlarından, madde ve mânada Arap ümmetinin perişân hâlinden kurtarılması yolla-...mı onlara göstermek için onların diliyle inzal edilmiştir. Bu bir imtiyaz değil, Arap ümmetinin İslamiyet öncesi hayat şartlarının feci ve hicab ver (utanç verici) hâl ve tecellilerini düşündürmesi icab eden hadisedir."Yine iyi hatırlıyorum: İzmit Kâğıt ve Selüloz Sanayii'ni kuran aziz dostum Mehmed Ali Kâğıtçı'nın Finlandiya seyahatinden bana getirdiği FINCE Kur’an-ı Kerim’den söz ettiğimde, o gün bugün, bana, günün birinde milletimizin ANADİLİMİZ'le ibadet hakkına kavuşma ümidini verdiğinde, 1417 senedir çektiğimiz yoksunluğun acısını yaşatan şu cevabı vermişti:"— Evet... Fin Müslüman Türkleri'nin, Fin diliyle Kur’an-ı Kerim'i okuyabilecekleri ve ibadetlerini bu okudukları dilde yapabilecekleri fetvasını ben vermiştim. İkinci Dünya Harbi'nde Fin Ordusu'nda Rus istilacılarına karşı mücadele eden Fin Müslümanları'nın soğuktan telef olmamaları için domut eti ve yağı yiyebilecekleri, çünkü, İslamiyette domuz etinin sıcak iklimlerde oluşan trişin dolayısıyla sıhhate zararlı olması yüzünden yasaklandığı sebebiyle... İslam fıkhının en muhteşem ve başka bir din veya hukukta bu kadar açık ve sarih olmayan hikmeti, dinimizin üç esas rüknünden birisi olan "tagayyür-i ezmân ile tahavvül-i ahkâm"dır. Bu büyük hakikati, maalesef bizim ulemay-ı rüsûm kavrayamamışlar, anlamamışlar, bu sebeple de Bab-ı İctihad (düşünce kapısı) kapanmıştır" safsatasıyla muazzam Osmanlı Hakanlığı'nı yıkmışlardır."

petrell 1 month ago

Hutbe'nin esas gayesi cemaate izahı faydalı ve hayırlı hadise ve tercihleri açıklamak, izah etmektir. Bu vazife de elbetteki muhatapların anlayacakları lisan ile yapılır. Asırlar evvel betahsis dinî telkinlerin merkezi olan camiler ve mescitler için Arapça metinli hitâbet mevzuları tahrir ve…devamıHutbe'nin esas gayesi cemaate izahı faydalı ve hayırlı hadise ve tercihleri açıklamak, izah etmektir. Bu vazife de elbetteki muhatapların anlayacakları lisan ile yapılır. Asırlar evvel betahsis dinî telkinlerin merkezi olan camiler ve mescitler için Arapça metinli hitâbet mevzuları tahrir ve kitap haline getirildiği için böylece devam edip gitmektedir. Bu metinleri tefsir edecek (yorumlayacak) Arapça bilen kimse de kalmamıştır." Mustafa Kemal'in asıl hazırlığı rejim üzerine olduğu için konunun üzerine fazla gitmemiş, olduğu yerde bırakmıştı. Fakat, iki muhatabı da HUTBE'nin muhakkak Arapça olacağı yolunda bir hüküm olmadığını açıklamışlardı. Lozan'da barış görüşmeleri hareketle ve sık sık kesilme noktasına gelen çekişmelerle devam ediyordu. İcra Vekilleri Heyeti (kabine)ne Mustafa Kemal sık sık başkanlık ediyor, Lozan'dan gelen haberler karara bağlanıyordu. İcra Vekilleri Heyeti Reisi (Başbakan) Rauf Orbay, Büyük Millet Meclisi Reisi Ali Fuat Cebesoy'du. Üç arkadaş, Rauf'un Keçiören'deki evinde akşam yemeğindeydiler. Mustafa Kemal, kabinede Dahiliye Vekili (İçişleri Bakanı) olan Ali Fethi Okyar'ı da getirmişti. Yemekten sonra Ali Fethi'ye döndü:"— Fethi... Şu Sofya'daki Ortodoks Papazları hikâyesini arkadaşlara anlatır mısın?" dedi.Fethi Bey'in anlattığı şuydu: 1913'te Fethi Osmanlı hükümetinin Sofya elçisi, Mustafa Kemal de ataşemiliterdi. Vazifesi içinde o zaman müstakil olan Karadağ'la Sırp Krallığı da vardı. Sofya'dan Çetine ve Belgrad'a da gidiyordu. Kafasının içinde şu suale cevap arıyordu: 1912'de bir anda karşıya dikilmiş gözüken Yunan, Bulgar, Sırp, Karadağ ittifakının, en karamsar olan kaynakların bile tahminlerini yanıltan zaferi nasıl mümkün olmuş, O Anadolu kadar Türk topraklar nasıl gözaçıp kapayıncaya kadar elden çıkmıştı?Osmanlı'nın altıyüzyirmiiki yıllık uzun tarihinde ve üstelik İkinci Meşrutiyetin dördüncü yılında başımıza gelen bu felâketin asıl hazırlayıcısı kimdi, kimlerdi ve de nasıl bu hazırlığı görmemiş, tedbirsiz ve gafil avlanmıştık?Mustafa Kemal Sofya vazifesi günlerinde aradığı cevabı bulduğuna kani idi: Dört düşman da Hıristiyan ve Hıristiyanlığın Katoliklik ve Protestanlık karşısında adetâ MÜSTAKİL DİN olarak ayrı inanç odakları olan ORTODOKS mezhebine bağlı idiler.Rus Çarlığı, Osmanlı'nın elindeki Balkanları, başında olduğu Ortodoks kilisesine müstakil devletler halinde bağlamak siyasetinde Ortodoks kilisesini ve onun kadrosu papazları ele almış, madde ve manâda her yardımı yapmış, papaz kadrosunu sadece DİN ADAMI olmaktan çıkarmış, özel okullarda biraz tarımcı, bir düzeyde sağlıkçı, küçük sanatlardan biri veya birkaç üzerinde zanaatçı yetiştirmişti. Bir ölçüde de küçük zabit sayılacak asker...Osmanlı üzerindeki kapitülasyon ayrıcalığına da sahip olan Ruslar, Balkanlar’da, hatta Anadolu’da Türk olmayan unsurları hayatın her alanında Müslüman halktan ileri yetiştirmek için, Latinler ve Protestanlar’ın misyonerlik örgütlerine göre daha aktif politika tatbik etmişler, özellikle Sırbistan, Karadağ, Bulgaristan’da milli hisleri ayaklandırmışlar, ayrılık için ortamı hazırlamışlardı.Bu papazlar kısa zamanda bizim idarecilerin domuz çobanı olarak küçümsediği Ortodoks halkı, aynı birlik safında, Türk yönetimine ve Türk Milleti’ne karşı fikir ve eylemde aynı safta BİRLİK haline getirmişlerdir. Mustafa Kemal Ali Fethi’nin bu açıklamalarını ilgiyle dinleyen arkadaşlarını işaret ederek:"— Fethi... Bir de şu KİLİSELER KANUNU hâdisesini anlat... demişti.Olay şuydu: Sultan Hamid, 31 Mart 1328 (13 Nisan 1909) gericilik ayaklanması sonucu tahttan indirilip Selânik’e Alatini köşküne sürgüne gönderildiğinde muhafızlığına, Ali Fethi tayin edilmişti. İlk günlerin ürkekliğinin geçmesinden sonra düşük padişah, nâzik, bilgili, kibar bir genç kurmay olan Fethi Beye karşı güven duymuş, son günlerde okumasına izin verilen günlük gazetelerin son sayısında Osmanlı Mebuslar Meclisi’nin, Fener Rum Kilisesi’yle Bulgar Ekzarhlığı arasındaki anlaşmazlığı gideren KİLİSELER KANUNU’nu kabul ettiğini okuyunca âdeta bir feryat kopararak başını iki eli arasına almış: "— Eyvah... Rumeli elden gitti... Bu gafleti nasıl irtikâb ettiniz?" diye adetâ haykırmıştı.Olay şuydu: Sultan Hamid, otuziki senelik saltanatı sırasında, yine bir Rum doktoru olan ve veliahtlığı zamanında dost olduğu Dr. İstalyanos’dan, bir zamanlar Rus elçiliğinin de doktoru olduğu için bu hazırlık plânını öğrenmişti: Eğer iki kilise arasındaki anlaşmazlık giderilirse, Petersburg’un bir süredir hazırladığı plân gereği Atina, Belgrad, Çetine, Sofya arasında KİLİSELER İTTİFAKI gerçekleşecek ve dört hükümet Osmanlı’yı Balkanlar’dan çıkaracak savaşa girişeceklerdi.Nitekim öyle olmuştu.Mustafa Kemal olayın ayrıntılarını, o günlerde Şeyhülislam ve Evkaf Nazırı olan, Selânik’ten çok yakından tanıdığı Mustafa Hayri Efendi’den yazmış, ele alınan İSLAH-I MEDARİS - MEDRESELERİN DÜZELTİLMESİ ve DÜZENLENMESİ girişiminin, sadece bir yeni binalar, yeni dersler, aynı temele yeni eklemeler konusu olmadığını hatırlatmıştı. Mustafa Kemal'e göre MEDRESELER DEVRİ KÖKÜNDEN KAPANMIŞTI. Ortada Osmanlı'yı Avrupa'da toprak varlığında tasfiye eden BALKAN HARBİ bir askerî zaferden çok din adamlarının millî siyasetlerini yaratmada verdikleri emeğin zaferiydi. Çünkü o din adamları, o insanlara KENDİ ÖZ DİLLERİ'yle sesleniyorlardı. Aralarında derin farklar, anlaşmazlıklar olan bu insan topluluğunun, milliyet şuurlarını uyandıran bir DİN POLİTİKASI'nın tesiri altında müşterek hedefe yönelmişlerdi.

petrell 1 month ago

ŞERİATIN KENDİ GETİRDİĞİ YAŞAMA DÜZENİNE KARŞI KENDİ İCADI KAÇAMAK YOLLARI: HİLE-İ ŞER'İYYE, TAKİYYE, HÜLLE, VESAİRE VESAİRE... ŞERİAT, Peygamberimizin hayatında tekmillenmiş... Kur'an-ı Kerim tamamlanmış, Peygamberimiz (S.A.V.) veda haccında vazifesinin son bulduğunu kendi açıklamış, Kur'an'ın aydın hükümlerini, kendi hayat ve sözleriyle berraklığa…devamı

petrell 1 month ago

Şiirler

Ahmet Hamdi Tanpınar

2 Gönderi

Sanki siyah, simsiyah taşlar içinde Siyah, simsiyah kovuklarda yaşadık biz, Sanki hiç görmedik birbirimizi, Sanki hiç tanışmadık! Dünya bize öyle kapattı kendisini… Neye yarar hatırlamak, Neye yarar bu cılız ışıklı bahçelerde Hatırlamak geçmiş şeyleri, Bu beyhude akşam bahçesinde Kapanırken üstümüze…devamı

petrell 1 month ago

DİN İLAHİ BİR MÜESSESEDİR Niçin devleti ayırdım? Devletin yalnız dünya işleri ile uğraşmak vazifesidir. Din ilahi bir müessesedir. Böyle de kalacaktır. Devlette ilahi bir kudret tasavvur edebilir misiniz? Halifeler devrinde, devletin din işlerine karışmasından, dinin ne kadar zarar gördüğünü tahmin…devamıDİN İLAHİ BİR MÜESSESEDİR Niçin devleti ayırdım? Devletin yalnız dünya işleri ile uğraşmak vazifesidir. Din ilahi bir müessesedir. Böyle de kalacaktır. Devlette ilahi bir kudret tasavvur edebilir misiniz? Halifeler devrinde, devletin din işlerine karışmasından, dinin ne kadar zarar gördüğünü tahmin edemezsiniz. Din adamı olması lazım gelenler, o devirde, ulema rütbeleri ile, laik memurlar gibi derece alırlar, şeyhülislamlığa kadar yükselirlerdi. Şeyhülislamın bir unvanı da müftüülema idi. Müftü, haddizatında, Allah'ın emirlerini tebliğden başka bir şey yapmamak lazım gelirken şeyhülislam, devlet işlerine de karışır, kabinede sadrazamdan sonra gelirdi. Bundan dolayı değil midir ki rahmetli Musa Kâzım Efendi adli takibe uğratılmış, yine rahmetli Ürgüplü Hayri Efendi, Malta'ya sürülmüştü. Onların sadece dini bir vazifeleri, yani müftülükleri bulunsaydı da, kabinede yer almamış olsalardı, kimse kendilerini rahatsız etmezdi, herkesten saygı görürlerdi.İttihatçılar şeyhülislamı yalnız dini işlerle meşgul görmek, yani meşihati kabineden çıkarmak isterlerdi. Ziya Gökalp, "Yeni Hissiyat" adındaki kitabında "Meşihat" başlığı ile yazdığı şiirde bunu açıktan açığa söylemişti, fakat bu şiir, başkumandan vekilliğinin emri ile kitaptan çıkarılmıştı. Bununla beraber İttihat ve Terakki, ilk adım olarak, şer'i mahkemeleri, bir kanunla meşihatten aldı, adliye nezaretine bağlayabildi. Mütarekede şeyhülislamlığa gelen Hoca Sabri Efendi, yine eski durumu iade etti. Oysa ki, o vakit devletin başında halife unvanını da taşıyan padişah vardı, devlet de İslami bir devlet idi.Mekke ile Medine'nin hadimliğini, son Abbasi halifesinden de halifeliği alan Yavuz Selim, şeyhülislam unvanını taşıyan Zembilli Ali Efendi'ye, mütalaalarından yararlanılmak üzere Vükelâ Meclisi'ne girmeyi teklif ettiği halde Ali Efendi, "Ben yalnız Allah'ın emirlerini tebliğ eden bir müftüyüm. Vükelâ Meclisi'ne girerek ibadın hukukunu boynuma alamam" diye padişahın teklifini reddetmişti.DİNİ DEĞERİNDEN DÜŞÜRENLERMüslümanların nazarında İslam dini, Allah'ın hamdanı hıfzı altındadır. Onu değerinden düşürenler, dünya hırsına kapılan softalardır. Mutlakiyetdevrinde daha anasının karnından çıkan çocuğa, halife tarafından ilmi bir rütbe verilirdi. Hakiki din alimleri, fakirlik, zaruret içinde ömür sürerlerdi. Müslüman halk, devletin maaşlı müftülerine değil, ilmine, fazlına, yüksek ahlakına inandıkları bu yoksul alimlerden fetva alırlardı.Dediğim gibi, Osmanlı tarihi, bu bakımdan epeyce incelenirse, dünya adamlarının din işlerine, yahut din adamlarının dünya işlerine karışması yüzünden milletin ne büyük zararlara düştüğü, birçok terakkilerden mahrum kaldığı kolayca anlaşılır.İtiraf etmeliyim ki, dini terbiyemi, okullarda gördüğüm din derslerinden değil anamdan, babamdan, hısım ve akrabamdan, komşularımdan, dostluğunu elde ettiğim din adamlarından aldım. Okullardaki din dersleri, hocaların cehli yüzünden, bizi inandığımız dine karşı mübalatsız yapıyordu. Aptes almaya vakit bulmadan zorla namaza sevkedildiğimizi unutamam. Aptessiz namaz kılmamaya azmetmiş arkadaşlarımın bile, izinsizlik üzerine, uğradıkları cezalarla sonunda aptessiz namaza gittiklerini görmüşümdür. Hani ya din dersleri ahlak verecekti?Sonra unutmamalıyız ki, halkımızın bir kısmı Sünni ise bir kısmı da Şiidir. Sünniler de Hanefi, Şafii gibi mezheplere ayrılırlar. İtikat bakımından aralarında fark yoksa da amel bakımından hayli ayrılıkları vardır. Şiiler ise, itikat bakımından da Sünniler’den ayrılırlar. Şiiler’in nazarında Sünniler gizli şirk içindedirler. Bu iki akide, asırlarca birbiri ile çarpışmış, bu yüzden memlekette ırmaklar gibi kanlar akmıştır. Osmanlı Devleti’nin Celâli dediği asiler, ne yol kesici, ne de halk soyuculardı, sadece Şii idiler, halifesi Sünni olan devlete itaati kabul etmediler. Bu yüzden Yeniçeri ordularına ezildiler, kuyularda can verdiler. Halbuki bunlar da Türk’tü, Müslüman’dı.Devlet bütün bunları göz önünde tutarak laik olmayı uygun buldu. Doğru olanı da bu idi. Ferdi vicdanlara müdahaleye hakkı yoktu. Bununla beraber fertlerin kurduğu cemaatin vicdanına da müdahale edemezdi, çünkü cemaat camiye toplanan fertlerden birleşik.CEMAAT KURMAKŞaşılacak şeydir ki laik olan Türkiye devleti, diyanet işlerini Başbakanlığa bağlı bir daireye vermiştir. Bu mantıksız iş, din adamlarının dünyaya ait olan devlet işlerine fesat karıştırabilmeleri korkusundan ileri gelmiş olsa gerektir, fakat, artık bu endişeye yer yoktur. Hükümet, kanuni kudretini kullanarak, ihtimal dahi vermediğim herhangi bir irtica hareketini daha doğmadan önleyebilir. Şu halde, diyanet işlerini, asıl mevzu olan cemaate vermesi lazımdır.Müslüman olmayan azınlıkların, asırlardan beri cemaat kurumları, kiliseleri, sinagogları vardır. Bunların idaresini o cemaatler yüklenmişlerdir. Devlet, bunların kanunlara uygun olarak çalışmalarına yardım bile eder. Buna karşı büyük çoğunluk olan İslam cemaatinin diyanet işleri bahsinin hiçbir dayanağı yoktur. Bu işi devlet üzerine almıştır. Onun laiklik vasfı ile taban tabana zıttır. Böyle olacağına, diyanet işlerini İslam cemaatine bırakmak, bu cemaatin sosyal bir kudret almasına meydan vermek daha iyi değil midir? Bu halde diyanet işleri, hükümetin seçip tayin ettiği zatlarla değil, cemaatin arayıp seçtiği zatlarla idare olunur. Dünyanın her yerinde bu böyledir.Vakıflar da İslami müesseselerdir. Bunların mazbut olanları önceden hükümete geçmiştir. Vakıflar idaresi hükümetin emrinden çıkarak cemaate verilecek olursa diyanet işlerinin paraya dayananları için de gelir sağlamış olur. Halkın kendiliklerinden şurada burada camiler yaptırmakta olduğunu görüyoruz. Ankara'da, Cebeci'de bir cami yapıldı. Vakıflar İdaresi'nin buna para yardımında bulunduğunu bilmiyorum. İstanbul'un Feneryolu istasyonu dolaylarında da, eski Mülkiye Mektebi müdürü Recai merhumun ailesi tarafından çok şirin bir cami yaptırılmıştır. Bir cemiyet, Şişli'de büyücek, güzel bir cami yaptırmak üzeredir. Küçükyalı'da, ora halkının himmeti ile yaptırılmakta olan caminin üstü kapanmıştır. Daha nerelerde ne kadar cami yapıldığını bilmiyorum.Vakıflar İdaresi, halkın ihtiyaçlarını göz önüne alarak yeni camiler yaptırmıyor ancak mevcutları tamir edebiliyor. Bundan anlaşılır ki İslam cemaatimiz, dini duygularını her vesile ile gösteriyor, din işlerine yardımda bulunmaktan zevk alıyor. Öyle ise, Vakıflar İdaresi'nin de korunmasını istediğim cemaat teşkilatına bağlanması pek yerinde olur.DİNİ KİM OKUTACAK?Tutalım ki, devlet, okulların programlarına din dersleri koydu! Bu dersleri kim okutacak? Eskiden bu dersleri okutacak iyi öğretmenler azdı. Şimdi ise nereden tedarik edilecek? Hükümet bazı yerlerde -mesela benim bildiğim Manisa'nın Turgutlu kasabasında- hafız okulunun işlemesine izin vermiştir. Halbuki İslam cemaatine hafızdan ziyade imam, vaaz, hatip, müezzin gibi din adamları lazımdır. Bunlar, nasıl yetişecek? Kim yetiştirecek?Bütün bu önemli bahisler incelenmeden uluorta okulların programlarına din dersleri konmasını istemek bana çok garip görünüyor. Çocuklarına din terbiyesi vermek isteyen ana, baba, bu terbiyeyi kendileri vermek zorundadır. Öğretmen bulamazlar. Çocuklara okutmak isteyecekleri din kitapları bulamazlar. Diyanet İşleri Reisliği'nin küçücük neşriyat bütçesi bunu sağlamaya bile müsait değildir.Sokaklarda satılan din kitaplarının mahiyetleri hiç de incelenmiyor. Halbuki cemaat kurumu olsa, bu vazifeyi de yapar. İmam, hatip, hele vaiz yetiştirmek için kanuni yollardan işe girişebilir. Dini terbiye için başka yol bulunacağına benim aklım ermiyor, çünkü devletin laiklik prensibinden dışarıya çıkması imkânı olmadıktan başka böyle olmasının da cemaatin din ihtiyaçları bakımından daha çok yararlı olacağından şüphem yoktur.Esas ortada dururken teferruatıyla uğraşmakta mana görmüyorum. Mithat Paşa merhum, vaktiyle Tuna vilayetinde, batı Trakya'da kurmuş olduğu İslam cemaati teşkilatının ne de olsa, cemaatlerin haklarını korumada epeyce faydaları olmuş ve olmaktadır. Bu cemaatler, din terbiyesi bakımından yeter derecede hizmet göremediler ve göremiyorlarsa, oralarda softalık zihniyeti hâlâ yaşıyorsa sebebi eski medrese usulünün baki kalmasından hakiki din âlimlerinin yetişmemesindendir. Böyle kudsi bir meselede tetkiksiz, bilgisiz sözler söylemeyi, yayın yapmayı iyi bulmuyorum. Bunu söylemeyi vazife bilirim MEDRESELER, vakıflarla kurulmuş, vakfiyelerde en ufak ayrıntılarına kadar tespitlenmiş hizmet şartları içinde süregelmişlerdir. Bugün öyle midir? Kuran kurslarından özel imam-hatip okullarına, dini-manevi bilgi kuruluşlarına, kanun yasağına rağmen yaygınlaşan tarikat hareketlerine kadar hepsi, sisler içindedir. Yüzler, binler, onbinlerce evladımızı çatısı altına almış vakıflar-derneklerin iç yapısı biliniyor mu? Hümeyni şiacılığından, Suudi ve benzeri Urubeciliğin çeşitli kollarının çevrelediği bu hareket, katiğ nass'lar dışında kendisine has yapısı olan TÜRK MANEVİ TEFEKKÜRÜ'ne ne ölçüde sadıktır, biliniyor mu? Bugün gizli-kapaklı yaygınlaşan tarikatlar, açık ve ortada iken, gayeleriyle, hasretleriyle, hedefiyle malum idi. Fikriyatından ayinlerine kadar bilinir, tetkik edilir, tasavvufi hayatın tercihi olunca çatısı altına girilirdi. Bugün, anahtarları, gayr-i mes'ul ve mahiyeti mechul ellerde olan kapalı kutular'dır.Bir korkumu ve kaygımı açıklamama izin veriniz: Bu kapalı hareketler, kendisine özgü yapısı olan Türk'ün İslami muhtevasını zedeliyor, ana yapısını tahrip ediyor.

petrell 1 month ago

Hilafetin Türklüğe zararları: Hilafet müessesesi, laiklikle telif edilemezdi. Yeni Türk Cumhuriyeti'ni laik kılmak birkaç bakımdan zaruri idi.1- Dinle devleti birbirinden ayırarak modern bir cumhuriyet kurmak için.2- Dini, Türk'ün ilerleme adımlarının önünde mania olmaktan çıkarmak için.3- Ve nihayet modası ve manası…devamıHilafetin Türklüğe zararları: Hilafet müessesesi, laiklikle telif edilemezdi. Yeni Türk Cumhuriyeti'ni laik kılmak birkaç bakımdan zaruri idi.1- Dinle devleti birbirinden ayırarak modern bir cumhuriyet kurmak için.2- Dini, Türk'ün ilerleme adımlarının önünde mania olmaktan çıkarmak için.3- Ve nihayet modası ve manası yok olmuş, bütün bir tarih içinde Türk'e, yalnız ve sadece zararı dokunmuş böyle bir müesseseyi yok etmek için.4- Ulusal duyguyu uyuşukluktan korumak, ona hızını vermek için.Laiklik bazılarının anladığı yahut anlatmak istedikleri gibi dinsizlik değildir. Devletin dinle ayrılığıdır.Esasen devlete din izafe etmek kadar batıl bir şey tasavvur olunamaz. Biliriz ki dinler saliklerine bazı ödevler tahmil ederler.Mesela:İslam dininin şartı beştir. 1- Kelime-i şehadet getirmek, 2- Namaz kılmak, 3- Haccetmek, 4- Oruç tutmak, 5- Zekât vermek gibi.Devlet ise hükmi bir şahsiyettir. Bu ödevleri yerine getiremez.Nasıl arz edeyim?Bir devlet tasavvur olunabilir mi ki, hacca gitsin de hacı devlet efendi olarak avdet etsin?!.Yine bir devlet tasavvuru mümkün müdür ki, abdest alarak beş vakitte namaz kılsın? Ramazanlarda oruç tutsun?Devlete din izafe etmek bu kadar gülünç ve bu kadar ahmakça bir şeydir.Osmanlı kanunu esasisi ve birinci ve ikinci teşkilatı esasiyelerimiz, "Devletin dini, dini İslamdır. Ahkâmı şeriyenin tenfizine Büyük Millet Meclisi memurdur" gibi birtakım maddeleri ihtiva ediyorlardı ki, bu hemgülünç hem de zararlı idi.Gülünç olmasının sebeplerini biraz önce göstermeye çalıştık. Fakat bu hükümler aynı zamanda zararlı idiler.Çünkü:Dinle devlet birbirinden ayırt edilmedikçe din devlete direktiflerini veriyor ve zalim hükümdarlarla onların tâbilerinin elinde bir tahakküm vasıtası oluyordu. Hükümdarların ve onların hükümetlerinin en fena hareketleri dinle meşru gösteriliyordu.Bir iki misal:Mecmaüledep kitabı: Mecmaüledep adında bir risalede deniyor ki: "Padişah, halife zalim olsa da ona itaat gerektir. Çünkü her millet layık olduğu idareyi bulur kaidesi şeriat esasıdır. Bunun aksine hareket edenler kâfir olurlar."Görülüyor mu? Pespayelerin elinde din nelere vesile ve vasıta oluyor? Mahmut II zamanında Mora'yı kaybettiğimiz vakit, bunun dinen terki lazım geldiğine dair birde fetva çıkarılmıştı. Fetvayı vaktin şeyhülislamı Dürrizade Abdülvehab vermişti.(1)İdaresizlik kolayca şeriatın sırtına yükletiliyor ve akan sular durduruluyordu.Bizdeki isyanların, kaytaklıkların hemen hepsi şeriata arka verdi.İkinci teşkilatı esasiye hazırlanırken: Hiç unutmam, ikinci teşkilatı esasiye projesi vekillerden ve mebuslardan mürekkep hususi bir heyet tarafından Atatürk'ün reisliğinde Ankara istasyonundaki cumhur reisliği kalemi mahsus binasında konuşulurken, dinle ilgili maddelerin projeden çıkarılmasını ben teklif etmiştim.Dinle devlet işlerinin birbirine karışmasının Türk milletinin felaket sebebi olduğunu ileri sürmüştüm. Yalnız bizim değil, hatta Roma Devleti'nin dahi çöküş sebebinin Hıristiyanlık olduğunu iddia etmiştim.Kâzım Karabekir: General Karabekir fikirlerime asabiyetle hücum etti.Fethi Okyar: Bay Fethi Okyar:"Canım böyle şeyleri karıştırmayalım.. Biz ihtilalci miyiz? Yoksa devlet idarecileri miyiz?" diyerek meseleyi kapatmak istedi.Atatürk ne dedi? Atatürk... zamanı gelir... diyerek maddeler projede bırakıldıFakat gün geçtikçe hakikat kendisini göstermeye başladı.1926 yılında Millet Meclisi’nin tasdikine iktiran eden Türk kanunu medenisinde “reşit dinini intihapta serbesttir” maddesi vardı.Diğer taraftan teşkilatı esasiyede mahut maddeler duruyordu!Bu müthiş çelişki devam edemezdi. Mahut maddeler teşkilatı esasiyede kaldıkça bir gün irticaın, yakasından tutarak inkılabı mesul etmesi onun hak ve salahiyeti icabı olurdu.Çünkü teşkilatı esasiyeye muhalif hareket olunamaz.İnönü’nün bir takriri: Nihayet 1927 yılında İsmet İnönü ve arkadaşlarının bir takririyle meclis mahut maddeleri birlikte ana kanundan çıkararak ilga etti. Ve Türk Cumhuriyeti laik cumhuriyet oldu.Yani insanlarca mukaddes olanın, hükümdarların yahut herhangi bir şefin elinde oyuncak olmaktan kurtarılarak, el değmeden ve ebedi olan vicdanlara mal edildi.Din ancak vicdanlar içinde emin ve masundur.

petrell 1 month ago

Israrlı bir iddiaya göre ilk halife Hz. Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür. Oysa ki peygamber hazırlamış Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali ÖLDÜRÜLMÜŞ’lerdir, öyle ki cinayetlerin hazırlanışı, canilerin kişiliği, hata sebepleri DİN’in siyaset aracı sayılagelmiş kanlı/kinli boğuşmaların sonucu halinde tarihe geçmiştir. Hz.…devamıIsrarlı bir iddiaya göre ilk halife Hz. Ebubekir zehirlenerek öldürülmüştür. Oysa ki peygamber hazırlamış Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali ÖLDÜRÜLMÜŞ’lerdir, öyle ki cinayetlerin hazırlanışı, canilerin kişiliği, hata sebepleri DİN’in siyaset aracı sayılagelmiş kanlı/kinli boğuşmaların sonucu halinde tarihe geçmiştir. Hz. Ömer “582-644” halife olarak Medine’de vazife başında iken EBU LÜ’LÜ EİRUZ adlı mecuzi (ateşe tapan) bir köle tarafından sabah namazına giderken hançerle öldürülmüştür. Ama bizim evlatlarımıza okuttuğumuz İslam tarihinde bu cinayetten söz edilmez. Hz. Ömer’den sonraki halife Hz. Osman “574-655” hilafetinin 12. yılında ve 81 yaşında iken, dinin siyaset içinde iktidar kavgasının kargaşaları içinde, elli gün kuşatılmış evinde Kuran-ı Kerim okurken öldürülmüştür. Elimizde daha önce senelerce ders kitabı olarak okutulmuş kitapta bu olay ve şeklinden bahsedilmemiştir.4. Halife Hz. Ali’nin hilafeti biliniyor ki İslam dininde politikanın karşı görüşler önünde İslamiyette dinin politikanın aracı ve iktidar hareketlerinin temel kaynağı olması ile başlamış mezhepler boğuşmasının doruğa çıktığı evredir. Kendisi değil oğulları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin de ödün vermez ihtiras kavgasının kurbanları olmuştur. Rakibi ve Emevi devletinin kurucusu MUAVİYE ile Hz. Ali orduları arasındaki Sıffeyn Savaşı'nda Muaviye'nin askerleri mızraklarına takmak suretiyle kutsal kitabı iktidara hırsına alet yapmak gibi akılalmaz yollarla DİN'i politikanın ibretli malzemesi yapmışlardır. Dikkate değer ki DİN'in böylesine günlük yaşantı içinde kullanılan araç sayılması Arap tarihçilerin ve dolayısıyla bilim tarihçilerin göz kapattığı hakikat olmuştur. Emevi halifesi YEZİD'in iktidar çekişmesinin kişisel reaksiyonu olarak, Kuran-ı Kerim'i parçalanması; yere atılması ve üstünde tepinilmesi gibi inanılmaz ahlaksızlık ve dini inkâr bile yabancı tespitlerin ortaya koyduğu hazin gerçektir. Bugün tarih hakikatlerinden ürkmeyen bir millet olarak biz Türkler, ancak ibadetimizi anadilimizle yerine getirmeye başladıktan sonra din alanında hakiki tarihi öğrenmiş ve kavramış olacağız. Bu idrak sonucundadır ki İslamiyete saygı duygusuna kimin sahip olduğunu öğrenmiş bulunacağız.Bu düşündürücü olayların hiçbirisi İslam kaynaklı tarihlerin sayfalarında yoktur. Biraz derine inilinirse dinsel düşüncenin ruh yapısı üzerinde temel sayılan tarikatlarda bile siyaset reddedilemez bir gerçek olarak gözükür. Arap şovenizminin temsilcisi olan Emeviler'in Peygamberimizin de soyu olan Haşimilerle mücadelesinde tutumu ve Türkler'in yardımı ile iktidara gelen Abbasiler'in devri, normal bir teokrasinin çok üstüne çıkmış şartları içinde, Hristiyanlıkta Katolik hegemonyasıyla kıyaslanamayacak kadar bağnazlığın DİN DEVLETİ yapısının tipik örneğidir.Araplarda KAVMİYET duygusu o kadar derin ve o kadar katıdır ki, ellerindeki kudret ve imkanları yalnızca ve sadece KENDİ KAVİMLERİNE ayırmışlar ve başkalarına hayat hakkı tanımamışlardır. ABBASİ devletini iktidara getiren ordu kuvveti tamamen Türkler'di. Bu devletin üstünlük devirleri de tamamen Türkler'in eseriydi. Harun Reşit gibi en ünlü Abbasi halifesi ülkeye her bakımdan büyük hizmetler yapmış, Türk Bermeki (Parmakoğulları) ailesini kadınları ve çocuklarıyla tamamen yok etmişti.Biz haçlı seferlerini Hristiyanlıkla İslamiyet arasındaki dinler kavgası olarak algılarız ve değerlendiririz. Aslında 11 haçlı seferinin 8'ini doğrudan doğruya Türkler karşılamıştır. Haçlılar en büyük bozgunu Anadolu Selçukluları'ndan almışlardır. Kudüs'te kurulan Latin krallığı çevre Araplar'ın umarsızlığı ve olayları bir manevi veya dinsel hassasiyet sonucunu kucaklaması dışında ancak kendilerinin dünya menfaatlerini ilgilendirdiği sürece değer bulunmasıyla neticelenmiştir.Arap tarihini bilmiyoruz. Bilmek de istemiyoruz. Bilsek de alabileceğimiz ibret dersi, DİN ve DEVLET adına örnek alınabilecek tutumun mevcudiyetini beklemiyoruz ve de muhtaç değiliz.

petrell 1 month ago

633 sayılı Kanun'un, incelemekte olduğumuz görevli ilgili hükmü, sonradan Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği 1982 sayılı Kanun'da da herhangi bir değişikliğe uğratılmamıştır. Böylelikle günümüz mevzuatın-da da Diyanet İşleri Başkanlığı'nın görevleri İslam dininin inançlan, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek,…devamı633 sayılı Kanun'un, incelemekte olduğumuz görevli ilgili hükmü, sonradan Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği 1982 sayılı Kanun'da da herhangi bir değişikliğe uğratılmamıştır. Böylelikle günümüz mevzuatın-da da Diyanet İşleri Başkanlığı'nın görevleri İslam dininin inançlan, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmektir. Bu çerçeve içinde ve örgüt birimleri bağlamında Diyanet İşleri Başkanlığı'nın görevlerini, sentetik bir sistematikle, ibadetle ilgili hizmetler; dini konularda toplumu aydınlat-5 ma; din eğitimi; hac işleri; örgütün kendine yönelik faaliyetleri olmak üzere beş alanda irdeleyebiliriz. Türkiye'de yılda ortalama 1500 cami yapılmakta ve ibadete açılmaktadır. Böylece, Türkiye'de cami artışıyla nüfus artış oranı (yaklaşık yüzde2.5) paralellik göstermektedir. 1989 sayılarıyla Türkiye'de 62.947 cami bulunmakta; genel nüfusa göre 857 kişiye bir cami düşmektedir. 1990Kasımı'nda verdiği bir demeçte dönemin Diyanet İşleri Başkanı Said Yazıcıoğlu, "Türkiye'de bugün 65 bin cami var. Bu camilerde 80 bin dola yinda kadrolu personel bulunuyor. 7 bin dolayında personel açığı var. Her köye bir cami veterlivken, neredeyse 100 metre araula yapılıyor. Ne Hidar az cami yaparsak, vatandaş arasındaki bölünmeyi önlemiş oluna şeklindeki ifadesiyle fazla cami yapmayı sakıncalı bulduğunu belirtmiştir. Diyanet işleri başkanlığı'na 2026 yılı için teklif edilen bütçe,174.300.000.000 tl oldu… 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36'ncı maddesinde, 31 Temmuz 1970 tarihinde kabul edilen 1327 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesiyle yapılan bir değişiklikle "din hizmetleri sınıfı" ihdas edildi. Değişiklikle mevzuata şu düzenleme getirilmişti: "Din hizmetleri sınıfı özel kanunlarına göre çeşitli derecelerde din eği timi görmüş olan ve dini görev yapan devlet memurlarını kapsar. Birlik Partisi tarafından açılan iptal davasında Anayasa Mahkemesi, 1327 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin din hizmetlilerine ilis kin VI sayılı bendinin Anayasa'ya aykırılık taşımadığına Avni Givda ve Ahmet Akar'ın esasa: Muhittin Gürün un gerekçenin bir bölümüne kar-ş oylarıyla ve oy çokluğuyla karar verdi. Dava dilekçesinde Anayasa'ya aykırılık iddialarının ve iptal isteminin gerekçesi özet olarak, "Anavasa'nin 2'nci maddesi hükmünce Türkiye Cumhuriyeti laik bir devlettir. Laiklik, klasik anlamıyla din ve devlet işlerinin birbirinden ayılması de mektir. Anayasamıza göre, din ve devlet işleri birbirinden ayrılmıştır. Din hizmetleri bir kamu hizmeti niteliği taşımadığına göre, din adamlanının memur sayılması laik devlet ilkelerine uymaz. Kanunun din görevlilerini kapsamına alması Anayasa'nın 117. maddesine aykırıdır. Dava konusu hükmün din hizmetleri sınıfı kurması yoluyla devlet, din işleriyle uğraşan teokratik bir devlet hüviyeti almış olacaktır. Bu ise Atatürk devrimlerinin, 1961 Devrim Anayasası'nın tam manasıyla inkârıdır ve dolayısıyla ana-yasa nın 2'nci, 4'üncü, 19'uncu, 117'nci ve 154'üncü maddelerine ay-kandır" şeklinde iade edilebilir. Anayasa Mahkemesi, anılan düzenlemeyi esas yönünden incelemeye geçtiğinde, ilk olarak laiklik ilkesini kuramsal olarak irdelemiş; ardından bu ilkeyi Anayasa'da yer alan ilgili hükümler ışığında Anayasa koyucunun kastettiği anlamı tartışarak saptamaya ça-lışmıştır. Anayasa Mahkemesi'ne göre, "Diyanet İşleri Başkanlığı dini bir teşkilat değil; Anayasa'nın 154ün-cü maddesinde saptandığı üzere genel idare içinde yer almış idari bir teşkilat durumundadır ve bu teşkilata mensup kişiler de 154'üncü mad-dede sözü geçen özel kanun ve dolayısıyla 154'üncü madde hükmünce memur niteliğinde sayılmışlardır. Bu durumun bir Anayasa hükmü al-ması dolayısıyla da, Anayasa'nın 117. maddesine aykırılıktan söz edilemez. 1982 Anayasası'nın 128'inci ve 129'uncu maddelerine tabi olup, sorumluluk bakımından 129/5 ile getirilen düzenlemeye ve disiplin so ruşturmalarındaki güvenceye sahip olmalarıdır. Öte yandan Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 20 Ocak 1969 tarih ve 3/17 sayılı kararında, 633 sayılı Diyanet Isleri Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun hükümleri, yasanın gerekçesi ve Türk Ceza Kanu nu'nun 279'uncu maddesi hükmü ile 8 Ağustos 1941 tarih, 1255 sayili Türkiye Büyük Millet Meclisi yorum kararını gerekçe göstererek din görevlilerinin görevinin kamu görevi niteliğinde kabulüne ve memur sa-yılmasına olanak bulunmadığına hükmetmistir, Yargıtay'ın çeşitli daire leri tarafından verilmis kararlar da aynı yöndedir. Bu hükümlerin hukuk-sal sonucu olarak, bu görevliler Memurin Muhakematı Hakkında Ka-nun'la getirilen prosedüre tabi olmayıp; haklarında doğrudan ceza davası açılabilir. Danıştay İkinci Dairesi de, vermiş olduğu bir kararın “idari görev" kriterini kullanmıştır. Bu daireye göre, "Türk Ceza Kanunu'nun 279'uncu maddesi ve bu maddeye açıklık kazandıran 1255 sayılı TBMM yorum kararı memur tanımında kamu görevini esas almıştır. Ceza Kanunu bakımından memur, kamu görevini yerine getiren kimsedir. Halbuki imam, hatip vaiz gibi din hizmetlilerinin yaptıkları vazifeler, kamu görevi niteliğinde olmadığından bunların Ceza Kanunu uygulanmasında da memur sayılmalarına olanak yoktur. Nite-kim Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 20.1.1969 gün ve K:693/17 sa yılı kararında bu durum açıkça ifade edilmiştir.

petrell 1 month ago

Raif Efendi (Erzurum):“Bendeniz bütçenin geri bırakılmasını teklif ediyorum. Kanunsuz, nizamsız bir bütçe kabuledilemez.”Reşit Ağa (Malatya):“Efendiler, Maliye Vekili Beyefendi, Meclis’te çıkan kanunları okudular. Cami işlerine bakacak dediler. Rica ederim efendim, evvelâ kanunlar için bütçede ödenek konulmamıştır. Maliye bütçesinden çıkarmıştır, parayı kendi…devamıRaif Efendi (Erzurum):“Bendeniz bütçenin geri bırakılmasını teklif ediyorum. Kanunsuz, nizamsız bir bütçe kabuledilemez.”Reşit Ağa (Malatya):“Efendiler, Maliye Vekili Beyefendi, Meclis’te çıkan kanunları okudular. Cami işlerine bakacak dediler. Rica ederim efendim, evvelâ kanunlar için bütçede ödenek konulmamıştır. Maliye bütçesinden çıkarmıştır, parayı kendi kendinden mi verecek? Genel bütçeye dahil olmayan masrafı, nasıl olur da Hazine’den verir? Mekteplerde öğrenimi birleştireceğiz dediler, Maarif Vekili beyefendi bütün medreseleri kaldırdı. Eğer bununla da Maliye Vekili bütün camileri kapatmak istiyorsa onu bilmem.”Mustafa Feyzi Efendi (Konya):“Muhterem arkadaşlar, iki hakikat vardır; İlim ve cehalet (bilgisizlik) ilim çeşidine göre âlimin de çeşidi vardır. Şimdi, Diyanet İşleri bütçesini elimize aldığımızda Diyanet İşlerini görecek, din işlerini yürütecek ulema lâzım. Bu bütçenin içinde din ulemasını yetiştirmek için on para var mı? Yoktur... Bugün üniversitenin ilahiyat bölümü bizim şu Diyanet İşleri ile iştigal edecek vazifeleri yapacak ulemayı yetiştireceğini bilmiyor muyuz? O halde müftüler nereden yetişecek? Rica ederim bu vazifeyi kime veriyorsunuz?”Hafız İbrahim Efendi (Isparta):“İki sene sonra hepsi kalkacak.”Mustafa Feyzi Bey (Konya):“Evet bugün medreseler kalkmıştır, kapanmıştır. Beyefendiler rica ederim hepiniz mensup olduğunuz SEÇİM BÖLGELERİNİ biliyorsunuz. Bir kazada otuz köy var, otuz talebe gelmiş, kazada bir medresede toplanıyorlardı. Bu kazanın kadısı, müftüsü, müderrisi bunları talim, terbiyeyle meşgul oluyorlardı. Eğitilmemiş bu adam, az çok okur, mümkün olduğu kadar, din bilginleri, fıkıh, farzlar, abtes öğrenip, köyüne gider ve halka öğretirdi.”Tunalı Hilmi Bey (Zonguldak):“Hocam... İşte İslamiyet bu eğitilmemiş adamlardan kurtarılacaktır.”Mustafa Feyzi Efendi (Konya): transkripti aşağıdadır:"Esaslı bilmezsin sus..."Tunah Hilmi Bey (Zonguldak):"Ben kalu beladan beri Müslümanım."Mustafa Feyzi Efendi (Konya):"Müslümansın fakat Müslümanlığı bilmezsin, şimdi Maarif Vekili Bey öğrenim birliği dolayısıyla medreseleri kapattı. Talebeleri, göçlerini arkalarına yükleyip, köylerine gönderdi. Medreseler kapalı, hatta müderris olan zat, otuz-kırk sene okuttuğu medreselerine konulmuyor. Göçünü alıp gönderiliyor ve müderrisler medreselere giremiyorlar."Hafız İbrahim Efendi (Isparta):"Fe-enzar-ü keyf-e kan-e akibet-üz zalimin."Mustafa Feyzi Efendi (Konya):"İşte efendim mesele bu şekildedir. Bu din işleriyle ilgilenecek bildiğiniz gibi, müderrisler, hatipler, ulemadır. Asıl doğrusu müderrisler ve ulema kısmıdır. Ulema yetiştirmek için bütçemizde böyle bir para konmadığı gibi diğer taraftan ulema yetiştirmek için öteden beri müesses olan medreseler de kaldırılıyor. Bunlar bütçeden para da istemezler. Rica ederim kendi kendilerine hizmet olsun okusunlar. Burada ancak itiraz vaki olur: Ulemanın okuttuğu dersler millete zararlı mı oluyor?"Abdulgani Bey (Mardin):"Haşa!"Mustafa Feyzi Efendi (Konya):"Zararları varsa kapatılması lazımdır. Fakat yoktan böyle bir zahap varsa (düşünce varsa) düzeltilmesini rica ederim. Ulemalar altı yüz seneden beri bu İslama hizmet etmişlerdir."Mahir Efendi (Kastamonu):"Bin üç yüz küsur seneden beri."Mustafa Feyzi Efendi (Konya):"Böyle talim ve terbiyeyle meşgul olan medreseler kapanıp, ulema açıkta kalacak ise tabi ki, hiçbirimiz razı olamayız. Diyanet İşleri medresesini şimdi hülasa edeyim: Diyanet işleriyle iştigal edecek müftüler ve bu devairde bulunacak ulema için bir mahreç lazım. Bendeniz şu bütçede bu esas hizmete dair bir madde göremediğim gibi Maliye Vekili Muhtereminin Başvekil Paşa hazretlerine izafeten buyurduklarına göre, elde bir nizamname de yoktur. Bu bütçe tehir edilmeli ve bu boşluklar doldurulmalıdır."Unutmayınız ki bu münakaşalar, I. Büyük Millet Meclisi'nde, yani milli mücadeleyi yapan, başaran, zafere götüren, fakat ortadaki rejimi buhranı sebebiyle, seçimlerin yenilenmesine karar vererek kendi kendisini fesheden I. Büyük Millet Meclisi'nde yapılıyor: Cumhuriyet Halk Fırkası'nın mebuslarının —bir tek Gümüşhane Mebusu merhum Zeki Bey hariç— tamamen çoğunlukla seçildikleri II. Büyük Millet Meclisi'nde yapılıyor. Bütün bu konuşan, tenkitleri yapan mebusların hepsi Halk Fırkası Mebuslarıdır. İçlerinden çoğu I. Meclis'te de bulunmuşlardır. Ve Müdafaa-i Hukuk grubunda yani Halk Fırkası'nın temelini teşkil eden grupta hizmet görmüş emektar siyasetçilerdir. Münakaşalar sonunda Meclis'in iki ayrı yöne eğildiğini kesinlikle görüyoruz: Necip Ali, Rize Mebusu Ali, Afyon Milletvekili Ali, Hacı Muhittin, Topçu İhsan, (eski Bahriye Vekili, Ankara İstiklâl Mahkemesi Reisi) gibi hemen hemen hepsi İstiklâl Mahkemelerinde savcı, aza bulunmuş kişiler, Diyanet İşleri riyaseti bütçesi üzerinde müzakerelerinin yeter görülerek maddelere geçilmesini teklif ediyorlar. Bu gruba mensup olanların verdikleri müşterek cevap şudur:"Mesele aydınlanmıştır. görüşmenin yeterliği reye konularak maddelere geçilmesini teklif ederiz."Afyonkarahisar milletvekili Kâmil Efendi şu cevabı veriyor:"Diyanet işleri bütçesinin acele tetkik ve iade edilmek üzere Diyanet İşleri Encümeni'ne havalesini teklif ederim."Reis Fethi Bey:"Efendim... Bütçenin tetkiki bütçe encümenine aittir. Başka encümene gidemez."Hüseyin Hüsnü Efendi (Isparta):"Rica ederim Reis Bey bu başka bütçelere benzemiyor. Kör ve topal bir bütçedir. Öbürleri gibi değil, bu yürüyemez."Reis Fethi Bey:"Bütçe encümeni bütçenin tetkiki için teşekkül etmiştir."Raif Efendi (Erzurum):"Bendeniz teklif ediyorum. Bütçe encümenine gitsin. Nizamnamesiyle gelsin. Şimdiye kadar böyle bir bütçe gelmemiştir. Ne kanunu, ne nizamnamesi var. Böyle bütçe tetkik olunmaz."Hüseyin Hüsnü Efendi (Isparta):"Yazıklar olsun."Reis Fethi Bey:"Bütçeyi başka bir encümene gönderemeyiz. Bütçe encümenine göndereceğiz."Hafız İbrahim Efendi (Isparta): "Bütçe encümeni ile Diyanet İşleri Encümeni müştereken yapsınlar"Reis Fethi Bey:"Böyle bir şey nasıl olabilir?"Hafız İbrahim Efendi (Isparta):"Yüce Meclis gündemine hakimdir, ne karar verirse o olur."Ve Meclis gündemine hakim olduğunu hakikaten ispat ediyor: Diyanet İşleri bütçesi, gerekçesi olmadığı için encümene iade ediliyor. Düşününüz ki, bu inkılap kanunlarının en köklü olanıdır, karşı tarafın dinlenmesi en kolay ve kuvvetli olanıdır, aynı gün İstiklal Mahkemesi yedi idam kararı vermiştir. Fakat Meclis'te milli mücadele ruhu hala hakimdir. Gerçekler hala pervasızca konuşuluyor. Aradan kaç yıl geçti 36 yıl dile kolay, Meclis'te Diyanet İşleri riyaseti bütçesi gerekçesi yok diye encümene iade edildiği yıl dünyaya gelenler; bugün mebus, vekil, kumandan, sanayici, işadamı, bankacı, umum müdür, öğretmen, profesör, gazeteci, memur, çiftçi, hülasa hayatın içinde ve başında.

petrell 1 month ago

Tarih 16 Nisan 1924 Çarşamba, yani Cumhuriyet ilan edileli henüz 5 ay 19 gün olmuş. II. Millet Meclisi rahmetli ALİ FETHİ OKYAR’ın riyasetinde 40. toplantısını yapıyor. Manzara şu: Bu meclis Cumhuriyet’i ilan etmiş Osmanlı hanedanının memleketten çıkarılmasına karar vermiş, şeriyye…devamıTarih 16 Nisan 1924 Çarşamba, yani Cumhuriyet ilan edileli henüz 5 ay 19 gün olmuş. II. Millet Meclisi rahmetli ALİ FETHİ OKYAR’ın riyasetinde 40. toplantısını yapıyor. Manzara şu: Bu meclis Cumhuriyet’i ilan etmiş Osmanlı hanedanının memleketten çıkarılmasına karar vermiş, şeriyye vekaletini kaldırmış, yerine Diyanet İşleri Başkanlığı’nı getirmiş, medreseleri kaldırarak öğrenim birliğini kurmuş, milli kültürü sadece hükümetin eline bırakmış, şimdi de Cumhuriyet’in ilk bütçesinin müzakeresini yapıyor. O gün gündemde diyanet işleri bütçesi var. Başvekil İsmet Paşa hasta. Bütçeyi hükümet adına Maliye Vekili rahmetli Mustafa Abdülhalik Renda’nın savunacağını riyaset makamı Meclis’e arz ediyor.Meclis Reisi Ali Fethi Bey, diyanet işleri riyaseti bütçesi için söz isteyen olup olmadığını soruyor. Raif Efendi (Erzurum) söz alıyor.“Diyanet işleri bütçesi elimizde, üzerine iki satır yazmaksızın sırf rakam olarak gelmiştir. Bunun gerekçesi yok mu? Raportörü yok mu? Şer’iyye vekaletini kaldırırken bir nizamname hazırlanacağı söylenmişti. Nizamname henüz ortada yok. Diyanet işleri, nizamname olmadığına göre hangi yasaya dayanılarak yapılmıştır? Bu bütçe bu şekilde çıkarsa teşkilat mı sayılacaktır? Açıklama istiyorum.”Maliye vekili bu bütçenin Şer’iyye vekaleti bütçesinin aynı olduğunu sadece basit bazı değişiklikler yapıldığını cevap veriyor. Isparta Milletvekili Hüseyin Hüsnü Efendi bu cevaba itiraz ediyor:“Şer’iyye vekaletinin evkafla olan münasebeti ne oldu? Gelirleri nerede? İmam, hatip, müftülerin, şeyhlerin atamaları nasıl olacaktır? Neden müstakil muhasebesi yoktur?”Maliye Vekili şu cevabı veriyor:“Muhasebesi, bütçesi diğer vekaletlerinki gibi müstakildir. Ayrı bir varidatı yoktur. Evkaftan alınan varidat doğrudan doğruya Hazine’ye alınacak ve Hazine bu masrafı yapacaktır.”Hüseyin Hüsnü Efendi (Isparta):“Ne zaman, camiler yıkıldıktan sonra mı?”Şimdi lütfen 1924 senesi II. Meclis’i düşününüz: Bütün Cumhuriyet inkılaplarını bu Meclis yaptı, bu inkılapları korumak için de İstiklal Mahkemesi’ni yine bu Meclis kurdu. Hatta şu müzakerelerin yapıldığı gün, Ankara İstiklal Mahkemesi yedi kişinin idamına karar vermişti. Şer'iyye vekaletini bu Meclis kaldırmıştı. Yani laikizm devrimini bu Meclis yapmıştı hem de ittifakla... Peki o halde diyanet işleri bütçesi, daha aşağıda basılacağını göreceğimiz hassasiyet nereden ileri geliyordu.Çünkü bu II. Büyük Millet Meclisi, henüz milli hakikatlerle yüz yüze idi. Onlara arkasını dönmemişti; bir milletin maddi manevi hayatı, sadece yasak kanunları ile inşa edilemez. Bir milletin ananeleri, örfleri, adetleri, hatta şuur haline gelmiş insiyakları vardır. Halkın hayatına mal olması arzulanan tedbirleri sadece ceza kanunlarının himayesine vermekle dava bitmez. Tehlike şudur ki, yasaklar, devletin mevzu üzerindeki alakasını keserse karanlık ve çalkantı başlar. O karanlık devredir ki devletin gözü önünden uzak olduğu için softa, mürteci, gerici, istediği gibi at oynatır... Bütün menfi kuvvetler, bu arada komünist, milli birlik düşmanı, ayrılıkçı, vaktiyle Türklük'ten gayrısını soyadı gibi kullanan müseccel iftiracı, sahte lakapla, veli gibi, mürşit gibi, nur saçıcı gibi, masum halk kitlesinin önüne dikilecektir. Meclis, büyük çoğunluğuyla bu neticenin kaçınılmaz olduğunu biliyor. Öyle ya bütün milletin manevi hayatında çukur-devir olur mu?Ve hassasiyet, sadece II. Büyük Millet Meclisi'nde sayıları hiç de az olmayan sarıklı hocalardan gelmekle başlıyor: Samih Rıfat gibi, milliyetçi, devrimci, daha sonra tarih kurumunun başına geçen aydınlardan da geliyor. Şimdi, Diyanet İşleri riyaseti bütçesinin, yine ercüment iadesi gibi, Meclis hayatımızda pek ender rastlanan bir neticeye bağlanmış münakaşaları Meclis zabıtlarından takip edelim. Samih Rıfat Bey maliye vekiline soruyor:"Eski Şer'iyye vekaleti ile bugünkü Diyanet İşleri Reisliği bütçesi arasında bir fark olmadığını söylediniz. Eski Şer'iyye vekaletinde iki heyet vardı. Biri heyeti itfaiye, diğeri heyeti ilmiye idi ki heyeti ilmiye neşriyatı İslamiye ile iştigal ediyordu. Burada bu heyetlerin ikisini de göremiyorum. Ona mukabil bir heyeti müşavere var. Efendim... heyeti ilmiye ki itikadat, ibadet üzerinde bu heyetin büyük tesiri ve faaliyeti vardır. Bu lağv mı edilmiştir?"Maliye Vekili Mustafa Abdülhalik Bey (Çankırı):"Bu vazife heyeti müşavereye verilmiştir."Samih Rıfat Bey (Biga):"İkisi bir midir, vazifeler birleştirilmiş midir?"Maliye Vekili (devamla):"Evet efendim bu danışma kurulunun vazifeleri içindedir."Hamdi Bey (Bozok): "Efendim ben de Samih Rıfat Beyefendi'nin sualini soracaktım."Maliye Vekili (devamla):"Efendim o vazifeler, yani fetva vesair vezaif ile itikat ve ibadet vazifeleri heyeti müşavereve verilmiştir."Hafız İbrahim Efendi (Isparta):"Gerek heyet-i iftaiyenin ki fetva işleri tamamen üzerindedir, gerekse tetkikat ve telifatı İslamiye heyetinin vazifeleri evvelce özel yasayla ayrılmıştı, heyeti ilmiye İslam eserlerini neşreder (yayınlardı)? Heyeti iftaiye ise, memleketin her tarafından gelen fetvaları tetkik ederdi. Her iki heyet nasıl olur da birleştirilmiştir?"Maliye Vekili Mustafa Abdülhalik Bey:"Efendim... Kanunda şu kadar aza diye bir kayıt yoktur. Burada sekiz kişiden ibaret bir heyeti müşavere var. Diyanet İşleri Başkanı onların vazifesini taksim edecektir. Mesela üç kişi ayıracak, sizler şuna bakın, sizler de şunlara bakın diye vazife taksim edecektir."Kâmil Efendi (Afyonkarahisar):"Efendim... Tercihi cihat vesaire de Diyanet İşleri vazifelerinden sayılıyor. Evvelce bunlar evkafa bağlı idi. Şimdi bu şekilde, hepsini sekiz kişiye bırakmak, bunlar yapılmasın manasına gelmez mi?"Maliye Vekili Mustafa Abdülhalik Bey (Çankırı):"Efendim... Bunda bir hata varsa miktarındadır. Yani olabilir. Eğer heyeti celile, sekiz kişi miktarının azlığında veya çokluğunda yetersiz derse, bu yüksek kurulumuzun işidir. Diyanet İşleri Başkanı, ben bu işleri sekiz kişi ile görürüm diyor, kâfidir diyor."Mazhar Müfit Bey (Denizli):"Efendim... FETVA heyeti, ilmi heyet, cihat tevcihi heyeti, vazifeleri ve azalarının hususiyet ve adetleri kanunlarla belirlenmiştir. Zatı âliniz buyuruyorsunuz ki, bu heyetler birleştirilmiş, başka şekle sokulmuştur. Bu bir kanun meselesidir. Kanunen muayyen olan bir heyeti tadil edip başka şekle sokmak, ancak bir yasa maddesiyle olabilir. Böyle bir kanun olmadığına göre bu işi nasıl yapacaksınız?"Maliye Vekili Mustafa Abdülhalik Bey:"Siz kanunla Şer'iyye vekaletini kaldırdınız. O vekaletin teşkilatını da kaldırmış oldunuz. (Hayır sesleri) Teşkilatı da kalkmıştır. Rica ederim o şekilde düşününüz."Raif Efendi (Erzurum):"Şu halde teşkilatsız, nizamsız bir bütçeyi müzakere ediyoruz ki, benim maruzatım sabit oluyor." Mazhar Müfit Bey (Denizli):"O halde bunun için bir kanun ister."Raif Efendi (Erzurum):"Efendim... Bu katiyen kanunsuz olmaz. Lüzum yoksa açık söyleyelim, açık olalım, kalsın, gitsin... Lüzum varsa kanunla devam etsin..."Hasan Fehmi Efendi (Kastamonu):"Din ve din kuruluşlarının seçim ve atamaları, ibadet ve inançlarla ilgili FETVA'ların tetkiki ve din eserlerinin yazılması sekiz kişiyle nasıl olur?"Tunali Hilmi Bey (Zonguldak):"Bu ikinci bahis buraya giremez, öğrenim birliği olunca katiyen maarif bahsi buraya giremez."Hüseyin Hüsnü Efendi (Isparta):"Mençe guyem, tamburem çe guyet? (Ben ne söylüyorum, tamburum ne çalıyor?)"Tunali Hilmi Bey (devamla):"Anlamayanlar da itiraz etmemelidirler. Siz de tevazu buyurunuz benim gibi cahil..."Hasan Fehmi Efendi (Kastamonu):"Zatı âliniz buyuruyorsunuz ki, telifat ve tetkikat heyetinin (araştırma ve yazma kurulları) üzerlerine aldıkları ödevleri maarife geçmiştir. Halbuki sorumlu bakan öyle demiyor..."Tunalı Hilmi Bey (Zonguldak):"Hayır... Yanlış söylüyor."Ali Saib Bey (Kozan):"Efendim... Bir de Diyanet İşleri Başkanı'nı dinleyelim. Belki kâfi görmüştür."Raif Efendi (Erzurum):"Hatta Başvekil hazretlerini dinleyelim. Burası kendisine bağlıdır. Bütçe encümeni bütçeyi kendi kendisine yapmış. Öyle anlaşılıyor."Maliye Vekili Mustafa Abdülhalik Bey:"Efendim... Müsaade buyurursanız Diyanet İşleri riyaseti hakkındaki kanunda vazifeler ayrılmıştır. Eğer müsaade ederseniz okuyayım. -Madde 5. Türkiye Cumhuriyeti memaliki dahilinde bilcümle cami ve mesacid-i şerifenin ve tekkeler ve zaviyelerin idaresine, hatip, imam, şeyh, vaiz, müezzin ve kayyumların vesair müstahdemlerin atamalarına Diyanet İşleri Başkanı memurdur."Reis Fethi Bey:"Efendim... Bildiğiniz gibi, özel yasa gereği, bizce Diyanet İşleri riyaseti başvekâlete merbuttur. Yani Başvekil Paşa’yı mı dinlemek istiyorsunuz? bunu dinleyebilirsiniz.” (Gelsin dinleyelim sesleri)Maliye Vekili Mustafa Abdulhalik Bey (Çankırı):“Reis Bey Başvekil Paşa Hazretleri hastadır. Yatakta yatıyor, hasta olmamış olsa idi gelirdi.”